2026-103 04 Toelichting verordening werk en inkomen gemeente Peel en Maas
Tekst van het document
Uitgangspunt is dat de persoon voldoende werkervaring en vaardigheden ontwikkelt om uiteindelijk zonder deze ondersteuning bij een werkgever werkzaam te zijn. Wanneer sprake is van een blijvende verminderde productiviteit kan het college de subsidieperiode verlengen. Hiermee ontstaat ruimte om ook personen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt of een structurele beperking kansen op werk te bieden. Voorbeeld Een werkgever wil een persoon in dienst nemen die langdurig werkloos is geweest en eerst extra begeleiding nodig heeft om werkervaring op te doen. Het college kan een opstapsubsidie verstrekken om de werkgever tijdelijk tegemoet te komen in de kosten. Na verloop van tijd kan de persoon doorgroeien naar een reguliere functie zonder inzet van de opstapsubsidie. Relatie met loonkostensubsidie De opstapsubsidie verschilt van de loonkostensubsidie uit hoofdstuk 6 van deze verordening. Loonkostensubsidie is bedoeld voor personen die vanwege een arbeidsbeperking niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. De opstapsubsidie heeft daarentegen als doel om werkervaring op te doen of de overgang naar regulier werk mogelijk te maken. Artikel 3.9 Proefplaats Een proefplaats biedt een persoon de mogelijkheid om voor een beperkte periode werkervaring op te doen bij een werkgever met behoud van uitkering.
Het doel van de proefplaats is om te beoordelen of de werkzaamheden passend zijn en of een regulier dienstverband haalbaar is. De proefplaats is nadrukkelijk bedoeld als opstap naar betaald werk en wordt daarom zo kort mogelijk ingezet. Om misbruik van de regeling te voorkomen gelden voorwaarden voor zowel de persoon als de werkgever. Een proefplaats kan alleen worden ingezet als de kans op werk hierdoor wordt vergroot en als de werkgever vooraf de intentie heeft uitgesproken om de persoon bij gebleken geschiktheid in dienst te nemen. Ook mag een proefplaats niet leiden tot verdringing van betaald werk of verstoring van de concurrentieverhoudingen. Tijdens de proefplaats kan het college aanvullende ondersteuning bieden, zoals persoonlijke ondersteuning bij werk of andere voorzieningen die nodig zijn om de proefplaats succesvol te laten verlopen. Voorbeeld Een werkgever twijfelt of een persoon na een langdurige periode zonder werk de functie zelfstandig kan uitvoeren. Door middel van een proefplaats kan zowel de werkgever als de persoon ervaring opdoen in de praktijk. Als blijkt dat de werkzaamheden passend zijn, volgt aansluitend een dienstverband. Artikel 3.10 Vergoeding van de kosten van vervoer naar een voorziening of werkplek Pagina 18 van 36 Voor sommige personen vormt vervoer een belemmering om deel te nemen aan een traject, voorziening of werkplek.
Dit artikel biedt het college de mogelijkheid vervoerskosten te vergoeden wanneer iemand redelijkerwijs niet zelfstandig kan reizen en dit het vinden en behouden van werk belemmert. De vervoersvoorziening is een ondersteunende voorziening die erop is gericht praktische belemmeringen weg te nemen. Daarbij beoordeelt het college steeds of de voorziening noodzakelijk is en of een andere oplossing mogelijk is. Uitgangspunt blijft dat de goedkoopst passende voorziening wordt ingezet. Voorbeeld Een persoon kan vanwege een lichamelijke beperking niet zelfstandig naar een werkervaringsplaats reizen. Het college kan in dat geval een vergoeding verstrekken voor passend vervoer, zodat deelname aan het traject mogelijk wordt. Artikel 3.11 Intermediaire activiteit Een intermediaire activiteit is een voorziening voor personen met een motorische of visuele beperking die zonder aanvullende ondersteuning niet in staat zijn werkzaamheden uit te voeren die gericht zijn op het vinden en behouden van werk. Het gaat om ondersteuning door een persoon en niet om een hulpmiddel of een werkplekaanpassing. Voorbeeld Een persoon met een ernstige gehoorbeperking volgt een werkervaringsplaats. Om gesprekken tijdens werkoverleggen en instructies te kunnen volgen, wordt een gebarentolk ingezet. Hierdoor kan de persoon volwaardig deelnemen aan de werkzaamheden.
De voorziening is bedoeld als vervanging van of ondersteuning bij lichaamsfuncties die door een ziekte of beperking geheel of gedeeltelijk ontbreken. Hierdoor kan een persoon ondanks zijn beperking toch deelnemen aan werk of een traject richting werk. Artikel 3.12 Meeneembare voorzieningen Een meeneembare voorziening is een voorziening die niet gebonden is aan één specifieke werkplek, maar door de persoon op verschillende werkplekken kan worden gebruikt. Het gaat om voorzieningen die noodzakelijk zijn voor het werk van de persoon. Voorbeeld Een persoon heeft vanwege een beperking speciale apparatuur nodig om digitaal te kunnen werken. Als deze voorziening bij verschillende werkgevers of werklocaties gebruikt kan worden, kan deze worden aangemerkt als een meeneembare voorziening. Door het verstrekken van een meeneembare voorziening wordt voorkomen dat voor iedere nieuwe werkplek opnieuw een voorziening moet worden aangevraagd. Hiermee wordt de duurzame inzetbaarheid van de persoon bevorderd. Artikel 3.13 Werkplekaanpassing Dit artikel geeft het college de mogelijkheid om een werkplekaanpassing toe te kennen wanneer dit noodzakelijk is voor het uitvoeren van werkzaamheden. Het gaat om voorzieningen die specifiek zijn verbonden aan een bepaalde werkplek en die nodig zijn vanwege een beperking van de persoon.
Voorbeeld Een persoon die afhankelijk is van een rolstoel krijgt een baan aangeboden. Om de werkzaamheden uit te kunnen voeren, moet een verstelbaar bureau worden geplaatst. Het college kan deze aanpassing als werkplekaanpassing verstrekken als deze noodzakelijk is voor het uitvoeren van het werk. Of een voorziening als werkplekaanpassing wordt aangemerkt, hangt af van de noodzaak voor het uitvoeren van het werk. Daarbij moet de meerwaarde van de aanpassing aantoonbaar zijn. Het college beoordeelt per situatie welke voorziening passend en noodzakelijk is. Artikel 3.14 Ondersteuning bij de taaleis Een goede beheersing van de Nederlandse taal is belangrijk voor deelname aan werk en aan de samenleving. Daarom ondersteunt het college personen actief bij het voldoen aan de taaleis als een onvoldoende taalbeheersing een belemmering vormt voor werk of maatschappelijke participatie. Deze ondersteuning kan bestaan uit het aanbieden van een taaltraject of andere passende ondersteuning. Pagina 19 van 36 Voorbeeld Een persoon wil graag aan het werk, maar heeft moeite met het begrijpen van werkinstructies en het voeren van gesprekken in het Nederlands. Het college kan een taaltraject aanbieden zodat de taalvaardigheid verbetert en de kansen op werk toenemen.
Het uitgangspunt is dat het college niet alleen toetst of aan de taaleis wordt voldaan, maar ook actief ondersteunt bij het verbeteren van de taalvaardigheid. Artikel 3.15 Ondersteuning jongeren bij arbeidsinschakeling Dit artikel geeft uitvoering aan artikel 7a van de Participatiewet, dat is ingevoerd met de Wet van school naar duurzaam werk. Het doel van deze wet is om jongeren beter te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en te voorkomen dat zij zonder passende begeleiding uit beeld raken. De ondersteuning richt zich op jongeren voor wie het behalen van duurzaam werk niet vanzelfsprekend is. Bij de ondersteuning van jongeren staat maatwerk centraal. Jongeren bevinden zich vaak in verschillende fasen van hun ontwikkeling en hebben uiteenlopende ondersteuningsbehoeften. Daarom kijkt het college niet alleen naar de mogelijkheden op de arbeidsmarkt, maar ook naar factoren die een succesvolle overgang naar werk kunnen bevorderen of juist belemmeren. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het opleidingsniveau, de aanwezigheid van een startkwalificatie, eventuele schuldenproblematiek, de woonsituatie en andere omstandigheden die van invloed kunnen zijn op het toekomstperspectief van de jongere. Ook wordt gekeken of de jongere al ondersteuning ontvangt vanuit andere organisaties of wettelijke regelingen.
