3. Ontwerp Jaarstukken 2021 Omgevingsdienst Haaglanden

Ontwerp Jaarstukken 2021

0.8

Inhoudsopgave 1 1.1 1.2

Aanbieding ............................................................................................................................................... 4 Inleiding.............................................................................................................................................. 4 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 5

2 2.1 2.2 2.3 2.4

Jaarrekening in één oogopslag ............................................................................................................... 6 Algemeen ........................................................................................................................................... 6 Jaarrekeningresultaat ........................................................................................................................ 6 Vermogenspositie .............................................................................................................................. 7 Wet normering topinkomens .............................................................................................................. 7

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Jaarverslag .............................................................................................................................................. 8 Realisatie programma’s ..................................................................................................................... 8 Programma Toetsing en Vergunningverlening .................................................................................. 8 Programma Toezicht en Handhaving .............................................................................................. 11 Uitvoeringsbeleid en kwaliteitscriteria VTH ..................................................................................... 13 Klanttevredenheidsonderzoek ......................................................................................................... 15

4 Paragrafen ............................................................................................................................................. 16 4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 16 4.1.1 Weerstandscapaciteit ...................................................................................................................... 16 4.1.2 Risicoanalyse ................................................................................................................................... 17 4.1.3 Ratio................................................................................................................................................. 18 4.1.4 Kengetallen weerstandsvermogen en risicobeheer ........................................................................ 18 4.2 Financiering ..................................................................................................................................... 19 4.2.1 Schatkistbankieren .......................................................................................................................... 19 4.2.2 Kasgeldlimiet en de renterisiconorm ...............................................................................................

19 4.2.3 Kredieten.......................................................................................................................................... 19 4.3 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 20 4.3.1 Personeel en organisatie ................................................................................................................. 20 4.3.2 Klachten handelen ODH .................................................................................................................. 22 4.3.3 Informatisering en automatisering ................................................................................................... 23 4.3.3.1 Informatiebeveiliging en AVG .......................................................................................................... 23 4.3.3.2 Digitale informatievoorziening ......................................................................................................... 23 4.4 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................... 24 5 Jaarrekening ..........................................................................................................................................

25 5.1 Programmaverantwoording ............................................................................................................. 25 5.1.1 Toelichting programma’s ................................................................................................................. 25 5.1.2 Programma Toetsing en Vergunningverlening ................................................................................ 25 5.1.3 Programma Toezicht en Handhaving .............................................................................................. 26 5.1.4 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................................... 26 5.1.4.1 Deelnemersbijdragen ....................................................................................................................... 26 5.1.4.2 Additionele projecten ....................................................................................................................... 27 5.1.4.3 Overige opbrengsten ....................................................................................................................... 28 5.1.5 Overhead .........................................................................................................................................

28 5.1.6 Heffing Vpb ...................................................................................................................................... 28 5.1.7 Onvoorzien....................................................................................................................................... 28 5.1.8 Mutaties reserves ............................................................................................................................ 28 5.2 Overzicht incidentele lasten en baten .............................................................................................. 29 6 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................................. 31 6.1 Wet- en regelgeving ......................................................................................................................... 31 6.2 Algemene waarderingsgrondslagen ................................................................................................ 31 6.3 Activa ............................................................................................................................................... 31 6.3.1 Materiële vaste activa ......................................................................................................................

31 6.3.2 Vlottende activa ............................................................................................................................... 31 6.4 Passiva ............................................................................................................................................ 32 6.4.1 Eigen vermogen ............................................................................................................................... 32 6.4.2 Vlottende passiva ............................................................................................................................ 32 2 / 68

7 Balans en toelichting ............................................................................................................................. 33 7.1 Balans .............................................................................................................................................. 33 7.2 Toelichting op de balans .................................................................................................................. 33 7.2.1 Vaste activa ..................................................................................................................................... 33 7.2.2 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar ..................................................... 33 7.2.3 Liquide middelen .............................................................................................................................. 34 7.2.4 Overlopende activa .......................................................................................................................... 34 7.2.5 Eigen vermogen ............................................................................................................................... 34 7.2.6 Voorzieningen ..................................................................................................................................

34 7.2.7 Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar ................................ 35 7.2.8 Overlopende passiva ....................................................................................................................... 35 7.3 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ...................................................................................... 36 8

Besluit Algemeen Bestuur ..................................................................................................................... 37

9 Bijlagen .................................................................................................................................................. 39 9.1 Exploitatierekening .......................................................................................................................... 39 9.2 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .................................................................... 41 9.3 BBV-informatie ................................................................................................................................. 42 9.4 Wet normering topinkomens ............................................................................................................ 44 9.5 Kwantitatieve verantwoording realisatie programma’s .................................................................... 45 9.5.1 Programma T&V .............................................................................................................................. 45 9.5.1.1 Milieu-inrichtingen ............................................................................................................................ 45 9.5.1.2 Bodem & Ondergrond ......................................................................................................................

45 9.5.1.3 Natuurbescherming ......................................................................................................................... 46 9.5.1.4 Milieu & RO ...................................................................................................................................... 47 9.5.1.5 Overige taken .................................................................................................................................. 47 9.5.1.6 Kritische Prestatie Indicatoren T&V ................................................................................................. 49 9.5.2 Programma T&H .............................................................................................................................. 52 9.5.2.1 Toezicht ........................................................................................................................................... 52 9.5.2.2 Overlast............................................................................................................................................ 53 9.5.2.3 Duurzaamheid ................................................................................................................................. 54 9.5.2.4 Handhaving ......................................................................................................................................

55 9.5.2.5 Overige taken .................................................................................................................................. 55 9.5.2.6 Totaalbeeld ...................................................................................................................................... 56 9.5.2.7 Kritische Prestatie Indicatoren T&H ................................................................................................. 56 9.6 Totaalbeeld raming en realisatie werkplannen in uren .................................................................... 59 9.7 Raming en realisatie werkplan T&V ................................................................................................ 60 9.8 Raming en realisatie werkplan T&H ................................................................................................ 63 10

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ........................................................................... 67

11

Begrippen- en afkortingenlijst ................................................................................................................ 68

3 / 68

1 Aanbieding 1.1 Inleiding Afgelopen jaar heeft de Omgevingsdienst Haaglanden voor de deelnemende gemeenten en de provincie Zuid-Holland onder uitdagende omstandigheden vergunningen verleend, toezicht gehouden, gecontroleerd en waar nodig gehandhaafd. Het jaar 2021 is het tweede jaar waarin de Covid-pandemie invloed heeft gehad op de dagelijks gang van zaken. De ODH heeft hierbij het beleid van het kabinet altijd strikt gevolgd waardoor de medewerkers wederom grote delen van het jaar voornamelijk vanuit huis hebben gewerkt. De werkzaamheden hebben desondanks redelijk normaal hun voortgang gehad. De meeste streefcijfers zijn gehaald en de werkplannen zijn grotendeels gerealiseerd. Omdat op één gemeente na alle deelnemers binnen de bandbreedte van 10% zijn gebleven hoeft er conform de nacalculatieafspraken niet verrekend te worden. Gedurende het jaar hebben wederom diverse intensiveringen plaatsgevonden -zowel structureel als incidenteel van aard- met name op de werkterreinen Natuurbeschermingswet (soortenbescherming en stikstof) en Waterwet. Het huidige VTH-stelsel is nu bijna een decennium in werking en inmiddels is duidelijk geworden waar de kracht van het stelsel zit en waar nog tekortkomingen bestaan.

