2026-103 04 Toelichting verordening werk en inkomen gemeente Peel en Maas
Tekst van het document
Pagina 1 van 36 Toelichting verordening werk en inkomen gemeente Peel en Maas ALGEMENE TOELICHTING 1. Aanleiding en wettelijk kader 1.1 Participatiewet in Balans De Participatiewet is gewijzigd door de Wet Participatiewet in Balans en de Verzamelwet SZW 2026. De wetswijzigingen geven gemeenten meer ruimte voor vertrouwen, maatwerk en de menselijke maat, terwijl de wettelijke rechten en verplichtingen van kracht blijven De wijzigingen zijn niet allemaal tegelijk ingevoerd. Sommige onderdelen gelden al eerder, terwijl andere op een later moment verplicht worden. Deze verordening sluit aan op deze wettelijke veranderingen en biedt het kader voor de uitvoering daarvan. 1.2 Wet van school naar duurzaam werk Met de Wet van school naar duurzaam werk hebben gemeenten extra taken gekregen voor de ondersteuning van jongeren bij de overgang van school naar werk. Daarom is in de Participatiewet een nieuw artikel opgenomen dat gemeenten verplicht regels vast te stellen over de ondersteuning van jongeren tot 27 jaar bij de overgang van school naar werk. Gemeenten werken hierbij samen binnen de arbeidsmarktregio. De gemeente Peel en Maas heeft haar taken en verantwoordelijkheden voor deze ondersteuning opgenomen in deze verordening.
1.3 Eén verordening voor Werk en Inkomen Met deze verordening worden de hieronder genoemde bestaande verordeningen op het gebied van werk en inkomen samengevoegd tot één geheel: • Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Peel en Maas • Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Peel en Maas • Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Peel en Maas • Verordening individuele studietoeslag gemeente Peel en Maas • Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Peel en Maas • Verordening bestrijding misbruik en oneigenlijk gebruik Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Peel en Maas. Door te werken met één verordening ontstaat meer samenhang tussen de verschillende onderwerpen. Ook wordt het voor inwoners, medewerkers en gemeenteraad overzichtelijker welke regels gelden. 2. Het beleidskader van Peel en Maas Deze verordening sluit aan bij de visie en uitgangspunten van de gemeente Peel en Maas voor het sociaal domein. Daarbij staan bestaanszekerheid, meedoen in de samenleving en ondersteuning die aansluit bij de mogelijkheden van inwoners centraal. De gemeente vindt het belangrijk dat inwoners zoveel mogelijk deelnemen aan de samenleving. Waar mogelijk gebeurt dit via betaald werk.
Als betaald werk (nog) niet haalbaar is, wordt gekeken naar andere vormen van participatie die passen bij de persoonlijke situatie en mogelijkheden van de inwoner. Ondersteuning is gericht op ontwikkeling, zelfredzaamheid en perspectief. Daarbij werkt de gemeente samen met maatschappelijke partners en wordt uitgegaan van vertrouwen, maatwerk en de menselijke maat. Bij de uitvoering staat de bedoeling van de ondersteuning centraal. Regels worden toegepast met oog voor de situatie van de inwoner en binnen de ruimte die de wet daarvoor biedt. Deze verordening vertaalt de uitgangspunten en bedoeling van de wet naar de lokale praktijk. Binnen de ruimte die de wet biedt, sluit de verordening aan bij de werkwijze van Peel en Maas, waarbij persoonlijk contact, toegankelijkheid, maatwerk en de mogelijkheden van inwoners centraal staan. Pagina 2 van 36 3. Opbouw van de verordening De verordening is opgebouwd rond de verschillende vormen van ondersteuning die inwoners kunnen ontvangen. De eerste hoofdstukken bevatten de algemene uitgangspunten en regels. Daarna volgen de voorzieningen die inwoners ondersteunen bij het vinden van werk en bij maatschappelijke participatie. Ook zijn er hoofdstukken opgenomen over beschut werk, loonkostensubsidie en inkomensondersteuning. De laatste hoofdstukken gaan over toezicht, handhaving, maatregelen en het overgangsrecht.
De verordening bevat de kaders die volgens de wet door de gemeenteraad moeten worden vastgesteld. Praktische uitvoeringsregels zijn waar mogelijk opgenomen in beleidsregels van het college. Hierdoor kan de uitvoering sneller worden aangepast als de praktijk daarom vraagt, zonder dat de verordening direct hoeft te worden gewijzigd. 4. Intrekking en overgangsrecht Met de inwerkingtreding van deze verordening vervallen de zes verordeningen die in paragraaf 1.3 zijn genoemd. De gemeente wil voorkomen dat inwoners nadeel ondervinden van de overgang naar deze nieuwe verordening. Zolang de situatie van de inwoner niet verandert, blijven bestaande afspraken, voorzieningen en trajecten geldig volgens de regels die golden op het moment van toekenning. Zo is voor inwoners duidelijk welke regels voor hen gelden. Leeswijzer In deze toelichting worden alleen die artikelen toegelicht waarbij een nadere uitleg nodig is voor de interpretatie of toepassing van de verordening. Artikelen die voor zichzelf spreken of rechtstreeks voortvloeien uit hogere wet- en regelgeving worden niet afzonderlijk toegelicht. Pagina 3 van 36 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Dit hoofdstuk bevat de basis van de verordening. Hierin staat welke begrippen worden gebruikt, wat het doel van de verordening is en welke uitgangspunten het college hanteert bij de uitvoering.
De verdere uitwerking van deze uitgangspunten kan plaatsvinden in beleidsregels. Artikel 1.1 Definities De begrippen in dit artikel sluiten zoveel mogelijk aan bij de begrippen uit de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ en de WEB. Daarmee wordt voorkomen dat begrippen in deze verordening anders worden uitgelegd dan in de wet. Doelgroep (onderdeel c) De verordening is van toepassing op verschillende groepen inwoners voor wie de gemeente een wettelijke taak heeft op het gebied van werk, participatie en inkomen. Daarom is de doelgroep ruim omschreven. Het gaat om inwoners die ondersteuning nodig hebben bij het vinden of behouden van werk, inwoners die een uitkering ontvangen op grond van de Participatiewet, de IOAW of de IOAZ en jongeren voor wie de gemeente op grond van de wet ondersteuning moet bieden bij de overgang van school naar werk. Door de doelgroep op deze manier te omschrijven, is duidelijk voor welke inwoners de regels uit deze verordening gelden. Ook voorkomt dit dat voor verschillende groepen aparte verordeningen moeten worden vastgesteld. De verordening biedt daarmee één samenhangend kader voor de ondersteuning die de gemeente aan deze inwoners kan bieden. Deze omschrijving betekent niet dat iedere voorziening voor iedere inwoner beschikbaar is.
Per voorziening beoordeelt het college of een inwoner aan de voorwaarden voldoet en of de ondersteuning past bij zijn persoonlijke situatie, mogelijkheden en behoeften. Doorstroompunt (onderdeel d) Het Doorstroompunt is de wettelijke opvolger van het vroegere Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC). Het Doorstroompunt ondersteunt jongeren bij de overgang van onderwijs naar duurzaam werk. Het richt zich vooral op jongeren die extra ondersteuning nodig hebben bij deze overgang of die het risico lopen uit beeld te raken na het verlaten van school. De werkzaamheden van het Doorstroompunt bestaan onder meer uit het begeleiden van jongeren naar een passende plek in onderwijs, werk of een combinatie daarvan. Daarbij werkt het Doorstroompunt samen met gemeenten, scholen, onderwijsinstellingen, werkgevers, het UWV en andere betrokken organisaties. Met de invoering van de Wet van school naar duurzaam werk is de samenwerking tussen onderwijs en gemeenten versterkt. Gemeenten hebben hierdoor een grotere rol gekregen bij de ondersteuning van jongeren die hulp nodig hebben bij de stap van school naar werk. Het Doorstroompunt vervult hierin een belangrijke verbindende en coördinerende functie. De definitie in deze verordening sluit aan bij artikel 1.1.1 van de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB).
