Bijlage 1.1 Voorlopige jaarstukken Avalex 2024
Tekst van het document
Jaarstukken Avalex 2024
1. Aan de gemeenteraden In het jaar 2024 hebben de medewerkers van Avalex ervoor gezorgd dat de inwoners van onze gemeenten via de dienstverlening van Avalex hun bijdrage konden leveren aan het realiseren van een circulaire economie. Het afgelopen jaar kende veel ontwikkelingen in de wereld van afval- en grondstoffeninzameling. Maar ook binnen de Avalex organisatie zelf. Met de komst van Desirée Curfs trad een nieuwe secretaris-directeur aan. In september werd het gerenoveerde kantoorpand op de locatie Den Haag met energielabel A opgeleverd en in gebruik genomen. Daarnaast is met de verkenning naar nieuwbouw op de locatie Delft gestart. Het werven en behouden van personeel in een krappe arbeidsmarkt blijft een uitdaging voor Avalex. Het rond krijgen van de roosters voor de inzamelroutes vraagt om creatieve oplossingen, die in goed overleg met de ondernemingsraad zijn verkend. We vinden het belangrijk dat Avalex zich als prettige en aantrekkelijke werkgever in de regio laat zien. Met de vaststelling van de tweede wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Avalex 2018 voldoet Avalex aan de Wet Gemeenschappelijke Regelingen, die op 1 juli 2022 is ingegaan. Helaas veroorzaken ingezamelde lege lachgascilinders nog steeds schade bij de inzameling en de verwerking, wat leidt tot hoge kosten. Binnen het Avalex-gebied worden relatief veel van deze cylinders aangeboden.
Omdat de kosten die voortvloeien uit het landelijk ingestelde verbod niet worden vergoed, heeft Avalex zich aangesloten bij een door de NVRD gestarte schadevergoedingsprocedure tegen het Rijk. Tijdens de eerste Avalex Contactdag 'Samen Duurzaam' ontmoetten bestuurders, raadsleden en onze partners elkaar voor een kijkje achter de wereld van inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen. Op de locatie Delft werden duurzame ideeën gedeeld, samenwerking versterkt en duurzame initiatieven gepromoot. Dit evenement sloot aan bij het strategisch speerpunt duurzaam ondernemen, waarvoor in 2024 een zelfverklaring Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen is opgesteld. We blijven op zoek naar mogelijkheden om onze circulaire doelen te behalen. Met de mobiele milieustraat komen we naar inwoners toe, we starten projecten met wijkbewoners, we werken samen met de kringloopwinkel en electrificeren het Avalex wagenpark. Daarnaast kijken we in hoeverre dienstverlening op basis van een tariefprikkel hierbij kan helpen. Op basis van de uitkomsten van onderzoek heeft de gemeente Midden-Delfland aan Avalex de opdracht gegeven de invoering van een restafvaltarief voor te bereiden. Ons overslagstation in Delft aan de Schie ligt op een unieke locatie, waarbij wij gebruik kunnen maken van het transport via het water. In de regio maken wij ons sterk om het overslagvolume te verhogen.
Met HVC zijn daarover al afspraken gemaakt voor de afvalinzameling in het Westland per 2025. 2024 was een jaar vol uitdagingen. Dankzij goede samenwerking en met open communicatie hebben de Avalexgemeenten en de Avalex-organisatie deze uitdagingen succesvol aangepakt. Graag wil ik hierbij van de gelegenheid gebruik maken om speciaal alle medewerkers van Avalex te bedanken voor hun inzet en betrokkenheid in het afgelopen jaar. Namens het bestuur Avalex, Peter Hennevanger
voorzitter
1
2. Verslag van de directie Met trots en plezier op onze mooie organisatie bied ik u hierbij ons jaarverslag 2024 aan. Op 1 maart mocht ik aantreden bij Avalex als secretaris-directeur. Mijn start viel gelijk met de week van de afvalhelden. Bijna symbolisch want wat ben ik afgelopen jaar vaak geraakt door al onze afvalhelden die het huishoudelijk afval binnen onze zes gemeenten ophalen. Elke dag opnieuw is dat een enorme uitdaging. Onze mannen en vrouwen zijn in weer en wind op pad met zij- en achterladers voor het legen van minicontainers, de kleine elektrische wagen voor de ‘zakkenroute’ in de binnenstad van Delft en bovenladers voor de ondergrondse containers. Hierbij moeten zij door smalle straten en langs obstakels manoeuvreren. Daarbij worden ze helaas soms geconfronteerd met onbegrip van medeweggebruikers of veroorzaken fietsers met slechte verlichting een gevaar. Daar bovenop zijn we afgelopen jaar maar liefst vier keer geconfronteerd met een brand in een inzamelvoertuig omdat batterijen bij het restafval worden gegooid. Ook zijn er bijna 5.500 lachgascilinders in ons afval gevonden. Het risico dat deze ontploffen, vormt een realistische bedreiging. Elke dag ben ik opgelucht als onze mensen heelhuids naar huis kunnen. Mannen en vrouwen die we eigenlijk altijd tekortkomen, want ook Avalex heeft te maken met de arbeidsmarktkrapte.
We zijn dan ook gestart met een wervingscampagne waarin de afvalhelden een belangrijke rol spelen. Zij zijn ons visitekaartje en kunnen de trots op ons werk overdragen op potentiële nieuwe collega’s. Hoe meer mensen besmet worden met het afval gen des te beter! Nog nooit ben ik zo vaak aangesproken over afvalscheiding, het nut en de noodzaak ervan, de fabels en de feiten. Tijdens vakanties maken mijn collega’s en ik als eerste een foto van het inzamelmiddel in het betreffende land. Afval is van ons allemaal en we hebben er allemaal een mening over. Samen streven we naar een zo afvalvrij mogelijke samenleving. De weg daarnaartoe is soms hobbelig, maar elk stapje is een succes. We hebben een aantal van deze successen hieronder voor u in beeld gebracht. Ik wens u veel leesplezier. Desirée Curfs secretaris-directeur
2
Avalex in beeld Met veel plezier delen wij de in het oog springende gebeurtenissen voor Avalex van het jaar 2024. Natuurlijk ook namens ons team van betrokken collega’s. Met elkaar hebben we voor elke maand een wapenfeit gekozen. U treft een mix van hoogtepunten aan, maar ook zaken die ons zorgen baren. We nemen u mee in een beknopt beeldoverzicht van onze wereld: onze dienstverlening, onze duurzaamheidsopgave en onze circulaire projecten met partners binnen onze gemeenten. ➢
In januari startten we op verzoek van de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp met de mobiele milieustraat. Een plek waar inwoners recyclebare spullen kunnen inleveren. De nabijheid van dit inzamelpunt blijkt een succes te zijn. Naast het innemen van grondstoffen is er ook ruimte voor een gesprek. We gaan in 2025 verkennen of we de mobiele milieustraat breder kunnen inzetten.
➢
In februari vond de opening van onze Kringloopcontainers plaats. Een samenwerking van Avalex met Stichting Stunt, Ander Hout, de kringlooporganisaties Rataplan en Kringloop Den Haag als partners binnen het circulair ambachtsnetwerk Winnen! van de gemeente Delft. Het doel is om samen zoveel mogelijk spullen nog een tweede leven te gunnen. Bewoners worden door onze kringloopcoach actief bevraagd of ze spullen of materialen naar de milieustraat willen brengen die wellicht een nieuwe eigenaar verdienen via de kringloopwinkel. De kringloopcoach is een mooie leerwerkplek voor mensen van de sociale werkvoorziening Werkse! De samenwerking met de kringlooporganisaties Werkse! en Stunt past bij de ambitie van Avalex in het kader van onze Duurzame Ontwikkelingsdoelen.
➢
Toetreding nieuwe directieleden: Roy Dom (directielid bedrijfsvoering) en Desirée Curfs (secretaris-directeur) (februari / maart).
➢
In maart deed Avalex weer mee aan de Nationale Compostdag. Op deze dag delen we aan onze inwoners gratis compost uit. Het is een kleine beloning voor hun inzet om groente-, fruit-, tuinafval en etensresten te scheiden. Op vijf locaties konden inwoners zelf meegebrachte zakken, emmers en zelfs fietstassen vullen, waarbij ook onze wethouders actief mee schepten.
