CConstaterende datPeel en Maas
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-098 03 Begroting 2027 Peel en Maas

Raad 10 november 2026, gemeente Peel en MaasBij agendapunt: Begroting 2027 Peel en Maas (2026-098)72.222 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 8

• Bij ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woning-bouwinitiatieven, uitbreiding bedrijventerreinen en herinvulling van VAB’s, hanteren wij het vastgestelde programma ruimtelijke kwaliteit om te beoordelen of de ontwikkeling in voldoende mate bijdraagt aan de versterking van de ruimtelijke kwaliteit. • (Strategische) aankoop en verkoop van gronden. • Grondexploitatie. Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: Programma 2027 2028 2029 2030 LASTEN BATEN LASTEN BATEN LASTEN BATEN LASTEN BATEN 1.1 Vitale leefomgeving 10.739.356 1.357.072 10.412.159 2.120.189 10.428.514 2.133.436 10.138.810 2.153.481 47 Welke claims en investeringen zijn er met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2027 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 1.1 zijn de volgende specifieke investeringen en claims opgenomen: Investering: Claims: Nr Omschrijving van de claim Betrekking op periode Kosten 2027 Dekking 9 Transitie buitengebied structureel 100.000 0 10 Versnelling woningbouw 2027 - 2029 1.100.000 1.100.000 Gerelateerde verbonden partijen: Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: • Omgevingsdienst Noord-en Midden-Limburg (ODNML) In de paragraaf verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

nr Betreft kern Omschrijving van de investering Afschrijvings- termijn Bruto investering Kapitaal- lasten ten laste van exploitatie 19 Algemeen Raamkrediet strategische investeringen 5 5.000.000 0 48 Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving De kwaliteit van de openbare ruimte is belangrijk voor ons welbevinden, kortom belangrijk voor het goede leven in Peel en Maas. Elk dorp heeft zijn eigen karakter, en het buitengebied is divers met landschappelijke kwaliteiten. We sluiten aan op ontwikkeli ngen in kernen en op de behoefte van inwoners, bedrijven en organisaties. Zo kan een leef -, werk- en vrijetijdsomgeving ontstaan die van en voor iedereen is en waar iedereen actief gebruik van maakt en zich mentaal eigenaar van voelt. Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027 ? 1. Een kwalitatief goede, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die rekening houdt met de karakteristieke eigenschappen van (de kernen in) Peel en Maas. Kaderstellende uitgangspunten: • Belangrijke uitgangspunten bij de inrichting van de openbare ruimte zijn klimaat en toekomstbestendig, betaalbaar, veilig, bereikbaar, toegankelijk, gezond en sociaal; • Het niveau van beheer en onderhoud past bij de wijze waarop de openbare ruimte gebruikt wordt.

We hanteren de landelijke standaard beeldkwaliteitsniveaus (A is het hoogste niveau en D het laagste niveau): A - Centrumgebieden en toeristische gebieden B - Woongebieden B - Bedrijventerreinen en buitengebied onderdeel wegen C - Bedrijventerreinen en buitengebied overige onderdelen 1.1 Opgaves in de openbare ruimte komen voort uit het nieuwe Water- en Rioleringsprogramma 2027- 2030 (onder de omgevingsvisie) en uit de onderhoudsopgaves van wegen, groen en/of verkeersveiligheid. Elk project wordt integraal benaderd en project-specifiek voorbereid. We betrekken buurtbewoners en stakeholders bij de voorbereiding, met als doel om toekomstbestendige keuzes te maken. 1.2 Werk in voorbereiding/uitvoering 2027: meer dan 30 projecten in de Openbare Ruimte: dit varieert van kleine tot grote projecten. Voorbeelden van projecten die in uitvoering zijn: Wietelweg Panningen, Averbodestraat e.o. Helden, Korte Heide en Lange Heide Maasbree. En ook projecten voor het klimaat- en toekomstbestendig herinrichten van wijken zoals Merwijck Kessel, Fuusstraat-’t Sittert en Koninginnebuurt Baarlo. Aan de Vergelt in Baarlo realiseren we een bergbezinkleiding om bij een riooloverstort verontreiniging in oppervlaktewater te voorkomen.

Daarnaast een aantal projecten waar de inrichting van de openbare ruimte een rol speelt in de voorbereiding, zoals bouw- en woonrijp maken Meuleveld, Sportieve omgeving Maasbree, Nelisveld Beringe en Buurtcollege Panningen. 1.3 We pakken in de buitengebieden wateroverlast aan die wordt veroorzaakt door hevige regenval. We geven de geïnventariseerde probleemlocaties prioriteit (waaronder bermen, sloten en duikers). 2. De openbare ruimte is van en voor iedereen, is veilig en toegankelijk en nodigt uit om te ontmoeten en te bewegen. Kaderstellende uitgangspunten: • Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte kiezen we voor maatregelen die bijdragen aan een gezonde en veilige leefomgeving; • We richten de openbare ruimte in zodat deze uitnodigt tot bewegen, spelen, ontmoeten en ontspannen; • De openbare ruimte is schoon, veilig en voor iedereen toegankelijk; • De openbare ruimte heeft een verkeersveilige infrastructuur waar we duurzame mobiliteit (fietsen, lopen, OV, deelvervoer) stimuleren en faciliteren. 2.1 We spelen in op de behoefte van de buurten/dorpen bij voorzieningen in de openbare ruimte. We omarmen en faciliteren waar mogelijk initiatieven waarbij we scherp zijn op rolzuiverheid. Voorbeelden van lopende initiatieven zijn de inclusieve speeltuin in Helden, het natuurpark in Egchel en de pumptrackbanen in Baarlo en Maasbree.

2.2 We voeren maatregelen uit van het Natuurbrandmanagementplan Heldense Bossen. 49 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027 ? 2.3 We stimuleren scholen om schoolpleinen klimaatadaptief in te richten waarbij spelen, een gezonde leefomgeving en educatie voorop staan. 2.4 We onderzoeken verkeersveiligheid rondom alle scholen (uniforme schoolzones) en stellen hiervoor een uitvoeringsplan op. 2.5 We optimaliseren de hoogwaterevacuatie-route langs de Maas o.a. aan de Ondersteweg en Vergelt. Hierin nemen we mogelijkheden voor een optimale fietsverbinding mee en stemmen af met onderhoudsopgaves van andere overheden en nutsbedrijven. 2.6 We richten gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen duurzaam veilig in. Dat doen we projectmatig en we onderzoeken expliciet of we de maximale snelheid terug kunnen brengen van 50 naar 30 of van 80 naar 60 km/u. 2.7 We voeren verkeersveiligheidsmaatregelen uit met subsidiegelden Strategisch Plan Verkeers- veiligheid (SPV). Voorbeelden die voor zowel 2.6 als 2.7 gelden zijn de Beeselseweg in Kessel van 50 naar 30 herinrichten, de Bong in Baarlo van 50 naar 30 herinrichten, Kesselseweg en Mariaplein in Helden van 50 naar 30 en deels van 80 naar 60 km/u herinrichten. 2.8 We hanteren het STOMP-principe bij (nieuwe) ontwikkelingen. STOMP = Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Mobility as a service, prive auto.

Denk hierbij aan voorbeelden als ‘auto te gast’ en fietsparkeerplaatsen. 3. De openbare ruimte is klimaatbestendig. Kaderstellende uitgangspunten: • Door het nemen van maatregelen beperken we de gevolgen van wateroverlast en de nadelige gevolgen van extreme hitte, droogte en hevige regenval; • De openbare ruimte richten we duurzaam, groen en klimaat-adaptief in, daarbij zijn groen, water en biodiversiteit sturend; • We kiezen voor meer kwalitatief en kwantitatief groen, zodat een bijdrage wordt geleverd aan behoud en versterking van biodiversiteit en het voorkomen van hittestress; • We gaan uit van natuurinclusief bij (her)ontwikkelingslocaties, herinrichtingen, natuurlijk bermbeheer, gemeentelijke eigendommen, etc.; • We doen actief een beroep op de samenleving. Klimaat- verandering is een probleem dat iedereen raakt. De overheid kan dit niet alleen oplossen. Daarom gaan we nog meer samenwerken. Belanghebbenden (inwoners, bedrijven woningcorporaties, enz.) worden uitgenodigd om hun verantwoordelijkheid te nemen bij het uitvoeren van maatregelen bij elke ontwikkeling, hoe klein ook. 3.1 We passen de Klimaatmeetlat (leidraad) toe voor onze eigen projecten en ontwikkelaars om daarmee de klimaatbestendige openbare ruimte zoveel mogelijk te waarborgen. 3.2 We stimuleren en faciliteren inwoners om tuinen te vergroenen.