Hierdoor wordt aangesloten bij de wettelijke taak en verantwoordelijkheid van het Doorstroompunt. Inkomen (onderdeel g) Voor het begrip inkomen sluit deze verordening aan bij artikel 32 van de Participatiewet. Hieronder vallen in het algemeen alle inkomsten waarover een persoon of gezin redelijkerwijs kan beschikken. Het kan bijvoorbeeld gaan om loon uit arbeid, een uitkering, pensioen of alimentatie. Welke inkomsten precies meetellen, wordt bepaald door de Participatiewet. Daarom is geen aparte gemeentelijke omschrijving opgenomen. Pagina 4 van 36 Het inkomen is van belang bij de beoordeling van verschillende vormen van ondersteuning op grond van deze verordening. Denk bijvoorbeeld aan de individuele inkomenstoeslag. Daarbij wordt gekeken naar het inkomen dat een persoon gedurende een bepaalde periode heeft ontvangen. Voorbeeld Een alleenstaande inwoner ontvangt € 1.100 netto loon per maand én € 150 alimentatie per maand. Voor de beoordeling van het recht op een inkomensafhankelijke regeling tellen deze inkomsten in beginsel mee als inkomen. Het totale inkomen bedraagt dan € 1.250 per maand. Vervolgens beoordeelt het college aan de hand van de Participatiewet welke inkomsten wel of niet moeten worden meegenomen en of sprake is van een inkomen boven of onder de toepasselijke inkomensgrens.
Intermediaire activiteit (onderdeel h) Een intermediaire activiteit is een vorm van persoonlijke ondersteuning voor personen met een motorische beperking. Het gaat om ondersteuning die nodig is om werkzaamheden te kunnen uitvoeren die gericht zijn op het vinden of behouden van werk (arbeidsinschakeling). De ondersteuning bestaat uit het tijdelijk of blijvend overnemen van handelingen die iemand door zijn beperking niet zelfstandig kan uitvoeren. De persoon blijft zelf verantwoordelijk voor het werk, maar krijgt praktische ondersteuning bij onderdelen die fysiek niet mogelijk zijn. Een intermediaire activiteit wordt alleen ingezet als deze noodzakelijk is om deelname aan werk of een re- integratietraject mogelijk te maken. Het college beoordeelt daarbij of de ondersteuning passend en noodzakelijk is en of er geen andere passende oplossing beschikbaar is. Voorbeeld Een inwoner met een ernstige gehoorbeperking volgt een werkervaringsplaats. Om gesprekken tijdens overleggen of trainingen te kunnen volgen, wordt een gebarentolk ingezet. De ondersteuning is er steeds op gericht dat de inwoner, ondanks zijn beperking, kan deelnemen aan werk of activiteiten die de kans op werk vergroten. Interne werkbegeleiding (onderdeel i) Interne werkbegeleiding is dagelijkse begeleiding op de werkvloer door een collega van de werkgever.
Deze begeleiding is bedoeld voor een persoon die door een beperking extra ondersteuning nodig heeft om zijn werkzaamheden uit te voeren. De begeleiding moet verder gaan dan de gebruikelijke begeleiding die een werkgever aan werknemers biedt. Het gaat bijvoorbeeld om het regelmatig uitleggen van werkzaamheden, het aanbrengen van structuur in het werk, het ondersteunen bij veranderingen in werkzaamheden of het helpen bij het aanleren van werkvaardigheden. Interne werkbegeleiding wordt ingezet als een persoon zonder deze ondersteuning zijn werkzaamheden niet of onvoldoende zelfstandig kan uitvoeren. Het doel is dat de persoon zo goed mogelijk kan deelnemen aan het arbeidsproces en waar mogelijk vaardigheden ontwikkelt om zelfstandiger te werken. De begeleiding wordt verzorgd door een collega binnen het bedrijf. Hiervoor kan het college aan de werkgever een subsidie verstrekken voor de aantoonbare meerkosten van deze begeleiding. Voorbeeld Een persoon met een verstandelijke beperking heeft een baan bij een logistiek bedrijf. Het uitvoeren van de werkzaamheden lukt goed, maar de persoon heeft dagelijks ondersteuning nodig bij het plannen van de werkzaamheden, het omgaan met veranderingen en het controleren van de uitvoering van taken. Een ervaren collega begeleidt de persoon iedere werkdag.
Deze collega besteedt hiervoor structureel extra tijd die verder gaat dan de normale begeleiding van werknemers. Omdat deze begeleiding noodzakelijk is om de werkzaamheden succesvol uit te voeren, kan sprake zijn van interne werkbegeleiding. Onderscheid met jobcoaching Interne werkbegeleiding wordt uitgevoerd door een collega binnen het bedrijf. Een jobcoach is meestal een externe professional of een speciaal aangewezen begeleider die de persoon en werkgever ondersteunt bij het functioneren op de werkplek. Beide vormen van ondersteuning kunnen bijdragen aan een succesvolle behouden van werk, maar hebben een verschillend karakter. Pagina 5 van 36 LKS (onderdeel k) LKS staat voor loonkostensubsidie. Dit is een subsidie voor werkgevers die een persoon in dienst nemen die door een arbeidsbeperking niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kan verdienen, maar wel mogelijkheden heeft om te werken. Het doel van de loonkostensubsidie is om meer personen met een arbeidsbeperking de kans te geven om bij een reguliere werkgever aan het werk te gaan. Voordat loonkostensubsidie kan worden ingezet, stelt het college vast of een persoon behoort tot de doelgroep loonkostensubsidie. Ook wordt de loonwaarde van de persoon vastgesteld. De loonwaarde geeft aan hoeveel iemand, vergeleken met een werknemer zonder arbeidsbeperking in dezelfde functie, kan bijdragen aan het werkproces.
De werkgever betaalt de persoon het loon dat hoort bij de functie. Het college verstrekt vervolgens een subsidie aan de werkgever voor het verschil tussen de vastgestelde loonwaarde en het wettelijk minimumloon. Hierdoor wordt het aantrekkelijker voor werkgevers om personen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Voorbeeld Een persoon gaat werken bij een werkgever. Uit een loonwaardemeting blijkt dat de persoon in deze functie een loonwaarde heeft van 60%. Dit betekent dat de persoon naar verwachting 60% van de arbeidsproductiviteit behaalt van een vergelijkbare werknemer zonder arbeidsbeperking. De werkgever betaalt het loon volgens de arbeidsvoorwaarden die voor de functie gelden. Omdat de persoon niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kan verdienen, ontvangt de werkgever van het college een loonkostensubsidie voor het verschil tussen de loonwaarde en het wettelijk minimumloon. Relatie met loonwaarde Loonkostensubsidie en loonwaarde hangen nauw met elkaar samen. De loonwaarde bepaalt namelijk de hoogte van de subsidie. Hoe lager de vastgestelde loonwaarde, hoe hoger de loonkostensubsidie die de werkgever kan ontvangen. Loonwaarde (onderdeel l) Loonwaarde is een maat voor de arbeidsprestatie van een persoon.
De loonwaarde wordt uitgedrukt in een percentage en geeft aan hoeveel een persoon, in een bepaalde functie, kan presteren ten opzichte van een werknemer zonder arbeidsbeperking die hetzelfde werk doet. De loonwaarde wordt vastgesteld wanneer een persoon mogelijk behoort tot de doelgroep loonkostensubsidie. Daarbij wordt gekeken naar de werkzaamheden die de persoon uitvoert en naar de arbeidsproductiviteit in vergelijking met een werknemer zonder arbeidsbeperking in een vergelijkbare functie. De loonwaarde wordt vastgesteld met een objectieve en landelijk erkende methode. De vastgestelde loonwaarde is van belang voor de beoordeling van het recht op loonkostensubsidie. Hoe lager de loonwaarde, hoe groter het verschil met het wettelijk minimumloon en hoe hoger de loonkostensubsidie voor de werkgever kan zijn. Voorbeeld Een persoon werkt in een magazijn. Uit de loonwaardemeting blijkt dat de persoon gemiddeld 70% van de productie haalt van een vergelijkbare werknemer zonder arbeidsbeperking. De loonwaarde wordt dan vastgesteld op 70%. Dit betekent niet dat de persoon voor 70% werkt of 70% van zijn salaris ontvangt. Het percentage geeft alleen aan hoe de arbeidsproductiviteit zich verhoudt tot die van een werknemer zonder arbeidsbeperking in dezelfde functie. Relatie met loonkostensubsidie Loonwaarde en loonkostensubsidie hangen nauw met elkaar samen.
