2026-098 03 Begroting 2027 Peel en Maas
Tekst van het document
De totale investering bedraagt € 2.455.000 en wordt deels gedekt met € 755.000 aan middelen bedoeld voor KRW uit het huidige GRP | (Gemeentelijk RioleringsPlan). | De aanvullende investering wordt meegenomen in het nieuwe WRP (Water- en Rioleringsprogramma). 2a | Baarlo Koninginnebuurt afkoppelen en duurzaam veilig inrichten (wegen) Relatie met: Programma 1.2: Beheer fysieke leefomgeving, WRP Dit betreft duurzaam veilig en klimaatadaptief herinrichten van de openbare ruimte. In 2025 is al budget beschikbaar gesteld om dit werk voor te bereiden. Deze investering richt zich met name op de bovengrondse opgaven. Omdat de herinrichting meerdere jaren in beslag neemt, wordt de kredietaanvraag verspreid over 2 jaar: i 2027 € 2.100.000 en in 2028: € 1.000.000. 2b | Baarlo Koninginnebuurt afkoppelen en duurzaam veilig inrichten (KRW, riolering) Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving, WRP Dit betreft een opgave vanuit de Kaderrichtlijn Water (KRW), een Europese richtlijn die voorschrijft dat de waterkwaliteit in oppervlaktewater aan bepaalde eisen moet voldoen. Het KRW-aandeel vanuit de riolering richt zich op het klimaatadaptief herinrichten van de openbare ruimte. Door bij herinrichtingsprojecten niet alleen vervangingsopgaven op te pakken, maar ook integraal te kijken naar waterberging en afkoppeling, wordt het gemengde rioolstelsel ontlast.
Dit draagt direct bij aan het terugdringen van vuilwateroverstorten op oppervlaktewater, wat een belangrijke KRW-doelstelling is. Voor de uitvoering van alle maatregelen aan de riolering binnen de Koninginnebuurt is tot en met 2028 een bedrag van € 4.650.000 begroot. Dit bedrag vragen we gefaseerd aan | en de dekking wordt meegenomen in het WRP | ; in 2027 € 3.150.000 en in 2028 € 1.500.000. 3 | Extra vervangen vrijvervalrioleringen Merwijck Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving, | WRP Tijdens de uitvoering van de klimaatadaptieve herinrichting in Merwijck | is gebleken dat de ondergrondse situatie afwijkt van de oorspronkelijke uitgangspunten. De technische staat van de bestaande riolering blijkt aanzienlijk slechter dan vooraf ingeschat, waardoor vervanging van een | groter | deel | dan | geraamd | noodzakelijk | is. | Deze | onvoorziene | maatregel | voorkomt toekomstige verzakkingen, overlast en hoge herstelkosten, maar leidt wel tot een overschrijding van het projectbudget. Dekking wordt meegenomen in WRP (Water- en Rioleringsprogramma). 27 28 Bevordering verkeersveiligheid De investeringen in deze rubriek hebben een relatie met programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving en dragen o.a. bij aan doelstelling 1.
‘Een kwalitatief goede, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die rekening houdt met de karakteristieke ei genschappen van (de kernen in) Peel en Maas en 2. ‘De openbare ruimte is van en voor iedereen, is veilig en toegankelijk en nodigt uit om te ontmoeten en te bewegen’. 4 Reconstructie wegvakken, incl. kleine verkeersremmende maatregelen Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving Dit betreft grote reparatievakken en verkeersmaatregelen binnen onze gemeente. De huidige staat van sommige we gen brengt risico's met zich mee voor de verkeersveiligheid en doorstroming. Met deze middelen kunnen we urgente reconstructiewerkzaamheden uitvoeren en passende maatregelen treffen. Een tijdige aanpak voorkomt verdere schade en hogere kosten in de toekomst . Hiervoor is een structurele jaarlijkse investering van € 500.000 nodig (afschrijvingstermijn 40 jaar). 5 Renovatie wegkanten (graskanttegels) Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving Dit betreft het renoveren van wegkanten langs diverse wegen om de verkeersveiligheid te waarborgen en schade aan voertuigen te voorkomen. De maatregelen betreffen het verlagen van bermen en het vervangen van grastegels. Overige infrastructurele werken De investeringen in deze rubriek hebben een relatie met programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving en dragen o.a. bij aan doelstelling: 1.
‘Een kwalitatief goede, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die rekening houdt met de karakteristieke eigenschappen van (de kernen in) Peel en Maas’ en 2. ‘De openbare ruimte is van en voor iedereen, is veilig en toegankelijk en nodigt uit om te ontmoeten en te bewegen’ 6 Vervangen speeltoestellen 2027 Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving Het betreft het planmatig vervangen van speeltoestellen die technisch zijn afgeschreven. Volgens een besluit bij de B egroting 2022 wordt hiervoor jaarlijks een krediet ter beschi kking gesteld. Dit bedrag staat los van de € 400.000 die in 2022 beschikbaar is gesteld; dat bedrag is bestemd voor uitbreiding van speelvoorzieningen. 7 Aansluiten openbare verlichting Giel Peetershof fase I op openbaar lichtnet Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving Tijdens de realisatie van Giel Peetershof Fase 1 (2016/2017) is gekozen voor een duurzaam verlichtingsnet met een externe energiebron in de vorm van een zonnepaneelbloem. Deze keuze heeft geleid tot een apart net voor de openbare verlichting. Uit onderzoek blijkt dat de huidige kabel niet voldoet aan de veiligheidsnormen en volledig moet worden vervangen. We willen geen apart net beheren en daarom gaan we dit systeem aansluiten op het reguliere net van netbeheerder Enexis. Riool en afvalwater beheer Dit betreft investeringen aan het rioolstelsel.
We volgen hierin het Water en Rioleringsprogramma (WRP) 2027-2031. In dit plan zijn deze investeringen uitgebreid uitgewerkt. De investeringen in deze rubriek hebben een relatie met programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving en dragen o.a. bij aan doelstelling 1. ‘Een kwalitatief goede, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die rekening houdt met de karakteristieke eigenschappen van (de kernen in) Peel en Maas’ en 3. ‘De openbare ruimte is klimaatbestendig’. 8 Renovatie vervanging vrijvervalriolering 2027 Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving, WRP We verbeteren waar nodig het functioneren van de riolering. De komende jaren optimaliseren we het functioneren van het vrijvervalriool. 29 9 Renovatie hoofdgemalen 2027 Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving, WRP Gemalen, drukriolering en IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater) vervangen of renoveren we als dat nodig is. 10 Renovatie drukriolering 2027 Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving, WRP Gemalen, drukriolering en IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater) vervangen of renoveren we als dat nodig is. 11 Optimalisatie mechanische leidingen 2027 Relatie met: Programma 1.2: Beheer fysieke leefomgeving, WRP Gemalen, drukriolering en IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater) vervangen of renoveren we als dat nodig is.
Bedrijfsvoering In deze rubriek zijn diverse investeringen opgenomen die verband houden met eigen bedrijfsvoering. Dat betreft o.a. bedrijfsmiddelen voor de buitendienst (programma 6.1) en gemeentelijke accommodaties. 12 Vernieuwen gronddepot Kruisstraat Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving, 6.1 Bestuur, communicatie en dienstverlening De inrichting van het gronddepot in Meijel is sterk verouderd. Het is van belang om grond binnen de gemeente te kunnen opslaan voor onze eigen buitendienst en externe aannemers. Door het huidige depot te moderniseren kan het efficiënter worden gebruikt en kunnen we garanderen dat deze voor de toekomst bruikbaar blijft. 13 Verzwaren netaansluiting werf buitendienst Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving, 6.1 Bestuur, communicatie en dienstverlening Uit extern onderzoek blijkt dat een verzwaring van de netaansluiting en het gecontracteerde vermogen nodig is om het wagenpark en de machines na 2030 verder te elektrificeren. Een aanvraag voor 630 kVA-aansluiting is ingediend, met een mogelijke wachttijd van tien jaar. Voor de voorbereiding op de toekomstige laadbehoefte wordt een investeringskrediet van € 500.000 aangevraagd. De uitvoering kan stapsgewijs plaatsvinden, maar mogelijk ook in één keer. Door onzekerheid over het tijd spad is niet zeker of dit bedrag uiteindelijk volledig toereikend is.