Hiermee wordt voorkomen dat ondersteuning langs elkaar heen loopt en wordt aangesloten bij het uitgangspunt van integrale dienstverlening. Voorbeeld Een jongere zonder startkwalificatie meldt zich bij de gemeente. Tijdens het gesprek blijkt dat sprake is van schulden en dat de jongere voortijdig met school is gestopt. Het college kan dan samen met de jongere bekijken welke ondersteuning nodig is, bijvoorbeeld begeleiding richting onderwijs, een leer-werktraject of ondersteuning bij schulden. Het doel is om de jongere uiteindelijk duurzaam toe te leiden naar werk of een passende vorm van participatie. De ondersteuning is gericht op het duurzaam bereiken van een passende positie in werk of participatie. Voor sommige jongeren betekent dit directe uitstroom naar werk. Voor andere jongeren kan eerst het behalen van een startkwalificatie, het vergroten van vaardigheden of het oplossen van belemmeringen noodzakelijk zijn voordat werken mogelijk is. Artikel 3.15a Doelgroep jongeren Dit artikel geeft uitvoering aan artikel 7a van de Participatiewet en de Wet van school naar duurzaam werk. Het artikel beschrijft welke jongeren voor ondersteuning bij het vinden en behouden van werk in aanmerking kunnen komen en op welke manier het college deze ondersteuning inzet. Het doel is om jongeren zo goed mogelijk te begeleiden naar onderwijs, werk of een duurzame vorm van participatie.
Het eerste lid beschrijft de jongeren voor wie het college ondersteuning kan bieden. Het gaat onder meer om jongeren voor wie regulier onderwijs niet mogelijk of niet passend is, jongeren voor wie een school of onderwijsinstelling ondersteuning aanvraagt en jongeren die hoger onderwijs volgen. Hiermee sluit de verordening aan bij de doelgroepen die in artikel 7a van de Participatiewet worden genoemd. Het college beoordeelt steeds welke ondersteuning nodig is en kijkt daarbij naar de persoonlijke situatie, mogelijkheden en het toekomstperspectief van de jongere. Daarbij wordt ook gekeken naar de ondersteuning die al aanwezig is vanuit het onderwijs, het Doorstroompunt of andere organisaties. Deze samenwerking is een belangrijk uitgangspunt van de Wet van school naar duurzaam werk. Het tweede lid regelt dat jongeren zonder startkwalificatie die nog regulier onderwijs kunnen volgen, in beginsel worden doorgeleid naar passende ondersteuning vanuit het onderwijsdomein. Hierbij speelt het Doorstroompunt een belangrijke rol. Het Doorstroompunt ondersteunt jongeren bij de overgang van school naar werk en helpt schooluitval te voorkomen. Het behalen van een startkwalificatie biedt voor veel jongeren de beste basis voor een duurzame positie op de arbeidsmarkt.
Pagina 20 van 36 Voor jongeren zonder startkwalificatie geldt op grond van het derde lid dat ondersteuning in beginsel plaatsvindt via een leer-werktraject. Een leer-werktraject combineert leren en werken en biedt jongeren de mogelijkheid om werkervaring op te doen terwijl zij tegelijkertijd werken aan het behalen van een diploma of kwalificatie. Het college kan hiervan afwijken als een andere vorm van ondersteuning beter aansluit bij de omstandigheden van de jongere. Daarmee blijft maatwerk mogelijk. Voor jongeren zonder startkwalificatie geldt op grond van het derde lid dat ondersteuning in beginsel plaatsvindt via een leer-werktraject. Een leer-werktraject combineert leren en werken en biedt jongeren de mogelijkheid om werkervaring op te doen terwijl zij tegelijkertijd werken aan het behalen van een diploma of kwalificatie. Het college kan hiervan afwijken als een andere vorm van ondersteuning beter aansluit bij de omstandigheden van de jongere. Daarmee blijft maatwerk mogelijk. Voorbeeld Een 19-jarige jongere heeft zonder diploma het mbo verlaten. Uit gesprekken met de jongere, school en het Doorstroompunt blijkt dat een combinatie van leren en werken de meeste kans biedt op een succesvolle terugkeer naar onderwijs en uiteindelijk duurzaam werk. Het college kan de jongere daarom ondersteunen bij een leer-werktraject.
Artikel 3.15b Weigeringsgronden jongeren Dit artikel beschrijft de situaties waarin het college ondersteuning aan een jongere kan weigeren. Het uitgangspunt blijft dat jongeren passende ondersteuning ontvangen als dat nodig is voor hun ontwikkeling richting onderwijs, werk of participatie. Het college beoordeelt daarbij steeds welke vorm van ondersteuning het beste aansluit bij de situatie van de jongere. Het eerste lid maakt duidelijk dat ondersteuning kan worden geweigerd als de aangeboden voorziening niet past bij de leeftijd, ontwikkeling of omstandigheden van de jongere. Ook kan ondersteuning worden geweigerd als een andere wettelijke regeling beter aansluit bij de behoefte van de jongere. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan ondersteuning vanuit het onderwijs, de jeugdhulp of een andere specifieke voorziening. Het tweede en derde lid gaan over het overgangsdocument. Dit document wordt opgesteld door de school of onderwijsinstelling en bevat informatie die nodig is om de ondersteuningsbehoefte van de jongere te beoordelen. Het document helpt de gemeente om de overgang van onderwijs naar werk zorgvuldig vorm te geven. Als het document ontbreekt, neemt het college contact op met de school of onderwijsinstelling.
Wanneer het document niet tijdig beschikbaar komt, beoordeelt het college of op basis van de beschikbare informatie toch een zorgvuldig besluit kan worden genomen. Het vierde lid biedt ruimte om in beleidsregels nadere voorwaarden op te nemen voor het verlenen van ondersteuning. Daarbij blijft maatwerk mogelijk. Als de belangen van de jongere daarom vragen, kan het college afwijken van de uitgangspunten in de beleidsregels. Artikel 3.15c Voorzieningen voor jongeren Dit artikel beschrijft welke voorzieningen het college kan inzetten voor jongeren. Uitgangspunt is dat jongeren gebruik kunnen maken van de reguliere voorzieningen voor het vinden en behouden van werk die in deze verordening zijn opgenomen. Hierdoor beschikt het college over een breed instrumentarium om jongeren passend te ondersteunen. Daarnaast bevat het tweede lid een aantal voorzieningen die specifiek zijn gericht op jongeren. Deze voorzieningen sluiten aan bij de overgang van school naar werk en bij de ontwikkelingsfase waarin jongeren zich bevinden. Het kan bijvoorbeeld gaan om ondersteuning bij het kiezen van een opleiding, begeleiding bij de overstap naar werk of een combinatie van leren en werken. Voorbeeld Een jongere heeft moeite om een passende beroepsrichting te kiezen en dreigt uit te vallen op school.