De loonwaarde wordt eerst vastgesteld. Daarna wordt bepaald of en in welke mate de werkgever recht heeft op loonkostensubsidie. De loonwaarde vormt daarmee de basis voor de berekening van de subsidie. Pagina 6 van 36 Maatregel (onderdeel m) Met een maatregel wordt bedoeld dat een uitkering tijdelijk wordt verlaagd als een persoon verplichtingen niet nakomt of onvoldoende verantwoordelijkheid neemt voor de eigen bestaansvoorziening. Deze definitie omvat daarmee twee verschillende situaties. De eerste situatie is dat een wettelijke of opgelegde verplichting niet wordt nagekomen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het niet meewerken aan een re-integratietraject of het niet voldoen aan verplichtingen die samenhangen met de uitkering. Voor deze gedragingen zijn de regels voor een belangrijk deel landelijk vastgelegd. De tweede situatie betreft tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de eigen bestaansvoorziening. Hiervan kan sprake zijn als iemand door eigen handelen of nalaten eerder, langer of voor een hoger bedrag een beroep moet doen op bijstand. De Participatiewet geeft gemeenten ruimte om hiervoor eigen regels vast te stellen. Omdat deze twee situaties juridisch verschillend worden beoordeeld, maakt deze verordening onderscheid tussen beide vormen van verwijtbaar gedrag.
De nadere regels over tekortschietend besef van verantwoordelijkheid zijn opgenomen in hoofdstuk 9 van deze verordening. Daarin is ook uitgewerkt op welke manier het college de hoogte en duur van een maatregel bepaalt. Maatschappelijke participatie (onderdeel n) De definitie van maatschappelijke participatie sluit aan bij artikel 9, achtste lid, van de Participatiewet. Het gaat om deelname aan activiteiten in de samenleving die passen bij de mogelijkheden van de inwoner. Het doel is dat inwoners actief betrokken blijven bij hun omgeving en, waar mogelijk, stappen kunnen zetten richting meer zelfredzaamheid of deelname aan werk. Maatschappelijke participatie kan op verschillende manieren vorm krijgen. Te denken valt aan vrijwilligerswerk, deelname aan activiteiten in de wijk, mantelzorg, het volgen van een cursus of het opbouwen van een sociaal netwerk. Welke activiteiten passend zijn, verschilt per persoon en hangt af van de individuele situatie, mogelijkheden en behoeften. In deze verordening wordt maatschappelijke participatie gezien als een waardevolle vorm van deelname aan de samenleving. Voor sommige inwoners is betaald werk op korte termijn haalbaar. Voor anderen is maatschappelijke participatie een passende en betekenisvolle vorm van meedoen. Het college houdt hierbij rekening met de persoonlijke omstandigheden en mogelijkheden van de inwoner.
Overige voorzieningen (onderdeel o) Onder overige voorzieningen vallen voorzieningen die een persoon ondersteunen bij deelname aan werk, maar die geen directe re-integratievoorziening zijn zoals scholing, een werkstage of persoonlijke begeleiding. Deze voorzieningen zijn bedoeld om praktische belemmeringen weg te nemen die deelname aan werk of een re-integratietraject in de weg staan. Het gaat om maatwerkvoorzieningen die aansluiten bij de persoonlijke situatie van de persoon. De gemeente beoordeelt steeds of een voorziening noodzakelijk en passend is. Voorbeelden van overige voorzieningen zijn: • een vervoersvoorziening voor een persoon die niet zelfstandig naar een werkplek of traject kan reizen • een intermediaire activiteit voor een persoon met een motorische of visuele beperking • een meeneembare voorziening die op verschillende werkplekken gebruikt kan worden • een aanpassing van de werkplek die nodig is om werkzaamheden uit te voeren. Voorbeeld Een persoon kan vanwege een lichamelijke beperking niet zelfstandig naar een werkervaringsplaats reizen. De gemeente onderzoekt eerst of reizen met het openbaar vervoer, eventueel met begeleiding, mogelijk is. Alleen als dat geen passende oplossing biedt, kan een andere vervoersvoorziening worden ingezet. De gemeente kiest daarbij de voorziening die passend is voor de persoon en tegelijkertijd niet onnodig duur is.
Het doel van deze voorzieningen is om praktische obstakels weg te nemen, zodat een persoon kan deelnemen aan werk, een voorziening of een traject gericht op werk. De gemeente verstrekt daarbij de goedkoopst passende voorziening. Dit betekent dat de voorziening voldoende ondersteuning moet bieden, maar dat geen duurdere voorziening wordt ingezet als een eenvoudiger of goedkoper alternatief hetzelfde resultaat kan bereiken. Ook wordt gekeken of een andere wettelijke regeling of voorziening al een passende oplossing biedt. Pagina 7 van 36 Persoonlijke ondersteuning (onderdeel r) Persoonlijke ondersteuning bij werk is ondersteuning voor een persoon die door een beperking extra hulp nodig heeft om werkzaamheden uit te voeren of een baan te behouden. Zonder deze ondersteuning is het voor de persoon niet mogelijk of veel moeilijker om duurzaam aan het werk te zijn. De ondersteuning is gericht op het vergroten van de zelfstandigheid van de persoon op de werkplek. Daarbij wordt gekeken naar wat de persoon nodig heeft om zijn werkzaamheden goed uit te voeren. De ondersteuning wordt afgestemd op de individuele situatie en kan worden verminderd als de persoon steeds zelfstandiger kan werken.
Persoonlijke ondersteuning bij werk kan bijvoorbeeld bestaan uit: • begeleiding door een jobcoach • begeleiding op de werkplek • ondersteuning bij het inwerken • hulp bij het aanleren van werkvaardigheden • ondersteuning bij het omgaan met veranderingen op het werk • begeleiding in de communicatie tussen de persoon en de werkgever. Het college beoordeelt welke vorm van ondersteuning nodig is. Daarbij wordt steeds gekeken naar de goedkoopst passende voorziening die voldoende ondersteuning biedt. Ook wordt beoordeeld of andere voorzieningen of wettelijke regelingen al in een passende oplossing voorzien. Voorbeeld Een persoon met autisme begint te werken bij een administratiekantoor. De werkzaamheden passen goed bij zijn kwaliteiten, maar de persoon heeft moeite met veranderingen in werkzaamheden en het plannen van taken. Een jobcoach ondersteunt de persoon tijdens de eerste periode op de werkplek door structuur aan te brengen, afspraken te verduidelijken en de afstemming met de werkgever te ondersteunen. Naarmate de persoon zelfstandiger werkt, wordt de begeleiding afgebouwd. Onderscheid met interne werkbegeleiding Persoonlijke ondersteuning bij werk is een verzamelbegrip. Interne werkbegeleiding is één van de vormen waarmee deze ondersteuning kan worden ingevuld. Bij interne werkbegeleiding wordt de ondersteuning geboden door een collega binnen het bedrijf.