Het afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van doorlichting van het stelsel waarbij er diverse onderzoeken (zoals ‘van Aartsen’, ‘Twijnstra en Gudde’ en ‘Investico’) hebben plaatsgevonden. Daar is uit naar voren gekomen wat bereikt is, hoe dat past bij de bedoeling van het stelsel en wat nog aanvullend nodig is om het stelsel te verbeteren. De vraag is daarbij welke mogelijkheden gezien worden om toezicht, handhaving en vergunningverlening in Nederland te versterken met als doel het stelsel effectiever en slagvaardiger te maken. De ODH is nauw bij de ontwikkelingen aangesloten en werkt hierin zowel regionaal als provinciaal en landelijk samen met zowel eigenaren als collega omgevingsdiensten. Afgelopen jaar zijn ook de voorbereidingen voortgezet voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet waarvan de invoeringsdatum al vijf keer is uitgesteld. Op dit moment (februari 2022) worden 1 oktober 2022 en 1 januari 2023 als nieuwe invoeringsdatum genoemd. De voorbereidingen gaan vooralsnog gewoon door en zijn we in goed overleg met onze deelnemers om samen gesteld te staan voor de Omgevingswet. In het afgelopen jaar is veel energie gestoken in informatisering en automatisering. Als mijlpaal is met OpenWave een nieuw zaaksysteem geïntroduceerd als vervanger van SquitXO. Tevens zijn er stappen gezet op het gebied van verdergaande digitalisering en datakwaliteit.

De krapte op de arbeidsmarkt speelt ook de ODH parten en vraagt extra inzet op het gebied van arbeidsmarktcommunicatie en het ‘binden en boeien’ van het zittende personeel. Qua ziektepercentage heeft Covid haar uitwerking gehad op het aantal ziektegevallen. Het veelvuldig thuiswerken heeft daarnaast een positief effect op de werk/privé balans en het kortdurend ziekteverzuim. Het ziekteverzuim blijft vooralsnog een blijvend punt van aandacht. De jaarrekening 2021 sluit met een batig saldo van ruim € 0,7 miljoen. Dit batig saldo wordt veroorzaakt doordat er met name vanwege Covid minder uitgaven zijn gedaan voor onder andere reiskosten en opleidingen. Een aantal geplande activiteiten is niet uitgevoerd bijvoorbeeld omdat er bijvoorbeeld minder horeca te controleren viel. Via de nacalculatie is een deel van de niet uitgevoerde werkzaamheden doorgeschoven naar 2022. Voorgesteld wordt het resultaat te bestemmen voor een aanvulling van het weerstandsvermogen met € 185.700 zoals in de Najaarsnota is aangekondigd. Andere voorgestelde bestemmingen hebben betrekking op het project ‘Digitaal ordenen documenten’ van € 360.000 en een reservering in het kader van de bestuurlijke opdracht van € 200.000 voor het programma ‘Samenwerking omgevingsdiensten Zuid-Holland’.

Samengevat is 2021 een intensief jaar geweest waarbij met inzet en betrokkenheid gewerkt is aan een veilige en gezonde leefomgeving. De verwachting is dat 2022 een einde aan de Covid-beperkingen te zien zal geven evenals een doorontwikkeling van het VTH-stelsel, waarbij het woord samenwerking centraal zal staan. Christiaan van der Kamp Directeur Omgevingsdienst Haaglanden

4 / 68

1.2 Leeswijzer In hoofdstuk 2 vindt u een samenvatting van de financiële verantwoording van de jaarrekening. In hoofdstuk 3 is het jaarverslag opgenomen en hoofdstuk 4 behandelt de paragrafen. Hoofdstuk 5 behandelt de jaarrekening en in hoofdstuk 6 zijn de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling opgenomen. In hoofdstuk 7 is de balans met toelichting opgenomen, waarna in hoofdstuk 8 het besluit van het Algemeen Bestuur is opgenomen. De bijlagen zijn in hoofdstuk 9 opgenomen, waarna in hoofdstuk 10 de controleverklaring van de onafhankelijke accountant is opgenomen. De jaarrekening wordt afgesloten met een begrippen- en afkortingenlijst.

5 / 68

2 Jaarrekening in één oogopslag 2.1 Algemeen Dit hoofdstuk geeft voor de programma’s Toetsing en Vergunningverlening (T&V) en Toezicht en Handhaving (T&H) de realisatie op de begroting 2021 weer. In paragraaf 2.2 wordt het jaarrekeningresultaat op programmaniveau weergegeven en in paragraaf 2.3 wordt de verkorte balans van de ODH weergegeven om inzicht te geven in de vermogenspositie.

2.2 Jaarrekeningresultaat Tabel 1 Programmaverantwoording Omschrijving

Realisatie 2020

Primitieve Wijzigingen begroting 2021 VJN 2021

Wijzigingen Administratieve NJN 2021 wijzigingen t/m NJN

Begroting Administratieve Begroting 2021 na NJN wijzigingen na NJN na wijziging

Realisatie 2021

1 Programma Toetsing en Vergunningverlening 8.979.950 2 Programma Toezicht en Handhaving 7.158.884 Totaal lasten programma's 16.138.834

7.347.700 6.986.100 14.333.800

-108.800 -112.200 -221.000

83.800 65.800 149.600

2.412.300 231.300 2.643.600

9.735.000 7.171.000 16.906.000

805.600 305.000 1.110.600

10.540.600 7.476.000 18.016.600

9.236.800 6.907.152 16.143.952

3 Algemene dekkingsmiddelen 4 Overhead 5 Heffing Vpb 6 Onvoorzien Saldo van baten en lasten

-25.965.727 9.826.893 0 0 0

-23.539.600 9.160.000 0 45.800 0

-178.100 399.100 0 0 0

-258.300 108.700 0 0 0

-3.404.100 760.500 0 0 0

-27.380.100 10.428.300 0 45.800 0

-905.800 -204.800 0 0 0

-28.285.900 10.223.500 0 45.800 0

-27.112.897 10.223.245 0 0 -745.700

Mutaties reserves Stortingen reserves Onttrekking reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0

0

0

0

-745.700

7

Resultaatbestemming De jaarrekening 2021 sluit met een positief rekeningresultaat van € 745.700. Voorgesteld wordt het rekeningresultaat van € 745.700 te bestemmen voor: a. Aanvulling algemene reserve naar 5% van de structurele exploitatiekosten van de begroting 2022 (zoals in de Najaarsnota 2021 is voorgesteld) b. Project ‘Digitaal ordenen documenten’ c. Programma ‘Samenwerking omgevingsdiensten Zuid-Holland’ Totaal

€ € € €

185.700 360.000 200.000 745.700

In totaal is een bedrag van € 661.667 overeenkomstig het besluit van het AB van 26 juni 2019 collectief afgerekend met de deelnemers op basis van het werkelijk aantal bestede uren en het werkelijk uurtarief per deelnemer. Het betreft hier het verschil tussen voor- en nacalculatie als gevolg van niet gerealiseerde productie die via de methodiek nacalculatie wordt doorgeschoven naar 2022 dan wel wordt afgerekend (zie tabel 15). In hoofdstuk 5.1 is een nadere toelichting op de programmaverantwoording opgenomen.