3.3 We voeren in 2027 een pilot uit bij reconstructie- werkzaamheden in Panningen met Stichting Steenbreek en IVN. De pilot houdt in dat we de inwoners actief helpen om te ‘ontstenen’ en te vergroenen. 3.4 We geven, met input van dorpen en inwoners, verder uitvoering aan het 7.319-Bomenplan. 3.5 Wij faciliteren erfbeplantingsprojecten en land- schapspoorten 50 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? • We investeren in landschap- en natuurontwikkeling; • Waardevolle landschapselementen houden we in stand en versterken we; • We creëren een samenhangend netwerk van groenblauwe structuren (aders) tussen bijzondere natuurwaarden en de bebouwde omgeving. 3.6 We hebben de groene en blauwe structuren in kaart en onderzoeken waar er kansen liggen om deze verbindingen te maken en deze structureel te versterken. 3.7 We werken verder aan het uitbreiden van ecologisch (berm)beheer in het buitengebied. Ook binnen de kernen werken we aan projecten waarin we natuurvriendelijk (her)inrichten zoals de wadi’s aan de Willem van Hornestraat in Panningen. 4. Afval is grondstof Kaderstellende uitgangspunten: • We bieden service met afvalinzameling, de inzameling is doelmatig en doeltreffend; • We voldoen tenminste aan de landelijke VANG (Van Afval Naar Grondstof)-ambitie; • In ons doen en laten zetten we in op hergebruik en circulariteit van grondstoffen.

We pionieren en benutten innovatieve kansen als aanbieder en inzamelaar van materiaalstromen; • Bij het opstellen en aanbesteden van projecten/plannen maken we duurzame keuzes. 4.1 De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend. 4.2 Bij de uitvoering van de afvaltaken hanteren we waar mogelijk de 10-R ladder. De 10-R ladder helpt bij het minimaliseren van afval en dat materialen zoveel mogelijk worden hergebruikt of gerecycled. Beginnend met ‘Refuse’ (voorkomen/weigeren) en eindigend met ‘Recover’ (energie terugwinnen). We leggen nog meer nadruk op voorlichting en educatie en doen mee met initiatieven zoals de Plasklas om de luierafvalberg te beperken. 4.3 We optimaliseren de dienstverlening op het milieupark met onder andere een nieuw toegangssysteem met een toegangspas met als doel om bedrijfsafval en afvaltoerisme tegen te gaan. We monitoren het gedrag van bezoekers om een fase later het principe ‘de vervuiler betaalt’ toe te kunnen laten passen. 4.4 We versterken verbindingen met partners zoals HAL9/ruilwinkel, MensOntwikkelbedrijf, Watt Werkt, Kringloopwinkel, Repairafé, Peel en Maas Schoon en Afvalsamenwerking Limburg. 4.5 We werken aan een meetlat voor duurzame keuzemomenten in aanbestedingen. Wat doen we verder binnen dit programma? • | Opgaves in de openbare ruimte komen voort uit het nieuwe Water en Rioleringsplan (2027 | -2030).

Zoals de uitbreiding van het grondwatermeetnet en het actualiseren van de klimaatstresstest light uit 2019. • | Advisering over de openbare ruimte in brede zin bij alle projecten en omgevingsvergunningen over alle disciplines zoals water/riolering, groen, verkeer/wegen. • | Beheer en toezicht van de openbare ruimte volgens de vastgestelde beeldniveaus. • | Advisering over en uitvoering van ongediertebestrijding (plagen) en bestrijding van bijvoorbeeld ongewenste exoten en eikenprocessierups. • | Nemen (tijdelijke) verkeersmaatregelen en verrichten tellingen en metingen. • | We werken samen met partners aan bewustwording over afval, verkeersveiligheid, klimaat, biodiversiteit etc. Ook overleggen we met scholen en (verkeers | -)ouders. • | Begeleiden en inzet van mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt en integratieprojecten; • | Gladheidsbestrijding. • | Materialen uitleen bij evenementen. • | Advisering van verenigingen bij het beheer en onderhoud van (sport | -)accommodaties. • | 24/7 calamiteitendienst bij storingen, incidenten en calamiteiten in de openbare ruimte. • | Met de applicatie BuitenBeter reageren we op meldingen.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 LASTEN | BATEN | LASTEN | BATEN | LASTEN | BATEN | LASTEN | BATEN 1.2 | Beheer fysieke | 21.044.862 | 12.181.581 | 22.848.707 | 12.913.455 | 24.121.688 | 13.666.458 | 24.457.101 | 14.442.140 leefomgeving Welke claims en investeringen zijn er met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2027 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 1.2 gaat het om de volgende investeringen: Investeringen: Kapitaal- nr | Betreft kern | Omschrijving van de | Afschrijvings- | Bruto | lasten investering | termijn | investering | ten laste van exploitatie 1 | Baarlo | Berg bezinkleiding Vergelt Baarlo (KRW, riolering) | 60 | 1.700.000 | 0 2a | Baarlo | Baarlo Koninginnebuurt afkoppelen en duurzaam | 40 | 2.100.000 | 73.500 veilig inrichten (wegen) 2b | Baarlo | Baarlo Koninginnebuurt afkoppelen en | 60 | 3.150.000 | 0 duurzaamveilig inrichten (KRW, riolering) 3 | Kessel | Extra Vervangen vrijverval rioleringen Merwijck | 60 | 750.000 | 0 4 | Algemeen | Reconstructie wegvakken, incl kleine | 40 | 500.000 | 17.500 verkeersremmende maatregelen 5 | Algemeen | Renovatie wegkanten (graskanttegels) | 40 | 500.000 | 17.500 6 | Algemeen | Vervangen speeltoestellen 2027 | 20 | 150.000 | 9.000 7 | Algemeen | Aansluiten openbare verlichting Giel

Peetershof fase | 40 | 150.000 | 5.250 I op openbaar lichtnet. 8 | Algemeen | Renovatie vervanging vrijvervalriolering 2027 | 60 | 650.000 | 0 9 | Algemeen | Renovatie hoofdgemalen 2027 | 15 | 300.000 | 0 10 | Algemeen | Renovatie drukriolering 2027 | 15 | 240.000 | 0 11 | Algemeen | Optimalisatie mechanische leidingen 2027 | 60 | 98.000 | 0 51 52 Gerelateerde verbonden partijen: Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • Nazorg (bodemzorg) Limburg BV • Maasveren Limburg - Noord • Belastingsamenwerking gemeenten en waterschappen (BsGW) In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen. 53 Thema 2: Sociaal Domein Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Sociaal Domein. Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan de ambitiegesprekken. Gedeelde ambitie Sociaal Domein De gemeenschap is krachtig, kijkt naar elkaar om en zet initiatieven op waar inwoners van jong tot oud die hulp nodig hebben terecht kunnen.