3
➢
In april werd ons wagenpark uitgebreid met twee elektrische zijbeladers. Avalex heeft de ambitie om voor 2030 volledig emissieloos het huishoudelijk afval in te zamelen. Deze nieuwe inzamelvoertuigen dragen niet alleen bij aan onze duurzaamheidsopgave. De zijbelading helpt ons ook bij een efficiëntere uitvoering en gezondere inzet van onze medewerkers. De minicontainers worden volledig automatisch geleegd, waardoor beladers deze containers niet meer handmatig aan de wagen hoeven te hangen. Het is onze ambitie de werkomstandigheden van onze medewerkers te verbeteren en fysiek zwaar werk zoveel mogelijk te beperken. De zijbeladers dragen bij aan deze ambitie.
➢
In de koers van Avalex hebben we gezamenlijk de ambitie uitgesproken te investeren in maatschappelijke duurzaamheidsambities. Daarom startte in mei de MVO koplopersgroep. Deze groep bestaat uit een vertegenwoordiging vanuit alle afdelingen binnen Avalex om samen concrete doelen te bepalen. Vanuit alle teams kwamen realistische concrete voorbeelden hoe Avalex haar steentje kan bijdragen. Deze zijn vertaald naar meetbare doelen in de MVO meetlat en zullen de komende jaren uitgevoerd worden en gemeten. Daarmee dagen we elkaar uit onze eigen bijdrage aan de maatschappelijke duurzaamheidsopgave te leveren.
➢
In het kader van ‘jong geleerd is oud gedaan’ heeft Avalex al enkele jaren een educatief programma voor basisscholen in haar gemeenten. Kinderen leren spelenderwijs tijdens gastlessen waarom afval scheiden belangrijk is. In de eerste week van juli zijn we gestart met rondleidingen aan leerlingen van het Stanislas Rijswijk en het Christelijk Lyceum Delft. Na een presentatie over Avalex en de circulaire economie bezochten de scholieren onze milieustraat en het overlaadstation. Hierbij werd ook aandacht besteed aan de risico’s van vapers en lachgascilinders in het restafval. Bewustwording van de gevaren die deze producten veroorzaken als zij bij afval gegooid worden is belangrijk. Hopelijk draagt het bij aan het voorkomen van dit gedrag. De scholieren luisterden aandachtig en een aantal zag zich later wel als collega binnen ons bedrijf. Dat is uiteraard een zeer mooie bijvangst!
4
➢
In de maand juli werden we helaas meerdere malen opgeschrikt door branden in onze inzamelvoertuigen, maar ook in een container op ons overlaadstation. Dankzij het adequate handelen van onze collega’s en van de brandweer bleef de schade beperkt. Er is in de lokale media aandacht gevraagd voor de risico’s van het weggooien van batterijen, vapes en lachgascilinders bij het restafval. Met name de cilinders kunnen leiden tot ontploffingen, wat in de afgelopen jaren meerdere malen tot grote schade heeft geleid in de verbrandingsovens van restafvalverwerkers. Batterijen en vapes kunnen smeulbranden veroorzaken, die zich in relatief korte tijd kunnen ontwikkelen tot een grote brand. De lading moet dan ook zo snel mogelijk gestort worden zodat de brandweer kan blussen. Dat leidt tot onnodige verkeers- en mogelijke stankoverlast.
➢
Avalex en haar gemeenten zijn voor het realiseren van onze afvaldoelstellingen afhankelijk van de bereidheid van inwoners om het huishoudelijk afval te scheiden. Daarom investeren we in campagnes en gaan onze grondstofcoaches de wijk in. Om te zorgen dat we toegankelijk zijn voor alle inwoners was er in augustus overleg met de Stichting Lezen en Schrijven. Daarbij zijn mogelijkheden verkend om onze website te laten toetsen op leesbaarheid voor mensen die laaggeletterd zijn. Daarnaast is de informatie op de Avalex website sinds deze maand ook in het Engels beschikbaar. Op deze manier proberen we al onze inwoners te kunnen bereiken met belangrijke informatie.
➢
We hebben in onze koers vastgesteld dat we streven naar duurzaamheid. Uiteraard moeten we als maatschappelijke organisatie het goede voorbeeld geven. Onze gebouwen hadden echter een zeer hoog energielabel en waren door de inrichting weinig efficiënt te gebruiken. De spreiding van medewerkers in de bedrijfsvoering over twee locaties was eveneens onwenselijk. Op basis van eerdere plannen werd de locatie aan de Laan van ’s-Gravenmade in Den Haag verbouwd. Nu hebben alle medewerkers in de ondersteunende diensten hun standplaats op deze locatie. Ook hebben we energielabel A++ behaald.
5
➢
In oktober organiseerden we onze allereerste Avalex contactdag. We kunnen alleen in verbinding met elkaar onze doelstellingen behalen. Op deze dag zetten wij en onze verwerkers dan ook de deuren open voor bestuurders, raadsleden, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen en lokale duurzame initiatieven uit onze gemeenten. Een kijkje in onze eigen keuken is uiteraard spannend. Zeker omdat we bewust gekozen hadden voor een gemêleerd gezelschap met een heel diverse achtergrond en kennisniveau. Na een korte film waarbij alle aspecten van Avalex kort uitgelicht werden, konden de bezoekers een interactieve rondgang maken langs de diverse processen van Avalex en onze verwerkers. Na afloop gooiden we onze energie in een potje trommelen onder begeleiding van de Vuilnismannen. De bijna 100 aanwezigen beoordeelden het evenement positief en gaven aan dat ze graag een vervolg zien.
➢
Onze mannen en vrouwen die dagelijks verantwoordelijk zijn voor de inzameling, zijn de parels van onze organisatie. Dit kunnen we niet vaak genoeg benadrukken. Echte aanpakkers met een doeners mentaliteit. Het vuil moet, het liefst zo snel mogelijk, van de straat. Het is onze zorg om het werk te allen tijden, daar waar mogelijk, aan te passen zodat het fysiek minder belastend wordt. Gelukkig zijn er technologische ontwikkelingen die we daarbij kunnen inzetten. In het streven naar behoud van personeel en interne groei vinden we ontwikkeling ook belangrijk. We werken samen met een opleidingsinstituut dat maatwerkopleidingen biedt waarbij mensen een MBO diploma kunnen behalen. Sommige collega’s starten bij MBO niveau 1 en behalen dan hun allereerste diploma. Veel collega’s willen zich vanuit daar verder ontwikkelen. Inmiddels zijn er al veel MBO niveau 4 diploma’s uitgereikt. In hun laatste jaar werken deze medewerkers aan een opdracht die toepasbaar is voor Avalex en bijdraagt aan een verbeterings- of duurzaamheidsdoel. Zo hebben we sinds dit jaar een handschoenenmachine waarmee we minder verspillen en is er een eigen veiligheidsfilm gemaakt door chauffeurs, bedoeld voor nieuwe collega’s.
6
➢
In november vond in het Museon de opening plaats van de tentoonstelling Pijlers van Hoop, over de circulaire economie en het vinden van de balans tussen mens en natuur. Een interactieve tentoonstelling voor alle leeftijden waar mooie feitjes gedeeld worden over afvalbergen. En hoe we juist deze berg kunnen beperken door van afval nieuwe grondstoffen te maken. Enkele Avalex PMD minicontainers, herkenbaar door de paarse deksels, werden beschikbaar gesteld voor de tentoonstelling.
➢ Het jaar sloten we af met de bekrachtiging van enkele nieuwe personele regelingen met dank aan de hoge betrokkenheid van de OR. Samen willen we natuurlijk een aantrekkelijke werkgever zijn. Met deze set aan regelingen verwachten we dankzij actieve werving meer mensen te besmetten met het mooie Avalex DNA. Zo kunnen we ook in 2025 weer bouwen aan de invulling van de ambities van onze betrokken gemeenten: Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar!