6 / 68

2.3 Vermogenspositie Tabel 2 Verkorte balans Activa Vaste activa

31-12-2021

31-12-2020 Passiva

938.466

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. Liquide middelen Overlopende activa

17.411.045 2.343.218 664.292

1.535.483 Eigen vermogen Voorzieningen Netto-vlottende schulden met een rentetypische 17.170.351 looptijd korter dan één jaar 7.964 1.025.380 Overlopende passiva

TOTAAL ACTIVA

21.357.021

19.739.178 TOTAAL PASSIVA

31-12-2021

31-12-2020

1.817.085 178.306

1.071.385 272.521

3.872.203

4.190.676

15.489.427

14.204.596

21.357.021

19.739.178

De post vaste activa geeft de stand van de investeringen in materiële vaste activa na afschrijvingen weer die ten laste zijn gebracht van de door het AB beschikbaar gestelde kredieten voor ICT en voor Huisvesting en inventaris. Voor ICT-(vervangings)investeringen is vanaf 2017 een krediet van € 2.652.400 beschikbaar gesteld. Ultimo 2021 was een bedrag van € 1.889.600 uitgegeven, zodat nog een restantkrediet resteert van € 762.800. Voor Huisvesting en inventaris is in 2012 een krediet van € 354.000 beschikbaar gesteld die daarna is verhoogd met € 117.700 naar € 471.700. Hiervan was ultimo 2021 € 460.600 uitgegeven, zodat nog een restantkrediet resteert van € 11.100. De uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar bestaan met name uit de eind 2021 gefactureerde deelnemersbijdragen over 2022 en de rekeningcourant Schatkistbankieren. De liquide middelen betreft het saldo dat ultimo van het jaar aan banksaldi beschikbaar was. De in de overlopende activa opgenomen posten hebben betrekking op kosten die in 2021 zijn betaald, maar die betrekking hebben op 2022 alsmede nog te ontvangen bijdragen in de additionele projectkosten. Het eigen vermogen bestaat uit de reserves en het rekeningresultaat voor bestemming. De voorzieningen bestaan uit het saldo van de voorziening werkloosheidsuitkeringen.

De netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar bestaan voornamelijk uit nog af te dragen BTW, loonheffing, sociale premies en pensioenpremies. De overlopende passiva bestaan uit de over het eerste halfjaar van 2022 bij de deelnemers in rekening gebrachte voorschotbijdragen, de gefactureerde dwangsommen, de verrekening met de deelnemers op basis van nacalculatie en uit nog te nog te ontvangen facturen van in 2021 geleverde goederen en diensten. Meer gedetailleerde informatie is opgenomen onder 7.1 Balans.

2.4 Wet normering topinkomens Op 1 januari 2013 is de Wet normering topinkomens (WNT) in werking getreden. De WNT is van toepassing op de ODH. Het voor de ODH toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2021 € 209.000 (het algemene bezoldigingsmaximum). Het WNT-maximum voor de leden van het AB bedraagt voor de voorzitter 15% en voor de overige leden 10% van het bezoldigingsmaximum, berekend naar rato van de duur van het dienstverband. De ODH heeft in 2021 geen topfunctionarissen en leden en voorzitters van interne toezichthoudende organen, waarvan de bezoldiging boven het bezoldigingsmaximum uitkomt. In bijlage 9.4 is de verantwoording van de ODH op grond van de WNT opgenomen.

7 / 68

3 Jaarverslag 3.1 Realisatie programma’s Jaarlijks wordt per deelnemer een werkplan opgesteld als basis voor de uitvoering van vergunningverlening 1, toezicht2 en handhavingstaken (VTH-taken). De taken zijn in 2021 grotendeels uitgevoerd volgens deze werkplannen. Er wordt zaakgericht gewerkt, ondersteund door digitale processen en op basis van de bestuurlijk vastgestelde PDC3 van de omgevingsdiensten in Zuid-Holland. Op de VTH-taken zijn de kwaliteitscriteria van de Wabo van toepassing en de kaders die worden gesteld in de wet VTH. Voorfinanciering vindt plaats op basis van output, dat wil zeggen aan de hand van de per opdrachtgever te leveren producten en diensten. De deelnemersbijdrage is op basis van voorcalculatie vastgesteld. Verantwoording over 2021 vindt conform de bestuurlijke afspraak via nacalculatie op basis van het aantal gerealiseerde uren. Het werkaanbod is voor een groot deel vraag gestuurd en daardoor deels afhankelijk van externe ontwikkelingen en factoren. Het gaat dan vooral om vergunningaanvragen, meldingen, klachten en toezichtresultaten die leiden tot verder toezicht en/of handhaving. In de diverse ambtelijke voortgangsrapportages (juni en september) en de jaarrapportage is aan de deelnemers uitgebreid gerapporteerd over de voortgang van de werkzaamheden per deelnemer.

Indien de daadwerkelijke kentallen (in uren) lopende een uitvoeringsjaar significant afwijken van de kentallen (in uren) van de begroting, wordt hierover tussentijds per deelnemer (ambtelijk) gerapporteerd. Deze afwijkingen worden in de Voorjaars- of Najaarsnota gerapporteerd indien ook sprake is van een effect op de totale deelnemersbijdrage. De kwantitatieve verantwoording (aantallen) is opgenomen in bijlage 9.5 en vindt plaats op basis van de registratie van werkzaamheden in het zaaksysteem.

3.2 Programma Toetsing en Vergunningverlening Het programma T&V bestaat uit de volgende werkvelden: • Milieu-inrichtingen (inclusief asbestsloop) • Bodem & Ondergrond (bodemkwaliteit, grondwater, ontgronding, PMV) • Natuurbescherming • Milieu & RO (lucht, geluid, externe veiligheid, MER) • Overige taken In grafiek 1 is een grafische weergave opgenomen van de percentuele verdeling van het aantal zaken en het werkvolume per werkveld. In de grafiek is te zien dat het werkveld Milieu-inrichtingen als gevolg van de (asbest)sloopmeldingen een groot aantal zaken omvat met een relatief laag werkvolume en dat de “overige taken” vooral bestaat uit een werkvolume zonder dat daaraan aantallen zijn verbonden. In grafiek 2 is het werkvolume in aantal zaken en aantal uren weergegeven over de jaren 2017 t/m 2021. De taken zijn uitgevoerd conform de werkplannen van de individuele deelnemers. Het gaat daarbij om de reguliere wettelijke taakuitvoering (meldingen, toetsingen, vergunningen en beschikkingen) en de opgedragen taken ter ondersteuning van bijvoorbeeld planontwikkeling of MER-procedures. Daarnaast zijn met name op het gebied van bodem, externe veiligheid en geluid op reguliere basis adviestaken verricht voor verschillende opdrachtgevers.

