2025-070 03 Rapport Rekenkameronderzoek Accommodatiebeleid Peel en Maas (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
43
Er zijn tussen 2020 en 2024 in totaal drie moties en twee amendementen ingediend door de raad inzake het maatschappelijk accommodatiebeleid en daaraan verwante casuïstiek. Jaar
Moties
Amendementen
2021
●
Geen
●
Geen
2022
●
M 27 - Regeling steunfonds energiekosten 2023 voor accommodaties
●
Geen
2023
●
M 29 - Beschikbaarstelling van een aanvullende investeringssubsidie voor vernieuwbouw van gemeenschapshuis De Paort in Kessel - Maasterras
●
A11 - Beschikbaarstelling van een aanvullende investeringssubsidie voor vernieuwbouw van gemeenschapshuis De Paort in Kessel
2024
●
M 55 - Tegemoetkoming OZB voor verenigingen en beheersstichtingen met eigen maatschappelijke accommodatie
●
A35 - eerste bijstellingsrapportage 2024 - oproep van de raad om aanvullende kaders op te stellen voor subsidieverstrekking aan gemeentelijke accommodaties
* Het betreft in het overzicht de aangenomen moties en amendementen.
Naast het indienen van moties en amendementen kunnen raadsleden ook vragen stellen in de commissie, schriftelijke vragen indienen en zelf discussienotities indienen. Van de schriftelijke instrumenten heeft de raad in Peel en Maas in de afgelopen jaren ook weinig gebruikgemaakt. Er zijn de afgelopen vier jaar twee keer raadsvragen gesteld: ● 2022-26 Fractie VVD - Energiecrisis - Energiehuishouding gemeenschapshuizen en sportaccommodaties. ● 2024-14 Fractie PvdA/GroenLinks - Onderzoeksvraag toekomst kasteel Keverberg. Er is middels de geijkte (bij)sturings- en controle-instrumenten dus weinig bijgestuurd, dan wel gecontroleerd door de raad. (Bij)sturing op een meer integraal niveau heeft ook beperkt plaatsgevonden. Wel heeft de raad, middels een amendement (en later een toezegging van de wethouder) in de raad van 27 juni 2024, aangegeven dat hij graag aanvullende kaders zou zien ten aanzien van subsidieverstrekking aan gemeentelijke accommodaties. Desalniettemin begrijpen we uit verschillende verslagen van raadsvergaderingen en uit interviews dat de raad veel mondelinge vragen stelt op casusniveau. De casus Keverberg - die nu ook nadrukkelijk in het nieuws is - is hier een goed voorbeeld van. De raad is met andere woorden zeer actief, daar waar het gaat om de controlerende rol op casusniveau.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
44
Bestuurlijke reactie College & Nawoord Rekenkamer
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
45
gemeente
Peel en Maas Retouradres
Geadresseerde
Postbus 7088, 5980 AB
Rekenkamer
Panningen
Peel
en Maas
Wilhelminaplein 1 981
CC Panningen
T (077) 30666 66 E
info@peslenmaas.nl w
peelenmaas.nl
Contact
(geanonimiseerd)
Datum
Uw
Zaak
189412025/3191542
Document
1894/2025/3221449
kenmerk
Onderwerp
Bestuurijke wederhoor rekenkameronderzoek maatschappelijke accommodaties
Beste Rekenkamer,
Op 7 julí ontvingen wij uw mail met de ‘eindrapportage rekenkameronderzoek accommodatiebeleid’
voor de mogelijkheid tot bestuurlijk wederhoor. Graag maken wij gebruik
van deze mogelijkheid om te reageren op uw conclusies en aanbevelingen. Hieronder treft u onze reactie aan.
Algemene reactie op de bevindingen in de rapportage Uw bevindingen zijn weergegeven in een uitgebreide rapportage. We waarderen het dat u bij het onderzoek rekening heeft gehouden met onze leidende kernwaarden zelfsturing, diversiteit en
duurzaamheid. Dat maakt dat de rapportage voor ons een waardevol en bruikbaar document is. Als verdieping op deze kernwaardes gebruiken we als gemeente het concept van de meervoudige overheid. Het concept van een meervoudige overheid is voor ons het fundament om “eigenaarschap” en ‘rolzuiverheid” goed te begrijpen. De focus ligt in de rapportage grotendeels op zelfsturing door gemeenschappen.