Het college kan samen met het Doorstroompunt ondersteuning bieden bij het maken van een studiekeuze, het opdoen van praktijkervaring en het vinden van een leer-werktraject dat aansluit bij de mogelijkheden van de jongere. De samenwerking met het Doorstroompunt neemt hierbij een belangrijke plaats in. Het Doorstroompunt ondersteunt jongeren bij het vinden van een passende route naar onderwijs, werk of een combinatie daarvan en helpt te voorkomen dat jongeren zonder ondersteuning uit beeld raken. Pagina 21 van 36 Artikel 3.15d Verzoeken van scholen en onderwijsinstellingen Met de Wet van school naar duurzaam werk hebben scholen, onderwijsinstellingen en gemeenten een gezamenlijke verantwoordelijkheid gekregen om jongeren te ondersteunen bij de overgang van onderwijs naar werk. Dit artikel regelt hoe het college omgaat met verzoeken van scholen en onderwijsinstellingen. Het eerste lid bepaalt dat het college binnen twee weken de ontvangst van een verzoek bevestigt. Hiermee wordt duidelijkheid geboden aan zowel de school als de jongere over het verdere verloop van de procedure. Het tweede lid regelt binnen welke termijn inhoudelijk op een verzoek wordt gereageerd. Niet ieder verzoek leidt tot een formeel besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht.
In die gevallen informeert het college zowel de onderwijsinstelling als de jongere schriftelijk over de uitkomst van de beoordeling. Hiermee wordt een zorgvuldige samenwerking tussen onderwijs en gemeente bevorderd. Artikel 3.15e Samenwerking en regionaal programma De ondersteuning van jongeren vraagt om samenwerking tussen verschillende organisaties. Dit artikel legt vast dat het college hierbij samenwerkt met scholen, het Doorstroompunt, het UWV en andere regionale partners. Deze samenwerking is een belangrijk onderdeel van de Wet van school naar duurzaam werk. Het tweede lid regelt de deelname aan het regionale programma voor jongeren. Binnen de arbeidsmarktregio Noord-Limburg wordt samengewerkt om jongeren zo goed mogelijk te begeleiden naar onderwijs, werk of participatie. De centrumgemeente Venlo vervult daarbij de rol van regionale coördinator. Het derde lid biedt de mogelijkheid om in beleidsregels afspraken vast te leggen over de samenwerking met scholen en het Doorstroompunt. Hierbij kan bijvoorbeeld worden geregeld hoe aanmeldingen plaatsvinden, welke gegevens worden uitgewisseld en hoe jongeren worden doorverwezen naar passende ondersteuning. Voorbeeld Een school signaleert dat een leerling zonder startkwalificatie extra ondersteuning nodig heeft bij de overgang naar werk.
Door samenwerking tussen de school, het Doorstroompunt en de gemeente kan tijdig een traject worden ingezet dat aansluit bij de mogelijkheden van de jongere en de kans op uitval verkleint. Pagina 22 van 36 Hoofdstuk 4 Maatschappelijke participatie Dit hoofdstuk geeft invulling aan de mogelijkheid om inwoners te ondersteunen bij maatschappelijke participatie. De Participatiewet in Balans erkent dat betaald werk niet voor iedere inwoner direct haalbaar is. Ook wanneer werk tijdelijk of blijvend buiten bereik ligt, blijft het van belang dat inwoners kunnen deelnemen aan de samenleving en zich kunnen blijven ontwikkelen. Maatschappelijke participatie kan bijdragen aan structuur, sociale contacten, zelfvertrouwen, zelfredzaamheid en een grotere betrokkenheid bij de samenleving. Uitgangspunt is dat maatschappelijke participatie altijd aansluit bij de mogelijkheden en omstandigheden van de inwoner. Daarbij kan het college zelf een aanbod doen, maar kan het ook aansluiten bij een initiatief van de inwoner. Dit sluit aan bij het uitgangspunt van regie bij de inwoner, zoals opgenomen in artikel 1.3 van deze verordening. De inwoner krijgt daarmee ruimte om, binnen de kaders van de wet en de verordening, zelf invulling te geven aan activiteiten die bijdragen aan participatie. Maatschappelijke participatie kent verschillende vormen.
Voor sommige inwoners is deze gericht op het zetten van stappen richting werk. Voor anderen staat deelname aan de samenleving centraal, omdat betaald werk op dat moment nog niet of niet meer mogelijk is. De grens tussen beide vormen is niet altijd scherp. Het college beoordeelt daarom per situatie welke ondersteuning het beste aansluit bij de persoonlijke omstandigheden, mogelijkheden en doelen van de inwoner. Bij de uitvoering van dit hoofdstuk staan maatwerk, vertrouwen, de menselijke maat en een integrale benadering centraal. Waar nodig wordt samengewerkt met andere organisaties en vormen van ondersteuning, zodat maatschappelijke participatie zo goed mogelijk aansluit bij de totale situatie van de inwoner. Artikel 4.1 Maatschappelijke participatie gericht op arbeidsinschakeling Dit artikel regelt de ondersteuning van personen voor wie betaald werk op dit moment nog niet haalbaar is, maar waarvoor dit wel een realistisch toekomstperspectief blijft. Maatschappelijke participatie wordt hierbij ingezet als tussenstap naar werk. Het doel is om personen ervaring, vaardigheden, zelfvertrouwen of structuur te laten ontwikkelen die bijdragen aan een toekomstige positie op de arbeidsmarkt. De ondersteuning kan zowel bestaan uit een aanbod van het college als uit ondersteuning van een initiatief dat de persoon zelf aandraagt.
Daarmee sluit dit artikel aan bij het uitgangspunt van regie bij de inwoner. De persoon krijgt ruimte om zelf invulling te geven aan activiteiten die bijdragen aan zijn ontwikkeling richting werk, terwijl het college ondersteunt waar dat nodig is. De ondersteuning kan bestaan uit concrete voorzieningen, zoals scholing, een stage of een proefplaatsing, maar ook uit begeleiding, coaching, informatie, advies of het wegnemen van praktische belemmeringen. Uit de handreiking Participatiewet in Balans volgt dat ondersteuning breed mag worden opgevat. Soms is een voorziening nodig, maar soms kan een gesprek, een verwijzing of het ondersteunen van een eigen initiatief voldoende zijn om iemand een stap verder te brengen. Voorbeeld Een persoon heeft al langere tijd geen betaald werk verricht en mist werkritme en actuele werkervaring. Het college kan ondersteuning bieden in de vorm van een vrijwilligersactiviteit, een werkstage of een scholingstraject dat gericht is op het vergroten van de kans op duurzaam werk. Van kosten die in een redelijke verhouding staan tot het te verwachten resultaat is sprake als de kosten, gelet op de individuele omstandigheden, noodzakelijk zijn en redelijk opwegen tegen de concrete en aannemelijke opbrengst van de ondersteuning.
Bij die beoordeling kan het college onder meer betrekken: • de hoogte en duur van de kosten; • de noodzaak van de voorziening voor deze inwoner; • het concrete doel, bijvoorbeeld deelname aan vrijwilligerswerk, het doorbreken van isolement of uitstroom naar werk; • de kans dat dit doel daadwerkelijk wordt bereikt; • de duurzaamheid en omvang van het verwachte resultaat; • de beschikbaarheid van een goedkoper alternatief dat even passend en effectief is. Pagina 23 van 36 Een voorziening van € 2.000 kan dus in verhouding zijn als deze noodzakelijk is om duurzaam werk mogelijk te maken. Dit geldt bijvoorbeeld voor een noodzakelijke werkplekaanpassing voor een dienstverband dat zonder die aanpassing niet mogelijk is. Een voorziening van € 500 kan daarentegen niet in verhouding zijn als het resultaat onzeker, zeer beperkt of slechts kortdurend is en geen redelijk alternatief voorhanden is. Voor persoonlijke ondersteuning bij werk en overige voorzieningen hanteert Peel en Maas expliciet dat de investering moet opwegen tegen de maatschappelijke opbrengsten van uitstroom naar werk. Kosten kunnen slechts in uitzonderlijke gevallen reden zijn voor afwijzing, namelijk als zij in geen verhouding staan tot die maatschappelijke baten. Ook mag de ondersteuning niet leiden tot verdringing van betaald werk of verstoring van de arbeidsmarkt.