7
Avalex in cijfers
8
Overzicht van de activiteiten van het bestuur in 2024
Bestuur Avalex Het bestuur bestuurt de organisatie en de secretaris-directeur draagt zorg voor de uitvoering hiervan. In 2024 bestond het bestuur uit de volgende leden: • • • • • •
Mevr. M.A. Huijsmans (wethouder Delft) Dhr. P. van Veller (wethouder LeidschendamVoorburg) Dhr. F.A. Voskamp (wethouder Midden-Delfland) Dhr. P.C. Hennevanger, voorzitter (wethouder Pijnacker-Nootdorp) Dhr. W. van Damme (wethouder Rijswijk) Dhr. L.N.M. van Doeveren (wethouder Wassenaar)
Het bestuur van Avalex is in 2024 vijf keer bijeengekomen. Naast reguliere zaken met betrekking tot de planning- & control cyclus en het voorbereiden van de HVCaandeelhoudersvergaderingen, heeft het bestuur aandacht besteed aan MVO-beleid, de invoering van een restafvaltarief, nieuwbouw Delft, de problematiek rondom lachgascilinders en de herziening van enkele regelingen en reglementen.
9
Deel A Maatschappelijke functie
10
3. Programma Avalex 3.1 Profiel Avalex Avalex verzorgt het inzamelen en (laten) verwerken van huishoudelijk afval voor de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. Avalex is een bedrijfsvoeringsorganisatie; een samenwerkingsverband zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen. Dit betekent dat beleidsmatige keuzes thuishoren bij de gemeenten en dat Avalex zich richt op de uitvoering. Dit vraagt een nauw samenspel tussen Avalex en de opdrachtgevende gemeenten. De beleidsmatige vragen moeten enerzijds goed uitgevoerd, verantwoord en gestuurd worden. Anderzijds adviseert Avalex ook als kennispartner over de uitvoering en de betekenis hiervan voor (nieuw) beleid. De kracht van onze (geografische-) nabijheid, de expertise van inzameling (en laten verwerken) van afval- en grondstoffen en de gedeelde publieke waarden vormen een belangrijke basis voor deze samenwerking. Avalex maakt hierover transparante afspraken met elke gemeente. Zoveel mogelijk vanuit een gemeenschappelijke, uniforme aanpak en ook met ruimte voor maatwerk, passend bij de diversiteit van onze gemeenten. Bijna 200 professionals geven hier dagelijks, zowel op de wagen, in de milieustraat als op kantoor met grote inzet invulling aan. Uitvoering is de kracht van Avalex.
Afgelopen jaren is veel geïnvesteerd om steeds beter en slimmer invulling te geven aan deze uitvoering. De vruchten daarvan plukt Avalex dagelijks. Opdrachtgevers en bewoners geven aan overwegend tevreden te zijn over de dienstverlening van Avalex. Voor de uitvoering werken we samen met een groot aantal partners, met name voor de verwerking van onze grondstof- en afvalstromen. Avalex is op 2 april 2001 als gemeenschappelijke regeling opgericht door de gemeenten Leidschendam, Voorburg en Rijswijk vanuit de behoefte om de kracht van het collectief te benutten met schaalvergroting. In de loop van de jaren zijn ook de gemeenten Pijnacker-Nootdorp (2004), Wassenaar (2006), Delft (2007) en Midden-Delfland (2010) aangesloten.
11
3.2 Programmaverantwoording Wat wil Avalex bereiken Het maatschappelijk effect dat Avalex wil bereiken, is uitgedrukt in de Koers Avalex 2023-2030. •
Missie en visie
•
Strategische uitgangspunten
Avalex is en blijft de komende jaren gericht op het realiseren van optimale dienstverlening, waarbij we diensten aanbieden die de uitvoering van (nieuw) gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid realiseren. Eveneens ontwikkelt Avalex zich verder op diensten die de impact op circulariteit vergroten. In de eigen bedrijfsvoering wordt ook meer de focus gelegd op duurzaam ondernemen. Tot slot is een belangrijk onderdeel het aangaan van verbindingen en samenwerking. Zo vergroot Avalex haar ontwikkelkracht en het draagvlak voor de initiatieven die we willen nemen.
12
Realisatie beleidsindicatoren Gemeenschappelijke regelingen lichten de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op te nemen in de jaarrekening. Het landelijk toepassen van bepaalde beleidsindicatoren stelt gemeenten beter in staat een vergelijking te maken tussen de gemeenschappelijke regelingen. Met betrekking tot afval worden hiertoe doorgaans de indicatoren van het VANG-programma gehanteerd, te weten: Scheidingspercentage huishoudelijk afval Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner per jaar Recyclepercentage (sinds 2024) Met deze indicatoren wordt een bijdrage geleverd aan het realiseren van de landelijke ambitie zoals vastgelegd in het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG). Dit programma is ontwikkeld om gemeenten op het gebied van huishoudelijk afval te helpen om de nodige stappen te zetten naar een circulaire economie, zoals wettelijk is vastgelegd in het Landelijk afvalbeheerplan (LAP3). Beleidsindicator
Norm
2024
2023
2022
Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner per jaar
100 kg
206 kg
206 kg
203 kg
Scheidingspercentage huishoudelijk afval
75%
46%
47%
49%
Recyclepercentage
65%
43%
n.v.t.
n.v.t.
Tabel 3.1: Beleidsindicatoren
Ondanks het feit dat de uitkomst van de beleidsindicator huishoudelijk restafval per inwoner hoger is dan in 2023, is wel een dalende trend over de afgelopen jaren zichtbaar. Hieronder is het verloop van de beleidsindicator door de jaren heen weergegeven, uitgedrukt als gemiddelde over de Avalex-gemeenten:
Figuur 3.1: Verloop VANG doelstelling
Wat heeft Avalex hiervoor gedaan? Om de gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van de VANG-doelstellingen voert Avalex haar kerntaken en aanvullende dienstverlening uit. Deze taken staan omschreven in de GR. De bijbehorende kosten zijn opgenomen in de begroting Avalex. De afgenomen diensten zijn uitgewerkt in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO) per Avalexgemeente. In de volgende hoofdstukken wordt per (kern)taak verwoord wat er bereikt is en wat het heeft gekost. Daarnaast heeft Avalex de gemeenten ondersteund rond het vraagstuk van de achterblijvende resultaten rond de gestelde doelen. Dit vraagt namelijk om sterkere, nieuwe inzet van de gemeenten ten aanzien van het te voeren beleid rond afval- en grondstoffen. De gehanteerde inzamelsystematiek heeft, naast de stedelijkheidsklasse, grote impact op het realiseren van de VANG-doelstellingen. Avalex heeft de gemeenten geadviseerd over de mogelijkheden voor nieuw 13
beleid. Op basis van benchmarkonderzoek en de onderzoeken die Avalex in opdracht van de gemeenten heeft laten uitvoeren in 2022 is gekomen tot een gemeenschappelijk basisdocument voor nieuw afval- en grondstoffenbeleid, waar elke gemeente mee aan de slag kan.
3.3 Uitvoeren kerntaak 3.3.1
Inzameling van huishoudelijk afval
Wat hebben we bereikt in 2024? De primaire kerntaak van Avalex bestaat uit het gescheiden inzamelen van het huishoudelijk restafval en grondstoffen van inwoners, in opdracht van de deelnemende Avalex-gemeenten. Dit gebeurt via huis-aan-huis-inzameling (legen containers en ophalen grof huishoudelijk afval) en het lossen van onderlossende containers. Daarnaast kunnen inwoners grof huishoudelijk afval brengen naar één van de drie milieustraten van Avalex. In 2024 zijn de onderstaande hoeveelheden afval-en grondstoffen ingezameld. Ingezamelde tonnages afvalstromen
Begroting 2024
Realisatie 2024
Realisatie 2023
Realisatie 2022
Restafval
59.408
63.039
62.016
60.538
Grondstoffen: papier
14.052
12.194
12.578
13.107
Grondstoffen: pmd
5.567
8.432
8.809
10.076
Grondstoffen: gft
24.291
20.276
20.920
20.374
Grondstoffen: textiel
1.199
1.070
1.002
864
Grondstoffen: glas
7.022
6.162
6.323
6.588
Grondstoffen: kca
264
296
259
264
17.708
17.253
16.481
17.709
Inzameling via milieustraten Tabel 3.2: Ingezamelde tonnages (x 1.000)
Wat heeft het gekost? Realisatie 2024
Begroting 2024
19.935
19.386
Kosten van inzameling van afval Tabel 3.3: Kosten van inzameling van afval (x 1.000)
De kosten van inzameling van afval laten een overschrijding zien van de begroting. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door de hogere inzet van uitzendkrachten als gevolg van een hoger ziekteverzuim en het niet kunnen invullen van vacatures. Anderzijds zijn de leasetermijnen van het wagenpark onverwacht gestegen door gewijzigd premiebeleid van de leverancier. Tot slot zijn de kosten van het onderhoud aan het wagenpark gestegen. 3.3.2
Onderhoud en beheer milieustraten
Wat hebben we bereikt in 2024? Het onderhoud en beheer van de milieustraten is een kerntaak van Avalex. Milieustraten Binnen het Avalex gebied zijn drie milieustraten waar alle inwoners hun grof huishoudelijk afval kunnen aanbieden, te weten in Delft, Rijswijk en Wassenaar. Sinds 2024 is de milieustraat in Pijnacker-Nootdorp gesloten. Bewoners kunnen hier sinds januari 2024 gebruik maken van de mobiele milieustraat. De milieustraten van Delft en Rijswijk zijn eigendom van Avalex. De milieustraat Wassenaar is eigendom van de betreffende gemeente. Avalex voert het beheer op alle milieustraten in de Avalex-gemeenten. In onderstaande tabel staat een overzicht van het aantal bezoeken aan de milieustraten in 2024. Het aantal bezoeken aan de milieustraten blijft achter bij de verwachting die in de DVO 2024 is opgenomen. Het maximeren van het aantal gratis bezoeken naar twaalf keer per jaar heeft duidelijk effect. Het leidde tot efficiëntere bezoeken; de lagere bezoekfrequentie leidde niet tot minder afvalstromen.