Verder zijn veranderingen in regelgeving opgepakt en geïmplementeerd, zoals ontwikkelingen op het vlak van natuurregelgeving en de voorbereiding op de Omgevingswet.

Onder “vergunningverlening” wordt tevens begrepen de taken op het gebied van toetsing en advisering Onder “toezicht” wordt tevens begrepen het behandelen van overlastmeldingen 3 Producten- en Diensten Catalogus Omgevingsdiensten Zuid-Holland, versie 1.0 d.d. 9 september 2013 1 2

8 / 68

Grafiek 1 Procentuele verdeling naar cluster op basis van gerealiseerde aantallen en gerealiseerd werkvolume

Grafiek 2 Werkvolume in aantal gerealiseerde aantal zaken en uren (2017-2021)

Het gerealiseerde aantal zaken is in 2021 beduidend hoger geweest dan de voorgaande jaren. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de taakuitbreiding op (asbest)sloopmeldingen. Lopende 2021 is de raming naar boven bijgesteld omdat sprake bleek van een noodzakelijke intensivering voor natuurbescherming, de Waterwet en diverse milieutaken voor de provincie en enkele gemeenten. Het totaal aantal uitgevoerde zaken binnen het programma T&V is wat lager dan de bijgestelde raming voor 2021. Dit zit vooral in een lager aantal (asbest)sloopmeldingen en, hetzij in mindere mate, bij de bodemwerkzaamheden. Fluctuaties in vraag als gevolg van externe factoren doen zich overigens elk jaar voor en zijn van invloed op het werkaanbod. Het gerealiseerde werkvolume (aantal uren) is in 2021 eveneens hoger geweest dan voorgaande jaren. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de werkvelden natuurbescherming en Milieu & RO. Het lager aantal gerealiseerde (asbest)sloopmeldingen heeft vanwege de lage tijdsinzet per melding geen grote invloed op de gerealiseerde uren. Het totaal aantal gerealiseerde uren binnen het programma T&V ligt net onder de bijgestelde raming. 9 / 68

Voor natuurbescherming is 2021 een intensief jaar geweest. Zowel voor gebiedsbescherming (waaronder stikstof) als voor soortenbescherming is in 2021 sprake geweest van een substantiële intensivering. Voor stikstof was in 2021 sprake van de nodige veranderingen in de regelgeving, waarbij vooral een majeure vrijstelling van de vergunningplicht voor een aantal situaties heeft geleid tot een groot aantal adviesverzoeken. Op het vlak van de soortenbescherming wordt de afhandeling van aanvragen bemoeilijkt door de strikte regelgeving, het detailniveau van de te beoordelen aanvragen en de kwaliteit van de aanvragen, onderliggende ecologische onderzoeken en onderbouwingen. In samenwerking met de provincie wordt een stappenplan uitgevoerd om hierin verbetering te brengen. Voor de Waterwet is al een aantal jaren sprake van een toenemend aantal aanvragen. Dit is vooral het gevolg van het aantrekken van het bouwen van wooncomplexen in combinatie met het doorvoeren van aardgasloze energievoorzieningen voor woningen, kantoren en bedrijven. Ook voor de Waterwet was 2021 een intensief jaar. Voor de gemeente Den Haag is in 2021 sprake geweest van een taakuitbreiding voor het adviseren over geluidaspecten bij ontheffingen voor nachtelijke werkzaamheden. Voor de gemeente Rijswijk heeft een intensivering plaatsgevonden vanwege het hogere aantal adviezen en toetsen op het werkveld Milieu & RO.

Voor de provincie was als gevolg van de verhoogde aandacht voor het actualiseren van milieuvergunningen in 2021 sprake van een intensivering. Lopende 2021 is bijzondere aandacht besteed aan de maatwerkverzoeken voor assimilatiebelichting van een aantal rozentelers in Westland, Midden-Delfland en Pijnacker-Nootdorp. Dit proces heeft door bestuurlijke afstemming binnen Haaglanden, met aangrenzende regio’s en met de aanvragende bedrijven, geleid tot nieuwe maatwerkbesluiten rond de jaarwisseling van 2021-2022. In 2021 is gestart met het bodemplatform Haaglanden. Drie tot vier keer per jaar komen betrokken bodemambtenaren van de Haaglanden gemeenten, de ODH en de provincie samen. Het doel van het bodemplatform is kennisuitwisseling en kennisdelen op bodemgebied in Haaglanden, samen kijken naar uitdagingen en veranderingen die de omgevingswet op het bodemwerkveld heeft, onderzoeken of gezamenlijk lokaal beleid in Haaglanden mogelijk en wenselijk is. De voorbereiding op de Omgevingswet (Ow) vindt plaats samen met de gemeenten en provincie in diverse overleggen en werkgroepen en ook door nieuwe regelgeving inhoudelijk te beoordelen en desgevraagd van commentaar te voorzien. Bij enkele gemeenten wordt deelgenomen aan een zogenaamde vergunningentafel om ervaring op te doen met een meer integrale benadering van de afhandeling van aanvragen.

In 2021 is gestart met de voorbereidingen om de veranderingen als gevolg van de Omgevingswet in de taakuitvoering door de ODH te implementeren. Hiertoe is een implementatieprogramma in uitvoering en is een (interne) projectstructuur ingericht. Net als in 2020 zijn de werkzaamheden binnen het programma T&V als gevolg van de Coronamaatregelen en de intelligente Lock down volledig vanaf de thuiswerkplek uitgevoerd. Omdat de ODH haar werksystemen heeft ingericht op het plaats- en tijdonafhankelijk werken konden de werkzaamheden vrijwel ongestoord doorgang vinden. De werkzaamheden binnen het programma T&V zijn ook niet sterk afhankelijk van activiteiten buiten op locatie. De gewijzigde omstandigheden hebben nagenoeg geen effect gehad op de productiviteit en effectiviteit van de werkzaamheden. Een meer gedetailleerde verantwoording is opgenomen in bijlage 9.5.1.