14 Verhogen budget tractiemiddelen Relatie met: Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving, 6.1 Bestuur, communicatie en dienstverlening Om te voldoen aan de vervangingsbehoefte van tractiemiddelen boven de reguliere vervanging is een verhoging van € 44.000 nodig op het structurele tractiebudget van € 418.000. Na verhoging bedraagt het structurele tractiebudget € 462.000. Deze verhoging zor gt ervoor dat tractiemiddelen tijdig kunnen worden vervangen. Dit draagt bij aan de continuïteit en efficiëntie van de bedrijfsvoering. 15 Renovatie sanitaire ruimten TV Grootveld Relatie met: Programma 3.3 Sport en bewegen, 6.1 Bestuur, communicatie en dienstverlening Bij de locatie TV Grootveld zijn de sanitaire ruimten (douchruimten en toiletten) toe aan een renovatie. De aanwezige verouderde leidingen zijn weggewerkt in de wanden en plafonds en zorgen voor lekkages. Plaatselijk herstel is niet mogelijk zonder het teg elwerk en plafonds te beschadigen. In de afgelopen periode zijn al meerdere noodreparaties uitgevoerd. Gezien het bouwjaar van de locatie (1984) en de huidige staat van de installaties, is het aannemelijk dat ook in de toekomst vaker noodreparaties nodig z ullen zijn. Voor de renovatie van de sanitaire ruimten is € 65.000 benodigd.
30 16 Renovatie daken gemeentelijke accommodaties Relatie met: Programma 3.3 Sport en bewegen, 6.1 Bestuur, communicatie en dienstverlening Bij diverse gemeentelijke accommodaties zijn daken/dakdelen toe aan renovatie of het aanbrengen van een nieuwe daklaag (overlagen). Het betreft de accommodaties: VV Baarlo, LTC Tonido - Baarlo, Huissen 5 - Baarlo, VV Helden, TV Grootveld - Panningen, Gymzaal de Riet - Panningen, SV Panningen en Gymzaal Koningslust. De aanleiding voor een dakrenovatie kan verschillend zijn. Zo kan sprake zijn van terugkerende lekkages waarbij steeds opnieuw herstelmaatregelen nodig zijn. Ook kan het wenselijk zijn om lekkages en de daarmee samenhangende gevolgschade preventief te voor komen. Voor de renovatie van de daken of dakdelen op de verschillende locaties is € 195.000 benodigd. 17 Bibliotheek Maasbree Relatie met: Programma 3.4 Kunst en Cultuur, 6.1 Bestuur, communicatie en dienstverlening Bij de bibliotheek Maasbree, met als bouwjaar 1984, zijn de toiletruimten sterk verouderd en aan renovatie toe. Het tegelwerk en het toiletinterieur zijn sterk verouderd, waardoor ruimten steeds lastiger hygiënisch schoon te houden zijn. Daarnaast zijn de ruimten niet meer representatief. Naast de renovatie van de toiletruimten is het van belang om het binnenklimaat in de bibliotheek te verbeteren.
Met name in het voorjaar en de zomer kunnen de temperaturen in het gebouw sterk oplopen. Door het toepassen van zonwering en airconditioning kan de temperatuur beter worden gereguleerd en wordt een aan genamer binnenklimaat gerealiseerd. Dit is des te relevanter omdat bibliotheken tijdens perioden van extreme hitte een belangrijke rol kunnen vervullen als plek waar inwoners verkoeling kunnen zoeken. Op dit moment kan de bibliotheek in Maasbree deze functie onvoldoende bieden. Daar waar andere bibliotheken binnen Peel en Maas wel beschikken over airconditioning. Voor de renovatie van de toiletruimten en verbetering binnenklimaat is een budget van € 41.500 nodig. Sociaal domein De investeringen in de rubriek sociaal domein hebben een relatie met programma 2.2 Zorg en ondersteuning en dragen o.a. bij aan doelstelling 1. ‘Inwoners voeren zoveel mogelijk zelf de regie op hun leven en zijn zo zelfredzaam mogelijk’ en 3. ‘Inwoners krijgen de ondersteuning en opvang die nodig is‘. 18 Wmo vervoersvoorzieningen Relatie met: Programma 2.2 Zorg en ondersteuning Het gaat om de r eguliere aanschaf van vervoersvoorzieningen in het kader van de Wmo die aan cliënten in bruikleen worden gegeven maar waarvan de gemeente eigenaar blijft. De kapitaallasten zijn gedekt binnen de bestaande budgetten in de begroting.
Overige In deze rubriek zijn investeringen opgenomen die niet onder de overige onderdelen vallen . 19 Raamkrediet strategische verwervingen Relatie met Programma 1.1 Vitale leefomgeving Het college heeft op basis van de Gemeentewet de bevoegdheid tot het doen van private rechtshandelingen als daarvoor budget door de gemeenteraad beschikbaar is gesteld. In de praktijk betekent dit dat het college bevoegd is om grond en onroerend goed te verwerven in een grondexploitatie aangezien hier vanuit de grondexploitatieraming budget voor is. Om ook in situaties waar dat wenselijk is buiten de grondexploitatie om snel en adequaat te kunnen handelen wordt een raamkrediet gevraagd. Binnen dit raamkrediet kan het college strategische verwervingen doen waarbij de bepalingen van de nota grondbeleid Peel en Maas van toepassing zijn. Dat wil zeggen dat als het gaat om aankopen boven de € 750.000 of die substantieel boven de marktprijs worden aangekocht de gemeenteraad vooraf moet worden geïnformeerd. Aangezien het bij deze strategische verwervingen veelal aankoop van gronden betreft heeft dit verder geen directe financiële consequenties. Er hoeft immers niet over te worden afgeschreven omdat de waarde niet afneemt. Mochten er wel financiële consequenties zijn bij een aankoop dan wordt daarvoor in principe de reserve ‘fonds strategische verwervingen’ ingezet.
Om in 2027 een raamkrediet van € 5.000.000 beschikbaar te hebben vragen we om ophoging van het restantkrediet uit 2026. Claims Begroting 2027 Nr | Omschrijving van de | Betrekking | Kosten | Dekking* | Kosten | Dekking* | Kosten | Dekking* | Kosten | Dekking* claim | op periode | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Cliëntsysteem sociaal domein | structureel | 371.000 | 331.000 | 40.000 | 0 | 40.000 | 0 | 40.000 | 0 2 | Team Arbeidsmigranten in kwetsbare positie | structureel | 55.000 | 0 | 55.000 | 0 | 55.000 | 0 | 55.000 | 0 3 | Exploitatiesubsidie PopPlaza Peel en Maas | structureel | 55.000 | 0 | 55.000 | 0 | 55.000 | 0 | 55.000 | 0 4 | Cultuureducatie en -participatie | structureel | 30.000 | 0 | 30.000 | 0 | 30.000 | 0 | 30.000 | 0 5 | E-dienstverlening; Huwelijk en Partnerschap | structureel | 67.000 | 0 | 33.000 | 0 | 33.000 | 0 | 33.000 | 0 6 | Onderhoudskosten velden buitensport | structureel | 40.000 | 0 | 40.000 | 0 | 40.000 | 0 | 40.000 | 0 7 | Onderzoek DOK6 en sociaal- en cultureel-historisch centrum | 2027 + 2028 | 75.000 | 75.000 | 75.000 | 75.000 | 0 | 0 | 0 | 0 8 | Uitbreiding toezicht en handhaving (BOA's) | structureel | 200.000 | 0 | 200.000 | 0 | 200.000 | 0 | 200.000 | 0 9 | Transitie buitengebied | structureel | 100.000 | 0 | 100.000 | 0 | 100.000 | 0 | 100.000 | 0 10 | Versnelling woningbouw | 2027 - 2029 | 1.100.000 | 1.100.000 | 1.100.000 | 1.100.000 |
1.300.000 | 1.300.000 | 0 | 0 2.093.000 | 1.506.000 | 1.728.000 | 1.175.000 | 1.853.000 | 1.300.000 | 553.000 | 0 *Dekking kan bestaan uit een bestaande begrotingspost, voorziening, reserve, bijdrage van derden etc. 31 32 Toelichting claims 2027 – 2030 1 Cliëntsysteem Sociaal domein Relatie met: Programma 2.2 Zorg en Ondersteuning en Programma 2.3 Jeugd en onderwijs We werken binnen Wmo en jeugdhulp al vele jaren met een bepaald systeem . Dit systeem sluit inmiddels onvoldoende aan bij de gewenste wendbaarheid, proceskwaliteit en digitale dienstverlening binnen het sociaal domein. Er bestaan nieuwe systemen die veel flexibeler zijn qua procesinrichting en waarin ook veranderingen in wet- en regelgeving eenvoudig doorgevoerd kunnen worden. Ook beschikken dit soort systemen over een integraal gezinsdossier, waarin alle voorzieningen van een gezin overzichtelijk worden gepresenteerd, wat een integrale en efficiënte aanpak bevordert. Dit alles zorgt voor snellere afhandeling van aanvragen, kortere wachttijden en meer ruimte voor persoonlijke ondersteuning waar dat echt nodig is. Daarnaast beschikken nieuwe oplossingen over een inwoner- en/of aanbiedersportaal waarmee inwoners en professionals digitaal kunnen samenwerken. Dit verhoogt transparantie, eigenaarschap en betrokkenheid.