14
Aantal bezoeken milieustraten per gemeente
Begroting 2024
Realisatie 2024
Realisatie 2023
Realisatie 2022
Delft
50.000
38.208
45.126
50.290
Leidschendam-Voorburg
32.000
26.646
30.409
31.572
Midden-Delfland
8.700
9.927
10.058
9.933
Pijnacker-Nootdorp
45.000
31.707
41.357
44.874
Rijswijk
35.000
28.098
32.875
34.996
Wassenaar
32.000
24.213
27.881
28.179
Voorschoten*
9.695
13.313
10.333
9.695
212.395
172.112
198.039
209.539
Totaal
Tabel 3.4: Aantal bezoekers milieustraten per gemeente * De inwoners van de gemeente Voorschoten maken medegebruik van de Avalex-milieustraten. Hiertoe is een aparte DVO opgesteld tussen Avalex en de gemeente Voorschoten.
Wat heeft het gekost?
Realisatie 2024
Begroting 2024
47
276
Kosten beheer en onderhoud milieustraten*
Tabel 3.5: Kosten van beheer en onderhoud milieustraten (bedragen x € 1.000) * De kosten voor het beheer en onderhoud van de milieustraten en inzamelmiddelen worden toegelicht in paragraaf 5.2 ‘Beheer en onderhoud kapitaalgoederen’.
De kosten voor beheer en onderhoud aan de milieustraten zijn in 2024 lager dan begroot door zowel een vrijval van gereserveerde kosten als lagere onderhoudskosten. 3.3.3
(laten) Verwerken van afvalstoffen ingezameld door Avalex
Wat hebben we bereikt in 2024? Avalex is verantwoordelijk voor het laten verwerken van de ingezamelde huishoudelijke afval- en grondstoffen. Hierbij werkt Avalex samen met partners met gedeelde duurzaamheidsdoelstellingen. Het verwerken van een deel van de grondstoffen wordt vermarkt via Midwaste, een inkoopsamenwerkingsverband binnen de branche, waarvan Avalex lid is. Voor het verwerken van de afvalstromen fijn en grof huishoudelijk restafval en gft is Avalex sinds 2021 aandeelhouder bij HVC. Wat heeft het gekost?
Kosten van verwerking afvalstoffen
Realisatie 2024
Begroting 2024
12.762
12.914
Tabel 3.6: Kosten van verwerking van afvalstoffen (bedragen x € 1.000)
3.3.4
Beheer en onderhoud containers
Wat hebben we bereikt in 2024? Een andere kerntaak van Avalex is het beheer en onderhoud (inclusief aanschaf en vervanging) van alle inzamelmiddelen die in het Avalex-verzorgingsgebied worden ingezet. Dit varieert van minicontainers voor laagbouw tot onderlossende verzamelcontainers bij hoogbouw. De focus van de containerinzet is een optimale mix van containers per huishouden om bij te dragen aan de efficiëntie van de inzameling, passend bij het gemeentelijk afvalbeleid. Beheer en onderhoud van deze inzamelmiddelen vindt plaats volgens het Beheerplan Inzamelmiddelen Avalex. De groei van het aantal huishoudens in onze gemeenten leidt uiteraard tot een toename op deze taak.
15
Project containerregistratie op orde Het project ‘containerregistratie op orde’ is in 2024 voortgezet. Dit project heeft tot doel om de beheeradministratie van de containers te optimaliseren en om inzichtelijk te krijgen hoeveel containers nog niet in de basisregistratie zijn opgenomen en voorzien zijn van chips. Dit is randvoorwaardelijk om gemeentelijke beleidswijzigingen die gericht zijn op restafvaltarief door te kunnen voeren. Ter voorbereiding op invoering van het restafvaltarief is in november en december 2024 in een aantal straten in MiddenDelfland de registratie op orde gebracht voor vier fracties minicontainers. Deze activiteit heeft Avalex nieuwe kennis opgeleverd waarmee zij procesaanpassingen, vernieuwing van het ICT landschap en voorbereiding van de implementatie van een restafvaltarief kan oppakken. Wat heeft het gekost?
Kosten van beheer en onderhoud containers
Realisatie 2024
Begroting 2024
6.280
6.518
Tabel 3.7: Kosten van beheer en onderhoud containers (bedragen x € 1.000)
De kosten van beheer en onderhoud van de containers zijn lager dan begroot door zowel lagere afschrijvingskosten vanwege minder investeringen in 2023 als een onvoorziene creditfactuur die betrekking heeft op 2023. 3.3.5
Overslaan van restafval
Wat hebben we bereikt in 2024? Het ingezamelde huishoudelijk restafval wordt samengebracht op het overlaadstation van Avalex in Delft en wordt vervolgens vervoerd naar de externe afvalverwerker. Wat heeft het gekost?
Kosten van overslaan van afval
Realisatie 2024
Begroting 2024
393
615
Tabel 3.8: Kosten van overslaan van afval (bedragen x € 1.000)
De kosten van het overslaan van afval zijn lager dan begroot door de bijdrage overslag van zowel Remondis als Maassluis die niet begroot waren.
3.4 Aanvullende taken: communicatie en innovatie Avalex heeft goede kennis van de afvalbranche, het werkgebied en specifieke omstandigheden in de opdrachtgevende gemeenten. Deze kennis wil Avalex graag gebruiken om naar haar gemeenten een brede adviserende en ondersteunende rol te vervullen. Zo kunnen we de gemeenten zo goed mogelijk ondersteunen door ze van juiste en actuele informatie te voorzien. Hiervoor neemt Avalex ook deel aan een landelijke benchmark van de NVRD om de Avalex gemeenten te vergelijken met andere gemeenten. Avalex heeft naast het uitvoeren van de kerntaken, in opdracht van de deelnemende gemeenten, ook in 2024 een adviserende en ondersteunende rol vervuld ten bate van het gemeentelijk afvalbeleid. Daarnaast heeft Avalex communicatie-activiteiten uitgevoerd voor het collectief van de Avalex-gemeenten. De inzet van Avalex is steeds gericht op het realiseren van de landelijke beleidsindicatoren, de VANG-norm van 100 kg restafval,de 75% afvalscheiding per inwoner per jaar en dat 65% van de ingezamelde stromen te recyclen is. Uitleggen van het belang van goede afvalscheiding en de bijpassende spelregels vormen daarbij de kern van de boodschap. Gedragsverandering van bewoners is essentieel voor succesvolle scheiding en daarmee realisatie van onze circulaire ambities.
De noodzaak tot betere scheiding om het volume restafval te verlagen, wordt versterkt door de te verwachten stijging van de verbrandingskosten en CO2-heffing.