Een jobcoach kan daarentegen ook een externe professional zijn die de persoon en werkgever begeleidt. Referteperiode (onderdeel s). De referteperiode is de periode waarover wordt beoordeeld of een persoon langdurig een laag inkomen heeft gehad. Voor de individuele inkomenstoeslag bedraagt deze periode 36 aaneengesloten maanden direct voorafgaand aan de peildatum. De keuze voor een periode van 36 maanden sluit aan bij de bestaande verordening individuele inkomenstoeslag van de gemeente Peel en Maas. Hiermee wordt aangesloten bij een al bekende uitvoeringspraktijk en wordt invulling gegeven aan het begrip "langdurig laag inkomen". Voorbeeld Een persoon vraagt op 1 juni 2027 een individuele inkomenstoeslag aan. De peildatum is dan 1 juni 2027. Voor de beoordeling wordt gekeken naar de 36 volledige kalendermaanden voorafgaand aan de peildatum. In dit voorbeeld loopt de referteperiode van juni 2024 tot en met mei 2027. Het college beoordeelt aan de hand van het inkomen in deze periode of sprake is van een langdurig laag inkomen en of aan de voorwaarden voor de individuele inkomenstoeslag wordt voldaan. Re-integratievoorziening (onderdeel t): Een re-integratievoorziening is een instrument dat het college kan inzetten om een persoon te ondersteunen bij het vinden, krijgen of behouden van werk. Het gaat om voorzieningen die gericht zijn op het vinden, verkrijgen of behouden van werk.
Welke voorziening wordt ingezet, hangt af van de persoonlijke situatie, mogelijkheden en ondersteuningsbehoefte van de inwoner. Het college beoordeelt per geval welke voorziening het meest passend is en het beste kan bijdragen aan een duurzame stap naar werk. Pagina 8 van 36 Voorbeelden van re-integratievoorzieningen zijn een werkervaringsplaats, werkstage, scholing, een participatieplaats, persoonlijke ondersteuning bij werk, een proefplaatsing, beschut werk of loonkostensubsidie. Deze voorzieningen zijn nader uitgewerkt in hoofdstuk 3 van deze verordening. Het aanbieden van een voorziening is geen doel op zich. Het doel is altijd om de inwoner te ondersteunen bij het vergroten van zijn mogelijkheden op de arbeidsmarkt en, waar mogelijk, het bereiken van duurzame arbeidsinschakeling. Daarbij sluit het college aan bij de uitgangspunten van maatwerk, evenredigheid en de menselijke maat, zoals opgenomen in artikel 1.3 van deze verordening. Startkwalificatie (onderdeel u) Met een startkwalificatie wordt een diploma bedoeld waarmee een jongere voldoende is voorbereid op de arbeidsmarkt of op verdere scholing. Het gaat om een havo- of vwo-diploma of een diploma van een opleiding op minimaal mbo niveau 2. De definitie sluit aan bij artikel 1a van de Leerplichtwet 1969.
Het hebben van een startkwalificatie speelt binnen de Participatiewet een belangrijke rol bij de ondersteuning van jongeren. Jongeren zonder startkwalificatie hebben vaak een minder sterke positie op de arbeidsmarkt en kunnen daarom extra ondersteuning nodig hebben bij het vinden van werk of het volgen van een leer-werktraject. In deze verordening wordt daarom op verschillende plaatsen rekening gehouden met het al dan niet beschikken over een startkwalificatie. Voorbeelden • Een jongere heeft een diploma mbo niveau 2 behaald. Deze jongere beschikt over een startkwalificatie. • Een jongere heeft alleen een diploma van het vmbo behaald en daarna geen vervolgopleiding afgerond. Deze jongere beschikt niet over een startkwalificatie. Een jongere heeft een havo-diploma behaald. Ook dit wordt aangemerkt als een startkwalificatie. Tekortschietend besef van verantwoordelijkheid (onderdeel v). Van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid is sprake als een persoon onvoldoende verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen inkomen of bestaansvoorziening. Hierdoor moet eerder, langer of voor een hoger bedrag een beroep worden gedaan op een uitkering. De definitie sluit aan bij artikel 18, tweede lid, van de Participatiewet. De gemeente beoordeelt daarbij altijd de individuele omstandigheden van de persoon en de mate waarin het handelen of nalaten verwijtbaar is.
In artikel 9.7 van deze verordening is verder uitgewerkt in welke situaties in ieder geval sprake kan zijn van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het verwijtbaar verliezen van werk, het niet tijdig aanvragen van een voorliggende voorziening of het onverantwoord besteden van inkomen of vermogen. Voorbeeld Een persoon beschikt over voldoende eigen middelen om tijdelijk in zijn levensonderhoud te voorzien, maar schenkt een groot deel van zijn vermogen weg. Kort daarna doet de persoon een beroep op een bijstandsuitkering. Het college kan in dat geval beoordelen of sprake is van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid, omdat de persoon door zijn eigen handelen eerder afhankelijk is geworden van bijstand. Artikel 1.2 Doelstelling Dit artikel beschrijft het doel van de verordening. De verordening biedt het kader voor de uitvoering van de gemeentelijke taken op het gebied van werk, participatie, inkomensondersteuning, handhaving en de betrokkenheid van inwoners. De taken van het college op deze terreinen volgen uit de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ en andere relevante wet- en regelgeving. De verordening heeft als doel om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken en hen te ondersteunen bij deelname aan de samenleving.
Daarbij staat voorop dat ondersteuning aansluit bij de mogelijkheden, wensen en omstandigheden van de persoon. Ook wanneer betaald werk niet of nog niet mogelijk is, blijft deelname aan de samenleving belangrijk. Pagina 9 van 36 Deze verordening zorgt ook voor duidelijke en begrijpelijke regels voor inwoners, uitvoerders en de gemeenteraad. Daarnaast vormen de regels één samenhangend geheel. Dit komt onder meer tot uitdrukking in de opbouw en het taalgebruik van de verordening. Ook bij de uitvoering van de verordening wordt hieraan invulling gegeven, bijvoorbeeld door heldere communicatie, begrijpelijke besluitvorming en een duidelijke motivering van besluiten. Daarmee sluit de verordening aan bij de uitgangspunten van eenvoud, vertrouwen en de menselijke maat die in de Participatiewet in Balans centraal staan. Artikel 1.3 Leidende beginselen Dit artikel bevat de uitgangspunten die het college hanteert bij de uitvoering van deze verordening. De beginselen sluiten aan bij de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans, waarin vertrouwen, maatwerk, eenvoud en de menselijke maat centraal staan. Het artikel biedt richting aan de uitvoering van de verordening en aan de wijze waarop besluiten worden voorbereid, genomen en gemotiveerd. Vertrouwen als uitgangspunt Het college gaat ervan uit dat inwoners eerlijk zijn en willen meedoen in de samenleving.
Dit betekent niet dat wettelijke verplichtingen vervallen, maar wel dat de gemeente uitgaat van vertrouwen en niet van wantrouwen. Daarbij past een open gesprek met de inwoner en een uitvoering die gericht is op ondersteuning en samenwerking. Maatwerk Iedere inwoner heeft een andere situatie, achtergrond en ondersteuningsbehoefte. Daarom beoordeelt het college per situatie welke ondersteuning, verplichtingen of voorzieningen passend zijn. Daarbij wordt rekening gehouden met de mogelijkheden, beperkingen, wensen en omstandigheden van de inwoner. Evenredigheid Besluiten, verplichtingen en maatregelen moeten in verhouding staan tot de situatie van de inwoner en de ernst van het gedrag waarop het besluit betrekking heeft. Het college maakt steeds een zorgvuldige afweging tussen het doel dat wordt nagestreefd en de gevolgen van het besluit voor de inwoner. Regie bij de inwoner Waar mogelijk krijgt de inwoner ruimte om zelf keuzes te maken over de manier waarop hij werkt aan het vinden van werk of deelname aan de samenleving. De gemeente sluit zoveel mogelijk aan bij de eigen mogelijkheden, interesses en initiatieven van de inwoner. Dit sluit ook aan bij het recht op eigenstandig vormgeven van maatschappelijke participatie dat door de Participatiewet in Balans wordt versterkt.