We schatten de structurele meerkosten in op € 40.000 per jaar en voor de aanschaf en implementatie wordt een incidenteel budget van € 331.000 geraamd. 2 Team Arbeidsmigranten in kwetsbare positie (TAK) Relatie met: Programma 2.2 Zorg en Ondersteuning en Programma 2.3 Jeugd en onderwijs Het TAK ‑team valt onder het Zorg - en Veiligheidshuis en ondersteunt sinds 2024 dakloze en dreigend dakloze EU ‑arbeidsmigranten in Noord ‑Limburg. Dit gebeurt met straatgerichte hulp, waarbij straathoekwerkers bemiddelen naar werk, huisvesting of (waar passend) terugkeer naar het land van herkomst. De aanpak is succesvol gebleken en sluit aan bij programmadoel 3 ‘Inwoners krijgen de ondersteuning en opvang die nodig is’ van programma 2.2 en programmadoel 6 ‘Een Peel en Maas waarin de afstemming en samenwerking tussen het zorg - en veiligheidsdomein vanzelfsprekend is ’ van programma 5.1. De gemeente Venlo financierde dit tot en met 2025; nu wordt gevraagd de kosten gezamenlijk te dragen. De bijdrage betreft een globale raming op basis van inwoner saantallen, zonder aftrek van mogelijke POK ‑gelden (rijksgelden die het Zorg- en Veiligheidshuis ontvangt om de dienstverlening aan kwetsbare inwoners te verbeteren).
3 Exploitatiesubsidie PopPlaza Peel en Maas Relatie met: Programma 3.4 Kunst en cultuur Stichting PopPlaza Peel en Maas vervult een belangrijke rol in het stimuleren van muziekbeoefening en talentontwikkeling, met name onder jongeren . Daarnaast draagt het bij aan een sterke lokale culturele infrastructuur op het gebied van popmuziek en cultuurparticipatie. De subsidie aan Stichting PopPlaza Peel en Maas is in het afgelopen jaar (deels) gedekt vanuit de Brede SPUK regeling. Met het wegvallen van deze middelen per 2027 ontstaat een structureel tekort. Om deze functie te behouden en uitvoering te geven aan uitvoeringsafspraak 2.2 (‘In 2026 maken we nieuwe afspraken met Stichting Pop Plaza Peel en Maas, zodat we popcultuur op basis van behoefte kunnen blijven stimuleren’) wordt voorgesteld de subsidie vanaf 2027 voort te zetten. Het budget Meer muziek in Peel en Maas wordt dan met het genoemde bedrag van € 55.000 verhoogd. 4 Cultuureducatie en -participatie, waaronder organisatie FIK festival en verhoging professionele ondersteuning Museum Peel en Maas Relatie met: Programma 3.4 Kunst en cultuur In 2026 is het uitvoeringsbeleid Cultuurstimulering vastgesteld . Voor de versterking van cultuureducatie en cultuurparticipatie (uitvoeringsbeleid cultuurstimulering 2026 -2029) wordt voorgesteld het budget structureel te verhogen met € 30.000 per jaar.
Met deze verhoging wordt een bedrag van € 12.000 per jaar ingezet voor de ontwikkeling en uitvoering van het FIK-festival georganiseerd door het VONC Collectief. Dit collectief bestaat uit de volgende partners: Omroep P&M, Bibliotheek Maas en Peel, DOK6 Theater, DOK6 Cinema, PopPlaza Peel en Maas, Het Bouwens en Museum Peel en Maas. Het FIK festival draagt bij aan cultuurstimulering voor in het bijzonder jongeren en is daarmee in lijn met de doelstellingen van het uitvoeringsbeleid Cultuurstimulering. Daarnaast maakt de budgetverhoging het mogelijk om bij Museum Peel en Maas de professionele ondersteuning op het gebied van cultuureducatie en -participatie te subsidiëren. De subsidie aan Museum Peel en Maas is in het afgelopen jaar (deels) gedekt vanuit de Brede SPUK regeling. Met het wegvallen van deze middelen per 2027 ontstaat een structureel tekort van € 18.000. Aanvullende budgettaire ruimte maakt het mogelijk om uitvoering te geven aan uitvoeringsafspraak 1.3 ( ‘We ondersteunen Museum Peel en Maas bij de professionalisering, het vergroten van zichtbaarheid en de samenwerking met erfgoed en onderwijspartners ’). 33 5 E-dienstverlening; Huwelijk en Partnerschap Relatie met Programma 6.1 Bestuur,communicatie en dienstverlening/ uitvoeringsafspraken 5.2-5.3 In 2026 zijn we gestart met de implementatie van de e -dienstverlening.
Hierbij worden aanvraagprocessen Burgerzaken zoveel als mogelijk ook online aangeboden via onze eigen website. In 2027 willen we deze dienstverlening verder uitbreiden met de module Huw elijk en Partnerschap. Met deze uitbreiding kan het aanstaande bruidspaar alle zaken met de gemeente zelf online regelen. De implementatie draagt bij aan: • Klantvriendelijkere dienstverlening waarbij inwoners eenvoudig op elk gewenst moment een aanvraag kunnen doen en het dossier kunnen aanvullen of wijzigen; • Snellere procedures door het gebruik van digitale aanvraag, digitale betalingen, agendafunctionaliteit en verdere automatisering van het proces; • Minder administratieve lasten door het beperken van papierwerk, fysieke post en bijbehorende portokosten; • Veiligere en minder fraudegevoelige processen door digitale verwerking en controle van gegevens. De kosten bedragen structureel € 33.000 en in 2027 nog incidenteel € 34.000 voor de implementatie. 6 Onderhoudskosten velden buitensport Relatie met: Programma 3.3 Sport en bewegen / uitvoeringsafspraak 1.2 We maken een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor alle niet -boventallige natuurgrasvoetbalvelden en het grasveld op het Thyas -complex. Met als doel een gewenst kwaliteitsniveau te bereiken en te behouden. We verwerken de onderhoudsopgave in de meerjarige planning.
Hierdoor ontstaat inzicht in de noodzakelijke onderhoudsmaatregelen, de bijbehorende kosten en het moment waarop deze uitgevoerd moeten worden. De benodigde middelen zijn nodig om deze onderhoudsopgave tijdig te kunnen uitvoeren, zodat onderhoud planmatig kan worden uitgevoerd en achterstallig onderhoud wordt voorkomen. 7 Toekomst DOK6 en sociaal-cultuur-historisch centrum Relatie met programma 3.4 Kunst en cultuur / uitvoeringsafspraak 1.1 en 2.1 Samen met culturele instellingen en cultuurmakers wordt de mogelijkheid onderzocht om een sociaal-cultureel en historisch centrum op te richten. De uitkomsten van dit onderzoek zijn richtinggevend voor de verdere uitwerking van de businesscase voor een toekomstbestendig DOK6. Op basis hiervan worden verschillende ontwikkelscenario’s voor D OK6 onderzocht en wordt inzicht geboden in de benodigde aanpassingen en investeringen. Daarmee vormt de businesscase een basis voor toekomstige besluitvorming over de rol, functie en inrichting van DOK6, in samenhang met de mogelijke ontwikkeling van een sociaal-cultureel en historisch centrum. Voor de uitvoering van beide onderzoeken is tijdelijk extra capaciteit nodig. Daarnaast zijn middelen nodig voor het uitvoeren van onderzoek en het inzetten van specifieke externe expertise. Voorgesteld wordt de hiervoor benodigde middelen te onttrekken aan de algemene reserve.