16
3.4.1
Nieuwe ontwikkelingen in afvalbeleid
Wat hebben we bereikt in 2024? Implementatie gemeentelijk afvalbeleid De Avalex-gemeenten leveren door gescheiden inzameling van afval- en grondstoffen een belangrijke bijdrage aan het oplossen van het grondstoffenprobleem. Door de vormgeving van het eigen afvalbeleid kunnen zij inwoners stimuleren grondstoffen uit het afval zoveel mogelijk te scheiden. Verspilling en restafval kunnen daardoor worden teruggedrongen. De grootste verandering in implementatie van gemeentelijk afvalbeleid heeft plaatsgevonden in Rijswijk. Nadat de gemeente in 2023 heeft besloten om volledig over te gaan op nascheiding van pmd, heeft Avalex in 2024 een plan hiervoor ontwikkeld. Per cluster worden de wijken omgezet naar het nieuwe beleid. In oktober is de implementatie gestart voor een groot deel van de hoogbouw en in twee wijken voor de laagbouw. In de binnenstad van Delft is de introductie van een nieuwe manier van inzamelen afgerond. Deze wordt getypeerd door inzameling op straat via een gft-emmer voor etensresten (25L) en gft-cocons met pascontrole (bij gestapelde bouw). Ook vindt inzameling op clusterplaatsen van restafval plaats (met daarin pmd dat wordt nagescheiden) en oud-papier en karton. Avalex en gemeenten monitoren vooral de kwaliteit van het ingezamelde gft. De gemeente Delft heeft daarnaast in juni het afvalbeleid Grip op Delft Afval vastgesteld.
Avalex heeft de nodige input geleverd aan de verdere uitwerking daarvan. Ook in Midden-Delfland en Pijnacker-Nootdorp is nieuw afvalbeleid vastgesteld door de gemeenteraad. In MiddenDelfland is daarbij besloten om op 1 januari 2026 een restafvaltarief in te voeren. Avalex heeft ter voorbereiding hierop met deze gemeente een programmateam Restafvaltarief opgestart. Programma Restafvaltarief Het bestuur heeft op 20 april 2023 de opdracht gegeven om onderzoek te doen naar het invoeren van dienstverlening op basis van een restafvaltarief. De door het bestuur aangestelde projectleider innovatie dienstverlening heeft een onderzoek opgeleverd op basis waarvan een programmateam de voorbereidingen kon treffen voor nieuwe dienstverlening rondom een restafvaltarief. Door het besluit van Midden-Delfland moet de projectgroep nu met gemeenten samen een implementatieplan opstellen in navolging van het onderzoeksrapport. Een stuurgroep monitort de voortgang. Nieuwe inzamelmiddelen Avalex heeft verschillende nieuwe inzamelmiddelen en hulpmiddelen getest. In samenwerking met onze containerleverancier De Rooij worden tien kartonhulpen getest waarmee kartonnen dozen op eenvoudige wijze kleiner gemaakt kunnen worden bij een ondergrondse container. Na een succesvolle proef in Pijnacker-Nootdorp en Delft, is dit jaar het biofilterdeksel opgenomen als interventiemiddel.
Met dit deksel wordt overlast door stank en ongedierte bij gft-minicontainers in inpandige ruimtes tegengegaan. Ook de perscontainer is in 2024 standaard in gebruik genomen door Avalex. Voor gebiedsontwikkelingen in Rijswijk heeft Avalex de gemeente bijgestaan in een haalbaarheidsonderzoek naar een ondergronds afvaltransportsysteem (OAT). Het onderzoek richt zich op de inzetbaarheid van een OAT voor de inzameling van fijn huishoudelijk afval binnen de gemeente en toepasbaarheid op de inzamelmiddelen in de openbare ruimte in het Kesslerpark, Boogaard stadscentrum en het Havenkwartier. Circulair ambachtsnetwerk / Regiodeal In samenwerking met de gemeente Delft, kringlooporganisaties en stichting Stunt is de mogelijkheid van een circulair ambachtsnetwerk onderzocht. Als proef is hiervoor een kringloop- en houtcontainer geplaatst op de milieustraat in Delft. De stakeholders zijn over het algemeen tevreden over het circulaire effect van de inzet van de kringloopcontainer en de duurzame inzetbaarheid voor medewerkers. Het verwerken / upcyclen van specifieke stromen blijft uitdagend. Vanuit het proefproject is het WINNEN! netwerk gevormd. De verdere uitbouw van dit netwerk is onderdeel van een plan dat de gemeente Delft heeft ingediend in het nationale programma Regiodeals.
Hierover is positief beslist waardoor Stichting Stunt, gemeente Delft en Avalex de komende vier jaar blijven samenwerken aan o.a. de realisatie van een leerwerkplek kringloopcoach.
17
Kennismaking repaircafés Avalex heeft op 25 juli 2024 repaircafés in ons gebied uitgenodigd om met elkaar kennis te maken en te spreken over mogelijkheden voor samenwerking. Direct gevolg hiervan was de samenwerking met Repaircafé Delft op de Avalex contactdag op 24 oktober 2024. Zijbelading De eerste fase van de invoering van zijbelading in Wassenaar is afgerond. De volgende fasen zijn in voorbereiding. De routes worden voorbereid door Avalex en daarna wordt de zienswijzeprocedure gestart door de gemeente Wassenaar. Wat heeft het gekost? Per gemeente is een maatwerkofferte gemaakt.
Projecten
Realisatie 2024
Begroting 2024
787
1.295
Tabel 3.9: Projecten (bedragen x € 1.000)
In 2024 zijn minder projecten op offertebasis uitgevoerd voor de gemeenten waardoor de kosten voor de projecten ook lager zijn dan begroot. 3.4.2
Communicatiestrategie
Om de afvalscheidingsdoelstellingen te realiseren zijn de gemeenten, en daarmee ook Avalex, voor een groot deel afhankelijk van het gedrag van inwoners. Avalex heeft de gemeenten ondersteund met communicatie gericht op het verbeteren van het afvalscheidingsgedrag. Hiermee probeert Avalex inwoners te stimuleren en te motiveren om meer en beter grondstoffen te scheiden en minder restafval aan te bieden. Daarnaast heeft Avalex verschillende gemeenten ondersteund met communicatie over beleidswijzigingen. Wat hebben we bereikt in 2024? Project Sturen op kwaliteit grondstoffen De afdeling communicatie ontwikkelde passende communicatiemiddelen ten behoeve van het Project Sturen op Kwaliteit grondstoffen. Het project richtte zich in 2024 op het verbeteren van de kwaliteit van (ondergrondse) wijkcontainers voor pmd en gft. In vier gemeenten is in verschillende wijken een zogenaamde buurtaanpak ingezet om lokaal de kwaliteit van de wijkcontainers te verbeteren. De buurtaanpak bestaat uit een combinatie van interventies en communicatie. Hiervoor zijn campagnemiddelen en boodschappen ontwikkeld waarmee in de betreffende wijken campagne is gevoerd (brief met flyer, posters, containerstickers). Daarnaast hebben de grondstofcoaches een belangrijke rol gespeeld door het gesprek aan te gaan en gft-emmers uit te delen.
Deze combinatie van interventies en communicatie heeft een lichte verbetering opgeleverd in de kwaliteit van de gft-wijkcontainers. Start mobiele milieustraat Pijnacker-Nootdorp Per 1 januari 2024 is de milieustraat van Pijnacker-Nootdorp gesloten. Om inwoners een alternatief te bieden om alsnog klein grofvuil en KCA weg te kunnen brengen binnen de gemeente, is gestart met een mobiele milieustraat in de drie verschillende dorpskernen (Nootdorp, Pijnacker en Delfgauw). Er is zowel on- als offline intensief gecommuniceerd over de komst van deze mobiele milieustraat. Het doel hiervan was om bewoners te informeren over de komst van de mobiele milieustraat, maar ook om hen te motiveren gebruik te maken van dit mooie alternatief. Maximalisering van het aantal bezoeken aan de milieustraat In 2024 is gestart met de beperking van het aantal gratis bezoeken aan de milieustraat. Inwoners mogen twaalf keer per jaar gratis komen (waarbij betaalde afvalstromen natuurlijk wel moeten worden afgerekend). Vanaf het dertiende bezoek geldt een tarief. Doel van de beperking is het voorkomen van oneigenlijk gebruik (bedrijfsafval). De meeste inwoners komen maar een paar keer per jaar en hebben weinig van deze maatregel gemerkt. Er zijn on- en offline middelen en kanalen ingezet om inwoners tijdig te informeren over deze wijziging en de reden voor deze maatregel.