Mensen vragen om hulp bij naasten of bij eenvoudig te vinden basisvoorzieningen die ondersteunend zijn aan en aanvullend zijn op de initiatieven onder regie van de gemeenschap. De meeste mensen ervaren een goede gezondheid, hebben regie over hun leven en lossen – jong en oud – zelf of met steun van de omgeving hun eigen problemen op. Samenredzaamheid van inwoners is een kostbaar goed en dat koesteren we. Inwoners zijn onderdeel van een gemeenschap die steun en veiligheid biedt bij de uitdagingen van het leven. Uitdagingen zoals het toenemende aantal inwoners met mentale problemen, de steeds complexere zorgvragen van langer thuiswonende ouderen met dementie en het groeiend aantal inwoners met financiële problemen. Mede gezien deze en andere uitdagingen verdient zorg meer waardering. “Ik kijk elke dag of de rolluiken bij mijn oudere overbuurman wel open zijn” Een hoopvol toekomstperspectief voor onze kinderen Het opvoeden en opgroeien van kinderen en jongeren is een collectieve én een individuele verantwoordelijkheid. Samen nemen we verantwoordelijkheid voor het opvoeden en opgroeien van onze kinderen, zodat steun vanuit de directe omgeving van gezinnen weer vanzelfsprekend is.

Hobbels in het leven van kinderen, jongeren en ouders worden door hulpverleners niet gemedicaliseerd en geïndividualiseerd, maar benaderd vanuit de gezinssituatie, de maatschappelijke context en mogelijkheden. Professionele zorg is aanvullend op het waardevolle dat gemeenschappen zelf doen in het opvoeden en opgroeien van hun jeugd. “Betrek jeugd op hun kwaliteiten en interesse. Start klein, laat een vonk ontstaan en geef het de ruimte” Iedereen doet mee We gaan voor een armoedevrij Peel en Maas, waar inwoners betrokken zijn bij elkaar en zich geen zorgen maken over hun bestaanszekerheid. Inwoners hebben voldoende ruimte om hun talenten te ontwikkelen. Onderwijs, ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheid werken, ieder vanuit hun eigen rol, samen om iedereen naar vermogen en zo dichtbij mogelijk mee te laten doen. Ze bouwen hierin voort op de traditie die is ontstaan vanuit ‘Wij Maken Werk van Werk’. Dit in de wetenschap dat de arbeidsmarkt, waar een groeiend aantal migranten deel van uitmaakt, van groot belang is voor de leefbaarheid en een regionale vitale economie. “Mensen met bestaansonzekerheid hebben de behoefte om van betekenis te zijn” Vitaal ouder worden Oudere inwoners nemen verantwoordelijkheid om vitaal ouder te worden en zo lang mogelijk prettig en veilig thuis te wonen.

Daar waar helpend maken ze gebruik van kansen die nieuwe (technische) ontwikkelingen bieden. In vitale gemeenschappen zorgen generaties voor elkaar en is iets voor je buren over hebben gewoon. Een mantelzorger wordt zowel door de gemeenschap als ook door de werkgever gezien en gesteund. Hiermee hebben ouderen een beter perspectief om langer zelfstandig thuis en, als het even kan, in het eigen dorp te blijven wonen. “Een oudere is op zijn toekomst voorbereid” 54 Ontmoeten In vitale gemeenschappen kennen mensen elkaar. Dat is een voorwaarde om signalen van eenzaamheid of verwaarlozing vroegtijdig en op een natuurlijke manier te herkennen. Er is aandacht voor de mensen die zich niet laten horen omdat ze dat niet kunnen. Daardoor worden ook zij gehoord. Nieuwkomers worden opgenomen in de gemeenschap. Er zijn plekken om elkaar te ontmoeten, zowel in de openbare ruimte als in gemeenschapsvoorzieningen. Jeugdigen hebben de ruimte om hier samen te komen en hun plek in de samenleving te vinden. “Sociale controle, in de betekenis van omzien naar elkaar, zien we als positief begrip” Anders samenwerken Professionele zorg is aanvullend op gemeenschapszorg. Laagdrempelige, slim georganiseerde en kwalitatief goede zorg met oog voor de mens. Gericht op samenwerking in plaats van concurrentie.

Professionals van zorgaanbieders, de gemeente, maatschappelijke partners en inwoners(collectieven) uit de gemeenschappen trekken samen op. Ze zijn zich ervan bewust dat ze alleen samen, en ieder vanuit een eigen verantwoordelijkheid, de juiste hulp en ondersteuning kunnen bieden dichtbij huis. Daarom werken partijen steeds meer gebiedsgericht met een kleinschalige uitvoering in ‘netwerken van mensen’ in plaats van ‘netwerken van organisaties’ en staat het vakmensschap van de professional voorop. In zoverre het marktconforme aanbesteden van dienstverlening hierbij belemmerend werkt, wordt dit vervangen door inkoop op basis van partnerschap. “We hebben mensen nodig die helpen schotten weg te halen” 55 Programma: 2.1 Werk en inkomen Wij willen een gemeente zijn waarin iedere inwoner de mogelijkheid heeft zich te ontwikkelen en een waardevolle bijdrage kan leveren aan de maatschappij. De meeste mensen lukt dat op eigen kracht. Als gemeente hebben we een bijzondere verantwoordelijkheid voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om in de arbeidsmarkt of maatschappij te kunnen participeren. We dragen bij om de bestaanszekerheid van deze inwoners op het gebied van werk en inkomen te vergroten en schulden en armoede te voorkomen. Dit doen we vanuit het perspectief van uitkeringsonafhankelijkheid, bij voorkeur via betaald werk.

Met de investering in menselijk kapitaal dragen we bij aan de vermindering van de krapte op de arbeidsmarkt, die door de vergrijzing en grotere zorgbehoefte ontstaat. In deze opgave staan we als gemeente gelukkig niet alleen. Lokale ondernemers nemen een grote verantwoordelijkheid in het creëren van kansen voor de inwoners. We maken gebruik van de mogelijkheden bij lokale en regionale maatschappelijke (zorg)organisaties. Samen zetten we ons in voor een inclusieve arbeidsmarkt. Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 1. Iedereen werkt of neemt op andere wijze deel aan de gemeenschap. Kaderstellende uitgangspunten: • Er worden actieve maatregelen genomen om inwoners van Peel en Maas te ondersteunen bij het vinden van betaald werk; • De ondersteuningsinzet gericht op activering of re- integratie doen we in samenwerking met onze partners vanuit een gezamenlijk ervaren verantwoordelijkheid; • Er zijn voldoende beschutte werkplekken en dag- bestedingsplekken beschikbaar. 1.1 We investeren in een toekomstbestendige arbeidsmarkt door: - Inwoners te ondersteunen in hun ontwikkeling naar duurzaam en passend werk (zie ook uitvoeringsafspraak 1.2). - Het werkgeversplatform: “Wij maken Werk van Werk” verder uit te bouwen.

- Het nieuwe ontwikkelbedrijf (Watt Werkt) te ondersteunen door te onderzoeken welke ondernemers willen participeren in het ontwikkel- bedrijf met als doel het vergroten van hun eigenaarschap. - In te spelen op de mogelijkheden voor laagdrempelige kansrijke beroepen in Noord- Limburg. We werken hierbij samen met programma 4.1 Economie, programmadoel 2. 1.2 We ondersteunen het nieuwe ontwikkelbedrijf bij de verdere ontwikkeling van de organisatie. Centraal hierbij staat het uitbreiden, integreren en versterken van de dienstverlening door het samenbrengen van de huidige organisaties, locaties en activiteiten. Dit is gericht op een efficiëntere werkwijze en een breder ontwikkelaanbod voor alle inwoners met een ontwikkelvraag. We werken integraal samen met het ontwikkelbedrijf. De ontwikkeling van het ontwikkelbedrijf krijgt gefaseerd vorm en in 2027 ligt de nadruk op: - Het verder organiseren van een passende organisatiestructuur. - Het verbinden, versterken en uitbreiden van activiteiten en doelgroepen. - Contacten opbouwen met organisaties en verenigingen om nieuwe – onbetaalde - ontwikkel- en uitstroomplekken voor inwoners te organiseren. 56 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 1.3 We nemen deel aan het regionale Leven Lang Ontwikkelen Collectief (LLOC) om laaggeletterde inwoners met Nederlands als eerste taal te bereiken zodat zij zich blijven ontwikkelen.