Menselijke maat Bij de uitvoering van deze verordening kijkt het college niet alleen naar de regels, maar ook naar de gevolgen van een besluit voor de inwoner en diens huishouden. Daarbij wordt rekening gehouden met persoonlijke omstandigheden en het doenvermogen van de inwoner. Het doel is om besluiten te nemen die recht doen aan de individuele situatie en die bijdragen aan een evenwichtige en begrijpelijke uitvoering van de wet. Integrale ondersteuning Vraagstukken rondom werk en inkomen hangen vaak samen met andere leefgebieden, zoals gezondheid, schulden, wonen, onderwijs of zorg. Daarom kijkt het college breder dan alleen naar de aanvraag of voorziening waarvoor een inwoner zich meldt. Waar nodig werkt het college samen met andere professionals en organisaties om ondersteuning op elkaar af te stemmen. Op die manier kan een samenhangende aanpak worden geboden die aansluit bij de situatie van de inwoner. Het tweede lid maakt duidelijk dat deze beginselen niet vrijblijvend zijn. Het college betrekt deze uitgangspunten bij de voorbereiding, uitvoering en motivering van besluiten, voor zover zij relevant zijn voor het betreffende besluit. Daarmee vormen de beginselen een belangrijk afwegingskader bij de uitvoering van deze verordening.
Pagina 10 van 36 Hoofdstuk 2 Kaders voor ondersteuning Dit hoofdstuk regelt de opdracht van het college en de algemene regels die voor alle voorzieningen in deze verordening gelden: wanneer een voorziening kan worden geweigerd of beëindigd, en hoe het college zorgt dat de ondersteuning samenhangend blijft. De concrete voorzieningen zelf staan in de hoofdstukken 3 tot en met 7. Artikel 2.1 Opdracht aan het college en evenwichtige verdeling van voorzieningen Dit artikel vormt het algemene kader voor de ondersteuning die het college aan personen uit de doelgroep biedt. Uitgangspunt is dat ondersteuning zoveel mogelijk gericht is op het vinden van werk. Wanneer betaald werk op korte termijn niet haalbaar is, kan het college ondersteuning bieden die gericht is op maatschappelijke participatie. Hiermee wordt aangesloten bij de uitgangspunten van de Participatiewet en de Participatiewet in Balans, waarin wordt erkend dat betaald werk niet voor iedereen direct haalbaar is, maar deelname aan de samenleving wel van belang blijft. Maatwerk en individuele afweging Het tweede lid maakt duidelijk dat het college niet uitgaat van standaardoplossingen, maar steeds kijkt naar de persoonlijke situatie van de inwoner. De ondersteuning wordt afgestemd op wat iemand nodig heeft om stappen te zetten richting werk of participatie.
Daarbij kijkt het college niet alleen naar de kansen op werk, maar ook naar factoren die deelname aan de samenleving kunnen bevorderen of belemmeren. Bij deze beoordeling betrekt het college onder meer: • de afstand tot de arbeidsmarkt; • de wensen, motivatie en doelen van de inwoner; • belemmeringen op andere leefgebieden, zoals schulden, gezondheid of wonen; • het doenvermogen van de inwoner; • de mogelijkheden voor duurzame participatie of werk; en • eventuele beperkingen die aanleiding kunnen geven voor ondersteuning zoals loonkostensubsidie of beschut werk. Doenvermogen Bij het bepalen van passende ondersteuning kijkt het college niet alleen naar wat iemand weet of kan, maar ook naar het vermogen om plannen daadwerkelijk uit te voeren en vol te houden. In de Participatiewet in Balans wordt dit aangeduid als het doenvermogen. Hiermee wordt voorkomen dat van inwoners meer wordt verwacht dan zij redelijkerwijs kunnen uitvoeren. Rekening houden met zorgtaken Het derde lid bepaalt dat het college rekening houdt met zorgtaken. Hieronder vallen in ieder geval de verzorging van jonge kinderen en het verrichten van noodzakelijke mantelzorg. Deze omstandigheden kunnen van invloed zijn op de mogelijkheden van een inwoner om direct aan het werk te gaan of deel te nemen aan een traject.
Het college betrekt deze omstandigheden daarom bij de beoordeling van de passende ondersteuning en eventuele verplichtingen. Voorbeeld Een alleenstaande ouder met een kind van drie jaar ontvangt bijstand. Het college beoordeelt welke stappen richting werk mogelijk zijn, maar houdt daarbij rekening met de beschikbare opvangmogelijkheden en de zorg voor het kind. Hierdoor kan gekozen worden voor een traject met minder uren of voor een voorziening die beter aansluit bij de persoonlijke situatie van de inwoner. Evenwichtige verdeling van voorzieningen Het vierde lid regelt dat het college zorgt voor een evenwichtige verdeling van de beschikbare voorzieningen. Dit betekent dat voorzieningen beschikbaar moeten zijn voor verschillende groepen inwoners met uiteenlopende ondersteuningsbehoeften. Het college houdt daarbij rekening met de afstand tot de arbeidsmarkt, de aard van de ondersteuningsvraag en de beschikbare middelen. Een evenwichtige verdeling betekent niet dat iedere inwoner recht heeft op dezelfde voorziening, maar dat per situatie wordt beoordeeld welke ondersteuning passend en noodzakelijk is. Dit artikel zorgt ervoor dat ondersteuning niet alleen gericht is op werk, maar op duurzame participatie die aansluit bij de mogelijkheden en omstandigheden van de inwoner.
Pagina 11 van 36 Artikel 2.2 Algemene bepalingen over voorzieningen Dit artikel bevat algemene regels die gelden voor alle voorzieningen die op grond van deze verordening kunnen worden aangeboden. Het artikel geeft het college de mogelijkheid om een voorziening te weigeren of te beëindigen als daarvoor een redelijke grond bestaat. Daarnaast is vastgelegd dat het college de goedkoopst passende voorziening aanbiedt en daarbij oog heeft voor een integrale aanpak. Weigering van een voorziening (eerste lid) Het eerste lid noemt situaties waarin het college een voorziening kan weigeren. Het uitgangspunt is dat voorzieningen worden ingezet als deze bijdragen aan werk of deelname aan de samenleving en passen binnen het doel van de verordening. Daarom kan het college een voorziening weigeren als een persoon niet tot de doelgroep behoort, niet meewerkt aan het noodzakelijke onderzoek of gebruik kan maken van een andere wettelijke regeling die voorgaat op deze verordening. Ook kan een voorziening worden geweigerd als niet wordt voldaan aan de voorwaarden van de verordening of als onvoldoende aannemelijk is dat de voorziening bijdraagt aan werk. Hiermee wordt voorkomen dat voorzieningen worden ingezet terwijl zij geen passend of effectief hulpmiddel zijn.
Voorliggende voorzieningen Onder een voorliggende voorziening wordt een andere wettelijke regeling verstaan waarop een persoon een beroep kan doen voordat ondersteuning vanuit deze verordening aan de orde is. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan voorzieningen vanuit het onderwijs, het UWV, de Wmo of andere wettelijke regelingen. De Participatiewet heeft daarbij het karakter van een vangnetvoorziening. Voorbeeld Een persoon heeft vanwege een beperking een hulpmiddel nodig om werkzaamheden te kunnen verrichten. Als dat hulpmiddel op grond van een andere wettelijke regeling beschikbaar kan worden gesteld, ligt het voor de hand dat eerst van die regeling gebruik wordt gemaakt. In dat geval hoeft het college geen voorziening op grond van deze verordening te verstrekken. Beëindiging van een voorziening (tweede lid) Het tweede lid regelt wanneer een voorziening kan worden beëindigd. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als de persoon niet langer tot de doelgroep behoort, algemeen geaccepteerde arbeid heeft aanvaard of niet langer voldoet aan de voorwaarden voor de voorziening. Ook kan beëindiging plaatsvinden als de voorziening niet langer passend of noodzakelijk is of als de persoon onvoldoende meewerkt aan het traject of de aangeboden ondersteuning. Een voorziening is geen doel op zich.