Waar nodig vindt afstemming plaats met ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 of andere regelingen. Artikel 4.2 Maatschappelijke participatie niet gericht op arbeidsinschakeling Dit artikel heeft betrekking op personen voor wie het vinden van werk op dit moment niet mogelijk is. In die situaties blijft deelname aan de samenleving van belang. Maatschappelijke participatie kan bijdragen aan het voorkomen van sociaal isolement, het behouden van sociale contacten, het vergroten van zelfredzaamheid en het verbeteren van het welzijn van de persoon. De Participatiewet in Balans erkent nadrukkelijk dat participatie ook waardevol kan zijn als deze niet direct gericht is op betaald werk. De ondersteuning kan bestaan uit activiteiten, voorzieningen of begeleiding die deelname aan de samenleving bevorderen. Hierbij kan worden gedacht aan vrijwilligerswerk, mantelzorg, trainingen, cursussen of deelname aan maatschappelijke activiteiten en sociale netwerken. Ook kan het college informatie, advies of begeleiding bieden om deelname mogelijk te maken. Voorbeeld Een persoon heeft vanwege gezondheidsproblemen geen mogelijkheden om op korte termijn aan het arbeidsproces deel te nemen. Wel wil deze persoon actief blijven en sociale contacten onderhouden.
Het college kan dan ondersteuning bieden bij deelname aan vrijwilligerswerk of een activiteit in de wijk die aansluit bij de mogelijkheden en interesses van de persoon. Net als bij artikel 4.1 kan het college een aanbod doen, maar kan het ook aansluiten bij initiatieven van de persoon zelf. Uitgangspunt is steeds dat de ondersteuning past bij de mogelijkheden, wensen en omstandigheden van de persoon. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de uitgangspunten van maatwerk, vertrouwen en regie bij de inwoner. De voorwaarden uit artikel 4.1, derde en vierde lid, zijn ook hier van toepassing. Dat betekent onder meer dat ondersteuning noodzakelijk moet zijn, in verhouding moet staan tot het beoogde resultaat en moet worden afgestemd op de persoonlijke situatie van de persoon. Artikel 4.3 Integrale beoordeling en samenwerking Maatschappelijke participatie vraagt om een brede blik op de situatie van de persoon. Daarom bepaalt dit artikel dat het college bij de beoordeling van de mogelijkheden voor participatie niet alleen kijkt naar werk of activiteiten, maar ook naar factoren zoals gezondheid, sociale contacten en de leefsituatie van de persoon. Dergelijke omstandigheden kunnen van grote invloed zijn op de mogelijkheden om deel te nemen aan de samenleving. Voorbeeld Een persoon wil deelnemen aan maatschappelijke activiteiten, maar heeft tegelijkertijd schulden en gezondheidsproblemen.
Het college kan dan niet alleen kijken naar mogelijkheden voor participatie, maar ook afstemmen met schuldhulpverlening en zorgaanbieders. Hierdoor ontstaat meer rust en stabiliteit, waardoor deelname aan de samenleving beter mogelijk wordt. De Participatiewet in Balans benadrukt het belang van een integrale aanpak. Problemen op het gebied van inkomen, gezondheid, wonen, schulden of welzijn hangen vaak met elkaar samen. Daarom werkt het college waar nodig samen met organisaties op het gebied van zorg, welzijn en schuldhulpverlening. Door ondersteuning op elkaar af te stemmen ontstaat een samenhangende aanpak die beter aansluit bij de behoeften van de persoon. Pagina 24 van 36 Hoofdstuk 5 Participatievoorziening beschut werk Dit hoofdstuk regelt de voorziening beschut werk voor personen die wel kunnen werken, maar uitsluitend in een beschutte werkomgeving en onder aangepaste omstandigheden. Voor deze doelgroep biedt de Participatiewet een aparte voorziening. Voordat beschut werk kan worden ingezet, beoordeelt het UWV of een persoon uitsluitend onder beschutte omstandigheden kan werken. Op basis van dit advies zorgt het college voor een passende werkplek en de ondersteuning die daarbij nodig is. Omdat beschut werk een specifieke wettelijke voorziening is, zijn de regels hierover opgenomen in één afzonderlijk artikel.
Artikel 5 Voorziening beschut werk Beschut werk is bedoeld voor personen die wel mogelijkheden hebben om te werken, maar die uitsluitend kunnen werken in een beschutte werkomgeving en onder aangepaste omstandigheden. Het gaat om personen voor wie de gebruikelijke ondersteuning en voorzieningen binnen regulier werk onvoldoende zijn om werken mogelijk te maken. Voordat beschut werk kan worden aangeboden, vraagt het college advies aan het UWV. Het UWV beoordeelt of sprake is van een situatie waarin de persoon alleen onder beschutte omstandigheden kan werken. Op basis van dit advies besluit het college of beschut werk wordt ingezet. Als een persoon tot de doelgroep beschut werk behoort, zorgt het college voor een passende dienstbetrekking. Daarbij kan het college voorzieningen inzetten die nodig zijn om het werk mogelijk te maken, zoals werkplekaanpassingen, aangepaste begeleiding, een aangepast werktempo of het anders organiseren van werkzaamheden. Tussen het moment waarop is vastgesteld dat iemand behoort tot de doelgroep beschut werk en het moment waarop daadwerkelijk een beschutte werkplek beschikbaar is, kan het college andere vormen van ondersteuning aanbieden. Hiermee wordt voorkomen dat personen in afwachting van een werkplek zonder passende ondersteuning komen te zitten.
Daarbij kan onder meer worden gedacht aan arbeidsmatige dagbesteding, maatschappelijke participatie, persoonlijke ondersteuning of schuldhulpverlening. Het vijfde en zesde lid regelen de verdeling van beschutte werkplekken. Beschut werk is een wettelijke voorziening waarvoor gemeenten een taakstelling hebben. Als meer personen in aanmerking komen dan er direct plaatsen beschikbaar zijn, worden werkplekken in beginsel toegekend op volgorde van aanvraag of indicatiestelling. Het college kan hiervan afwijken als bijzondere persoonlijke omstandigheden daartoe aanleiding geven. Voorbeeld Een persoon heeft een combinatie van lichamelijke en psychische beperkingen waardoor voortdurend toezicht, begeleiding en aanpassing van werkzaamheden nodig zijn. Het UWV stelt vast dat deze persoon uitsluitend onder beschutte omstandigheden kan werken. Het college zoekt vervolgens een passende werkgever die de benodigde begeleiding en aanpassingen kan bieden en kan in de tussentijd andere vormen van ondersteuning inzetten totdat de beschutte werkplek beschikbaar is. Pagina 25 van 36 Hoofdstuk 6 Loonkostensubsidie Loonkostensubsidie is een instrument uit de Participatiewet waarmee inwoners met een arbeidsbeperking meer kansen krijgen op werk bij een reguliere werkgever.
Het gaat om personen die wel kunnen werken, maar die door een beperking niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. De werkgever betaalt loon voor de verrichte werkzaamheden. De gemeente compenseert de werkgever voor het verschil tussen de loonwaarde van de werknemer en het wettelijk minimumloon. Het doel van loonkostensubsidie is om deze doelgroep meer kansen op werk te bieden en werkgevers te ondersteunen bij het in dienst nemen en houden van werknemers met een verminderde loonwaarde. In dit hoofdstuk is geregeld wie tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort, hoe een aanvraag wordt behandeld, op welke wijze de loonwaarde wordt vastgesteld en hoe de hoogte en duur van de subsidie worden bepaald. Daarnaast bevat dit hoofdstuk regels over de uitvoering en betaling van de loonkostensubsidie door de gemeente Artikel 6.1 Vaststelling doelgroep loonkostensubsidie Loonkostensubsidie is bedoeld voor personen die wel kunnen werken, maar door een arbeidsbeperking niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. Tegelijkertijd moet sprake zijn van mogelijkheden om te werken. Alleen als aan beide voorwaarden wordt voldaan, behoort iemand tot de doelgroep loonkostensubsidie. De subsidie wordt verstrekt aan de werkgever die voornemens is de betreffende persoon in dienst te nemen of in dienst heeft genomen.