We doen dit o.a. in samenwerking met het nieuwe ontwikkelbedrijf, ondernemers, het Werkcentrum en het lokale taalnetwerk. 2027 staat in het teken van de implementatie fase met als doel het LLOC onderdeel te maken van de reguliere dienstverlening. 1.4 We volgen de Europese, nationale en gemeentelijke (wettelijke) ontwikkelingen op gebied van Oekraïners, asielzoekers en statushouders in relatie tot participatie en vertalen dit naar de lokale situatie indien noodzakelijk. 1.5 We geven het Ontdeklab in Peel en Maas een nieuwe financiële impuls om het initiatief verder te ontwikkelen, te versterken en de potentie ervan beter te benutten. Hiermee maken we meer jeugd enthousiast voor de technische branche en spelen we in op toekomstige tekorten op de arbeidsmarkt. 2. Er is bestaanszekerheid voor iedereen. Kaderstellende uitgangspunten: • We ondersteunen inwoners met (dreigende) financiële problemen om schulden te voorkomen en degene die door de opbouw van schulden niet in hun bestaanskosten kunnen voorzien; • De menselijke maat staat centraal, regels zijn ondersteunend; • We gaan uit van vertrouwen in de inwoner en werken in de geest van de wet; • We investeren in preventie, onder andere door vroegtijdige informatieverstrekking; • Huishoudens in armoede bieden we samenhangende ondersteuning op alle levensterreinen.

2.1 We voeren de gewijzigde Wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (SUWI) uit. Deze wet maakt het mogelijk dat we proactief inkomensondersteunende regelingen kunnen aanbieden aan inwoners die nu nog niet in beeld zijn. 2.2 We richten digitale aanvraagmogelijkheden in en ontwikkelen deze verder op grond van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). Voorbeelden zijn aanvragen van bijstand en het melden van giften of vakantie. Deze ontwikkeling is domeinoverstijgend en geldt ook voor de Wmo en Jeugdwet. Inwoners kunnen blijven kiezen tussen digitale en fysieke dienstverlening, waarbij gedurende het gehele proces persoonlijk contact beschikbaar is. 2.3 Uit onderzoek onder mantelzorgers in Peel en Maas en op basis van de G-gesprekken komt naar voren dat de informatievoorziening in het sociaal domein versnipperd is. Daarnaast is er behoefte aan één overzichtelijk informatiepunt voor vragen over geld(zorgen) en ondersteuning bij (het vinden van) werk. We gaan via onze website hierin voorzien. Daarbij kijken we ook naar de mogelijkheden voor netwerkpartners en kernen om hierop aan te sluiten. 57 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 2.4 We onderzoeken de mogelijkheden om jongeren beter te bereiken ter voorkoming van schulden. Daarnaast bereiden we een integrale evaluatie van het bereik van minima voor.

We streven ernaar de resultaten van de evaluatie in het voorjaar van 2028 te presenteren. 2.5 We actualiseren het uitvoeringsbeleid Werk en Inkomen, waarbij de schuldhulpverlening wordt aangepast aan de 20 basiselementen van het landelijke actieplan Basisdienstverlening. Hiermee brengen we de lokale schuldhulp- verlening verder in lijn met het landelijk vastgestelde basisniveau. 2.6 We voeren diverse aanpassingen door in onze uitvoering vanwege de invoering van de Participatiewet in Balans. In 2027 geven we hier invulling aan door onder meer de implementatie van het bufferbudget, het herzien van werkprocessen en beleidsregels en het verder vormgeven van de uitgangspunten van vertrouwen, maatwerk en vereenvoudiging binnen de dienstverlening aan inwoners. 2.7 We denken mee met de Kledingbank over de mogelijkheden voor inzameling van kleding. Daarnaast inventariseren we hoe de samenwerking op bredere onderdelen kan worden vormgegeven en versterkt. Wat doen we verder binnen dit programma? Werk • We voeren de wettelijke taken uit volgens de Participatiewet, IOAZ, IOAW en BBZ, inclusief voor statushouders onder regie van Peel en Maas die verblijven in de Doorstroomvoorziening in Horst aan de Maas. • Via Ontmoeten, Oriënteren, Ontwikkelen en Ondernemen begeleiden we deelnemers naar (on)betaalde arbeid binnen hun mogelijkheden.

Voorbeelden zijn de leerontwikkelroutes, het nieuwe ontwikkelbedrijf, en trajecten bij ondernemers én in de gemeenschap. • We ontwikkelen de leerontwikkelroutes verder door en zetten in op nieuwe routes, zoals een Was- en strijkservice. • We verstrekken voorzieningen, (financiële) middelen en begeleiding aan inwoners en werkgevers ten behoeve van de re-integratie van uitkeringsgerechtigden en jongeren. • We voldoen aan de taakstelling Beschut Werk. • We organiseren jaarlijks een lokaal arbeidsmarktoverleg met de driehoek: Overheid, Ondernemers en Onderwijs. • We ondersteunen jongeren die uitvallen of dreigen uit te vallen uit het onderwijs handelend vanuit de wet ‘Van school naar duurzaam werk’. • We organiseren jaarlijks een banenmarkt of een Meet to Match event en informeren het ondernemersnetwerk maximaal 4 keer per jaar via een nieuwsbrief. • We faciliteren ondernemers in de begeleiding van onze cliënten door het opleiden van “Natuurlijke begeleiders (HARRIES)”, inzetten van jobcoaches en trainingsteams. Basisvaardigheden • We ondersteunen en maken meerjarig onderdeel uit van het Taalpunt Peel en Maas. We financieren dit netwerk om de basisvaardigheden van de inwoners te versterken.

58 Regio: • We werken regionaal samen via diverse werkgroepen zoals de regionale beleidsgroep Participatiewet en Arbeidsmarkt, de werkgroep Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB), en de werkgroep Basisvaardigheden. • We werken samen aan de hand van het regionale plan basisvaardigheden. • We spelen een actieve rol in de hervorming van de regionale arbeidsmarktstructuur. • We participeren in het doorstroompunt om voortijdig schoolverlaters (VSV), leerlingen vanuit het VSO en Pro en NEET jongeren die voorheen niet in beeld waren, tijdig van de juiste ondersteuning te voorzien. • We analyseren arbeidsmarktgegevens en stellen op basis daarvan prognoses op m.b.t. werkgelegenheid. Inkomen • We verstrekken bijstandsuitkeringen, bijzondere bijstand, IOAW/IOAZ, ondersteuning voor zelfstandigen. • We voeren controles uit, zoals staat beschreven in de kwaliteitsborging Sociaal domein. • We voeren debiteurenbeheer uit voor verstrekte leningen, borgsommen of kredieten uit bijzondere bijstand, Bbz. • We ondersteunen de gedupeerden van de Kinderopvang Toeslagenaffaire. • We voeren ondersteuningsmaatregelen uit in het kader van de opvang van Oekraïense vluchtelingen en indien nodig verstrekken we leefgeld. • We ondersteunen en subsidiëren initiatieven rondom collectieve minimaregelingen zoals stichting Leergeld, Volwassenen- en Jeugdfonds, Kleding- en Voedselbank.