Het college beoordeelt daarom regelmatig of de ondersteuning nog aansluit bij de situatie van de persoon en of deze nog bijdraagt aan het beoogde doel. Als dat niet meer het geval is, kan de voorziening worden aangepast of beëindigd. De goedkoopst passende voorziening (derde lid) Het derde lid legt vast dat het college de goedkoopst passende voorziening aanbiedt. Dit betekent dat de ondersteuning voldoende moet zijn om het beoogde doel te bereiken, maar dat geen duurdere voorziening wordt ingezet als een eenvoudiger of goedkoper alternatief hetzelfde resultaat kan opleveren. Met “als richtprijs” is duidelijk dat de NIBUD-prijslijst geen absoluut maximum is. Het college kan ervan afwijken als de individuele omstandigheden maken dat de richtprijs niet toereikend is voor een goedkoopst passende voorziening. Het college mag ook rekening houden met de mogelijkheid van aanschaf van tweedehands goederen, mits het bedrag daadwerkelijk voldoende is voor de noodzakelijke voorziening. Voorbeeld Een persoon heeft ondersteuning nodig om een werkplek te bereiken. Als reizen met het openbaar vervoer met een beperkte vervoersvergoeding zoals openbaar vervoer mogelijk is, hoeft het college geen duurdere individuele vervoersvoorziening zoals een taxi in te zetten. Alleen wanneer een eenvoudiger oplossing niet passend is, wordt gekeken naar een andere voorziening.
Integrale afstemming De ondersteuning vanuit deze verordening staat niet op zichzelf. Problemen op het gebied van werk en inkomen hangen vaak samen met andere leefgebieden, zoals schulden, wonen, gezondheid of zorg. Daarom bepaalt het derde lid dat het college, waar nodig, de ondersteuning afstemt met voorzieningen binnen het sociaal domein en met andere wettelijke regelingen. De gemaakte afspraken worden vastgelegd in het plan van aanpak. Daarmee wordt invulling gegeven aan het uitgangspunt van integrale ondersteuning zoals opgenomen in artikel 1.3 van deze verordening. Pagina 12 van 36 Artikel 2.3 Integrale ondersteuning Dit artikel benadrukt dat ondersteuning op grond van deze verordening niet los wordt gezien van andere onderwerpen die van invloed kunnen zijn op de situatie van een persoon. Problemen op het gebied van werk en inkomen hangen in de praktijk vaak samen met andere leefgebieden, zoals schulden, gezondheid, wonen, zorg of opvoeding. Daarom kijkt het college niet alleen naar de directe ondersteuningsvraag, maar naar de totale situatie van de persoon. De Participatiewet in Balans legt nadrukkelijk de nadruk op een integrale aanpak. Daarbij wordt uitgegaan van de gedachte dat duurzame participatie of werken vaak alleen mogelijk is als ook eventuele belemmeringen op andere leefgebieden worden aangepakt.
Het college werkt daarom, waar nodig en met inachtneming van de geldende wettelijke regels, samen met andere professionals en organisaties. In het bijzonder noemt dit artikel de afstemming met dienstverlening op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Schulden kunnen een belangrijke belemmering vormen voor participatie of werk. Door ondersteuning op elkaar af te stemmen, kan worden voorkomen dat problemen op het ene leefgebied succesvolle ondersteuning op een ander leefgebied in de weg staan. Voorbeeld Een persoon ontvangt ondersteuning bij het vinden van werk, maar heeft tegelijkertijd problematische schulden. Het college kan dan de ondersteuning richting werk afstemmen met schuldhulpverlening. Hierdoor wordt zowel gewerkt aan financiële stabiliteit als aan deelname aan arbeid of participatie. Een dergelijke samenhangende aanpak vergroot de kans op een duurzame oplossing. Dit artikel geeft uitvoering aan het uitgangspunt van integrale ondersteuning zoals opgenomen in artikel 1.3 van deze verordening. Daarbij staat niet de regeling centraal, maar de persoon en zijn situatie als geheel. Pagina 13 van 36 Hoofdstuk 3 Ondersteuning bij arbeidsinschakeling Dit hoofdstuk bevat de voorzieningen die het college kan inzetten om personen te ondersteunen bij het vinden of behouden van werk (arbeidsinschakeling).
Het uitgangspunt van de Participatiewet is dat mensen, voor zover dat mogelijk is, deelnemen aan het arbeidsproces. De aard en intensiteit van de ondersteuning worden afgestemd op de mogelijkheden, wensen en omstandigheden van de persoon. Daarbij is sprake van maatwerk. De voorzieningen in dit hoofdstuk variëren van lichte vormen van ondersteuning, zoals een werkstage of scholing, tot intensievere voorzieningen voor personen die extra begeleiding of aanpassingen nodig hebben om te kunnen werken. Ook voorzieningen als persoonlijke ondersteuning bij werk, beschut werk en loonkostensubsidie maken hiervan onderdeel uit. Daarnaast bevat dit hoofdstuk een afzonderlijke regeling voor de ondersteuning van jongeren. Hiermee geeft de gemeente uitvoering aan de Wet van school naar duurzaam werk. Deze wet heeft als doel jongeren beter te ondersteunen bij de overgang van onderwijs naar werk en te voorkomen dat zij zonder passende ondersteuning uit beeld raken. Het hoofdstuk biedt het college een breed instrumentarium om personen, afhankelijk van hun afstand tot de arbeidsmarkt, stapsgewijs te ondersteunen richting duurzaam werk. Daarbij wordt steeds gekeken welke voorziening het beste aansluit bij de individuele situatie van de persoon.
Artikel 3.1 Soorten re-integratievoorzieningen Dit artikel bevat een overzicht van de re-integratievoorzieningen die het college kan inzetten om inwoners te ondersteunen bij het vinden of behouden van werk. De opsomming maakt duidelijk welke instrumenten beschikbaar zijn, maar betekent niet dat iedere inwoner recht heeft op een specifieke voorziening. Het college beoordeelt steeds welke ondersteuning, gelet op de persoonlijke situatie, mogelijkheden en behoeften van de inwoner, het meest passend is. De voorzieningen verschillen in aard en doel. Sommige voorzieningen zijn gericht op het opdoen van werkervaring, het ontwikkelen van vaardigheden of het volgen van scholing. Andere voorzieningen zijn bedoeld om belemmeringen weg te nemen die het verkrijgen of behouden van werk in de weg staan. Ook zijn er voorzieningen voor inwoners die door een arbeidsbeperking extra ondersteuning nodig hebben, zoals persoonlijke ondersteuning bij werk, beschut werk of loonkostensubsidie. Onderdeel p biedt het college ruimte om, naast de specifiek genoemde voorzieningen, ook andere vormen van ondersteuning in te zetten als deze bijdragen aan werk of de voorbereiding daarop. Deze bepaling maakt het mogelijk om in te spelen op ontwikkelingen in wetgeving, arbeidsmarkt of individuele ondersteuningsbehoeften, zonder dat de verordening direct hoeft te worden aangepast.
Het tweede lid maakt het mogelijk voorzieningen met elkaar te combineren. In de praktijk kan een combinatie van voorzieningen noodzakelijk zijn om werken te bevorderen. Een inwoner kan bijvoorbeeld eerst een taaltraject of scholing volgen en vervolgens werkervaring opdoen via een werkervaringsplaats. Ook kan persoonlijke ondersteuning worden gecombineerd met een werkplekvoorziening of loonkostensubsidie. Door voorzieningen op elkaar af te stemmen kan beter worden aangesloten bij de persoonlijke situatie en ontwikkelmogelijkheden van de inwoner. Bij de keuze voor een voorziening of een combinatie van voorzieningen houdt het college rekening met de uitgangspunten van deze verordening, waaronder maatwerk, evenredigheid, vertrouwen en de menselijke maat. Het doel is steeds om ondersteuning te bieden die past bij de inwoner en die zo effectief mogelijk bijdraagt aan duurzame deelname aan werk. Artikel 3.2 Werkervaringsplaats en ontwikkelplek Dit artikel geeft het college de mogelijkheid om een werkervaringsplaats of ontwikkelplek aan te bieden aan inwoners die ondersteuning nodig hebben bij hun ontwikkeling richting werk of maatschappelijke participatie. Een werkervaringsplaats is bedoeld voor inwoners die werkervaring willen opdoen of eerder opgedane werkervaring willen actualiseren.