Hiermee wordt de werkgever gecompenseerd voor de verminderde loonwaarde van de werknemer. Het doel van loonkostensubsidie is om de het vinden en behouden van werk van personen met een verminderde loonwaarde te bevorderen en hen meer kansen te bieden op regulier werk. Door de financiële ondersteuning wordt het voor werkgevers aantrekkelijker om deze doelgroep in dienst te nemen. Voor het vaststellen van de doelgroep of de loonwaarde kan het college gebruikmaken van een onafhankelijke deskundige. Dit draagt bij aan een objectieve en zorgvuldige beoordeling. Het college kan de doelgroep ook ambtshalve vaststellen. Dit betekent dat niet altijd een afzonderlijke aanvraag nodig is wanneer het college constateert dat een werkgever voornemens is een dienstverband aan te gaan met een persoon die mogelijk tot de doelgroep behoort. Artikel 6.2 Aanvraagproces loonkostensubsidie Dit artikel bevat regels over de aanvraag en behandeling van loonkostensubsidie. Het college bevestigt de ontvangst van een aanvraag schriftelijk, zodat voor alle betrokkenen duidelijk is dat de aanvraag in behandeling is genomen. Wanneer nog niet is vastgesteld of een persoon tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort, wordt een aanvraag voor loonkostensubsidie tegelijkertijd beschouwd als een verzoek om deze beoordeling uit te voeren.
Hiermee wordt voorkomen dat hiervoor meerdere afzonderlijke aanvragen nodig zijn. Als voor dezelfde persoon meerdere aanvragen worden ingediend, is de eerst ontvangen aanvraag bepalend voor de verdere procedure. Hiermee wordt duidelijkheid gecreëerd over welke aanvraag als uitgangspunt geldt. Het vierde lid regelt de toepassing van de zogenoemde praktijkroute. Hierbij wordt op de werkplek onderzocht of iemand door een arbeidsbeperking niet in staat is zelfstandig het wettelijk minimumloon te verdienen. Deze beoordeling vindt plaats door middel van een loonwaardemeting tijdens het werk. Als uit deze beoordeling blijkt dat de persoon tot de doelgroep behoort, kan opname in het doelgroepregister plaatsvinden zonder dat het UWV daarover nog een afzonderlijke beoordeling uitvoert. In het vijfde lid is bepaald dat het college de loonwaarde in beginsel binnen acht weken vaststelt. Hierdoor ontstaat voor werkgevers en werknemers zo snel mogelijk duidelijkheid over de inzet van loonkostensubsidie. Pagina 26 van 36 Artikel 6.3 Proces verrekening en betaalmoment loonkostensubsidie De Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Programmaraad hebben een voorkeursproces ontwikkeld voor de uitvoering van loonkostensubsidie. Dit artikel beschrijft op welke onderdelen de gemeente Peel en Maas hiervan afwijkt.
De afwijking heeft uitsluitend betrekking op de verrekening en het moment van betalen van de subsidie. Het doel hiervan is om administratieve lasten te beperken en het aantal correcties, terugvorderingen en herstelacties zo veel mogelijk te verminderen. De gemeente kiest ervoor om de loonkostensubsidie altijd achteraf te betalen. Hierdoor kan worden uitgegaan van de daadwerkelijk verloonde uren en het werkelijk betaalde loon. Omdat de subsidie achteraf wordt vastgesteld, is verrekening in principe niet nodig. Voor de aanlevering van de benodigde loongegevens wordt aangesloten bij de wijze waarop het dienstverband is ingericht. Werkgevers leveren loonstroken aan of de benodigde gegevens worden gecontroleerd via de hiervoor beschikbare bronnen. Hierdoor wordt aangesloten bij bestaande administratieve processen en wordt onnodige informatie-uitvraag voorkomen. Wanneer uit de aangeleverde gegevens blijkt dat de situatie is gewijzigd, bijvoorbeeld doordat het aantal arbeidsuren afwijkt van de bestaande beschikking, neemt het college contact op met de werkgever. Als dat nodig is, wordt een nieuw besluit genomen over de loonkostensubsidie. Artikel 6.4 Loonwaardebepaling De hoogte van de loonkostensubsidie is afhankelijk van de loonwaarde van de werknemer. Daarom moet deze loonwaarde zorgvuldig worden vastgesteld voordat de subsidie wordt toegekend.
De loonwaarde geeft aan hoeveel procent van het werk een werknemer, vergeleken met een werknemer zonder arbeidsbeperking in een vergelijkbare functie, daadwerkelijk kan verrichten. De loonwaarde wordt altijd bepaald binnen de functie waarin de werknemer werkzaam is of gaat werken. Het college maakt gebruik van een objectieve en gevalideerde methode voor het vaststellen van de loonwaarde. Hiermee wordt een betrouwbare en vergelijkbare beoordeling gewaarborgd. De wijze waarop de loonwaarde wordt vastgesteld kan nader worden uitgewerkt in beleidsregels. Ook kan het college hiervoor een gespecialiseerde externe organisatie inschakelen. De vastgestelde loonwaarde wordt vastgelegd in een beschikking. Zowel de werknemer als de werkgever heeft de mogelijkheid om tegen deze beschikking bezwaar te maken. Omdat de mogelijkheden van een werknemer in de loop van de tijd kunnen veranderen, kan de loonwaarde opnieuw worden vastgesteld. Dit kan op verzoek van de werknemer, de werkgever of het college zelf. Bij beschut werk vindt in ieder geval periodiek een herbeoordeling plaats. Artikel 6.5 Hoogte en duur van de loonkostensubsidie Dit artikel regelt hoe de hoogte van de loonkostensubsidie wordt bepaald en hoe lang deze kan worden verstrekt. De subsidie bestaat uit het verschil tussen de vastgestelde loonwaarde van de werknemer en het wettelijk minimumloon.
Daarnaast ontvangt de werkgever een vergoeding voor werkgeverslasten volgens de regels van de Participatiewet. Hierdoor wordt de werkgever financieel gecompenseerd voor het deel van de arbeidsproductiviteit dat de werknemer door zijn beperking niet kan realiseren. De loonkostensubsidie wordt verstrekt zolang aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan. Dat betekent dat de werknemer tot de doelgroep moet blijven behoren en er sprake moet zijn van een dienstbetrekking. Als blijkt dat de werknemer niet langer tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort, trekt het college de beschikking in. De subsidie eindigt eveneens wanneer het dienstverband wordt beëindigd. In dat geval wordt de subsidie vastgesteld over de periode waarin daadwerkelijk sprake was van een dienstbetrekking. Met deze regeling wordt aangesloten bij het uitgangspunt van de Participatiewet dat loonkostensubsidie een instrument is om duurzaam werk mogelijk te maken voor personen met een structureel verminderde loonwaarde. Pagina 27 van 36 Hoofdstuk 7 Inkomensondersteuning Dit hoofdstuk bevat regels over inkomensondersteuning voor inwoners met een laag inkomen. Het doel van deze ondersteuning is om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken en financiële ruimte te bieden aan inwoners die langdurig van een beperkt inkomen moeten rondkomen.
De belangrijkste regeling in dit hoofdstuk is de individuele inkomenstoeslag. Deze toeslag is bedoeld voor inwoners die gedurende langere tijd een laag inkomen hebben, geen in aanmerking te nemen vermogen hebben en geen uitzicht hebben op inkomensverbetering. Daarnaast bepaalt dit hoofdstuk dat het college ook andere vormen van inkomensondersteuning kan verstrekken. De inhoud en voorwaarden van deze voorzieningen zijn uitgewerkt in de beleidsregel Werk en Inkomen gemeente Peel en Maas. Hierdoor kan het college inspelen op ontwikkelingen in wetgeving, beleid en uitvoering, zonder dat daarvoor direct een wijziging van de verordening nodig is. Artikel 7.1 Individuele inkomenstoeslag De individuele inkomenstoeslag is bedoeld voor inwoners die gedurende langere tijd moeten rondkomen van een laag inkomen en die geen reële mogelijkheden hebben om hun inkomen te verbeteren. De toeslag biedt financiële ruimte aan inwoners die langdurig in een situatie van financiële krapte verkeren. Hierbij wordt rekening gehouden met inkomen, vermogen en het uitzicht op inkomensverbetering. Met de Participatiewet in Balans is het mogelijk geworden om de individuele inkomenstoeslag niet alleen op aanvraag, maar ook ambtshalve toe te kennen. Hierdoor kan de gemeente inwoners die aan de voorwaarden voldoen beter bereiken en wordt onnodige administratieve belasting voorkomen.