Voorlichting / educatie Eén van de instrumenten om het afvalscheidingsgedrag van inwoners te beïnvloeden is het verzorgen van voorlichting op scholen. Er zijn in totaal 35 voorlichtingslessen op verschillende basisscholen verzorgd door Avalex. Begin juli ontving Avalex 100 leerlingen van het Christelijk Lyceum Delft en het Stanislas College Rijswijk voor een presentatie en rondleiding op onze milieustraat en op het overslagstation in Delft. Ook hebben de volgende activiteiten met onderwijsinstellingen plaatsgevonden: • Samenwerking met het Christelijk Lyceum Delft (Technasium): Voor het derde jaar op rij werkten we mee aan het Technasium-vak. Tweedejaars leerlingen presenteerden
18
• • •
creatieve oplossingen, zoals een circulaire vuilniszak van fruitschillen, gps-chips in lachgascilinders en een bolderkar. Excursie met Inholland Delft: Studenten Landschap en Milieumanagement bezochten de vestiging in Delft. Zij onderzochten afvalstromen, logistiek en verwerkingsprocessen, met als eindopdracht het maken van een informatieve factsheet. Workshops met Delft Science Centre: Avalex ondersteunde het Science Centre on Tour met een inzamelactie voor oude apparaten. Kinderen van 8-12 jaar leerden in interactieve workshops over het repareren van goederen en het belang van hergebruik. Project met TU Delft (Industrieel Ontwerpen): Studenten presenteerden vernieuwende concepten om de milieustraat te verbeteren. Hoogtepunten waren een fietsaanhanger voor grofvuil, circulaire aanwijsborden en een machine die bezoekers helpt de juiste container te vinden.
Naast voorlichting op scholen heeft Avalex in deze periode ook voorlichting gegeven op verschillende locaties, deelgenomen aan bewonersavonden en huis-aan-huis gesprekken gevoerd. Deze activiteiten werden uitgevoerd op verzoek van de gemeenten. Wat heeft het gekost? Realisatie 2024
Begroting 2024
40
113
Kosten van communicatie Tabel 3.10: Kosten communicatie (bedragen x € 1.000)
De communicatiekosten zijn verdeeld over diverse afdelingen, waardoor deze lager zijn dan begroot. Totaal vallen ze ook lager uit dan begroot. 3.4.3
Klantcontact
Avalex hecht aan het open en toegankelijk communiceren met inwoners van de deelnemende gemeenten. Het klantcontactcentrum van Avalex is bereikbaar voor inwoners via de website, e-mail, telefoon en via de Avalex-app. Inwoners kunnen terecht met vragen over dienstverlening en afval scheiden, problemen met hun containers, het maken van grofvuilafspraken en meldingen over niet-geleegde containers. Het aantal (beïnvloedbare) klachten en meldingen, inclusief een regelmatig uit te voeren klantonderzoek vormen een indicator voor de tevredenheid van de inwoners over de dienstverlening. Het streven is zo min mogelijk meldingen en klachten over onze dienstverlening. Wat hebben we bereikt in 2024? Meldingen/klachten Het aantal beïnvloedbare meldingen is toegenomen in 2024. Hieronder een overzicht. Meldingen/klachten
2024
2023
2022
Beinvloedbare meldingen
8.521
6.691
8.650
3
3
6
Klachten Tabel 3.11: Overzicht meldingen/klachten
De meldingen waarop Avalex invloed heeft, zijn doorgaans gericht op het niet op tijd legen van een afvalcontainer. In 2024 is een toename van meldingen geconstateerd over onderlossende containers. Een grondige analyse heeft aangetoond dat er sprake is van een samenspel van interne factoren. Er is een projectteam vanuit alle lagen van de organisatie gestart met verbeteracties. Het aantal bejegeningsklachten is gelijk gebleven. Visie bewonerscontact ‘Doordacht op weg naar 100% self-service’ Voor de toekomst van de klantcommunicatie ligt er sinds 2022 een visie om deze steeds meer digitaal in te richten, met directe terugkoppeling vanuit onze systemen, zonder tussenkomst van ons klantcontactcentrum. Dat inwoners digitaal de weg weten te vinden naar Avalex, zien we terug in de verdere toename van het gebruik van de Avalex-app. Dit gebruik is met 40% toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Dat betekent dat ongeveer 40% van de huisaansluitingen de Avalex App heeft gedownload. Een stand waarmee Avalex tevreden is en de slag in het efficiënter afhandelen van meldingen en het informeren van bewoners over (mutaties in) de dienstverlening goed zichtbaar maakt.
19
Een belangrijke mijlpaal dit jaar was de vervanging van de digitale Avalexpas in de app door een nieuwe, beter beveiligde versie. Deze aanpassing vermindert de kans op misbruik. Onze website, die uitgebreide informatie biedt en bewoners de mogelijkheid geeft om afspraken te maken en meldingen door te geven, werd in 2024 goed bezocht. In totaal hadden we 448.796 actieve gebruikers. Daarnaast hebben we een nieuwe functie toegevoegd: bezoekers kunnen de teksten op de website nu ook in het Engels lezen. Wat heeft het gekost? De kosten van het klantcontactcentrum betreffen vooral personeelskosten.
Personeelskosten klantcontactcentrum
Realisatie 2024
Begroting 2024
740
938
Tabel 3.12: Kosten van klantcontactcentrum (bedragen x € 1.000)
Door efficiënt sturen op de inzet van uitzendkrachten op alleen de piekmomenten, is een onderschrijding op de begroting gerealiseerd.
3.5 Financiële realisatie programma Binnen Avalex zijn de algemene dekkingsmiddelen (waaronder de lokale heffingen, algemene uitkeringen, dividend, saldo financieringsfunctie en overige algemene dekkingsmiddelen) niet van toepassing. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in het bedrag aan overhead en de kosten voor het primaire proces.
Overhead
Realisatie 2024
Begroting 2024
7.894
7.836
Tabel 3.13: Overheadkosten (bedragen x € 1.000)
De overheadkosten (zoals kosten van huisvesting, ict, inkoop en financiën) liggen iets boven de begroting. Er zijn wel onderlinge verschuivingen zichtbaar. Zo zijn onder andere de afschrijvingslasten lager doordat de verbouwing van de locatie Den Haag in 2024 gerealiseerd is en niet in 2023. Daartegenover staan verhuiskosten die niet begroot waren. 2024
2023
48.096.900
46.944.862
Huisaansluitingen
173.000
168.500
Per huisaansluiting
278
279
Realisatie 2024
Begroting 2024
Programma afvalverwerking
n.v.t.
n.v.t.
Algemene dekkingsmiddelen
n.v.t.
n.v.t.
Kosten overhead
n.v.t.
n.v.t.
Heffing vennootschapsbelasting
n.v.t.
n.v.t.
Totaal onvoorzien
n.v.t.
n.v.t.
Kosten
Tabel 3.14: Kosten per huisaansluiting (bedragen x €)
Gebruik onvoorzien
Tabel 3.15: Bedrag onvoorzien (bedragen x € 1.000)
Het primaire proces omvat het inzamelen en de overslag van diverse afvalstromen binnen de zes gemeenten van het Avalex werkgebied. De directe kosten die hiermee verbonden zijn, zijn: • Mobiliteitskosten: kosten voor de inhuur van (vuilnis)wagens, extra inzet, beheer en onderhoud aan de vuilniswagens; • Transport derden: kosten van externe transportondernemingen voor het transport vanuit Avalex naar externe verwerkers en andere, aanvullende transporten; • Personeelskosten: kosten van de chauffeurs en beladers. Het betreft de kosten van het eigen personeel en kosten van tijdelijke medewerkers (zogenaamde flexibele schil).
20
Taakveld
7.3 Afval
Omschrijving
Realisatie 2024
Begroting 2024
Verschil
Inzamelvoorziening
6.280
6.518
-238
Directe personeelskosten
14.808
14.487
321
Nadeel
47
276
-229
Voordeel
Milieustraten
Voordeel / nadeel Voordeel
Overlaad
393
615
-222
Voordeel
Mobiliteit
5.127
4.899
228
Nadeel
Verwerking en Belastingen
12.762
12.914
-152
Voordeel
Totaal directe kosten
39.419
39.708
-292
Voordeel
Tabel 3.16: Directe kosten (bedragen x € 1.000)
De verschillen ten opzichte van de begroting zijn in de vorige paragrafen reeds toegelicht.