Dit kan bijvoorbeeld nodig zijn als iemand langere tijd niet heeft gewerkt of nog weinig ervaring heeft op de arbeidsmarkt. Pagina 14 van 36 Een ontwikkelplek is bedoeld voor inwoners die nog niet direct kunnen uitstromen naar regulier werk, maar eerst vaardigheden, werknemersvaardigheden of andere competenties moeten ontwikkelen. Een ontwikkelplek kan ook worden ingezet als werk op korte termijn nog niet haalbaar is, maar een stap richting werk wel mogelijk is. Het doel van beide voorzieningen is om inwoners te ondersteunen bij het vergroten van hun mogelijkheden om deel te nemen aan de samenleving en, waar mogelijk, stappen te zetten richting duurzaam werk. Daarbij staat ontwikkeling centraal en niet het verrichten van productieve arbeid voor een werkgever. Een werkervaringsplaats of ontwikkelplek wordt tijdelijk ingezet en duurt maximaal twaalf maanden. Deze periode biedt voldoende ruimte om ervaring op te doen, vaardigheden te ontwikkelen en te beoordelen welke vervolgstappen passend zijn. Om duidelijkheid te bieden aan alle betrokken partijen legt het college de afspraken vast in een schriftelijke overeenkomst. Daarnaast ontvangt de inwoner een beschikking waarin onder meer het doel van de voorziening, de duur, het aantal uren, de werkzaamheden, de begeleiding en de eventuele verplichtingen zijn opgenomen. De overeenkomst maakt onderdeel uit van deze beschikking.
Het college kan de noodzakelijke kosten vergoeden die rechtstreeks voortvloeien uit deelname aan een werkervaringsplaats of ontwikkelplek. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan kosten die noodzakelijk zijn om aan de voorziening deel te nemen. De kosten moeten aantoonbaar zijn en in redelijke verhouding staan tot het doel van de voorziening. Bij de inzet van een werkervaringsplaats of ontwikkelplek houdt het college rekening met de persoonlijke situatie, mogelijkheden en ontwikkelbehoefte van de inwoner. De voorziening wordt alleen ingezet als deze naar verwachting bijdraagt aan participatie, ontwikkeling of werk. Hierbij gelden de uitgangspunten van maatwerk, vertrouwen en de menselijke maat zoals opgenomen in deze verordening. Artikel 3.3 Werkstage Een werkstage is bedoeld voor personen die nog weinig werkervaring hebben of door langdurige werkloosheid een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben ontwikkeld. Het doel van de werkstage is het opdoen van werkervaring en het wennen aan het functioneren binnen een reguliere werkomgeving. De werkstage is daarmee nadrukkelijk gericht op het vergroten van de kansen op werk. Een werkstage is een kortdurende oriëntatievoorziening van maximaal drie maanden en wordt alleen ingezet als deze naar het oordeel van het college bijdraagt aan de ontwikkeling van de persoon richting werk.
De werkzaamheden vinden plaats onder begeleiding en zijn gericht op leren en ontwikkelen. De stage is niet gericht op vervulling van een concrete vacature of onmiddellijke indiensttreding. De werkzaamheden hebben een duidelijk leerkarakter. Om duidelijkheid te bieden aan alle betrokken partijen legt het college afspraken over de werkstage vast in een beschikking en een schriftelijke overeenkomst. Hierin worden onder andere het doel van de werkstage, de duur, de begeleiding en de wederzijdse verwachtingen opgenomen. Een werkstage is geen reguliere arbeidsplaats. Daarom mag geen sprake zijn van verdringing van betaald werk of verstoring van de concurrentieverhoudingen. Ook bestaat er geen recht op loon, omdat de werkstage primair gericht is op het opdoen van ervaring en het vergroten van de kansen op betaald werk. Artikel 3.4 Scholing Scholing kan een belangrijk middel zijn om de kansen op werk of deelname aan de samenleving te vergroten. Daarom kan het college een scholingstraject aanbieden aan personen die tot de doelgroep behoren, als dit naar verwachting bijdraagt aan het vinden van werk of maatschappelijke participatie. Bij de beoordeling kijkt het college of de scholing past bij de mogelijkheden, behoeften en ontwikkeldoelen van de inwoner.
Ook wordt beoordeeld of de scholing een realistische bijdrage levert aan het verbeteren van de positie van de inwoner op de arbeidsmarkt of aan zijn mogelijkheden om actief deel te nemen aan de samenleving. Het college verstrekt geen vergoeding voor opleidingen of onderwijs waarvoor al een wettelijke regeling bestaat. Het uitgangspunt is dat eerst gebruik wordt gemaakt van bestaande onderwijsvoorzieningen en financieringsmogelijkheden. Scholing die door het Rijk wordt bekostigd, wordt daarom niet vergoed op grond van deze verordening. Hiermee wordt voorkomen dat dezelfde opleiding vanuit meerdere regelingen wordt gefinancierd. Pagina 15 van 36 Het derde lid biedt het college de mogelijkheid een taaltraject aan te bieden. Een goede beheersing van de Nederlandse taal is vaak noodzakelijk om werk te vinden, een opleiding te volgen of actief deel te nemen aan de samenleving. Als een inwoner de Nederlandse taal onvoldoende beheerst en dit een belemmering vormt voor werk of maatschappelijke participatie, kan een taaltraject worden ingezet. Een taaltraject kan onderdeel zijn van een breder ontwikkel- of re-integratietraject. Hiermee wordt aangesloten bij de gedachte dat belemmeringen voor participatie zo veel mogelijk worden weggenomen en inwoners ondersteuning krijgen die aansluit bij hun persoonlijke situatie.
Het college beoordeelt daarbij steeds welke vorm van scholing of taalondersteuning het meest passend en effectief is. De inzet van scholing is maatwerk. Niet iedere inwoner heeft dezelfde ondersteuning nodig. Daarom weegt het college per situatie af welke scholing noodzakelijk en passend is en hoe deze kan bijdragen aan duurzame participatie of het vinden of behouden van werk. Artikel 3.5 Participatieplaats Een participatieplaats is bedoeld voor personen van 27 jaar of ouder die al langere tijd een bijstandsuitkering ontvangen en voor wie betaald werk nog niet direct haalbaar is. Door het verrichten van additionele werkzaamheden kan de persoon werkritme opdoen, vaardigheden ontwikkelen en werkervaring opbouwen. Het uiteindelijke doel is het vergroten van de kansen op het vinden van werk. De werkzaamheden op een participatieplaats zijn onbeloond en aanvullend op reguliere arbeid. Dit betekent dat de werkzaamheden geen betaalde arbeidsplaatsen mogen vervangen en niet mogen leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt. De afspraken over de werkzaamheden worden vastgelegd in een schriftelijke overeenkomst tussen het college, de organisatie waar de werkzaamheden plaatsvinden en de persoon die de werkzaamheden verricht. Voorbeeld Een persoon ontvangt al langere tijd een bijstandsuitkering en doet vrijwilligerswerk bij een maatschappelijke organisatie.