10 / 68

3.3 Programma Toezicht en Handhaving Het programma T&H bestaat uit de volgende werkvelden: • Toezicht • Overlast • Duurzaamheid • Handhaving • Overige taken In 2021 zijn fysieke en administratieve controles ingezet om te controleren en te beoordelen of voorgeschreven technische en organisatorische voorzieningen of maatregelen ook daadwerkelijk aanwezig waren en/of werd voldaan aan een gestelde norm. Deze controles zijn ook dit jaar uitgevoerd met in achtneming van de COVID-19 maatregelen. Inrichtingen met een hoge milieurelevantie zijn gecontroleerd door toezichthouders van de ODH. De controles bestonden uit periodieke-, administratieve-, hercontroles en incidentele controles naar aanleiding van overlastmeldingen. In 2021 is het aantal uitgevoerde zaken binnen het programma gemiddeld 11% onder de prognose uitgekomen. Voor 2021 was een aantal van 12.834 zaken gepland terwijl uiteindelijk een aantal van 11.462 zaken is uitgevoerd. De overall tijdsbesteding ligt wel rond de prognose. Veel werk is op een andere wijze uitgevoerd (met meer tijdsinspanning) en ook zijn andere werkzaamheden uitgevoerd dan op voorhand in aantallen geraamd. Grafiek 3 Realisatiecijfers toezicht T&H 2017 – 2021

Er is een aantal meer specifieke en projectmatige werkzaamheden verricht zoals: • Risico Register Gevaarlijke Stoffen (RRGS): controle van de inrichtingen die op de risicokaart staan op naleving van wetgeving en juistheid van gegevens in het RRGS; • Controle natte koeltorens; • Controle op (open en gesloten) bodem-energiesystemen (WKO’s); • Ketentoezicht op afval en asbest; • Controle op de informatie- en energiebesparingsplicht. De inzet op de handhaving is lager uitgevallen dan van tevoren is ingeschat, de realisatie is wel overeenkomstig met de realisatie in 2020 met dien verstande dat er meer handhavingsbesluiten zijn ingetrokken dan in 2020 en er meer voornemens tot opleggen van een last onder dwangsom zijn opgesteld. Het aantal opgelegde lasten is niet evenredig hoger. Dit geeft het beeld dat onze handhaving effectief is en dat vaak besluitvorming kan worden voorkomen of kan worden ingetrokken door verbeterde naleving. Er zijn 1.774 overlastmeldingen geweest tegen 1.910 in 2020. Het aantal is wederom lager dan voorgaande jaren. De daling is minder groot dan in 2020, toen er ruim 600 overlastmeldingen minder werden 11 / 68

geregistreerd dan in 2019 waar 2.527 meldingen binnenkwamen. Deze verdere daling is veroorzaakt door de sluiting van de horeca als één van de maatregelen om de verspreiding van COVID-19 in te perken. Grafiek 4 Overlastmeldingen per type overlast in 2021

Grafiek 5 Overlastmeldingen in aantal en type in % 2017-2021

Een meer gedetailleerde verantwoording is opgenomen in bijlage 9.5.2.

12 / 68

3.4 Uitvoeringsbeleid en kwaliteitscriteria VTH Gemeentelijke nota VTH Op 14 april 2016 is de wet Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (hierna te noemen: wet VTH) in werking getreden. In de wet VTH is de vernieuwing van het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving vastgelegd. Deze wet legt de basis voor de landelijk georganiseerde omgevingsdiensten. Naast de wet VTH is op 1 juli 2017 ook de AMvB VTH in werking getreden. Op grond van deze AMvB dienen alle participanten gezamenlijk voor de Omgevingsdienst Haaglanden een uniform uitvoerings- en handhavingsbeleid op te stellen. De Omgevingsdienst Haaglanden werkt conform de gemeentelijke nota VTH die in 2020 is voorgelegd aan het DB en AB waarna deze ter vaststelling is aangeboden aan de colleges van B&W. Met deze nota wordt het uniforme VTH uitvoerings- en handhavingsbeleid voor de Omgevingsdienst Haaglanden gebundeld, waardoor transparantie en samenhang ontstaat. Het opgestelde uniforme uitvoeringsbeleid van de Omgevingsdienst Haaglanden betreft een raamwerk van reeds vastgestelde (handhavings- en gedoogstrategie) en nieuwe strategieën (toezicht-, preventie- en vergunningenstrategie) en vormt daarmee het uitvoeringskader voor het jaarlijkse uitvoeringsprogramma van de negen gemeentelijke participantenopdrachtgevers van de Omgevingsdienst Haaglanden. De provincie werkt al langer met een eigen nota VTH.

Probleemanalyse en prioriteiten Conform het Besluit omgevingsrecht (art. 7.2) dient een handhavingsorganisatie te handelen op grond van een analyse van de problemen in de fysieke leefomgeving, de effecten van niet-naleving en de kansen op niet-naleving, teneinde sturing te kunnen geven aan haar handhavingsinspanningen. Deze probleemanalyse dient iedere vier jaar te worden uitgevoerd en in de analyse dient rekening te worden gehouden met naleefgedrag en risico’s bij niet naleving. Stappen nieuwe risicomethodiek Wm toezicht

In 2020 is samen met alle gemeenten een nieuwe probleemanalyse en prioriteitstelling 2020-2024 opgesteld, die als uitgangspunt dient voor het opstellen van de jaarwerkplannen voor wat betreft het uitvoeren van preventief toezicht. Kwaliteitssysteem, protocollen en werkinstructies In het kwaliteitsmanagementsysteem van de ODH zijn naast een algemeen beschrijvend deel ook de procedures, werkinstructies en een risico-inventarisatie per werkproces opgenomen. De procedures en werkinstructies zijn nagenoeg allemaal beschreven In het kader van het beheer en verbetering zullen er structureel werkzaamheden plaats blijven vinden. 13 / 68

Gemeentelijke en provinciale verordeningen Binnen Haaglanden hebben gemeenten en provincie besloten dat voor alle taken die bij de ODH zijn ondergebracht de landelijk geldende kwaliteitscriteria gelden. De landelijk kwaliteitscriteria hebben betrekking op de zgn. kritieke massa. Aangegeven wordt welke expertises een omgevingsdienst in huis moet hebben voor de taakuitvoering. Ook is voor elke expertise aangegeven over hoeveel vlieguren een medewerker moet beschikken die de activiteit uitvoert.

De ODH voldoet aan deze kwaliteitscriteria. Door wijzigingen in het personeelsbestand, taken etc. wordt jaarlijks organisatie-breed een overzicht gemaakt waarin naar voren komt of het minimale aantal deskundigen per team nog aanwezig is of dat er tekortkomingen zijn in opleiding, werkervaring en/of vlieguren.

14 / 68

3.5 Klanttevredenheidsonderzoek Hoe tevreden zijn onze afnemers over de door ons geleverde producten? Deze vraag staat centraal in het klanttevredenheidsonderzoek. Onze afnemers ontvangen per e-mail een enquête om deze vraag te beantwoorden. De meting betreft het primaire proces, toezicht en handhaving, toetsing en vergunningverlening en advisering. Grafiek 6 Resultaten klanttevredenheidsonderzoek 2021

In het jaar 2021 zijn voor beide uitvoeringsprogramma’s klanttevredenheidsonderzoeken (KTO) verstuurd. Het gemiddelde responspercentage is 24%. Dit betreft zowel bedrijven als particulieren (overlastmelding). Opvallend is dat de respons bij mensen die overlast ervaren een stuk hoger is, namelijk 36%. Van deze 36% is 46% van de respondenten ontevreden. Uit deze cijfers blijkt een relatie tussen het ervaren van overlast en het ontevreden zijn over de oplossing en het willen reageren op een KTO. Afgezien van deze constatering blijkt dat het overgrote deel van de respondenten (82%) tevreden of zeer tevreden is over de geleverde diensten. Ontevreden respondenten vinden soms ook de communicatiestijl te ambtelijk. De ODH bekijkt de mogelijkheden om eer begrijpelijke taal in correspondentie te gebruiken. Afgezien van deze constatering blijkt dat het overgrote deel van de respondenten (82%) tevreden of zeer tevreden is over de geleverde diensten. Respondenten geven veelal aan zeer tevreden te zijn over de deskundigheid en de geleverde kwaliteit. De resultaten van het KTO in 2021 zijn afwijkend ten opzichte van voorgaande jaren. In 2021 zijn ruim 1.500 minder KTO’s verzonden naar afnemers. Hierdoor is het aantal uitvragen van 6.189 naar 4.660 gegaan. Het aantal response is van 1.524 naar 1.096 gegaan.