• We organiseren jaarlijks kledingdagen in samenwerking met de Kledingbank Limburg. • We geven uitvoering aan de regeling alleenverdienersproblematiek. • We verstrekken de meedoenpas (van Arriva) aan statushouders zodat ze kunnen participeren tijdens hun inburgeringstraject. Schuldhulpverlening • We blijven samen met onze partners inzetten op vroegsignalering van schulden, mede in het licht van actuele ontwikkelingen. • We voeren de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit in samenwerking met netwerkpartners zoals Vorkmeer (Wegwijzer) en woningcorporaties (preventief én curatief). • We verstrekken saneringskredieten en ondersteunen inwoners met geldzorgen via budgetbeheer. • We vragen bij maatschappelijke begeleiding van statushouders aandacht voor het leren budgetteren ter voorkoming van schulden. Naleving en controle • We voeren het beleids- en uitvoeringsplan toezien, toezicht en handhaving Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz uit. • We geven voorlichting via onze eigen kanalen over voorwaarden, verplichtingen en maatregelen in samenwerking met onze partners.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: Programma 2027 2028 2029 2030 LASTEN BATEN LASTEN BATEN LASTEN BATEN LASTEN BATEN 2.1 Werk en inkomen 20.529.851 10.230.000 20.133.090 11.230.000 21.191.385 10.230.000 21.378.192 10.230.000 Welke claims en investeringen zijn er met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2027 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 2.1 zijn geen specifieke claims opgenomen: 59 Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • Werkvoorzieningschap Noord Limburg West (NLW) • Modulair Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Limburg Noord (MGR SDLN) In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen. 60 Programma 2.2 Zorg en Ondersteuning Iedereen kan zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijkse leven. Een goede gezondheid is daarbij belangrijk. Inwoners zijn in eerste instantie zelf aan zet om gezond en actief te leven en daarmee hun gezondheid en mentale weerbaarheid te bevorderen. Zo koersen we naar een gezonde generatie. Bij eventuele beperkingen gaat het er om hoe eenieder hiermee omgaat en vooral de mogelijkheden centraal zet.

We omarmen daarom de beweging positieve gezondheid die uitgaat van mogelijkheden in plaats van beperkingen. Zingeving en sociale contacten spelen daarbij ook een grote rol. Ouderen anticiperen zoveel mogelijk zelf op het ouder worden. Inwoners staan niet op zichzelf, ze maken onderdeel uit van een gemeenschap. Het samenleven van inwoners kenmerkt zich door het mee laten doen van iedereen en het omkijken naar elkaar, met specifieke aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Inwoners kunnen zo de kwaliteit van het eigen leven en elkaars leven bevorderen. Deze manier van leven in de gemeenschap helpt om zo lang mogelijk de regie over het eigen leven te voeren en om mee te doen. Gemeenschappen zijn daarbij actief om zelf voorzieningen op het gebied van welzijn, zorg en wonen op te zetten voor kwetsbare inwoners. Wij zijn daarin signalerend en faciliterend. Waar nodig zetten wij ondersteuning of opvang in waarbij de inwoner en zijn hulpvraag centraal staan. We werken daarbij aan een integrale toegang en bieden de best passende ondersteuning of opvang voor onze inwoners. Professionals krijgen de ruimte om hiervoor het goede te doen. Ook is daarbij oog voor mantelzorgers. Daarnaast stimuleren we een betere samenwerking tussen professionals en vrijwilligers binnen en tussen verschillende domeinen.

Onze maatschappelijke partners maken zich met ons sterk voor de opgaves waarvoor we staan. Ontwikkelingen als vergrijzing en arbeidsmarkttekorten maken dat we moeten vernieuwen en samenwerken. We gaan uit van netwerksamenwerking en stimuleren andere werkwijzen die zich baseren op het mee blijven doen en zelfstandig functioneren. Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 1. Inwoners voeren zoveel mogelijk zelf de regie op hun leven en zijn zo zelfredzaam mogelijk. Kaderstellende uitgangspunten: • We stimuleren een gezonde leefomgeving met een groene openbare ruimte die ontmoeting en beweging stimuleert; • We richten ons op (zo lang mogelijk) zelfstandig wonen. We dragen daar aan bij door tijdig bewustwording te stimuleren en doorstroming van (zorg)woningen te bevorderen. 1.1 We zetten op het gebied van mentale gezondheid duurzaam in op de netwerksamenwerking binnen het voorliggend veld. We versterken deze samenwerking en dragen bij aan het normaliseren van mentale gezondheid. Samen met netwerkpartners organiseren we activiteiten gericht op ontmoeting, bewustwording en het versterken van mentale veerkracht. 1.2 We zetten actief in op bewustwording rondom ouder worden zodat mensen zelf kunnen anticiperen op het ontstaan van beperkingen en gaan nadenken en eventueel handelen om passend te wonen. We nemen daartoe deel aan het Huis van Morgen en faciliteren o.a.

informatiebijeenkomsten van seniorenverenigingen. We werken daarbij ook samen met o.a. de woningcorporaties om tot een samenhangend pakket instrumenten te komen om doorstroming te bevorderen. 1.3 We faciliteren pilots van netwerkpartners die inzetten op (het herpakken van) de eigen regie van inwoners. Binnen deze pilots worden inwoners kortdurend ondersteund bij bijvoorbeeld het benutten van kansen binnen hun eigen netwerk, de manier waarop ze (weer zelf) het huishouden verzorgen en de afstemming met andere professionals om te komen tot geen of minder zorg en ondersteuning. 61 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 1.4 Met ruim 25 partijen hebben we in 2026 de intentieverklaring dementievriendelijk Peel en Maas getekend. We geven in 2027 vervolg aan de gemaakte afspraken en organiseren de jaarlijkse netwerkbijeenkomst dementie. 1.5 We herijken het uitvoeringsbeleid Positieve gezondheid en passen dit waar nodig aan op basis van actuele ontwikkelingen en inzichten. 2. Gemeenschappen geven onder eigen regie vorm aan het zorgen voor elkaar.

Kaderstellende uitgangspunten: •Gemeenschappen kiezen hun eigen vorm(en) en (her)nemen zoveel mogelijk eigenaarschap; •We faciliteren en stimuleren collectieve- en dorpsvoorzieningen; •Daarbij hebben we oog voor de draagkracht en draaglast van de gemeenschap; • Aan regionale/landelijke (preventie) projecten nemen we alleen deel als dit van meerwaarde is voor de inwoners van Peel en Maas en aansluit op lokale initiatieven die voor ons leidend zijn. • We stimuleren de ontwikkeling en inzet van vrijwilligersbeleid. 2.1 In 2026 heeft ook Baarlo onder eigen regie hulp bij het huishouden georganiseerd. Zij hebben daarbij voor een nieuwe werkwijze van toewijzing gekozen, namelijk via het inloopspreekuur en de zorg- aanbieder i.p.v. via een dorpsondersteuner. We monitoren deze nieuwe werkwijze op de ontwikkeling van de omvang van ingezette hulp en op de opbrengst van integrale samenwerking. 2.2 We stellen begin 2027 met inbreng van gemeenschappen en netwerkpartners uitvoerings- beleid vast waarin wordt vastgelegd wat de uitgangspunten zijn op het eigenaarschap en de richting van collectieve voorzieningen zoals de dorpsontmoetingen en hulp bij het huishouden. 2.3 We sluiten aan bij gemeenschapsinitiatieven die zich richten op het zorgen voor elkaar, normaliseren en samenwerking van netwerkpartners uit verschillende domeinen en volgen deze intensief.

Voorbeelden zijn het inloopspreekuur Baarlo en Zorgzaam Dorp Meijel. 2.4 We geven regionaal invulling aan de werkagenda van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). We volgen daarbij de inzet binnen het transformatieplan IZA Noord- en Midden-Limburg Oost, specifiek het onderdeel ‘gebiedsgericht werken’. Hierbinnen geven we verder vorm aan de inzet van dorpsondersteuners en dorpsverbinders in Peel en Maas. Lokaal zetten we onze eigen AZWA middelen in om (nieuwe) lokale initiatieven (verder) te ondersteunen. 3. Inwoners krijgen de ondersteuning en opvang die nodig is. Kaderstellende uitgangspunten: • We doen een brede uitvraag, leveren maatwerk en hanteren een doelmatige insteek; • Bij het aangaan van contracten met zorgaanbieders gaan we uit van een duurzame samenwerking met oog voor lokale aanbieders die zorg dichtbij en op maat kunnen leveren; 3.1 Netwerkpartners doen bij inwoners die de grip op hun leven verliezen steeds vaker een beroep op de gemeente. Deze inwoners vallen tussen wal en schip vanwege hun complexe problematiek, de systeemwereld en lange GGZ- wachtlijsten. We nemen initiatief om met netwerkpartners (o.a. woningcorporaties, zorgaanbieders, politie, huisartsen, zorgcoöperatie) afspraken te maken over de aanpak en rolverdeling in deze casussen.