8 Uitbreiding toezicht en handhaving (BOA’s) Relatie met programma 5.1 Integrale veiligheid / uitvoeringsafspraken 7.1 en 7.2 én Uitwerking Amendement Begroting 2026 Peel en Maas, behorende bij Begroting 2026 In het kader van de uitvoering van het door de raad aangenomen amendement wordt voorgesteld de BOA-capaciteit structureel uit te breiden met 2 fte. Uit analyse van de huidige inzet blijkt dat de beschikbare capaciteit onvoldoende is om de toenemende vraag naar toezicht, handhaving en preventie volledig op te vangen. Daarbij moeten regelmatig keuzes worden gemaakt in de uitvoering en prioritering van werkzaamheden. Met deze uitbreiding wordt invulling gegeven aan de ambitie uit het amendement om te bezien of de huidige handhavingscapaciteit toereikend is en deze waar nodig te versterken. De extra capaciteit wordt ingezet voor zichtbaarheid, toezicht en handhaving in de openbare ruimte met bijzondere aandacht voor ons uitgebreide buitengebied . Hiermee wordt de slagkracht op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, preventie en handhaving versterkt. De voorgenomen herziening van het landelijke boa -stelsel richting 2028 kan verdere gevolgen hebben voor de inrichting, omvang en kwaliteitseisen van de gemeentelijke boa -organisatie.
De precieze personele en financiële impact hiervan is op dit moment nog onvoldoende inzichtelijk, en daarom niet meegenomen in deze claim, en wordt de komende jaren nader duidelijk. De hiermee gemoeide kosten zijn: Personeelskosten 2 fte € 150.000 Materieel en uitrusting € 45.000 Noodzakelijke PHB’s: € 5.000 Totaal jaarlijks € 200.000 34 9 Transitie Buitengebied Relatie met programma 1.1 Fysieke leefomgeving / uitvoeringsafspraak 3.2 Het buitengebied van Peel en Maas staat de komende jaren voor een stapeling van complexe ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. De transities op het gebied van stikstof, water, klimaatadaptatie, land- en tuinbouw, spuitzones, de gebiedsgerichte aanpak binnen NOVEX De Peel en de mogelijke uitbreiding van defensie -activiteiten (laagvlieggebied) vragen om intensieve afstemming, integrale beleidsontwikkeling en actieve begeleiding van gebiedsprocessen. Deze ontwikkelingen leiden tot een aanzienlijke toename van werkzaamheden. Zoals opgenomen in de uitvoeringsafspraken onder programma 1.1 Fysieke leefomgeving wordt de samenwerking binnen Novex gebied de Peel geïntensiveerd vanaf 2027. Concreet komt onder andere de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) voor het Meijels Agrarisch Perspectief (MAP) in uitvoering.
Het MAP is als één van de vijf projecten geselecteerd om versneld uit te voeren via de € 300 miljoen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld (via NOVEX de Peel). Om de combinatie van deze verschillende opgaven adequaat te kunnen begeleiden, regie te voeren en kansen voor het gebied te benutten, is uitbreiding van de formatie noodzakelijk. Een heldere analyse van alle ontwikkeling en die spelen en zaken die daaruit voortvloeien (zowel verplichtingen als mogelijkheden) is noodzakelijk. De extra middelen zijn noodzakelijk om in te spelen op de combinatie van deze ontwikkelingen en het daadwerkelijk uitvoering geven aan noodzakelijke opgaven, voornamelijk gericht op de gebieds- gerichte aanpak van het MAP en Novex de Peel. En daarnaast om adequaat in te kunnen spelen op de andere opgaven in het buitengebied zoals ontwikkelingen rondom spuitzones, klimaatopgaven en de transitie van de agrarische sector. Deze opgaven zullen hoe dan ook opgepakt moeten worden en staan in relatie tot uitvoeringsafspraak 3.2. Aangezien het hierbij gaat om structurele taken en kosten kunnen deze niet worden gedekt uit een reserve. 10 Versnelling woningbouw Relatie met programma 1.1 Fysieke leefomgeving / uitvoeringsafspraak 7.1 Om uitvoering te kunnen geven aan het amendement dat de gemeenteraad bij vaststelling van de Begroting 2026 heeft aangenomen is tijdelijk extra capaciteit nodig.
Het amendement betreft een versnelling van de woningbouw zodat er in de periode tot 2035 minimaal 2.000 woningen gerealiseerd kunnen worden. Op 30 juni 2026 is door uw raad een reserve woningbouwopgave ingesteld om de tijdelijke kosten die gemoeid zijn met de versnelling van de woningbouw te kunnen dekken. De verwachting is dat er op diverse onderdelen van de gemeentelijke organisatie extra cap aciteit noodzakelijk is in de komende jaren. Deels willen we dat invullen met het aantrekken van tijdelijk personeel of advisering in opdracht. Dat betreft dan o.a. adviseurs Omgevingsontwikkeling, stedenbouwkundigen, projectleiders omgevingsontwikkeling en een planeconoom. Op het gebied van openbare ruimte zal uitbreiding op ondersteunende functies de noodzakelijk ruimte geven aan de vaste projectleiders en adviseurs. Daarnaast wordt via tijdelijke inhuur nog capaciteit aangetrokken op het gebied van regievoering en projectleiding. In de latere jaren verwachten we ook op het gebied van vergunningverlening wat extra capaciteit nodig te hebben. Op korte termijn vraagt het vraagstuk van de netcongestie extra inzet van medewerkers. De huidige verwachting is dat de piek van de werkzaamheden in de jaren 2027, 2028 en 2029 zal liggen. In die jaren willen we dan ook een beroep doen op de reserve woningbouwopgave. G.
EMU saldo en geprognotiseerde balans De begroting van Peel en Maas is gebaseerd op het stelsel van baten en lasten. Dit betekent bijvoorbeeld dat kosten van investeringen niet volledig ten laste van het begrotingsjaar worden gebracht maar door kapitaallasten worden ‘uitgesmeerd’ over meerdere jaren. De Rijksoverheid werkt op basis van het kasstelsel en alle kosten komen daarbij volledig ten laste van het jaar van uitgave. Het gevolg daarvan is dat de begroting van de gemeente moet worden ‘vertaald’ naar het kasstelsel, om te kunnen bepalen in | hoeverre gemeenten een tekort hebben in het kader van de EMU. In de Septembercirculaire 2026 is per gemeente aangegeven wat de individuele referentiewaarde is. Voor Peel en Maas geldt een waarde van € | 7.151.000 als richtlijn voor een maximaal tekort. De werkelijk verwachte EMU-saldi blijven daar onder. Het EMU-overzicht voor Peel en Maas ziet er als volgt uit: EMU overzicht | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 (bedragen x € 1.000) 1 | Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q.
onttrekking uit reserves | + | -627 | -1.315 | -1.615 | -2.264 (zie BBV, artikel 17c) 2 | Afschrijvingen ten laste van de exploitatie | + | 9.516 | 9.890 | 10.934 | 12.141 3 | Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie | + | 520 | 820 | 820 | 820 4 | Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden | -/- | 11.000 | 13.000 | 13.000 | 13.000 geactiveerd Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en 5 | overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in | + | 0 | 0 | 0 | 0 mindering zijn gebracht bij post 4 Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: 6 | Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen | + | 0 | 0 | 0 | 0 verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord 7 | Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. | -/- | 2.945 | 1.992 | 5.179 | 1.844 (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) 8 | Baten bouwgrondexploitatie: | + | 2.401 | 1.310 | 2.073 | 2.923 Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord 9 | Lasten op balanspost Voorzieningen voor zover deze transacties met | -/- | 1.177 | 1.809 | 624 | 341 derden betreffen Lasten i.v.m.
transacties met derden, die niet via de onder post 1 10 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves | 0 | 0 | 0 | 0 (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten 11 Verkoop van effecten: a | Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) | Nee | Nee | Nee | Nee b | Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie? Berekend EMU-saldo | -3.312 | -5.411 | -6.096 | -6.590 Om het inzicht in de financiële positie van gemeenten te vergroten is in het BBV voorgeschreven dat in de begroting ook een geprognotiseerde balans voor het begrotingsjaar moet worden opgenomen. Die balans is gebaseerd op de werkelijke eindbalans 2025 en vervolgens zijn de individuele posten doorgerekend naar het boekjaar 2027 en verder. Dat betekent dat deze balans dus grotendeels is gebaseerd op ramingen. Daarom moet de balans met enige terughoudendheid worden gebruikt als het gaat om de informatiewaarde ervan.