Oorzaak van deze daling in KTO’s is de omschakeling in 2021 naar een nieuw zaaksysteem. Hierdoor kon een aantal maanden geen KTO selectie worden aangemaakt en verzonden. In 2022 zullen naar verwachting de cijfers weer normaliseren.

15 / 68

4 Paragrafen In het Besluit Begroting en Verantwoording zijn zeven verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de omgevingsdienst. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen, grondbeleid en verbonden partijen niet opgenomen.

4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft een indicatie over de mate waarin de ODH in staat is onvoorziene tegenvallers op te vangen. Inzicht in het weerstandsvermogen van de ODH is belangrijk om de continuïteit van de organisatie te kunnen garanderen. Het benodigd weerstandsvermogen kan worden bepaald als het risicoprofiel bekend is. Het risicoprofiel omvat alle onderkende risico’s voor de dienst, waarbij per risico de mate van beheersing is vastgesteld om inzicht te verkrijgen in hoeverre een risico daadwerkelijk kan optreden. Vervolgens kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de middelen en mogelijkheden die de dienst beschikbaar heeft om niet begrote, substantiële kosten financieel op korte termijn af te kunnen dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). Op 24 november 2021 heeft het AB de Integrale nota ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing, reserves en voorzieningen’ vastgesteld. Daarin zijn de volgende uitgangspunten opgenomen: 1. voor het identificeren en beheersen van de risico’s wordt binnen de ODH gebruik gemaakt van de softwaretool NARIS, gebaseerd op het model Integraal risicomanagement van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement.

Bij de beoordeling van de risico’s worden uitsluitend de risico’s betrokken die van belang zijn voor de continuïteit van de bedrijfsprocessen van de ODH; 2. het weerstandsvermogen wordt berekend door de weerstandscapaciteit te delen door de financiële omvang van de in de paragraaf weerstandsvermogen opgenomen risico’s, waarbij de ODH streeft naar een weerstandsratio van tussen de 1,0 en 1,4; 3. bij de kwantificering van de risico’s worden uitsluitend de risico betrokken die van belang zijn voor de continuïteit van de bedrijfsprocessen van de ODH. De maximumomvang van de weerstandscapaciteit is bepaald op maximaal 5% van de bij de begroting geraamde structurele exploitatielasten; 4. bijstelling van het risicoprofiel via de paragraaf Weerstandsvermogen vindt plaats bij de jaarrekening en begroting, waarbij voor de kwantificering van de risico’s een ondergrens wordt gehanteerd van € 50.000; 5. De integrale Nota Weerstandsvermogen en risicobeheer, reserves en voorzieningen wordt elke 5 jaar geactualiseerd. De nota blijft geldig tot een nieuwe nota is vastgesteld. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio. Voor de bepaling of de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om de (gekwantificeerde) risico’s af te dekken, wordt gebruik gemaakt van een tabel die landelijk4 wordt gehanteerd.

In deze tabel wordt een gradatie aangegeven van ‘ruim onvoldoende’ tot ‘uitstekend’. Tabel 4 Richtlijnen weerstandscapaciteit

Betekenis ratio Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende 4.1.1

Ratio weerstandscapaciteit > 2,0 1,4 < X < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < X < 1,0 0,6 < X < 0,8 < 0,6

Weerstandscapaciteit

De weerstandscapaciteit bestaat uit de structurele weerstandscapaciteit (de post onvoorzien) en de incidentele weerstandscapaciteit (de algemene reserve). Voorzieningen behoren niet tot de weerstandscapaciteit. 4

Dit is de meest gebruikte kwantitatieve waarderingsmethode die is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit Twente.

16 / 68

Tabel 5 Weerstandscapaciteit

Weerstandscapaciteit

Bedrag

Algemene Reserve (stand per 31-12-2021) Onvoorzien (structureel) Totaal weerstandscapaciteit

1.071.386 45.800 1.117.186

4.1.2

Risicoanalyse

De maximumomvang van de incidentele weerstandscapaciteit (algemene reserve) bedraagt 5% van de bij begroting geraamde structurele exploitatielasten. Het totaal van de geraamde structurele exploitatielasten bedraagt op basis van de begroting 2022 € 25.142.300 zodat de maximumomvang kan worden bepaald op 5% van € 25.142.300 is € 1.257.100. Daarmee is de in de Algemene reserve aanwezige weerstandscapaciteit € 185.700 minder dan de vastgestelde maximumomvang van de weerstandscapaciteit. Voorgesteld wordt van het rekeningresultaat over 2021 een bedrag van € 185.700 toe te voegen aan de algemene reserve. De uitgevoerde risico-inventarisatie inclusief kwantificering vormt de basis voor het bepalen van het gewenste weerstandsvermogen. De op basis van de softwaretool NARIS uitgevoerde risicosimulatie levert de volgende tabel met de zekerheidspercentages behorende bedragen voor het benodigde weerstandsvermogen op: Tabel 6 Risicosimulatie weerstandsvermogen

Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%

Bedrag 95.684 256.617 494.820 832.491 945.795 1.314.246 1.620.052 2.120.012

Uitgaande van het door het NAR geadviseerde zekerheidspercentage van 90% wordt het gewenste weerstandvermogen op basis van deze risico-inventarisatie bepaald op afgerond € 1.314.200. Uit de inventarisatie zijn in totaal 99 risico’s in beeld gebracht. In tabel 7 zijn de top-10 risico’s opgenomen met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit (83% van het totaal benodigde weerstandsvermogen). In de tabel zijn eveneens de beheersmaatregelen weergegeven.