62 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? • Waar mogelijk stimuleren we de beweging van maatwerkvoorzieningen naar algemene en dorpsvoorzieningen; • Bij opvang en huisvesting van kwetsbare doelgroepen houden we oog voor de leefbaarheid in de omgeving en schakelen we met het veiligheidsdomein indien nodig; • We willen zowel kwantitatief als kwalitatief voldoende woonzorgplekken met 24-uurs toezicht. Dit geldt zowel voor ouderen als mensen met een beperking of ggz- problematiek; • Spreiding van woonzorgcentra voor ouderen over de zes grotere woonkernen; •We geven ruimte aan woonvormen die: a. het zorgen voor elkaar door de bewoners stimuleren en ondersteunen b. de uitstroom uit beschermd wonen bevorderen; • We stimuleren zelfredzaamheid en faciliteren ondersteuning die ertoe bijdragen dat mensen zoveel mogelijk hun eigen regie hebben. 3.2 Op basis van de regionale visie Samen voor Veilig versterken we in 2027 de lokale aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Samen met de regio- gemeenten en Veilig Thuis voeren we het integrale verbeterplan uit. Daarbij sluiten we aan bij de uitgangspunten van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, waarin een sterke lokale infrastructuur, integraal samenwerken en tijdige ondersteuning centraal staan.

We investeren verder in de deskundigheid en samenwerking van ons lokale team en onze ketenpartners, zodat signalen van onveiligheid vroegtijdig worden herkend en opgepakt. 3.3 Sinds de decentralisatie van Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang zijn we zelf betrokken bij complexere casussen en zien we door lange GGZ- wachtlijsten steeds meer cliënten met o.a. angststoornissen en verslavingen. We brengen in beeld hoe groot deze groep is en hoe we onze rol zien bij deze inwoners. 3.4 We stellen de regionale visie 'Meedoen en Wonen' 2027-2031 vast. Samen met de regiogemeenten werken we aan een evenwichtige regionale spreiding van woon- en ondersteuningsvoorzieningen voor kwetsbare inwoners, waaronder de verkenning van een locatie voor maatschappelijke opvang binnen onze gemeente (zogenaamde trajectwoning). Daarnaast volgen we de regionale pilots voor alternatieve woonzorgvormen voor kwetsbare jongvolwassenen. Op basis van de uitkomsten hiervan en de regionale en lokale behoefte onderzoeken we welke vervolgstappen nodig zijn en waar aanvullende woonzorgmogelijkheden gewenst en mogelijk zijn in de regio en in Peel en Maas. 3.5 We stellen begin 2027 de regionale woonzorgvisie vast. Hierin worden regionaal afspraken gemaakt over (de verdeling van) woonzorgvoorzieningen voor ouderen, gehandicapten en ggz (gedeeltelijk overlap met 3.4).

Dit levert input op voor het onderdeel wonen en zorg in het lokale volkshuisvestings- programma dat in 2027 wordt vastgesteld (zie ook programma 1.1 Vitale leefomgeving, programmadoel Wonen). Er wordt daarmee niet nog een lokale woonzorgvisie opgesteld. 3.6 We geven invulling aan de herinvulling van het Klooster in Koningslust. Op basis van het vast- gestelde scenario geven we in 2027 de verbouwing en het beheer vorm. 63 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 3.7 We geven mede uitvoering aan de volks- huisvestingsverordening die per 1 juli 2026 in werking is getreden. We monitoren regionaal en lokaal de toegekende urgenties en brengen dit ter kennis aan de raad. 3.8 We doen mee met de regionale aanbesteding van Omnibuzz waarvoor de gunning eind 2027 plaatsvindt en waarin de overgang van zones naar kilometers wordt meegenomen. 3.9 We participeren in de regionale aanbesteding van hulpmiddelen die eind 2027 wordt gegund. 3.10 We bereiden ons voor op de invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo per 2028. Ook maken we de doorkijk naar 2029 waarbij de huishoudelijke hulp mogelijk uit de Wmo wordt gehaald, met een vangnet. Wat doen we verder binnen dit programma? Eigen regie inwoners • Gezondheidszorg (GGD) via GR Veiligheidsregio Limburg-Noord.

• Deelname aan regionale project Stevig Staan gericht op valpreventie bij ouderen waarbij we de uitvoering in samenspraak met de gemeenschap doen. • Inzetten van ervaringsdeskundigen, o.a. voor projecten, bij dialoogsessies over mentale gezondheid, en bij gesprekken met hulpvragers. Gemeenschappen geven onder eigen regie vorm aan het zorgen voor elkaar • Facilitering en subsidiëring van algemene voorzieningen zoals hulp bij huishouden (Zorgcoöperatie) dorpsinfoloketten, dorpsontmoetingen (inclusief Thoeshoes), dorpsvervoer, de Bonte Specht, inloop GGZ, Huis van Morgen, de Thoesvrijwilliger en Plattelandshoes. • In gesprek met Zorgcoöperatie Peel en Maas over doorontwikkeling van hulp bij huishouden. • Ondersteunen van (inwoner)initiatieven op gebied van wonen, zorg en welzijn. • In gesprek met gemeenschappen over thema’s als mantelzorg, dementie en eenzaamheid. Inwoners krijgen de ondersteuning en opvang die nodig is • Uitvoeren van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning door het voeren van gesprekken, afhandelen van meldingen en aanvragen, geven van informatie en advies etc.. • Brede ondersteuning aan jongvolwassenen via het integraal team jongvolwassenen. • Afgeven urgentieverklaringen bij medische indicaties en beoordelen woongeschiktheid bij casussen Woonkans.

• In gesprek met zorgverzekeraar en zorgkantoor VGZ over doorstroming in de zorgketen, knelpunten in wetgeving en (nieuwe) WLZ-woonzorgvoorzieningen. • Regionaal inkopen van maatwerkvoorzieningen Wmo: hulp bij huishouden, complexe, kort- en langdurende ondersteuning, ouderenondersteuning, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Dit loopt via de MGR Limburg Noord. Hiervoor nemen we deel aan contractgesprekken met zorgaanbieders ter monitoring van geleverde ondersteuning en ontwikkeldoelen. • Regionale contractering van hulpmiddelen; monitoren uitvoering en contractgesprekken. • Regionale contractering van trapliften; monitoren uitvoering en contractgesprekken. • Regionaal inkopen van collectief vervoer via GR Omnibuzz. • Samen met het veiligheidsdomein ambtelijke ondersteuning bieden aan de regiegroep Zorg en Veiligheid. Dit doen we lokaal en regionaal. (aangepast, voorheen o.a. grip op onbegrip) • Advisering over beleid van en aanvragen voor (pré-)mantelzorgwoningen. • | In afstemming met het veiligheidsdomein het aansturen van het lokale zorgnetwerk voor complexe (GGZ-)problematiek. • | Aanpak van huiselijk geweld in afstemming met het veiligheidsdomein, waaronder ouderenmishandeling. • | Samen met preventiemedewerkers van Vincent van Gogh bevorderen we de deskundigheid van medewerkers in het voorliggend veld en bieden we preventie-activiteiten voor (jong)volwassenen.

Algemeen • | Bijdragen aan regionale programma Vitaal en Gezond (onderdeel van Gezondste Regio). • | Handhaving op rechtmatig en doelmatig gebruik van zorg en ondersteuning en toezicht houden op kwaliteit en rechtmatigheid via regionale toezichthouders. • | Periodiek overleg met belangengroepen en Adviesraad Sociaal Domein. Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 LASTEN | BATEN | LASTEN | BATEN | LASTEN | BATEN | LASTEN | BATEN 2.2 | Zorg en | 20.036.658 | 3.505.007 | 19.619.866 | 3.684.764 | 16.438.048 | 3.855.717 | 16.773.234 | 3.908.793 ondersteuning Welke claims en investeringen zijn er met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2027 specifiek toegelicht.