35 36 Geprognotiseerde balans 2026 – 2030 Activa 1-1-2026 1-1-2027 1-1-2028 1-1-2029 1-1-2030 Passiva 1-1-2026 1-1-2027 1-1-2028 1-1-2029 1-1-2030 Immateriële vaste activa 6.408.588 6.100.660 5.797.500 5.494.942 5.192.666 Eigen vermogen 81.891.338 77.331.634 74.541.845 72.901.814 70.638.272 Materiële vaste activa 194.316.845 190.307.215 195.791.696 201.581.630 207.742.219 Voorzieningen 24.972.750 23.934.302 22.944.996 23.141.509 23.620.553 Financiële vaste activa 10.153.872 8.523.018 8.431.734 6.497.758 6.251.671 Vaste schulden 93.509.451 100.159.191 104.028.323 109.025.241 116.421.965 Totaal vaste activa 210.879.305 204.930.893 210.020.930 213.574.330 219.186.556 Totaal vaste passiva 200.373.539 201.425.127 201.515.164 205.068.564 210.680.790 Voorraden 2.993.189 2.993.189 2.993.189 2.993.189 2.993.189 Uitzettingen met een rente-typische looptijd < 1 jaar 11.881.629 11.881.629 11.881.629 11.881.629 11.881.629 Liquide middelen 2.303.696 2.303.696 2.303.696 2.303.696 2.303.696 Overlopende activa 4.407.480 4.407.480 4.407.480 4.407.480 4.407.480 Overlopende passiva 17.682.429 17.682.429 17.682.429 17.682.429 17.682.429 Totaal vlottende activa 21.585.994 21.585.994 21.585.994 21.585.994 21.585.994 Totaal vlottende passiva 32.091.760 25.091.760 30.091.760 30.091.760 30.091.760 Totaal activa 232.465.299 226.516.887 231.606.924 235.160.324 240.772.550 Totaal passiva 232.465.299
226.516.887 231.606.924 235.160.324 240.772.550 12.409.331 Netto vlottende schuld met rentetypische looptijd < 1 jaar 14.409.331 7.409.331 12.409.331 12.409.331 37 6. Programmabeschrijvingen Leeswijzer: De Begroting 2027 is opgebouwd uit 6 thema’s met 11 programma’s. Bij de beschrijving van de programma’s komen de drie ‘W’ vragen aan de orde: 1) Wat willen we bereiken? 2) Wat doen we ervoor in 2027? 3) Wat gaat het kosten? De vraag ‘Wat willen we bereiken?” betreft de doelen die in de kaderstellingen bij de betreffende programma’s zijn bepaald en zijn de kaderstellende uitgangspunten benoemd. Bij de vraag ‘Wat doen we ervoor in 2027?’ zijn de activiteiten/uitvoeringsafspraken opgenomen waaraan in 2027 prioriteit wordt gegeven. Verder hebben we het onderdeel ‘Wat doen we verder nog binnen dit programma?’ opgenomen. Daarin staat welke (min of meer) reguliere werkzaamheden worden verricht binnen een programma om een zo compleet mogelijk beeld te geven van hetgeen er gebeurt voor het budget dat per programma beschikbaar is. Als onderdeel van “Wat mag het kosten?” is bij de betreffende programma’s opgenomen welke investeringen en claims in 2027 worden voorgesteld in deze begroting. Vastgesteld beleid Per thema zijn door de gemeenteraad al verschillende kaderstellende besluiten genomen.
Onderstaand is een overzicht opgenomen van de belangrijkste besluiten per thema: Thema 1: ruimte • | Structuurvisie buitengebied | 17 december 2008 • | Bestemmingsplan buitengebied | 5 november 2013 • | Structuurvisie kernen en bedrijventerreinen | 31 maart 2015 • | Beleidsuitgangspunten permanente bewoning recreatieterreinen | 14 april 2015 • | Vaststelling structuurvisie wonen Noord-Limburg | 19 april 2016 • | Bestemmingsplan buitengebied 3de reparatieherziening | 18 oktober 2016 • | Uitgangspunten windenergie | 15 maart 2017 • | POL-uitwerking regionale energievisie | 4 december 2018 • | Verordening startersleningen | 26 maart 2019 • | Huisvesting arbeidsmigranten | 16 april 2019 • | POL-uitwerking regionale visie land- en tuinbouw Noord-Limburg | 25 juni 2019 en regionaal ruimtelijk kwaliteitskader • | Nota Bodembeheer Limburg Noord 2020-2029 / Bodemfunctie- | 3 maart 2020 klassenkaart en Bodemkwaliteitskaart Regio Limburg Noord • | Uitgangspunten Regionale EnergieStrategie (2020-018) | 12 mei 2020 • | Verordening startersleningen gemeente Peel en Maas aanpassen | 23 juni 2020 aan de verruimde mogelijkheden van de provincie (2020-034) • | Regionale woonvisie Noord-Limburg 2020-2024 (2020-047) | 22 september 2020 • | Regionale Energiestrategie - RES 1.0 (2021-028) | 8 juni 2021 • | Bodemkwaliteitskaart wegbermen gemeente Peel en Maas (2021 | -029) | 8 juni 2021 • |
Waterketenplan Noord 2021 – 2025 en Gemeentelijk RioleringsPlan Peel en Maas 2022 – 2026 | 12 oktober 2021 • | Participatiebeleid Omgevingswet Peel en Maas | 9 november 2021 • | Adviesrecht van de raad onder Omgevingswet | 9 november 2021 • | Subsidieverordening Investeringsagenda Regio Noord Limburg | 21 december 2021 • | Transitievisie Warmte | 21 december 2021 • | Verordening op de gemeentelijke adviescommissie | ruimtelijke kwaliteit | 22 februari 2022 • | Omgevingsvisie Peel en Maas | 5 juli 2022 • | Invulling behoefte woonwagenstandplaatsen | 13 december 2022 • | Aanpassing beleid huisvesting arbeidsmigranten | 10 oktober 2023 • | Wegsleepverordening Peel en Maas | 6 februari 2024 • | Kaderstelling Ruimte 2024 | 17 april 2024 • | Nieuwe achtervangovereenkomst Waarborgfonds sociale woningbouw | 23 april 2024 • | Nota grondbeleid Peel en Maas | 27 juni 2024 • | Intrekken kwaliteitskader buitengebied en Nota ruimtelijke kwaliteit | 24 juni 2025 • | Intrekken Duurzaamheidsagenda - Beleef Samen Duurzaamheid | 26 mei 2026 • | Uitvoering woningbouwopgave | 30 juni 2026 Thema 2 : sociaal domein • | Meerjarige pilot hulp bij het huishouden als werking van | 7 november 2017 vitale gemeenschappen.