Het college beoordeelt of aan alle voorwaarden voor de individuele inkomenstoeslag wordt voldaan. Daarbij wordt gekeken naar de situatie op de peildatum en naar de omstandigheden gedurende de referteperiode. Het derde lid bepaalt dat een individuele inkomenstoeslag niet vaker dan eenmaal per twaalf maanden wordt verstrekt. Hiermee blijft de toeslag het karakter houden van een periodieke inkomensondersteuning voor inwoners die langdurig op een laag inkomen zijn aangewezen. Artikel 7.1a Langdurig laag inkomen Voor het recht op een individuele inkomenstoeslag moet sprake zijn van een langdurig laag inkomen. In dit artikel heeft de gemeenteraad vastgelegd wanneer daarvan sprake is. Hierbij is gekozen voor een inkomensgrens van 110% van de toepasselijke bijstandsnorm gedurende de volledige referteperiode. Voorbeeld Een alleenstaande heeft gedurende de gehele referteperiode een inkomen dat niet hoger is dan 110% van de voor hem geldende bijstandsnorm. Als ook aan de overige voorwaarden wordt voldaan, kan deze persoon in aanmerking komen voor een individuele inkomenstoeslag. Met deze bepaling wordt invulling gegeven aan de beleidsvrijheid die gemeenten op grond van artikel 36 van de Participatiewet hebben bij het vaststellen van wat onder een langdurig laag inkomen wordt verstaan.
Toelichting artikel 7.1b Geen uitzicht op inkomensverbetering Voor het recht op een individuele inkomenstoeslag moet niet alleen sprake zijn van een langdurig laag inkomen, maar ook van het ontbreken van uitzicht op inkomensverbetering. Met dit artikel geeft de gemeente invulling aan dit criterium. In het eerste lid is beschreven wanneer in ieder geval wordt aangenomen dat wél sprake is van uitzicht op inkomensverbetering. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer een persoon tijdens de referteperiode uit 's Rijks kas bekostigd onderwijs heeft gevolgd. De wetgever gaat ervan uit dat het volgen van onderwijs de kansen op de arbeidsmarkt vergroot en daardoor kan leiden tot een hoger inkomen. Ook is sprake van uitzicht op inkomensverbetering als aannemelijk is dat de persoon binnen twaalf maanden na de peildatum een inkomen boven de voor hem geldende bijstandsnorm kan verwerven. In het tweede lid is aangegeven wanneer in ieder geval géén sprake is van uitzicht op inkomensverbetering. Dit is het geval als medische of sociale omstandigheden duurzaam in de weg staan aan het verwerven van een hoger inkomen. Het gaat daarbij om omstandigheden waarvan redelijkerwijs niet verwacht kan worden dat deze binnen afzienbare tijd veranderen.
Pagina 28 van 36 Daarnaast bepaalt het tweede lid dat het langdurig ontvangen van een uitkering gedurende de volledige referteperiode, gecombineerd met het nakomen van de daaraan verbonden verplichtingen, een aanwijzing vormt dat geen uitzicht op inkomensverbetering bestaat. Dit betekent niet dat in die gevallen automatisch recht bestaat op een individuele inkomenstoeslag. Het college maakt altijd een individuele beoordeling van de omstandigheden van de persoon. Voorbeeld Een inwoner van 48 jaar ontvangt al vier jaar een bijstandsuitkering. Hij heeft gedurende deze periode steeds voldaan aan zijn arbeids- en re-integratieverplichtingen. Door langdurige medische beperkingen zijn mogelijkheden om betaald werk te verrichten beperkt. Er zijn geen concrete aanwijzingen dat zijn inkomen binnen afzienbare tijd zal stijgen. Het college kan in deze situatie oordelen dat geen uitzicht bestaat op inkomensverbetering. Een andere inwoner heeft gedurende de referteperiode een mbo-opleiding gevolgd die door het Rijk wordt bekostigd. Hoewel haar inkomen in de referteperiode laag was, mag worden verwacht dat zij met haar diploma binnen afzienbare tijd betere kansen heeft op de arbeidsmarkt. In dat geval kan het college oordelen dat wel sprake is van uitzicht op inkomensverbetering. Artikel 7.1c Hoogte individuele inkomenstoeslag Dit artikel regelt de hoogte van de individuele inkomenstoeslag.
Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen alleenstaanden, alleenstaande ouders en gehuwden. De gemeenteraad stelt de hoogte van deze bedragen vast. Het tweede lid regelt de situatie waarin één van de gehuwden geen recht heeft op een individuele inkomenstoeslag. In dat geval wordt beoordeeld op welke toeslag de rechthebbende partner zelfstandig aanspraak zou kunnen maken. Hiermee wordt voorkomen dat een rechthebbende partner volledig wordt uitgesloten van ondersteuning vanwege de situatie van de andere partner. Voor de beoordeling is de situatie op de peildatum bepalend. Hierdoor ontstaat duidelijkheid over welke huishoudsituatie moet worden gehanteerd bij het vaststellen van het recht en de hoogte van de toeslag. Het vierde lid regelt de jaarlijkse indexering van de bedragen. Hierdoor blijft de waarde van de individuele inkomenstoeslag zoveel mogelijk in lijn met de prijsontwikkelingen. De bedragen worden jaarlijks aangepast aan de consumentenprijsindex en vervolgens naar boven afgerond op vijf euro. Artikel 7.2 Overige inkomensondersteunende voorzieningen Naast de individuele inkomenstoeslag kan het college andere vormen van inkomensondersteuning verstrekken. Hiermee kan de gemeente inspelen op specifieke situaties waarin aanvullende financiële ondersteuning wenselijk is. De verordening bevat hiervoor bewust geen uitputtende regeling.
De concrete voorzieningen en de voorwaarden waaronder deze worden verstrekt, zijn opgenomen in de beleidsregel Werk en Inkomen gemeente Peel en Maas. Hierdoor kan het college sneller inspelen op ontwikkelingen in wetgeving, maatschappelijke omstandigheden en uitvoeringspraktijk, zonder dat de verordening hoeft te worden gewijzigd. Deze bepaling past binnen het uitgangspunt van maatwerk. Het biedt ruimte om inkomensondersteuning af te stemmen op de ondersteuningsbehoefte van inwoners, binnen de kaders van het gemeentelijke beleid. Pagina 29 van 36 Hoofdstuk 8 Toezicht, handhaving en rechtmatigheid Dit hoofdstuk beschrijft hoe het college toeziet op een rechtmatige uitvoering van de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ en deze verordening. Daarbij gaat het zowel om het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik als om het bevorderen van naleving van rechten en plichten. Het college streeft naar een aanpak waarin dienstverlening, preventie, vertrouwen en handhaving met elkaar in balans zijn. Daarbij worden de uitgangspunten van zorgvuldigheid, evenredigheid en de menselijke maat betrokken. De verordening bevat de hoofdlijnen van het beleid. De verdere uitwerking is opgenomen in het gemeentelijke Beleidsplan Toezicht, Handhaving en Rechtmatigheid en de daarop gebaseerde uitvoeringsregels.