Met betrekking tot programma 2.2 gaat het om de volgende investering en claims: Investering: Kapitaal- Omschrijving van de | Afschrijvings- | Bruto | lasten nr | Betreft kern | investering | termijn | investering | ten laste van exploitatie 18 | Algemeen | Vervoersvoorzieningen Wmo | 5 | 500.000 | 0 Claims: Nr | Omschrijving van de | Betrekking | Kosten | Dekking claim | op periode | 2027 1 | Cliëntsysteem sociaal domein | structureel | 371.000 | 331.000 2 | Team Arbeidsmigranten in kwetsbare positie | structureel | 55.000 | 0 Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • | Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg Noord (MGR SDLN) • | Gemeenschappelijke regeling Omnibuzz • | Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN) In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen. 64 65 Programma: 2.3 Jeugd en onderwijs Alle kinderen en jongeren groeien kansrijk, veilig en gezond op. We werken samen aan een hoopvol toekomstperspectief voor en met kinderen en jongeren, zodat zij in staat zijn een betekenisvol leven te leiden als lid van de gemeenschap en kansen te benutten. We bevorderen actief een omgeving waarin wordt samengewerkt aan een positief opvoedklimaat en aan een verbetering van de leefwereld.

Ontmoetingen tussen ouders en jeugdigen en andere sociale relaties dragen bij aan een versterking van het opvoedkundige klimaat in gezinnen, dorpen, buurten, scholen en kinderopvang. Opvoeden en opgroeien is primair een verantwoordelijkheid van ouders. Zij worden hierin gesteund door een betrokken vitale gemeenschap van informele en formele opvoeders. We geven daarom ruimte aan initiatieven en innovatie op dit gebied. We gaan uit van het versterken van het dagelijks leven van gezinnen. Kleine tegenslagen en strubbelingen horen hierbij. Veel vraagstukken bij gezinnen gaan over deze ‘normale’ opvoed- en opgroeiproblemen. Juist door gezinnen te ondersteunen bij het omgaan met deze vragen, voorkomen we onnodig problematiseren en medicaliseren. Kinderen en gezinnen kunnen met opvoed- en opgroeivragen terecht bij de gezinscoach. Zij bieden zelf hulp en werken samen met het informele netwerk van een gezin en met andere (specialistische) hulp - en zorgverleners. Indien nodig wordt tijdige, passende en kwalitatief goede (specialistische) ondersteuning op maat geboden. Wij bevorderen de veiligheid van de jeugdige in de opvoedsituatie waarin deze opgroeit. We werken integraal en domein-overstijgend samen met partners op lokaal en regionaal niveau. Binnen het sociaal domein is de overgang van 18- naar 18+ geborgd in het integraal team jongvolwassenen.

Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op. Kaderstellende uitgangspunten: • De focus ligt op eigen kracht en de inzet van een sociaal netwerk; • We zetten in op preventief werken en vroegsignalering op meerdere thema’s, waaronder obesitas, verslavingsproblematiek en mentale klachten. We investeren ook in oplossingen op deze thema’s; • We willen een omslag van problematiseren naar normaliseren; • We gaan uit van de brede benadering van Positieve Gezondheid, waarbij een betekenisvol leven met nadruk op veerkracht en eigen regie centraal staan; • We agenderen actief gezondheidsrisico’s, waaronder alcohol en drugs, bij jongeren en ouders en kiezen voor een proactieve aanpak van de problematiek waarbij we netwerkpartners bij elkaar brengen en samenwerken bevorderen; • De basisvoorzieningen zijn aanvullend aan elkaar, stemmen hun aanbod op elkaar af, ontwikkelen dit met elkaar door en zorgen gezamenlijk voor een samenhangend aanbod; • Aan regionale/landelijke (preventie) projecten nemen we alleen deel als dit van meerwaarde is voor de inwoners van Peel en Maas en past bij de beweging naar vitale gemeenschappen.

1.1 Vanuit het uitvoeringsbeleid opvoeden en opgroeien nemen we een rol op de volgende acties: - We evalueren het Actieplan Een sterke basis en stellen samen met partners een jaarplanning op van activiteiten die we gezamenlijk gaan uitvoeren. - We onderzoeken de behoefte aan groepsgerichte voorzieningen en collectief aanbod bij pedagogische basisvoorzieningen. 1.2 Samen met partners vergroten we het aanbod aan voorlichting en workshops over opvoeden en opgroeien en maken deze toegankelijk. 1.3 In het kader van de landelijke hervormingsagenda versterken we onze lokale toegang (Stevige lokale teams) door te investeren in de ontwikkeling van de gezinscoaches en de samenwerking met de partners. 66 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 2. Gemeenschappen geven onder eigen regie vorm aan het opvoeden en opgroeien van hun jeugd. Kaderstellende uitgangspunten: • De pedagogische basisvoorzieningen dragen bij aan de vitaliteit van de gemeenschap vanuit de visie dat een sterke pedagogische gemeenschap van belang is voor het opvoeden en opgroeien van jeugdigen; • We gaan uit van inclusiviteit zodat elk kind zichzelf kan zijn, ongeacht zijn achtergrond of geaardheid; • Het is belangrijk dat kinderen ruimte hebben om te spelen, jongeren elkaar kunnen ontmoeten en ruimte hebben om samen te komen.

Als gemeente stimuleren en faciliteren we initiatieven van en voor jongeren; • De basisvoorzieningen werken samen met en zijn ondersteunend aan de pedagogische gemeenschap. 2.1 Samen met partners stimuleren en faciliteren we het creëren van ontmoetingsplekken voor en door jongeren in samenspraak met het veiligheidsdomein. 2.2 We ondersteunen zo nodig vraagstukken met betrekking tot de toekomstbestendigheid van collectieve jongerenvoorzieningen waarbij jongeren actief betrokken zijn. 3. Kinderen, jongeren en gezinnen krijgen de hulp die nodig is. Kaderstellende uitgangspunten: • Hulp en bescherming vinden bij voorkeur in de eigen omgeving van het kind plaats, hebben (zoveel mogelijk) een tijdelijk en duurzaam karakter en zijn er op gericht om inwoners zo veel mogelijk zelf en met hun omgeving in staat te stellen om het gewone leven (weer) op te pakken; • We verwachten van jeugdhulpaanbieders dat ze zich richten op normaliseren, aansluiten bij het netwerk van het gezin en de gemeenschap en dat ze samenwerken met basisvoorzieningen in Peel en Maas; • Het jeugdhulplandschap in Noord-Limburg is in verschillende segmenten opgedeeld. Per segment zijn duidelijke doelstellingen beschreven en is goed in kaart gebracht hoe we op de juiste manier kunnen sturen.

Dit alles met als doel om de juiste hulp tijdig op de juiste plek in te zetten volgens het uitgangspunt “één gezin, één plan, één regisseur”. 3.1 Vanuit het uitvoeringsbeleid opvoeden en opgroeien nemen we een aanjagende rol aan op de volgende acties: - We onderzoeken waar een collectieve inzet van jeugdhulp wenselijk is. - We onderzoeken in samenwerking met Vorkmeer wat groepsaanpak kan betekenen op actuele thema’s zoals vechtscheidingen en hoogbegaafdheid. 3.2 We stellen beleidsregels op voor gebruikelijke hulp, zodat gezinnen en professionals duidelijkheid hebben over de afweging tussen de eigen mogelijkheden van het gezin en de ondersteuning die vanuit de Jeugdwet kan worden ingezet. 3.3 We geven uitvoering aan het Regionaal Beleidsplan Jeugd 2022 en verder, Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda jeugd waarbij 2027 in het teken staat van Stevige lokale teams. 3.4 We stellen een nieuwe Regiovisie Jeugd Noord- Limburg op, op basis van de nieuwe eisen voor regionale samenwerking uit de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (2026). 3.5 We werken, samen met Midden- en Zuid-Limburg en jeugdhulpaanbieders aan een robuust en toegankelijk jeugdzorglandschap inclusief inbedding van jeugdzorgplus in Limburg.