• | Aanpassing in beleidsnotitie pilot algemene voorziening hulp | 5 februari 2019 bij het huishouden • | Regionale samenwerking voor inwoners met complexe problematiek | 21 december 2021 • | Bekostiging leerlingenvervoer gemeente Peel en Maas | 21 december 2021 • | Regionaal beleidsplan jeugd 2022 e.v. | 21 december 2021 • | Dorpsvoorziening hulp bij het huishouden | 21 december 2021 • | Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Peel en Maas Breed offensief | 4 juli 2023 • | Gemeentelijk toezicht op het openbaar primair onderwijs | 6 juni 2023 • | Kaderstelling Sociaal domein 2024 | 17 april 2024 • | Actualiseren verordeningen Sociaal Domein | 23 april 2024 38 • | Intrekken strategische koers NLW | 27 juni 2024 • | Actualiseren verordeningen Maatschappelijke ondersteuning | 17 december 2024 • | BTW-vrijstelling Hulp bij het huishouden | 17 december 2024 • | Intrekken Verordening tegemoetkoming kosten kinderopvang PenM | 28 oktober 2025 • | Oprichting Ontwikkelbedrijf Peel en Maas | 10 maart 2026 • | Actualiseren verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente | 3 februari 2026 Peel en Maas en verordening Jeugdhulp gemeente Peel en Maas • | Toezien, Toezicht en Handhaving Sociaal Domein 2026-2033 | 30 juni 2026 Thema 3: vitale gemeenschappen • | Hoofdlijnen van het subsidie en accommodatiebeleid | 21 december 2010 • | Bekostigingssystematiek
buitensportaccommodaties | 6 mei 2014 • | Erfgoedverordening | 30 september 2025 • | Toekomstig zwemaanbod Peel en Maas | 30 juni 2015 • | Muziekonderwijs | 29 september 2015 • | Bibliotheek Maas en Peel | 7 maart 2017 • | Zelfsturing 3.0 | 4 december 2018 • | Verlenging Pilot Zelfsturing 3.0 | 23 maart 2021 • | Integraal huisvestingsplan (IHP) 2021-2026 | 8 juni 2021 • | Kaderstelling Vitale gemeenschappen 2024 | 17 april 2024 • | Actualiseren algemene subsidieverordening | 17 december 2024 • | Toekomst Kasteel de Keverberg | 24 juni 2025 • | Vaststellen Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Peel en Maas (IHP) | 10 maart 2026 2025-2040 Thema 4: toekomstbestendige economie • | Structuurvisie kernen en bedrijventerreinen | 14 april 2015 • | Provinciaal omgevingsplan Limburg-uitwerking detailhandel | 6 juni 2017 • | POL-uitwerking werklocaties regionale visie bedrijventerreinen | 6 juni 2017 Noord-Limburg • | POL-uitwerking werklocaties regionale visie kantoren Noord-Limburg | 6 juni 2017 • | Regionaal beleid vrijetijdseconomie | 19 december 2017 • | Verordening winkeltijden | 4 december 2018 • | Evaluatie beleid huisvesting arbeidsmigranten short stay 2019 | 20 april 2021 • | Kaderstelling Economie 2024 | 17 april 2024 • | Vaststelling Marktverordening Peel en Maas 2026 | 16 december 2025 Thema 5: integrale veiligheid • | Vaststelling Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Peel
en Maas 2024 | 24 september 2024 • | Kaderstelling integrale veiligheid 2025 | 15 april 2025 • | Technische aanpassing Algemene Plaatselijke Verordening | 30 juni 2026 Thema 6: bestuur, communicatie en dienstverlening • | Treasury-statuut | 4 december 2018 • | Archiefverordening | 5 februari 2019 • | Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Peel | 22 september 2020 en Maas • | Verordening klankbordgesprekken burgemeester en raad Peel en Maas | 8 juni 2021 • | Gedragscode integriteit gemeenteraad Peel en Maas 2022 | 21 december 2021 • | Verordening commissie bezwaarschriften en klachten Peel en Maas | 5 juli 2022 • | Verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning | 11 oktober 2022 39 • | Financiële verordening en controleverordening | 4 juli 2023 • | Nota reserves en voorzieningen 2023 | 4 juli 2023 • | Notitie Activabeleid | 4 juli 2023 • | Advies aanwijzing Omroep P&M als lokale publieke media-instelling | 30 september 2025 • | Herladen kernwaarden Peel en Maas | 16 december 2025 • | Financiële verordening 2026 | 3 februari 2026 • | Kaderstelling Bestuur, Communicatie en Dienstverlening | 10 maart 2026 • | Regio Noord-Limburg, Strategische visie 2045 | 10 maart 2026 De bovenstaande lijst is niet limitatief. 40 41 Thema 1: Ruimte Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Ruimte.
Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan de ambitiegesprekken. Gedeelde ambitie Ruimte Peel en Maas is trots op de kwaliteiten die de leefomgeving vitaal maken en draagt dit uit. Hier wordt de ruimte beleefd en is deze ruimte toekomstbestendig. Door de veelheid aan opgaven en uitdagingen neemt de vraag naar ruimte nog steeds toe. In deze complexiteit worden toekomstbestendige keuzes gemaakt. Op die wijze worden de grote opgaven op het gebied van natuur, recreatie, wonen, industrie en landbouw aangepakt. Uitgangspunt bij de aanpak van de grote opgaven en bij nieuwe ontwikkelingen is dat deze o ok daadwerkelijk bijdragen aan de landschappelijke waarden en kwaliteiten en aan vitale gemeenschappen. Gemeenschappen hebben de ruimte om zelf mee vorm en inhoud te geven aan de fysieke leefomgeving waarin inwoners, ondernemers en organisaties gezond wonen, werken en ondernemen. “We zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de leefomgeving” Ruimte In Peel en Maas is ruimte voor een energietransitie die passend is bij de kwaliteiten die ons kenmerken. Hier is ruimte voor natuur en biodiversiteit die respectvol beleefd kan worden.
Hier is ruimte voor een agrarische sector die zich verder ontwikkelt na ar een sector die onderneemt met respect voor de omgeving waar hij onderdeel van uitmaakt. “Kringloop-denken en energietransitie zijn belangrijk” Identiteit van kernen en landschap De woon- en klimaatopgave vragen, evenals in de afgelopen jaren, aandacht en zorg van de samenleving. De versterking van de identiteit van kernen en de kenmerkende waarden en kwaliteiten van de landschappen blijft hierbij een uitgangspunt. Woningen voor ie dereen dragen bij aan de vitaliteit van gemeenschappen en kernen. Woningbouwprojecten dragen bij aan de identiteit van de kernen en een klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte. “Kleine kernen met eigen identiteit en leefbaarheid zijn de kracht van Peel en Maas” Toekomstbestendige openbare ruimte De openbare ruimte is toekomstbestendig ingericht. Er is ruimte voor ontmoeting, duurzame veranderingen op het gebied van mobiliteit, biodiversiteit, duurzaamheid en klimaat. Gebruikers hebben invloed op het ontwerp en het beheer van deze ruimte. Waarbij h et niveau van beheer en onderhoud past bij de wijze waarop deze openbare ruimte gebruikt wordt. Zo ontstaat een leef -, werk- en vrijetijdsomgeving die van en voor iedereen is en waar inwoners actief gebruik van maken en zich mentaal eigenaar van voelen.
“Je fijn voelen in de eigen leefomgeving is belangrijk” Transitie landelijk gebied De transitie in het landelijk gebied geven ondernemers, inwoners en organisaties in samenspraak met elkaar vorm, waarbij de landschappelijke waarden bron van inspiratie vormen. Er is ruimte voor natuurinclusieve landbouw, nieuwe verdienmodellen, natuur, biodiversiteit en de reguliere land - en tuinbouw die zich verder ontwikkelt naar een toekomstbestendige sector die onderneemt met respect voor de omgeving waar hij onderdeel van uitmaakt. Er is ruimte voor ideeën en creativiteit van de inwoners en organisaties die hier wonen, werken en ondernemen. “Probeer om te denken, het moet anders” Economie en ecologie in balans We gaan als Peel en Maas voor een gemeente waarin de ruimte duurzaam beleefd wordt. Waarin economie en ecologie met elkaar in balans zijn. Ten aanzien van het toekomstbestendig houden van onze ecologie vragen bodem- en waterkwaliteit de komende jaren onze gezamenlijke aandacht en inspanning. “De stem van de natuur en unieke plekken moeten we meer laten horen” 42 Programma 1.1 Vitale leefomgeving In Peel en Maas zijn we trots op de kwaliteiten die onze leefomgeving vitaal maken en dragen dit uit. De fysieke leefomgeving ondersteunt een vitale gemeenschap.
Gemeenschappen wonen, werken en verblijven er aangenaam met elkaar en geven zelf mee inhoud aan de ontwikkelingen en behoeftes in hun omgeving. We stellen onszelf en elkaar bij nieuwe ontwikkelingen de vraag of deze ook daadwerkelijk bijdragen aan een vitale gemeenschap en het goede leven in Peel en Maas. Ruimte is schaars. De vele opgaven die spelen, zoals woningbouw, landbouwtransitie, bedrijfsontwikkeling, natuurontwikkeling, energietransitie en klimaatadaptatie vragen om ruimte. Deze opgaven worden in onderlinge samenhang opgepakt waarbij kwaliteit en toekomstbestendigheid leidend zijn. Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 1. Versterking van de ruimtelijke kwaliteit is het uitgangspunt, met extra aandacht voor natuurinclusiviteit. Kaderstellende uitgangspunten: • Groen, water en biodiversiteit zijn belangrijk bij ruimtelijke ontwikkelingen in boven- en ondergrond.