17 / 68

Tabel 7 Risicoprofiel Nr. Risico-oorzaak 1 Hacking of gijzeling van systemen

Technisch

Risicogebeurtenis

Financiële gevolgen

Beheersmaatregel

Gijzeling

Kosten van herstel data, herstel systemen etc., verlies aan productie, imagoschade Hoge werkdruk, onvoldoende kwaliteit, imagoschade

Audits ikv beveiligingsbeleid

Uitvoering strategisch personeelsbeleid

50%

500.000

225.000

Oplopende kosten, grotere werkdruk op organisatie (o.a. invoering DSO) Onjuiste informatie, stagnatie in productieproces

Extra inhuur ICT-specialisten

40%

500.000

180.000

Extra incidenteel budget digitalisering dossiers

30%

500.000

135.000

Uitvoering strategisch personeelsbeleid en ziekteverzuimbeleid Lagere bijdrage met als gevolg Instellen van voorziening voor bezuinigingen op capaciteit afvloeiing personeel uit uittredingsvergoeding deelnemers Personele kosten, juridische kosten, Organiseren rampenoefeningen imogaschade

60%

200.000

108.000

10%

1.000.000

90.000

20%

250.000

45.000

Negatieve beoordeling optreden ODH, schadeclaims, imagoschade

40%

100.000

36.000

5%

150.000

6.800

1%

100.000

900

-

-

217.500 1.314.200

2 Arbeidsmarktontwikkelingen en het Organisatorisch/HR Krapte op de arbeidsmarkt, niet kunnen vervullen van vacatures onvoldoende aanwas vaklieden en met de juiste kennis en aanwas vanuit vakopleidingen, competenties, duurdere inhuur hoog verloop 3 Invoering Omgevingswet zorgt voor Organisatorisch/HR Onvoldoende capaciteit, meer werk (in uitvoering) dan besluitvorming invoering voorzien 4 Informatiehuishouding niet op orde Technisch Onvoldoende capaciteit, (niet kunnen beschikken over de complexiteit dossiervorming en juiste data in de processen) dossiers niet op orde 5 Uitval medewerkers (burnout, Organisatorisch/HR Hoge werkdruk, vergrijzing ziekteverzuim) 6 Fluctuatie (afname) van gevraagde Organisatorisch/HR Bezuinigingen door deelnemers, productie door deelnemers aanpassing beleidsprioriteiten (bezuinigingen) 7 Incidenten tijdens uitvoering HR Onvoldoende volgen van (ongeval, asbest) waarvoor instructies, ontbreken adeaquate verzekering onvoldoende dekking toezichtveiligheidinstructies 8 Afbreuk imago ODH na optreden bij Organisatorisch Onvoldoende kennis en kunde in calamiteit of bestuurlijk gevoelige het omgaan met dergelijke zaak calamiteiten 9 Datalek, schending Organisatorisch Onvoldoende instructie en privacywetgeving informatie 10 Ketenaansprakelijkheid bij inhuur Organisatorisch Externe inhuur ZZP-ers 11 Overige 89 risico's -

4.1.3

Productieverlies

Communicatie

Boete, herstelkosten, imagoschade Communicatie over hacking etc, beveiligingssoftware Extra personeelslasten Voldoen aan wet- en regelgeving -

-

Kans Financieel risico Benodigde weermaximum standscapaciteit 20% 1.500.000 270.000

Ratio

De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (exclusief de post onvoorzien) en de benodigde weerstandscapaciteit wordt weergegeven in een ratio. Deze bedraagt ultimo 2021 op basis van het risicoprofiel € 1.071.400 / € 1.314.200 = 0,82. Na aanvulling van de Algemene reserve met € 185.700 bedraagt de ratio € 1.257.100 / € 1.314.200 = 0,96. Op basis van risicoprofiel kan het weerstandsvermogen ultimo 2021 als ‘matig’ worden beoordeeld (tabel 4). 4.1.4

Kengetallen weerstandsvermogen en risicobeheer

In 2015 is het Besluit begroting en verantwoording (BBV) aangepast. De aanpassing houdt in de begroting en het jaarverslag een zestal kengetallen moeten worden opgenomen: een kengetal netto schuldquote, een kengetal netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen, een kengetal solvabiliteitsratio, een kengetal structurele exploitatieruimte, een kengetal grondexploitatie en een kengetal belastingcapaciteit. De laatstgenoemde twee kengetallen zijn niet van toepassing op de ODH. Tabel 8 Kengetallen weerstandsvermogen en risicobeheer Kengetallen Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Verloop van de kengetallen Realisatie 2017 Realisatie 2018 Realisatie 2019 Realisatie 2020 Begroting 2021 Realisatie 2021 -4,3% -1,6% 0,3% 0,7% 1,5% -4,0% 10,2% 7,6% 5,8% 5,4% 5,7% 8,5% -1,4% -0,5% 0,6% -0,6% 0,0% -2,8%

De netto schuldquote5 geeft de verhouding weer van de vlottende activa minus de vlottende passiva t.o.v. het totaal saldo van baten, exclusief mutaties reserves. De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de ODH ten opzichte van de eigen middelen. De solvabiliteitsratio6 geeft de verhouding weer van het eigen vermogen t.o.v. de totale passiva en geeft aan in welke mate de ODH het eigen vermogen kan inzetten voor de dekking van de schulden (in hoeverre is de ODH in staat aan haar financiële verplichtingen te voldoen).

5

Een negatieve netto schuldquote houdt in er geen schulden zijn. De ODH heeft in 2021 een solvabiliteitsratio van 8,5. De ratio is 2,8% hoger dan in 2020 doordat de resultaatbestemming van € 745.700 aan het eigen vermogen is toegevoegd. De ratio wordt beperkt als gevolg van de afspraak dat het incidentele weerstandsvermogen niet meer mag bedragen maximaal 5% van de geraamde structurele lasten. 6

18 / 68

De structurele exploitatieruimte geeft de verhouding weer van de structurele lasten en baten t.o.v. het saldo van de baten (het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten (exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage7). In bijlage 9.3 is een berekening van de ratio’s opgenomen.

4.2 Financiering 4.2.1

Schatkistbankieren

Op 15 december 2013 is de wet Schatkistbankieren voor decentrale overheden in werking getreden. Deelname van de decentrale overheden aan schatkistbankieren draagt bij aan een lagere EMU-schuld van de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk). Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist, vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Om het dagelijks kasbeheer te vereenvoudigen mag een decentrale overheid gemiddeld over het hele kwartaal maximaal een drempelbedrag buiten de schatkist houden. Op basis van de vastgestelde begroting 2021 bedraagt het drempelbedrag maximaal € 1,0 miljoen. Het drempelbedrag is nooit lager dan € 0,25 miljoen. Binnen de ODH bestaat de afspraak dat de betaalrekening geen langdurig saldo groter dan € 250.000 mag hebben. Boven deze limiet moet het bedrag afgeroomd worden naar de tussenrekening bij de BNG. Deze tussenrekening wordt dagelijks op € 0 afgeroomd ten laste of gunste van de ‘schatkist’. 4.2.2

Kasgeldlimiet en de renterisiconorm

Gedurende het hele jaar is er een positief liquiditeitensaldo geweest. De kastgeldlimiet en renterisico-norm is dan ook niet overschreden. 4.2.3

Kredieten

In 2017 heeft het AB voor de vervanging van ICT-investeringen een krediet beschikbaar gesteld van € 2.375.000, waarna in 2018 bij Voorjaarsnota 2018 een aanvullend krediet van € 75.000 is beschikbaar gesteld voor de aanschaf van tablets voor de mobiele toezichtapplicatie. Bij Voorjaarsnota 2020 is het krediet ICT in verband met indexering aangevuld € 202.400. Het totale beschikbaar gestelde krediet ICT bedraagt € 2.652.400. Voor huisvesting en inventaris is in 2012 een krediet van € 354.000 beschikbaar gesteld. Bij Voorjaarsnota 2019 is het in 2012 beschikbaar gestelde krediet Huisvesting en inventaris in verband met de uitbreiding van de huisvesting verhoogd met € 85.000. Bij Voorjaarsnota 2020 is het krediet Huisvesting en inventaris als gevolg van indexering aangevuld met € 32.700, waardoor het totaal beschikbaar gestelde krediet € 471.700 bedraagt. Voor een overzicht van de kredieten en de uitgaven in 2021 wordt verwezen naar tabel 10 bij paragraaf 4.4.