3.6 We zetten regionaal en lokaal breder in op domeinoverstijgende samenwerking met onder andere onderwijs, volwassenenzorg en bestaans- zekerheid aangezien problemen van jeugdigen vaak veroorzaakt worden door problemen van ouders. 67 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 4. Kinderen en jongeren krijgen gelijke kansen om op te groeien tot zelfstandige jongvolwassenen. Kaderstellende uitgangspunten • Talentontwikkeling vindt naast thuis en in de buurt ook plaats op de kinderopvang, scholen, en culturele- en sportverenigingen, zowel fysiek als online; • Het bevorderen van kansengelijkheid richt zich op het tegengaan van onderwijsachterstanden door middel van Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE); • Het behalen van een maatschappelijke startkwalificatie (havo-, vwo-diploma of een mbo- diploma vanaf niveau 2) is van belang, want daarmee vergroten jongeren hun kansen op een baan en dus hun toekomstperspectief. 4.1 We geven vervolg aan het onderzoek naar de mogelijkheden voor kinderopvang van kinderen 0-4 jaar in de noodopvang voor asielzoekers. 4.2 We herijken, in samenwerking met de regiogemeenten, het handhavingsbeleid Wet Kinderopvang. 4.3 We realiseren een structurele samenwerking tussen onderwijs en gemeente om jongeren te betrekken bij maatschappelijke onderwerpen.

Wat doen we verder in dit programma? Veilig en gezond opgroeien • Faciliteren van een pedagogische samenleving: - Stimuleren en faciliteren van ontmoeting. - Stimuleren en faciliteren van talentontwikkeling en constructieve tijdsbesteding. - Stimuleren en faciliteren van verbinden van ouders. - Ondersteuning van goede basisvoorzieningen zoals kinderopvang, primair en middelbaar onderwijs, consultatiebureau, jeugd- en jongerenwerk en gezinscoach. • Deelname aan het regionale programma Kansrijke Start om de omstandigheden voor een kind van -9 maanden tot de leeftijd van 2 jaar zo optimaal mogelijk te maken. • Samenwerken met de GGD aan de uitvoering van wettelijke en aanvullende taken op het gebied van gezondheid, preventie en jeugdgezondheid. • Inzetten op beschermende factoren (niet probleemgericht) en preventie van mentale problemen. • Faciliteren van de lokale en regionale samenwerking op het gebied van alcohol - en drugspreventie. • Actief en structureel versterken van de samenwerking tussen jeugd, zorg en veiligheid zodat risico’s en overlast vroegtijdig worden gesignaleerd en ondersteuning meer integraal wordt ingezet. • Samenwerken met het jeugd- en jongerenwerk aan een sterke pedagogische basis voor jongeren. • Onderhouden van contact met de jongerencentra in Peel en Maas en ondersteunen van de samenwerking tussen jongerencentra en de gemeente.

• Versterken van de samenwerking tussen en met de basisvoorzieningen. • Ondersteunen van, en partnerschap in, een bestuurlijk netwerk opvoeden en opgroeien Peel en Maas. Hulp voor jeugdigen en gezinnen • Inzetten van gezinscoaches die zelf hulp en ondersteuning kunnen bieden aan gezinnen en die indien nodig andere beschikbare ondersteuning binnen het sociaal domein of gespecialiseerde hulp in kunnen zetten én faciliteren dat ouders regie voeren over de opvoeding van hun kind. • Actief ingrijpen als de veiligheid van het kind in het geding is. • Uitvoeren programmaplan Samen voor Veilig. • Duurzaam verbeteren van het jeugdhulpstelsel, onder andere via Hendig. We zijn hierbij ook in dialoog met de jeugd zodat we weten wat er bij hen speelt en wat zij belangrijk vinden. • Volgen van ontwikkeling van bestendigen van Hendig met o.a de Raad van Richting bestaande uit jongeren, ouders en mensen met ervaringskennis. • Deelnemen aan het Consortium van Markt naar Mens via Hendig. • Op het gebied van handhaving en toezicht vroegtijdig informeren van zorgaanbieders en jongeren en/of hun ouders over hun contractuele verplichtingen en rechten om fraude te voorkomen. Handhaving op rechtmatig en doelmatig gebruik van jeugdhulp en toezicht houden op rechtmatigheid via regionale toezichthouders.

• Met aanbieders en contractmanagement (MGR) voeren van contractgesprekken ter monitoring van de contracten en ontwikkelgesprekken over het realiseren van de ontwikkeldoelen. 68 Groeien naar zelfstandigheid • Stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen door in samenwerking met partners in de kinderopvang het aanbieden van een Peuterprogramma, Voorschoolse Educatie en kinderopvang op maat via een Sociaal Medische Indicatie. • De uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van toezicht en handhaving van de kwaliteit van de kinderopvang. • Inzetten van de leerplichtambtenaar om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk kinderen van het recht op onderwijs kunnen genieten. • Organiseren van het leerlingenvervoer. • Bevorderen dat alle kinderen en jongeren samen opgroeien in een inclusieve samenleving: samen spelen, samen naar school, samen sporten en gebruik maken van dezelfde voorzieningen. • Faciliteren van (talent)ontwikkeling en ontplooiing van jeugdigen door onder andere verstrekken van waarderingssubsidies aan verenigingen en het faciliteren van initiatieven van jeugdigen. • Zorgdragen voor het beschikbaar houden van het (lokale en regionale) opvang en onderwijs voor asielzoekerskinderen.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: Programma 2027 2028 2029 2030 LASTEN BATEN LASTEN BATEN LASTEN BATEN LASTEN BATEN 2.3 Jeugd en onderwijs 22.389.336 556.082 23.054.221 1.096.112 23.631.210 1.096.756 24.294.360 1.105.767 Welke claims en investeringen zijn er met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2027 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 2.3 zijn geen specifieke investeringen en/of claims opgenomen. Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg Noord (MGR SDLN) • Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN) In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen. 69 Thema 3: Vitale Gemeenschappen Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Vitale Gemeenschappen. Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan de ambitiegesprekken. Gedeelde ambitie Vitale Gemeenschappen Peel en Maas is een gemeente van gemeenschappen met veel gemeenschappelijke kenmerken, maar ook een eigen karakter.

Ze wisselen initiatieven uit en zijn bereid om van elkaar te leren, elkaar te inspireren en elkaar te helpen. “Kernen zijn verschillend. Hele actieve en meer laid back kernen. Dat wil niet zeggen dat er minder gemeenschapszin is” Gemeenschapskracht In gemeenschappen is er sprake van een gevoel van verbondenheid ofwel naoberschap . Daardoor kijken mensen naar elkaar om en helpt en zorgt iedereen voor elkaar. De kracht van nabijheid is daarbij het uitgangspunt en elkaar kennen is belangrijk. Deze verbondenheid is de basis om met elkaar de maatschappelijke opgaven en vraagstukken in een gemeenschap op te pakken. De gemeente en de maatschappelijke organisaties sluiten daarop aan en ondersteunen waar nodig en gevraagd. Gemeenschappen nemen initiatieven op het gebied van gemeenschapszorg en maken het zorgen voor elkaar weer meer vanzelfsprekend. Zodat het, ook met het gegeven dat de beschikbaarheid van (professionele) zorg onder druk staat, goed leven blijft in Peel en Maas. Gemeenschappen zetten hun kracht ook in bij de uitdagingen op het gebied van duurzaamheid en veiligheid. Er is een gedeeld verlangen naar een beeld dat iedere inwoner voor de gemeenschap in beweging wil komen en een nieuwe generatie kartrekkers op natuurlijke momenten de huidige generatie opvolgt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://peelenmaas.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3d9c89a3-2d79-44c1-86c5-2f527783d214?agendaItemId=a772dbbb-27d4-4cc2-9b08-06b0d6fcf59b