Bouwen wordt natuurinclusief, dat wil zeggen met ruimte voor waardevol groen en waterberging aan de oppervlakte; • We geven als gemeente het goede voorbeeld en gaan uit van natuurinclusiviteit bij (her)ontwikkelingslocaties, herinrichtingen, natuurlijk bermbeheer, gemeentelijke eigendommen, etc.; • Bij relevante fysieke veranderingen (publiek en privaat) kiezen we voor maatregelen die naast het versterken van biodiversiteit en het voorkomen van wateroverlast, droogte en hittestress ook bijdragen aan een gezondere en aantrekkelijkere leefomgeving; • We creëren een samenhangend netwerk van groenblauwe structuren (aders) tussen bijzondere natuurwaarden en in de bebouwde omgeving; 1.1 We werken aan het actualiseren van de Omgevingsvisie Peel en Maas waarin de waarden en kwaliteiten van onze fysieke leefomgeving zijn opgenomen. De kernen krijgen hierin een prominentere rol. Onder andere de ruimtelijke ontwikkelperspectieven (ROP’s) en de eerste ervaringen met gebiedsgericht werken geven hier input voor. We verwachten eind 2027 een ontwerp ter inzage te kunnen leggen. 1.2 In 2027 werken we samen met regiopartijen en nabijgelegen Peelgemeenten aan Nationaal Park de Peel. Het samenwerkingsverband werkt aan het versterken van diverse thema’s in het Peelgebied, zoals: natuur, educatie, landschap, identiteit, ondernemerschap en toerisme.
Het Nationaal Park werkt volgens een uitvoeringsprogramma voor 2027 tot 2030. 1.3 We geven uitvoering aan het ‘Programma Duurzaamheid – Duurzaam tot in de kern’. Dit doen we door onder andere in 2027 - een soortenmanagementplan voor beschermde diersoorten voor de gebouwde omgeving op te stellen In het kader van de uitvoering van het Nationaal Isolatie- programma. Dit doen we om woningen op lange termijn duurzaam en natuurvriendelijk te kunnen isoleren (zie ook 5.1). - alternatieve verblijfplaatsen voor beschermde diersoorten te realiseren. - natuurvriendelijk te isoleren en daarbij altijd rekening te houden met de natuurkalender. 43 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 2. Bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving zijn vitale gemeenschappen een belangrijk uitgangspunt. Kaderstellende uitgangspunten: •Binnen die globale ruimtelijke gemeentelijke kaders is ruimte voor de creativiteit en eigenaarschap van vitale gemeenschappen; • Bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving is communicatie en participatie essentieel om belangen, ideeën en creativiteit uit de gemeenschappen op tijd in de planvorming mee te nemen.
Het voeren van “het goede gesprek” is hierbij een gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen; • We blijven hierover het gesprek voeren met onze samenwerkingspartners, zodat dit ook hún waarde wordt als ze met inwoners van Peel en Maas werken. 2.1 Vanuit de uitwerking en ervaringen met het opstellen van ruimtelijke ontwikkelperspectieven geven we in 2027 verder vorm aan gebiedsgericht werken als integrale werkwijze voor de ruimtelijke ontwikkeling van Peel en Maas. De opgaven, kansen en inzichten uit de ruimtelijke ontwikkelperspectieven worden benut om in samenspraak met de gemeenschap gerichte keuzes te maken voor de toekomst van de betreffende kernen. Ook vormen ze input voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. 2.2 In het kader van gebiedsgericht werken en het opstellen van de nieuwe omgevingsvisie geven we invulling aan een pilot, waarbij we op basis van trendanalyses het gesprek met de gemeenschap aangaan. Zo krijgen we een scherper beeld van wat er leeft en speelt, en wat de relevante onderwerpen zijn om beleidsmatig op te sturen. 3. De economische ontwikkeling is onder- steunend aan vitale gemeenschappen, in balans met ruimtelijke waarden en stimuleert een gezonde arbeidsmarkt.
Kaderstellende uitgangspunten: •Ruimtelijk faciliteren we bedrijven, die geworteld zijn of zich willen wortelen in de samenleving, met bijzondere aandacht voor de agrarische sector, het MKB (industrie en retail) en recreatie en toerisme. Samen met ondernemers werken we aan de kwaliteit van de werklocaties. We zetten in op herstructurering boven uitbreiding. Als herstructurering onvoldoende mogelijkheden biedt, is uitbreiding mogelijk; •We bieden mogelijkheden aan hergebruik van leegstaand agrarisch vastgoed voor recreatie/toerisme, bedrijvigheid en bij kernrandzones voor het ontwikkelen van tijdelijke huisvesting voor een mix van woonurgenten, met als streven dat de locatie na 15 jaar wordt omgezet naar natuur en groen of een andere geschikte bestemming. 3.1 We stellen kaders op voor het ontwikkelen van tijdelijke huisvesting van woonurgenten in leegstaand (agrarisch) vastgoed in de kernrandzones. Hier leggen we een link met de evaluatie van het VAB beleid (vrijkomende agrarische bebouwing) (zie ook uitvoeringsafspraak 3.3). 3.2 We onderzoeken en benutten waar mogelijk de kansen die gebiedsprocessen zoals een NOVEX gebied de Peel (bijv. de impulsregeling en sleutelthema’s) bieden voor transitie van met name de agrarische sector in het landelijke gebied. In 2027 zal de samenwerking binnen NOVEX de Peel geïntensiveerd worden.
Concreet zal onder andere de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) voor het Meijels Agrarisch Perspectief (MAP) in uitvoering komen. Het MAP is als één van vijf projecten geselecteerd om versneld uit te voeren via de € 300 miljoen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld (via NOVEX de Peel). Het doel van het MAP-project is om door middel van hydrologische maatregelen, gecombineerd met een extensiveringsopgave, natuurherstel in de Groote Peel mogelijk te maken in samenhang met een toekomst- perspectief voor de lokale Meijelse agrariërs in het gebied. 44 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 3.3 De transformatie en de vele opgaven (stikstof, water, spuitzones, klimaat) en ontwikkeling in het buitengebied vraagt om een heldere analyse. In 2027 maken we een heldere analyse wat alle opgaven betekenen voor de transitie van het buitengebied. Op basis van deze analyse maken we duidelijke keuzes waar we de beschikbare middelen kunnen en willen inzetten. Daarnaast vormt deze analyse input voor het proces van de actualisatie van de omgevingsvisie en een eventueel op te stellen programma buitengebied. 3.4 Op basis van een evaluatie van het huidige VAB- beleid passen we, indien nodig, dit beleid in 2027 aan. 4. De fysieke leefomgeving draagt bij aan een gezond leven en is klimaatadaptief en klimaatbestendig.
Kaderstellende uitgangspunten: •Gezondheid en veiligheid zijn belangrijke afwegings- factoren bij ruimtelijke plannen; •We verbeteren het leefklimaat en Peel en Maas is in 2050 klimaatbestendig; •Bij ruimtelijke ontwikkelingen en bij nieuwe initiatieven worden klimaatadaptieve maatregelen toegepast. Bij herontwikkeling zoeken we actief en innovatief naar mogelijkheden om klimaatadaptieve maatregelen toe te passen. 4.1 Duurzaamheid en klimaatadaptie hadden al een prominente rol in de omgevingsvisie. Op basis van de bouwstenen gezondheid en veiligheid (opgesteld door de GGD en Veiligheidsregio) geven we nu ook deze thema’s een prominentere rol in de omgevingsvisie 2.0. 5. Peel en Maas is energieneutraal in 2050 Kaderstellende uitgangspunten: •Bij nieuwe ontwikkelingen streven we zoveel als mogelijk naar energieneutraal, zo wordt nieuwbouw zoveel als mogelijk energieneutraal en wordt uitbreiding van bedrijventerreinen zoveel als mogelijk energieneutraal uitgevoerd; •We realiseren schone en toekomstbestendige energie op een veilige manier, zodanig dat onze inwoners daar profijt van hebben; •We zetten primair in op het stimuleren van energiebesparing; •We geven ruimte aan duurzame grootschalige opwek waarbij zonnepanelen op daken van woningen/gebouwen geplaatst dienen te worden en er niet geïnvesteerd wordt in zonneweides op akkerbouwgronden.