Het college kan deze werkzaamheden onder voorwaarden aanmerken als een participatieplaats, zodat de persoon werkervaring opdoet en stappen kan zetten richting werk. Als waardering voor de inzet ontvangt de persoon een premie. De hoogte van deze premie is in de verordening vastgesteld op € 100 per maand. De premie wordt eenmaal per zes maanden uitbetaald overeenkomstig de Participatiewet. Artikel 3.6 Ondersteuning bij een leer-werktraject Dit artikel geeft het college de mogelijkheid om jongeren zonder startkwalificatie ondersteuning te bieden bij het volgen van een leer-werktraject. Het gaat om jongeren voor wie het behalen van een diploma of praktijkervaring belangrijk is om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. De ondersteuning kan bestaan uit voorzieningen die nodig zijn om het leer-werktraject te kunnen volgen en succesvol af te ronden. Hierbij wordt steeds gekeken naar de individuele situatie van de persoon en naar de belemmeringen die deelname aan het traject in de weg kunnen staan. Voorbeeld Een jongere heeft geen startkwalificatie en volgt een leer-werktraject waarbij werken en leren worden gecombineerd. Het college kan ondersteuning bieden die noodzakelijk is om het traject te volgen, zodat de jongere een betere uitgangspositie krijgt op de arbeidsmarkt.
Dit artikel sluit aan bij de doelstelling van de Participatiewet en de Wet van school naar duurzaam werk om jongeren zonder startkwalificatie zo goed mogelijk te begeleiden naar onderwijs, werk of een combinatie daarvan. Artikel 3.7 Persoonlijke ondersteuning bij werk Persoonlijke ondersteuning bij werk is bedoeld voor personen die vanwege een beperking extra begeleiding nodig hebben om hun werkzaamheden te kunnen uitvoeren. Zonder deze ondersteuning is het voor hen niet mogelijk of aanzienlijk moeilijker om duurzaam aan het werk te blijven. Het doel van de ondersteuning is om de persoon te helpen bij het verkrijgen, uitvoeren en behouden van werk. De ondersteuning wordt afgestemd op de individuele situatie van de persoon en kan in verschillende vormen worden aangeboden. Het college kan een jobcoach inzetten, een persoonsgebonden subsidie verstrekken waarmee de persoon of de werkgever zelf een jobcoach organiseert, of een werkgever ondersteunen bij het organiseren van interne werkbegeleiding. Welke vorm het meest passend is, hangt af van de ondersteuningsbehoefte en de omstandigheden van de persoon en de werkgever. Pagina 16 van 36 Persoonlijke ondersteuning bij werk heeft als doel de zelfstandigheid van de persoon op de werkplek te vergroten. Daarom is het uitgangspunt dat de ondersteuning wordt afgebouwd wanneer de persoon de werkzaamheden steeds zelfstandiger kan uitvoeren.
De begeleiding wordt niet langer ingezet dan noodzakelijk is en blijft gericht op duurzaam werk. Voorbeeld Een persoon met autisme gaat aan het werk bij een administratiekantoor. De inhoud van het werk past goed bij zijn mogelijkheden, maar hij heeft ondersteuning nodig bij het plannen van werkzaamheden, het omgaan met veranderingen en de communicatie op de werkplek. Het college kan hiervoor een jobcoach inzetten. Naarmate de persoon meer ervaring opdoet en zelfstandiger functioneert, wordt de begeleiding geleidelijk afgebouwd. Samenhang met andere voorzieningen Persoonlijke ondersteuning bij werk is een verzamelbegrip. Hieronder kunnen onder andere jobcoaching en interne werkbegeleiding vallen. De nadere uitwerking van deze vormen van ondersteuning is opgenomen in de artikelen 3.7b en 3.7c van deze verordening. Artikel 3.7a Aanvraagprocedure persoonlijke ondersteuning bij werk en overige voorzieningen Dit artikel beschrijft de procedure voor het aanvragen van persoonlijke ondersteuning bij werk en andere voorzieningen die gericht zijn op deelname aan werk. De aanvraag kan worden gedaan door de persoon zelf of door de werkgever. Hiermee wordt aangesloten bij de praktijk, waarin zowel de persoon als de werkgever kan signaleren dat ondersteuning nodig is.
Na ontvangst van de aanvraag onderzoekt het college welke ondersteuning nodig is en welke voorziening het beste aansluit bij de mogelijkheden en behoeften van de persoon. Daarbij staat maatwerk centraal. Als dat nodig is, kan het college advies vragen aan een onafhankelijk deskundige. Voorbeeld Een persoon heeft begeleiding nodig om duurzaam aan het werk te blijven, maar kampt daarnaast met schulden. Het college kan dan niet alleen beoordelen of een jobcoach nodig is, maar ook onderzoeken of afstemming met schuldhulpverlening wenselijk is. Hierdoor ontstaat een samenhangende aanpak die de kans op succesvolle vinden en behouden van werk vergroot. Bij de beoordeling van de aanvraag staat de ondersteuningsbehoefte van de persoon centraal. Daarbij kijkt het college niet alleen naar de mogelijkheden voor werk, maar ook naar omstandigheden op andere leefgebieden die het vinden en behouden van werk kunnen beïnvloeden. Hiermee wordt invulling gegeven aan het uitgangspunt van integrale dienstverlening uit de Participatiewet in Balans Artikel 3.7b Kwaliteitseisen jobcoach Een jobcoach speelt een belangrijke rol bij de begeleiding van personen die extra ondersteuning nodig hebben om werkzaamheden uit te voeren of te behouden. Daarom kan het college kwaliteitseisen stellen aan jobcoaches die worden ingezet in het kader van deze verordening.
De kwaliteitseisen kunnen betrekking hebben op opleiding, werkervaring, deskundigheid en de wijze waarop begeleiding wordt aangeboden. Hiermee wordt geborgd dat personen die gebruikmaken van jobcoaching passende en professionele ondersteuning ontvangen. Door de eisen in beleidsregels op te nemen kan het college deze actualiseren wanneer ontwikkelingen in wetgeving, uitvoeringspraktijk of professionele standaarden daar aanleiding toe geven. Artikel 3.7c Interne werkbegeleiding Bij sommige personen is meer begeleiding op de werkvloer nodig dan een werkgever normaal gesproken aan werknemers biedt. In die situaties kan interne werkbegeleiding worden ingezet. Het gaat om dagelijkse ondersteuning door een collega binnen het bedrijf, die verder gaat dan de gebruikelijke begeleiding op de werkplek. De begeleiding is bedoeld om de persoon te ondersteunen bij het uitvoeren van de werkzaamheden en het functioneren binnen de werkomgeving. Wanneer deze begeleiding leidt tot aantoonbare extra kosten voor de werkgever, kan het college hiervoor een subsidie verstrekken. Pagina 17 van 36 Voorbeeld Een persoon met een verstandelijke beperking werkt bij een productiebedrijf. Een ervaren collega besteedt dagelijks extra tijd aan het uitleggen van werkzaamheden, het controleren van opdrachten en het bieden van structuur.
Omdat deze begeleiding verder gaat dan de normale begeleiding van werknemers, kan sprake zijn van interne werkbegeleiding. Daarnaast kan het college werkgevers ondersteunen door het aanbieden van trainingen aan medewerkers die deze begeleiding verzorgen. Hierdoor worden collega's beter toegerust om personen met een ondersteuningsbehoefte op de werkvloer te begeleiden. Artikel 3.8 Opstapsubsidie De opstapsubsidie is een instrument dat het college kan inzetten als maatwerkvoorziening. Het college beoordeelt per situatie of de subsidie daadwerkelijk bijdraagt aan de ontwikkeling van de persoon en aan duurzaam werk. Daarbij wordt gekeken naar de mogelijkheden van de persoon, de situatie op de werkplek en het perspectief op regulier werk. Dit sluit aan bij het uitgangspunt van de Participatiewet in Balans dat ondersteuning zoveel mogelijk wordt afgestemd op de individuele omstandigheden van de persoon. De opstapsubsidie is bedoeld om werkgevers te stimuleren een persoon werkervaring te laten opdoen of de overstap naar regulier werk mogelijk te maken. De subsidie kan worden ingezet in situaties waarin andere vormen van loonkostensubsidie niet van toepassing zijn, maar waarbij tijdelijke financiële ondersteuning nodig is om de deelname aan werk te bevorderen. De subsidie heeft een tijdelijk karakter.