4. Ontwikkelingen Vraagstukken op het gebied van afvalinzameling en met name de verwerking, overstijgen veelal het lokale Avalexniveau. We bevinden ons middenin de maatschappij, waarbij de ontwikkeling rond afval, grondstoffen en circulariteit in snelheid, complexiteit en urgentie steeds verder toenemen. Om hierop te kunnen anticiperen, is het van belang goed geïnformeerd te blijven. Avalex doet dit mede door goed aangesloten te zijn op de informatie vanuit de brancheorganisatie NVRD en binnen het samenwerkingsverband met Midwaste. Dit hoofdstuk geeft een schets van relevante, (inter)nationale ontwikkelingen over het afgelopen jaar.
4.1 Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) De UPV is een instrument om ook producenten hun verantwoordelijkheid te laten nemen in de circulaire economie, door hen ook verantwoordelijk te maken voor hun producten in de afvalfase. Dit raakt de gemeentelijke, wettelijke zorgplicht rond afvalbeheer. De stromen waarvoor de UPV wordt ingezet neemt de komende jaren steeds verder toe. Vanaf juli 2023 is de UPV voor textiel van kracht. Doel is dat vanaf 2025 50% van het textiel wordt hergebruikt of recycled. De uitvoering van de UPV is nog in ontwikkeling. Het NVRD bestuur heeft 15 uitgangspunten vastgesteld op basis waarmee gesprekken worden gevoerd met de drie producentenorganisaties voor textiel. Stichting UPV Textiel is het verst gevorderd als organisatie en qua leden. De afzet van textiel is in de loop van 2024 sterk teruggelopen. Dit komt door mondiale verstoringen zoals de oorlog in Oekraïne en de opkomst van ultra-fast fashion. Daarnaast worden de voorbereidingen getroffen voor de UPV luiers met als streefdatum 2026. Avalex volgt de ontwikkelingen van de realisatie van een luierverwerkingsfabriek van Meerlanden. Er is daar momenteel geen capaciteit beschikbaar.
4.2 Marktontwikkeling grondstofprijzen De markt voor het verwerken van afval-en grondstoffen is continu in beweging. Algemeen beeld is dat zowel de kosten voor het verwerken en verbranden van het huishoudelijk afval als de opbrengsten voor grondstoffen toenemen. In 2024 heeft Avalex de opbrengsten van papier zien stijgen en die van hout zien dalen tot een ‘kostenstroom’.
4.3 Branche-ontwikkeling: vergoeding pmd Onderhandelingen tussen Verpact, VNG en NVRD verliepen moeizaam. Dit heeft ertoe geleid dat deze laatste partijen de ketenovereenkomst met Verpact hebben opgezegd. Vanuit VNG en NVRD is daarna de expliciete oproep gedaan aan alle gemeenten om de hieruit voortvloeiende individuele Deelnemersovereenkomst met Verpact ook op te zeggen. Eind november zijn partijen alsnog tot een verlenging van de ketenovereenkomst gekomen. Onderdeel van de verlenging is ook een uitbreiding van het budget voor kwaliteitsverbetering.
4.4 Arbeidsmarktkrapte Evenals in veel andere bedrijfssectoren in Nederland, is ook in de afvalsector de krapte op de arbeidsmarkt voelbaar. Het tekort aan gekwalificeerd personeel vormt inmiddels een beperkende factor in de verdere ontwikkeling van organisaties 21
en raakt daarbij het realiseren van (circulaire) ambities. In de afvalsector kan een tekort aan personeel leiden tot o.a. een verminderde dienstverlening, b.v. door het afschalen van de inzamelfrequentie.
4.5 Lachgascilinders Vanaf 1 januari 2023 valt lachgas onder de Opiumwet. De lachgascilinders vallen daarmee niet meer onder een statiegeld-retoursysteem. In heel Nederland wordt ervaren dat ze nu worden gedumpt in de openbare ruimte of bij het restafval. Dit leidt tot grote veiligheidsrisico’s en tot schade bij de afvalinzameling en -verwerking. Overleg met ministeries door de branchevereniging heeft niet geleid tot een oplossing. De NVRD is namens haar leden overgegaan tot een juridische ‘bodemprocedure’ tegen de Rijksoverheid aangezien deze geen financiële tegemoetkoming geeft bij de gestegen kosten vanwege het verwerken van lachgascilinders. Vanuit Avalex is input geleverd voor deze procedure. In het Avalex-gebied worden veel lachgascilinders in het restafval aangetroffen. Volgens opgave van HVC heeft ons restafval hiervan het hoogste aandeel. Om een uitweg hierin te vinden hebben we in een gezamenlijke sessie, met naast beleidsmedewerkers ook gemeentelijke collega’s van handhaving en buurtbeheer, een lokale toolkit aanpak lachgascilinders ontwikkeld. Een kerngroep met vertegenwoordigers vanuit alle Avalex-gemeenten en Avalex heeft enkele praktische maatregelen uitgewerkt. Risicovolle containers zijn bestickerd en speciale posters zijn ontwikkeld en opgehangen bij o.a. buurthuizen, scholen en verenigingen.
22
5. Het bedrijf Avalex 5.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin niet verwachte (financiële) risico’s kunnen worden opgevangen. Het is het vermogen dat benodigd is om calamiteiten en (andere) eenmalige tegenvallers op te vangen zonder dat het enige invloed heeft op de continuering van het bestaande beleid en de organisatie. Bij het vaststellen van het weerstandsvermogen wordt de weerstandscapaciteit afgezet tegen de risico’s die Avalex loopt. De weerstandscapaciteit is de som van de middelen en mogelijkheden om niet begrote, onverwachte en substantiële kosten te dekken. Avalex streeft er naar om risico’s zoveel mogelijk te beperken. De risico's voor onroerend goed, inventaris en personeel zijn voor het grootste deel ondervangen door het afsluiten van diverse verzekeringen. De algemene reserve wordt in deze context vooral gebruikt als dekking voor niet verzekerbare risico’s om altijd de bedrijfsvoering ongestoord te kunnen voortzetten. In 2024 zijn de risico’s die zich hebben voorgedaan, opgevangen binnen de reguliere bedrijfsvoering en dus niet vanuit het weerstandsvermogen. De risico’s die zich in 2024 hebben voorgedaan, hebben met name betrekking op de inzet van externen vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, het niet kunnen vinden van geschikt personeel en een hoog ziekteverzuim.
Om risico’s zoveel mogelijk te voorkomen heeft Avalex diverse beheersmaatregelen getroffen, waarbij beoogd wordt de kans van het uitkomen af te laten nemen, of repressief, waarbij beoogd wordt de gevolgen te reduceren. De belangrijkste preventieve maatregel is gelegen in het bij de uitvoering van de diensten gebruik maken van een flexibele arbeidsschil. Hiermee kan Avalex gemakkelijker inspringen op wijzigingen in de dienstverlening. In onderstaand overzicht staan de bedrijfsrisico’s die in de begroting 2024 zijn opgenomen met de betreffende impact. Bedrijfsrisico
Impact
Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) leidt tot veel suboptimale verwerkingsstromen door veel verschillende stromen met lage volumes. En risico’s dat alleen de minder waardevolle stromen achterblijven voor de gemeenten, waarbij de vergoeding voor inzameling niet kostendekkend is.
Sinds juli 2023 is de UPV voor textiel van kracht. De beoogde doelen gaan pas in 2025 van kracht waardoor er in de praktijk nog weinig is veranderd. De Stichting UPV Textiel heeft als doel de UPV-doelstelling te realiseren. Nu wordt slechts 35% hergebruikt en belandt meer dan 50% bij het restafval.
Onvoldoende erkenning bij politieke opdrachtgevers m.b.t. de duurzaamheidsdoelstellingen en de investeringen en beleidsontwikkelingen die dat vraagt vanuit de gemeenten.
Avalex pakt haar rol hier, door sterk in te zetten op de adviesrol. In 2024 is in samenwerking met de gemeenten, volop ingezet op de introductie van een restafvaltarief. Het hanteren van een restafvaltarief is een bewezen middel om het restafval te verminderen.
Beperkte kennisborging en kennisontwikkeling: veel kwetsbare functies waar maar één persoon de functie uitvoert.