5.1 In 2027 werken we aan de uitvoering van het ‘Programma Duurzaamheid – Duurzaam tot in de kern’ door o.a. in te zetten op onderstaande actiepunten. - In het kader van de uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma werken we aan de stimulering van energiebesparing, waaronder de subsidietrajecten Hart voor Thuis en ‘Hart voor warm wonen: subsidie voor isolatie bij laag inkomen. - Ook in 2027 zetten we in op energie- besparing en bewustwording door advies- verlening via het Energieloket Peel en Maas. - We stimuleren, faciliteren en nemen deel aan energiegemeenschappen. Denk hierbij aan energiehubs op bedrijventerreinen en kleinschalige warmtenetten in de woon- omgeving. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van een energiehub voor het Industrieterrein Panningen en onderzoek naar een warmtenet voor Nelisveld in Beringe. - We zetten in op onderzoek en spelen in op actualiteiten binnen de energietransitie om zo een optimaal energielandschap voor Peel en Maas te ontwikkelen. Denk aan onderzoeken naar de productie van groen gas, de ontwikkeling van parking-to-energy hubs en een waterstofnetwerk. 45 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? 5.2 We werken samen met netbeheerders aan de opgave rondom netcongestie en zoeken naar maatregelen die toepasbaar zijn om de voortgang van de energietransitie te waarborgen.
Hierbij onderzoeken we bijvoorbeeld de mogelijkheden van off-grid en smallgrid. Waar (landelijke) regels nieuwe technische mogelijkheden belemmeren gaan we het gesprek aan over aanpassing van de regels. (zie ook uitvoeringsafspraak 7.8). 6. Gezonde, veilige, toegankelijke en slimme(re) (collectieve) mobiliteit is beschikbaar in Peel en Maas. Kaderstellende uitgangspunten: • Een uitstekende bereikbaarheid én een goed functionerend en toegankelijk mobiliteitssysteem zijn belangrijk voor inwoners en bedrijven; 6.1 We werken samen met Trendsportal en dragen bij aan regionale ontwikkelingen en projecten op het gebied van mobiliteitsbeleid. 6.2 We maken een plan van aanpak voor het opstellen van een programma Mobiliteit onder de omgevingsvisie. 7. In Peel en Maas zijn per doelgroep voldoende betaalbare duurzame woningen beschikbaar. Kaderstellende uitgangspunten: • We stemmen de planvoorraad af op de behoefte, waarbij de kwaliteit leidend is; • We zetten ons in om ook zo veel mogelijk inwoners in de eigen kern te kunnen laten wonen. We voegen woningen toe in alle dorpen en spreiden de woningopgave evenwichtig. Dit doen we door inbreiden én uitbreiden, met een gemengd aanbod aan woningen die passen bij de behoefte. Met deze evenwichtige verdeling kunnen we, passend bij de aard en schaal van onze kernen, groeien.
Hierdoor ondersteunen we maximaal de sociale cohesie, de bestaande voorzieningen en het verenigingsleven; • We bouwen daarnaast extra om de autonome groei vanuit de regio (onder andere Noord-Limburg en Zuidoost-Brabant) die nu al voelbaar is, deels op te vangen; • Voor inwoners met een zorgvraag combineren we wonen met zorgvoorzieningen op centrale en toegankelijke locaties; • We kiezen voor een duurzame ontwikkeling in bouwen en wonen; • We willen een duurzame ontwikkeling in bouwen en wonen: rekening houdend met energetische maatregelen en toekomstbestendigheid van woningen. We creëren een leefomgeving, die rekening houdt met het veranderende klimaat en daarnaast bijdraagt aan de gezondheid, biodiversiteit en veiligheid van de inwoners van Peel en Maas; • Iedere nieuwe woning is levensloopbestendig of anderszins toekomstbestendig; • Onze focus ligt op het continu ontwikkelen van woningbouwprojecten die passen bij de omvang en behoefte van iedere kern; • We bouwen ook gestapeld waar het passend is. Dit past bij het gemengde aanbod dat we nastreven en biedt de mogelijkheid om ook in te zetten op kwaliteit en een aantrekkelijke openbare ruimte met voldoende groen die ontmoeting, beweging en verbinding stimuleert; 7.1 We werken in 2027 verder aan het realiseren van de woningbouwopgave om in totaal 2.000 woningen te realiseren van 2026 tot en met 2035. Dit doen we o.a.
door de inzet van een versnellingsteam wonen. Concreet evalueren we onder andere onze interne processen over de ruimtelijke afweging van woningbouwverzoeken en vergunningverlening. Daarnaast focussen we in het kader van de gewenste versnelling meer op locaties die gemeentelijk eigendom zijn en zetten we in op actieve grondverwerving. 7.2 We geven in 2027 vorm en inhoud aan de wettelijke verplichting om een volkshuisvestings- programma vast te stellen. We houden hierbij de volgende prijssegmentering aan: minimaal 30% sociale huur, 70% betaalbaar en 30% vrije sector. We sturen erop dat minimaal 50% van de te bouwen woningen nultredenwoningen zijn. 7.3 We gaan in 2027 een doorstroomcoach inzetten die gesprekken met inwoners en experts kan voeren over doorstroming. Doel is voorlichting en advisering/ondersteuning op maat aan inwoners. De inzet van een doorstroomcoach evalueren we na 1 jaar. 7.4 We evalueren regelmatig de afspraken die met projectontwikkelaars zijn gemaakt over toewijzing van woningen voor specifieke doelgroepen. 7.5 We realiseren woningbouwprojecten zoals Giel Petershof fase II en Kuukven. Daarnaast zetten we voor de gemeentelijke woningbouwplannen zoals Meuleveld en Nelisveld concrete vervolgstappen in de voorbereidingsfase. Ook voeren we regie op vervolgstappen daar waar locaties ontwikkelpotentieel hebben in lijn met een Ruimtelijk Ontwikkelperspectief (ROP).
46 Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor in 2027? • We faciliteren de zoektocht naar passende woonruimte voor de diverse doelgroepen en stimuleren woningbouw die bijdraagt aan het zorgen voor elkaar. De toekomst laat zien dat de behoefte naar kleinere woningen groeit. We faciliteren de omvorming van vrijkomende goede gebouwen tot kleinere woonruimtes/hofjes waarmee we het zorgen voor elkaar vorm geven; • Er dient voldoende aandacht te zijn voor betaalbare woningen. De verdeling sociale huur en betaalbare koopwoningen kan per kern gedifferentieerd worden, waarbij de grotere kernen in dat geval meer sociale huur opvangen. De landelijke richtlijnen worden op gemeenteniveau ingevuld. 7.6 We nemen, waar mogelijk, huisvesting voor statushouders, Oekraïense ontheemden, arbeidsmigranten en andere specifieke doelgroepen mee bij ruimtelijke ontwikkelingen en vastgoedkansen. Passende huisvesting is voor deze doelgroepen een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. Wij hebben dan ook een wettelijke taakstelling of inspanningsverplichting bij de huisvesting. (zie verder programma 3.1 Gemeenschapsontwikkeling). 7.7 We stimuleren de realisatie van woonvormen die uitgaan van omzien naar elkaar zoals hofjes of Knarrenhof.
We onderzoeken of het coöperatie- fonds (een lokaal stimuleringsfonds waarmee een coöperatieve bank een deel van de winst of het dividend teruggeeft aan de maatschappij) hierop toepasbaar is. 7.8 In het kader van netcongestie, dat ook effect heeft op de realisatie van woningen, zetten we in op netbewust bouwen, en innovatieve oplossingen daar waar netcapaciteit niet voorradig is en houden we ontwikkelingen nauwlettend in te gaten (zie ook uitvoeringsafspraak 5.2). Wat doen we verder binnen dit programma? • Advisering binnen ruimtelijke procedures. • Coördinatie, begeleiding en planning van project- en procesactiviteiten. • Actueel houden en monitoren van beleidsonderdelen huisvesting short-stay arbeidsmigranten. • We maken prestatieafspraken met de woningcorporaties over onder andere de realisatie van concrete projecten en de thema’s betaalbaarheid en beschikbaarheid, leefbaarheid, wonen, zorg en bijzondere doelgroepen en duurzaamheid en stellen hierop concrete en h aalbare doelen. • Afhandeling van ruimtelijke procedures en projecten en reguliere werkzaamheden in het kader van vergunningverlening en toezicht.