7

Het percentage structurele exploitatieruimte van -2,8% geeft de stand weer per 31-12-2021 en wordt veroorzaakt doordat over de resultaatbestemming van € 745.700 nog geen formeel besluit is genomen waardoor het eigen vermogen is toegenomen.

19 / 68

4.3 Bedrijfsvoering De afdeling Bedrijfsvoering heeft een faciliterende rol en schept de randvoorwaarden voor een goed functionerende organisatie. Het welslagen van de primaire programma’s is mede afhankelijk van de doelmatigheid, transparantie en kwaliteit van de bedrijfsvoering. De externe dienstverlening is gebaat bij een goede interne bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de realisatie van de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. De kosten van de ondersteunende activiteiten, hierna te noemen overhead, wordt met ingang van 2018 op één centrale plaats in de begroting vermeld. De toerekening van de overhead naar de programma’s vindt plaats op basis van de direct aan de programma’s toe te rekenen fte’s op begrotingsbasis. Voor een toelichting wordt verwezen naar 5.1.5. 4.3.1

Personeel en organisatie

In 2021 heeft de structurele groei van de organisatie zich doorgezet en daarnaast is er voor een aanzienlijk bedrag aan incidentele extra opdrachten verstrekt als aanvulling op de werkplannen. Ondanks deze structurele en incidentele groei van de organisatie heeft er geen uitbreiding van de huisvesting plaats gevonden. De verwachting is dat het massale thuiswerken van de laatste twee jaren in de toekomst zal leiden tot een meer hybride huisvestingsfilosofie waarbij de huisvesting anders ingericht gaat worden maar in ieder geval niet zal leiden tot de noodzaak van meer vierkante meters kantoorruimte. De arbeidsmarkt is de laatste jaren verder onder druk gekomen en de ODH heeft daar ook mee te maken gekregen. Er is permanent aandacht nodig voor werving en selectie, mede door de groei van de organisatie. De moeilijk vervulbare vacatures ontstaan vooral bij specialistische functies in het primaire proces en is relatief beperkt bij de overhead hoewel er ook druk is op financiële en ICT functies. Er zijn afspraken gemaakt om te streven naar een flexibele schil van max 10% bij T&V waar een groot deel van het werk vraaggestuurd en een groot deel incidenteel van aard is. In de rest van de organisatie wordt gestreefd naar een flexibele schil van 5%.

Vanwege de voortdurende COVID-pandemie in 2021 hebben meerdere activiteiten op het vlak van arbeidsmarktcommunicatie zoals aanwezigheid op Hogescholen en Nationale Carrièrebeurs helaas wederom niet plaats kunnen vinden. Het actief werven van starters en jongeren heeft zich in 2021 dientengevolge beperkt tot een aantal wervingscampagnes voor hiertoe geschikte startersfuncties. Eind 2021 is de wervingsvideo voor Toezichthouders met succes gelanceerd op onze website en social media. In 2022 worden voor de andere vakgebieden wervingsvideo’s gemaakt. Er blijft voorlopig een groeiende behoefte aan specialistische functies en instroom van jongeren bestaan, ingegeven door natuurlijke uitstroom en een voorziene groei in (specialistische) taken. De markt kan hier niet of nauwelijks in voorzien en daarom blijft aandacht voor dit onderwerp noodzakelijk. Ultimo 2021 bedroeg de vacatureruimte 34,3 (waarvan 19,2 fte structureel en 15,1 fte incidenteel) tegen 25,3 in 2020 (waarvan 9,5 fte structureel en 15,8 fte incidenteel). In 2022 heeft arbeidsmarktcommunicatie wederom een hoge prioriteit, waarbij het verstandig is om de slagkracht te bundelen in samenwerking met de andere omgevingsdiensten in Zuid Holland. In 2021 is er wederom veel aandacht besteed aan het doel ziekteverzuim te reduceren.

Met de full-service ondersteuning van de leidinggevende door de verzuimcoördinator is veel extra energie gestoken in de begeleiding van leidinggevenden in met name de langdurige ziektetrajecten. Daarnaast is er een webinar gegeven over de aanpak van het ziekteverzuim, waarbij inzicht is gegeven in de verschillende rollen in dit proces van de leidinggevende, HR-adviseur, de verzuimcoördinator en de Arbodienst. De verzuimcoördinator onderhoudt vrijwel dagelijks contact met de arbodienst over specifieke casuïstiek. Het ziekteverzuimpercentage is over 2021 is uitgekomen op 5,8% (5,7% in 2020). Het landelijk gemiddelde ziekteverzuimpercentage in de gemeentelijke sector was in 2020 volgens de Personeelsmonitor Gemeenten 2020 A&O fonds 5,5% (in 2019 5,8%). Bij het opmaken van de jaarrekening waren landelijke cijfers over 2021 nog niet bekend.

20 / 68

In grafiek 7 is het gemiddeld ziekteverzuimpercentage over 2021 naar verzuimduur in dagen weergegeven afgezet tegen het landelijk gemiddelde ziekteverzuimpercentage over 2020 (bron: Personeelsmonitor Gemeenten 2020 A&O fonds). Grafiek 7 Gemiddelde verzuimpercentage naar verzuimduur in dagen

Welke invloed COVID-19 heeft gehad op het verzuimpercentage is niet bekend. Er zijn wel werknemers geweest met COVID-klachten, maar daarnaast was het aantal gewone griepklachten nog steeds lager dan gebruikelijk. Opvallend is wel dat er veel uitval wordt gesignaleerd als gevolg van beperkingen in het persoonlijk functioneren ten gevolge van een verstoring in de werk-privé-balans (enerzijds als gevolg van ervaren hoge werkdruk en anderzijds in meer in de persoon gelegen factoren) en dat dit inmiddels de belangrijkste oorzaak is van langdurig verzuim. Sinds 1 mei 2021 heeft de ODH een nieuwe arbodienstverlener. Met deze arbodienst is een intensievere begeleiding afgesproken. Op de derde dag van het verzuim van de medewerker wordt deze gebeld door de casemanager of verzuimconsulent van de arbodienst om de mogelijkheden/beperkingen te bespreken. Ook geeft de casemanager/verzuimconsulent advies over het hervatten van de werkzaamheden en/of vervolgbegeleiding. Hierdoor krijgt de organisatie meer grip op het (kortdurend) verzuim. De lijnen van de ODH naar de nieuwe arbodienst zijn korter dan daarvoor waardoor sneller kan worden geschakeld. De verzuim coördinator van de ODH heeft wekelijks overleg met de casemanager van de arbodienst. In dit overleg worden de dossiers van de zieke medewerkers doorgesproken.