In 2024 zijn twee processen binnen Avalex uitgewerkt volgens de methode van procesgericht werken. Dit heeft onder andere geleid tot verhoogde onderlinge transparantie en heldere procesbeschrijvingen. Dit draagt tevens bij aan efficiënter samenwerken en kennisborging.
Deelnemende gemeenten wensen steeds meer maatwerk waardoor de kosten stijgen en efficiëntie verloren gaat. Onvoldoende mensen beschikbaar met de juiste competenties, doordat Avalex niet als een aantrekkelijke werkgever wordt gezien in een tijd van krapte op de arbeidsmarkt. Onvoorzien hoge prijsstijgingen van materialen, personeelskosten en diensten. Gebrek aan beschikbaarheid van materialen, personeel en diensten. Uitval van systemen door verouderde hardware en software en ontoereikende verbindingen op locaties.
Met het gebruik van de Producten- en dienstencatalogus wordt gestreefd naar uniforme standaard dienstverlening. Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt die ook bij Avalex merkbaar is, heeft Avalex een aantal specialistische kantoorfuncties kunnen invullen. Er is aandacht voor de arbeidsmarktpositie. In 2024 heeft Avalex de prijsstijgingen kunnen opvangen binnen de begroting. In 2024 zijn de eerste stappen gezet voor de noodzakelijke vernieuwing van het ICT-landschap. De aanbesteding van boordcomputers en assetmanagementsysteem is succesvol afgerond. Voor de vervanging van het kernsysteem afvalinzameling is een marktconsultatie gestart.
Tabel 5.1: Impact risico’s op weerstandsvermogen (financieel)
23
Kengetallen Avalex heeft eind 2024 een eigen vermogen van € 7 miljoen. Dit bedrag is inclusief de bestemmingsreserves en het resultaat lopend boekjaar. De verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen vertaalt zich in een solvabiliteitsratio van 16%. Voor een GR is een solvabiliteitsratio tussen de 10 en 20% ruimschoots voldoende. De solvabiliteit bij Avalex wordt grotendeels beïnvloed door het hoge saldo van de lopende leningen. Deze situatie is ontstaan doordat Avalex haar vaste activa met vreemd vermogen financiert. Het eigen vermogen wordt gekoppeld aan het weerstandsvermogen. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote van Avalex is 65%. Het is wenselijk om deze lager dan 90% te houden. De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte Avalex heeft om de eigen lasten te dragen. De structurele exploitatieruimte bedraagt 0% in 2024. Dit wordt bepaald door het saldo van structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door totale baten en uitgedrukt in een percentage. Kengetallen
Realisatie 2024
Begroting 2024
Realisatie 2023
Netto schuldquote
65%
102%
75%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen
65%
102%
75%
Solvabiliteitsratio
16%
11%
15%
Grondexploitatie
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Structurele exploitatieruimte
0%
0%
0%
Belastingcapaciteit
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Weerstandsratio
0,8
0,8
-
Tabel 5.2: Kengetallen omtrent weerstandsvermogen
5.2 Beheer en onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen De belangrijkste taak van onderhoud van kapitaalgoederen is het beheren en onderhouden van de bedrijfsmiddelen en bedrijfspanden en het beheer van het mobiliteitscontract. De belangrijkste kapitaalgoederen van Avalex zijn de kantoorpanden, het overlaadstation, de milieustraten en de diverse type inzamelmiddelen. Dit laatste betreft vooral de ondergrondse containers, minicontainers en verzamelcontainers. Alle onderlossende verzamelcontainers zijn opgenomen in een containerbeheer-managementsysteem. Voor het beheer van alle kapitaalgoederen is eind 2024 de implementatie van een overkoepelend assetmanagement systeem gestart. Milieustraten, overlaadstation Avalex voert het beheer op de milieustraten in de gemeenten Delft, Rijswijk en Wassenaar. De locatie Laan van 'sGravenmade in Den Haag/Rijswijk bevat een kantoorpand, zoutloods, voertuigstalling en terrein. De locatie op de Voltaweg in Delft bevat een kantoorpand, voertuigstalling, overlaadstation en terrein. Locaties Den Haag/Rijswijk en Delft zijn eigendom van Avalex. De milieustraten van Delft en Den Haag/Rijswijk en het overlaadstation Delft zijn ook eigendom van Avalex. De milieustraat Wassenaar is eigendom van de betreffende gemeente. Inzamelmiddelen Het beheer en onderhoud kapitaalgoederen zijn de kosten voor het onderhoud van het containerpark van Avalex.
Dit containerpark omvat alle containertypen die worden gebruikt voor de diverse primaire processen, te weten ondergrondse en bovengrondse onderlossende containers, minicontainers,verzamelcontainers, perscontainers en cocons. De kosten worden gemaakt voor het reguliere beheer en onderhoud, eenmalige reparaties, gebruikersschade en afschrijvingslasten van de containers.
24
5.3 Financiering Huidige financiering Avalex heeft vreemd vermogen verkregen bij de BNG waarmee de vaste activa grotendeels worden gefinancierd. Eind 2024 bedraagt de boekwaarde van de vaste activa € 42,5 mio. Hiervoor heeft Avalex financierings-arrangementen ter waarde van € 31 mio. Avalex betrekt geen leningen via haar deelnemende gemeenten. Renterisiconorm Het renterisico van Avalex beperkt zich tot de rente op langlopende leningen. Naast de renteherziening zijn hiervoor ook de aflossingen van belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van de totale vaste schuld. De norm stelt dat per jaar 20% van de vaste schuld in aanmerking mag komen voor herfinanciering of renteherziening. Uit de onderstaande tabel blijkt dat het renterisico op de vaste schuld binnen de wettelijke gestelde normen blijft.
Omschrijving
2024
2023
Betaalde aflossingen
3.770
3.878
Begrotingstotaal
48.839
48.242
Het bij Min. Regeling vastgestelde %
20%
20%
Renterisiconorm
9.768
9.648
5.998
5.770
Basisgegevens renterisiconorm
Toets renterisiconorm Ruimte onder renterisiconorm Tabel 5.3: Renterisiconorm (bedragen * €1.000)
Looptijd
Hoofdsom
BNG
2003-2033
2.500.000
5.00%
Saldo ultimo 2024 750.001
BNG
2004-2024
3.500.000
4.72%
-
lineair
BNG
2005-2025
1.400.000
3.73%
70.000
lineair lineair lineair
Geldverstrekker
Rente
Aflossingsvorm lineair
BNG
2012-2032
7.000.000
3.13%
2.800.000
BNG
2016-2026
10.000.000
0.64%
2.000.000
lineair
BNG
2020-2035
20.000.000
-0.095%
14.666.667
BNG
2021-2036
6.500.000
0.338%
5.200.001
lineair
BNG
2022-2037
6.500.000
0.462%
5.525.001
lineair
Totaal
31.011.669
57.400.000
Tabel 5.4: Financieringsarrangementen (bedragen in €)
Omschrijving Som van de per dag buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) Dagen in het kwartaal Kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen
Kwartaal 1
Kwartaal 2
Kwartaal 3 Kwartaal 4
91.036
91.035
92.008
92.006
91
91
92
92
1.000
1.000
1.000
1.000
Ruimte onder drempelbedrag
-
-
-
-
Overschrijding van het drempelbedrag
-
-
-
-
Kwartaal 1
Kwartaal 2
48.839
48.839
48.839
48.839
8,2%
8,2%
8,2%
8,2%
Tabel 5.5: Schatkistbankieren (bedragen * € 1.000)
Kasgeldlimiet Omvang begroting 2024 1.
Kwartaal 3 Kwartaal 4
Toegestane kasgeldlimiet
In procenten van de grondslag
25
In bedragen
4.005
4.005
Kwartaal 1
Kwartaal 2
172
425
-243
798
172
425
-242
798
1.003
1.003
1.003
1.002
Overige uitstaande gelden < 1 jaar
4.481
5.387
4.318
2.836
Totaal
5.484
6.390
5.321
3.838
-5.312
-5.965
-5.563
-3.040
2.
Omvang vlottende schuld
Opgenomen gelden < 1 jaar
4.005
4.005
Kwartaal 3 Kwartaal 4
Schuld in rekening-courant (contract BNG) Gestorte gelden door derden < 1 jaar Totaal 3.