Artikel 8.1 Beleidskader toezicht, handhaving en rechtmatigheid Dit artikel legt vast dat het college verantwoordelijk is voor een rechtmatige uitvoering van de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ, het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) en deze verordening. Rechtmatigheid betekent dat uitkeringen, voorzieningen en andere vormen van ondersteuning worden verstrekt volgens de geldende wet- en regelgeving en alleen aan personen die daarvoor in aanmerking komen. Het tweede lid benadrukt dat toezicht en handhaving meer omvatten dan controle alleen. Het college zet ook in op goede dienstverlening, duidelijke voorlichting en preventie. Door inwoners tijdig te informeren over hun rechten en verplichtingen kan worden voorkomen dat fouten ontstaan of regels onbedoeld niet worden nageleefd. Deze benadering sluit aan bij de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans, waarin naast toezicht en naleving ook aandacht bestaat voor vertrouwen, begrijpelijke dienstverlening en de menselijke maat. Het derde lid bepaalt dat het college handelt volgens de visie en uitgangspunten die zijn vastgelegd in het gemeentelijke beleidsplan en het uitvoeringsplan voor toezicht, handhaving en rechtmatigheid. Daarmee wordt gezorgd voor een samenhangende en herkenbare aanpak binnen de gemeente.
Artikel 8.2 Toezicht en rechtmatigheid Dit artikel beschrijft op welke wijze het college toezicht houdt op de rechtmatige uitvoering van de wet en deze verordening. Het college controleert of verstrekte uitkeringen, voorzieningen en inkomensondersteunende regelingen terecht zijn verleend en of deze nog steeds rechtmatig worden verstrekt. Bij dergelijke onderzoeken kan het college beoordelen of de gegevens die van belang zijn voor het recht op ondersteuning juist en volledig zijn. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op wijzigingen in inkomen, vermogen, woon- of leefsituatie of andere omstandigheden die van invloed zijn op het recht op ondersteuning. Voorbeeld Als uit een signaal blijkt dat het inkomen van een uitkeringsgerechtigde mogelijk is gewijzigd, kan het college onderzoeken of de verstrekte uitkering nog overeenkomt met de actuele situatie. Op basis van de uitkomst van dat onderzoek kan het recht op uitkering worden voortgezet, gewijzigd of beëindigd. Voor het uitvoeren van toezicht maakt het college gebruik van de bevoegdheden die de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ, de Algemene wet bestuursrecht en andere wettelijke regelingen bieden. Het toezicht vindt daarbij plaats binnen de grenzen van de wet en met inachtneming van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Artikel 8.3 Beleidsregels handhaving en rechtmatigheid Dit artikel geeft het college de mogelijkheid om beleidsregels vast te stellen voor de uitvoering van toezicht, handhaving en rechtmatigheid. De verordening bevat de hoofdlijnen van het beleid. De verdere uitwerking kan plaatsvinden in beleidsregels, zodat het college kan inspelen op ontwikkelingen in wetgeving, rechtspraak en uitvoeringspraktijk. Pagina 30 van 36 De beleidsregels kunnen onder meer gaan over de toepassing van wettelijke verplichtingen en over de gevolgen van het niet of niet volledig naleven daarvan. Ook kunnen hierin nadere regels worden opgenomen over de inlichtingenplicht, terugvordering, verhaal, invordering, toezicht, fraudepreventie en bestuurlijke boetes. Het derde lid maakt duidelijk dat beleidsregels nooit buiten de wettelijke kaders kunnen treden. Het college blijft gebonden aan de Participatiewet, de Algemene wet bestuursrecht en andere toepasselijke wet- en regelgeving. Beleidsregels dienen daarom als hulpmiddel voor een consistente en zorgvuldige uitvoering, maar kunnen geen wettelijke rechten of verplichtingen wijzigen. Voorbeeld Het college kan in beleidsregels vastleggen hoe onderzoeken naar de rechtmatigheid van uitkeringen worden uitgevoerd en welke werkwijze wordt gevolgd bij vermoedens van schending van de inlichtingenplicht.
Hierdoor ontstaat duidelijkheid voor zowel medewerkers als betrokkenen. Pagina 31 van 36 Hoofdstuk 9 Maatregelen Dit hoofdstuk bevat regels voor situaties waarin een inwoner met een uitkering zijn verplichtingen niet nakomt. Een maatregel is bedoeld om de inwoner te stimuleren zijn verplichtingen alsnog na te komen. Een maatregel is geen straf, maar heeft als doel deelname aan werk en participatie te bevorderen. De verordening sluit aan bij de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans. Daarom houdt het college bij het opleggen van een maatregel rekening met de persoonlijke omstandigheden van de inwoner, de mate van verwijtbaarheid en de gevolgen van de maatregel. Maatwerk, evenredigheid en de menselijke maat staan daarbij centraal. In dit hoofdstuk zijn vooral regels opgenomen over tekortschietend besef van verantwoordelijkheid. Het gaat daarbij om situaties waarin een inwoner door eigen handelen of nalaten eerder, langer of voor een hoger bedrag een beroep moet doen op een uitkering. Artikel 9.1 Doel en beginselen van de maatregel Dit artikel beschrijft wanneer het college een maatregel oplegt en welke uitgangspunten daarbij gelden. Een maatregel kan worden opgelegd als een persoon met een uitkering verwijtbaar een wettelijke verplichting of een door het college opgelegde verplichting niet nakomt.
Het doel van een maatregel is om de persoon te stimuleren zijn verplichtingen alsnog na te komen en om deelname aan werk, participatie en zelfredzaamheid te bevorderen. De maatregel heeft daarmee een herstellend karakter en is niet bedoeld als straf. Dit sluit aan bij de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans, waarin meer aandacht bestaat voor de persoonlijke situatie van de persoon en het beoogde doel van de ondersteuning. Bij het opleggen van een maatregel houdt het college rekening met de beginselen van evenredigheid, maatwerk en de menselijke maat. Dit betekent dat niet alleen wordt gekeken naar de gedraging zelf, maar ook naar de omstandigheden van de persoon, de gevolgen van de maatregel en de mate waarin de gedraging de persoon kan worden verweten. Voorbeeld Een persoon verschijnt niet op een afspraak met de gemeente omdat hij onverwacht in het ziekenhuis is opgenomen. Omdat de persoon hiervan geen verwijt kan worden gemaakt, legt het college geen maatregel op. Het vierde lid legt vast dat geen maatregel wordt opgelegd als iedere vorm van verwijtbaarheid ontbreekt. Als een persoon redelijkerwijs niets kan worden verweten, ontbreekt de grondslag voor het opleggen van een maatregel. Artikel 9.2 Toepassingsbereik Dit artikel beschrijft op welke gedragingen de bepalingen over maatregelen in deze verordening van toepassing zijn.
Daarmee wordt duidelijk in welke situaties het college een maatregel kan opleggen. Het eerste onderdeel heeft betrekking op het niet nakomen van verplichtingen die voortvloeien uit de Participatiewet, voor zover de wet niet zelf al regelt welke gevolgen aan die gedraging zijn verbonden. Op enkele wettelijke verplichtingen, zoals de inlichtingenplicht, zijn afzonderlijke wettelijke sanctieregels van toepassing. Deze vallen daarom buiten het bereik van deze verordening. Onderdeel b ziet op situaties waarin sprake is van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan. Het gaat daarbij om situaties waarin een persoon door eigen handelen of nalaten eerder, langer of voor een hoger bedrag een beroep moet doen op een uitkering. De nadere uitwerking hiervan is opgenomen in artikel 9.7 van deze verordening. De onderdelen c en d hebben betrekking op personen die een uitkering ontvangen op grond van de IOAW of de IOAZ. Ook voor deze regelingen geldt dat het niet nakomen van bepaalde verplichtingen aanleiding kan zijn voor het opleggen van een maatregel. Daarmee wordt aangesloten bij het uitgangspunt dat voor alle uitkeringsregelingen binnen het werk- en inkomensdomein vergelijkbare regels gelden voor het naleven van verplichtingen.
Pagina 32 van 36 Voorbeeld Een persoon met een bijstandsuitkering weigert zonder geldige reden mee te werken aan een re- integratievoorziening die gericht is op het vinden van werk. Omdat het gaat om het niet nakomen van een verplichting waarvoor de wet niet zelf een afzonderlijke sanctie voorschrijft, kan deze verordening van toepassing zijn. Het college beoordeelt vervolgens of een maatregel passend is. Dit artikel bepaalt uitsluitend op welke gedragingen de verordening van toepassing is. Of in een concreet geval daadwerkelijk een maatregel wordt opgelegd, hangt af van de omstandigheden van het geval, de mate van verwijtbaarheid en de afweging die het college op grond van deze verordening maakt. Daarbij houdt het college rekening met de beginselen van maatwerk, evenredigheid en de menselijke maat. Artikel 9.3 Redelijke termijn bij oplegging maatregel Dit artikel regelt dat het college voortvarend handelt bij het opleggen van een maatregel. Een persoon moet binnen een redelijke termijn duidelijkheid krijgen over de gevolgen van een gedraging. Naarmate meer tijd verstrijkt tussen de gedraging en het opleggen van een maatregel, neemt het corrigerende effect daarvan af. De termijn begint op het moment dat het college bekend wordt met feiten of omstandigheden die aanleiding kunnen geven tot het opleggen van een maatregel.
Daarbij kan het gaan om informatie die door de persoon zelf is verstrekt of om signalen uit administraties die voor het college toegankelijk zijn. Voorbeeld Tijdens een controle ontvangt het college een signaal dat een persoon een verplichting mogelijk niet is nagekomen. Het college onderzoekt de situatie en besluit binnen enkele maanden of een maatregel wordt opgelegd. Als het college pas na meer dan zes maanden actie onderneemt terwijl alle relevante informatie al beschikbaar was, is in beginsel geen sprake meer van een redelijke termijn. Het artikel bepaalt dat in ieder geval geen sprake meer is van een redelijke termijn als meer dan zes maanden zijn verstreken nadat het college bekend is geworden met deze feiten of omstandigheden. Artikel 9.4 Zienswijze Voordat een maatregel wordt opgelegd, krijgt de persoon de gelegenheid om zijn zienswijze te geven. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het beginsel van een zorgvuldige voorbereiding van besluiten. De persoon kan uitleg geven over de omstandigheden van het geval of informatie verstrekken die van belang is voor de beoordeling van de verwijtbaarheid. Het college maakt in het voornemen duidelijk waarom een maatregel wordt overwogen en welke gevolgen deze kan hebben. Hierdoor weet de persoon waarover hij een zienswijze kan geven.
Voorbeeld Het college is van plan een maatregel op te leggen omdat een persoon zonder geldige reden niet is verschenen op een verplichte afspraak. Voordat een besluit wordt genomen, krijgt de persoon de gelegenheid om uit te leggen waarom hij niet aanwezig was. Deze uitleg wordt meegenomen bij de beoordeling van de maatregel. In bepaalde situaties kan het college afzien van een nieuwe zienswijzeprocedure. Dat is bijvoorbeeld mogelijk als de persoon al eerder de gelegenheid heeft gehad om zijn zienswijze te geven en er geen nieuwe feiten of omstandigheden zijn, of wanneer de persoon aangeeft hiervan geen gebruik te willen maken. Artikel 9.5 Inhoud Dit artikel bepaalt welke onderdelen in een besluit tot het opleggen van een maatregel moeten worden opgenomen. Het besluit moet duidelijk maken waarom een maatregel wordt opgelegd, hoelang deze duurt en wat de financiële gevolgen zijn. Voorbeeld In het besluit tot oplegging van een maatregel vermeldt het college welke verplichting niet is nagekomen, hoelang de maatregel duurt en hoe hoog de verlaging van de uitkering is. Ook wordt uitgelegd welke persoonlijke omstandigheden zijn meegewogen bij het nemen van het besluit. Daarnaast moet het college motiveren hoe rekening is gehouden met de individuele omstandigheden van de persoon. Hiermee wordt invulling gegeven aan de uitgangspunten van maatwerk, evenredigheid en de menselijke maat.
Pagina 33 van 36 Artikel 9.6 Tenuitvoerlegging Dit artikel regelt wanneer een maatregel wordt uitgevoerd. Uitgangspunt is dat de maatregel wordt toegepast vanaf de maand die volgt op de bekendmaking van het besluit. Hierdoor is voor de persoon duidelijk wanneer de maatregel ingaat. Voorbeeld Het college legt in april een maatregel op. De maatregel wordt dan in beginsel uitgevoerd vanaf mei, de maand die volgt op de bekendmaking van het besluit. Alleen als de omstandigheden daarom vragen, kan van dit uitgangspunt worden afgeweken. Het college kan hiervan afwijken als de omstandigheden van het geval daarom vragen of als uitvoering op het gebruikelijke moment niet mogelijk is. De verordening biedt daarvoor verschillende mogelijkheden. Het college maakt daarbij steeds een zorgvuldige afweging en houdt rekening met de persoonlijke situatie van de persoon. Artikel 9.7 Tekortschietend besef van verantwoordelijkheid Dit artikel werkt het begrip tekortschietend besef van verantwoordelijkheid nader uit. Hiervan is sprake als een persoon door eigen handelen of nalaten eerder, langer of voor een hoger bedrag een beroep moet doen op bijstand. De opsomming in dit artikel bevat voorbeelden van situaties waarin daarvan in ieder geval sprake kan zijn.
Het gaat onder meer om het verwijtbaar verliezen van arbeid, het niet tijdig aanvragen van een voorliggende voorziening, het onverantwoord besteden van inkomen of vermogen of het afzien van inkomsten waarop aanspraak kan worden gemaakt. De beoordeling blijft altijd afhankelijk van de omstandigheden van het individuele geval. Het college onderzoekt steeds of de gedraging de persoon daadwerkelijk kan worden verweten en welke gevolgen deze heeft gehad voor het beroep op bijstand. Voorbeeld Een persoon zegt zelf zijn baan op zonder dat daarvoor een gegronde reden bestaat en vraagt korte tijd later een bijstandsuitkering aan. Het college kan beoordelen of hierdoor sprake is van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid. Artikel 9.8 Berekening hoogte en duur van de maatregel Dit artikel bevat de uitgangspunten voor de hoogte en duur van een maatregel wanneer sprake is van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen het verwijtbaar niet behouden van arbeid en andere gedragingen die leiden tot een onnodig beroep op bijstand. Het artikel bevat standaardmaatregelen, maar deze zijn niet absoluut. Het college kan de maatregel verlagen of matigen als de omstandigheden van het geval daarom vragen. Lid 4 geeft het college de mogelijkheid om bij een eerste, minder ernstig verwijtbaar geval met een schriftelijke waarschuwing te volstaan.
De waarschuwing telt mee bij herhaling en kan dus gevolgen hebben voor een latere maatregel. De waarschuwing moet daarom via een beschikking worden gegeven. Hiermee wordt aangesloten bij de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans, waarin meer ruimte bestaat voor maatwerk en evenredigheid. Voorbeeld Een persoon doet verwijtbaar geen beroep op een voorliggende voorziening waarop recht bestaat. Hierdoor moet gedurende een bepaalde periode bijstand worden verstrekt terwijl dit voorkomen had kunnen worden. Het college bepaalt vervolgens de hoogte en duur van de maatregel met toepassing van dit artikel en houdt daarbij rekening met alle relevante omstandigheden. Bij herhaling van vergelijkbaar gedrag binnen twaalf maanden kan de duur van de maatregel worden verhoogd. Pagina 34 van 36 Artikel 9.9 Individualisering Dit artikel benadrukt dat het college niet uitsluitend uitgaat van de standaardmaatregelen uit artikel 9.8. Het college moet altijd beoordelen of de persoonlijke omstandigheden aanleiding geven om van die standaard af te wijken. Bij deze beoordeling kijkt het college onder meer naar de gezondheid van de persoon, de gezins- en leefsituatie, de aanwezigheid van kinderen, de mate van verwijtbaarheid en de gevolgen voor de bestaanszekerheid. Ook kan een verband met psychische problematiek of schuldenproblematiek worden betrokken bij de beoordeling.