Het concept van de meervoudige overheid verduidelijkt
echter ook de andere types van ‘eigenaarschap’ en bijbehorende rollen. Het helpt ons als overheid om de juiste rol te pakken. Op pagina 21 heeft u in de rapportage het model opgenomen. In dit model ontbreekt een zwarte streep tussen type 2 en type 3. Deze horizontale streep is het meest wezenlijke element van dit denkkader. Deze streep markeert namelijk de grens tussen het openbaar domein en het publiek domein; de grens tussen de leefwereld en de systeemwereld. En daarmee ook de grens {ussen
het domein waar de overheid het voor het zeggen heeft enerzijds en anderzijds het domein waar de overheid ‘niet meer' dan een betrokken en betrouwbare partner is. Wat ons betreft komt die
meervoudigheid onvoldoende terug in de conclusies en aanbevelingen in de rapportage, waardoor dit onderbelicht blijft en niet altjd goed toegepast is. Een duidelijke toelichting en toepassing van het concept van de meervoudige overheid had de conclusies en aanbevelingen sterker en accurater gemaakt.
De tijdgeest verandert in rap tempo. Vandaar dat we samen met de raad onze kernwaarden aan het herladen zijn. Het concept van de meervoudige overheid verandert niet, maar onze invulling van de rollen kan wel veranderen. Het is een continue samenspel tussen gemeenschap en overheid waarbij we ons nu moeten bezinnen op wat die nieuwe tijdsgeest vraagt van eenieder. Dat is ook wat in de gedeelde ambitie van de kaderstelling Vitale Gemeenschappen staat en wat
we de komende jaren samen gaan ontdekken. Uw rapportage geeft ons daar de nodige aanknopingspunten voor.
Reactie op de conclusies en aanbevelingen
U formuleert conclusies en aanbevelingen met daarin aandachts- en verbeterpunten. Hieronder zijn uw conclusies weergegeven.
Bij elke aanbeveling is de reactie van het college toegevoegd:
Uw (deel-) conclusies:
1.
2.
3. 4. 5.
De gemeente beschikt over een uitgebreide en diverse infrastructuur van maatschappelijke accommodaties, passend bij de schaalgrootte en geografische ligging van de gemeente. ‘Gemeenschapsontwikkeling door zelfsturing'is in de gemeente Peel en Maas een leidend principe voor het initiëren, exploiteren en in stand houden van de
maatschappelijke accommodaties. De gemeente Peel en Maas heeft geen integraal beleid op het gebied van maatschappelijke accommodaties, maar daar wordt wel aan gewerkt. ‘Zelfsturing' heeft de gemeente en de gemeenschap veel gebracht, maar er zijn ook risico's en uitdagingen. Het principe van ‘zelfsturing' is niet voor alle typen maatschappelijke accommodaties even effectief en/of passend.
6.
Het gemeentelijk beleid op het gebied van maatschappelijke accommodaties is doelmatig. De doeltreffendheid van dt beleid is echter niet vast te stellen.
7. 8.
De voortgang van het accommodatiebeleid is lastig te monitoren. Deraad is erg betrokken, maar is en wordt nog niet goed geëquipeerd als kadersteller en controleur, waardoor het zoeken
is naar hun rol.
Voordat we op elke aanbeveling separaat ingaan constateren we dat in uw aanbevelingen de eerste twee deel-conclusies niet terugkomen. Dat geeft ons de mogelijkheid om met gepaste trots waardering uit te spreken voor al die inwoners van Peel en Maas die zich elke dag weer vrijwillig
inzetten voor hun gemeenschap. In dit geval dus de besturen en de vele vrijwilligers die betrokken zijn bij het beheren en exploiteren van de maatschappelijke accommodaties en, indien nodig voor ondersteuning een beroep kunnen doen op ons als gemeente. Daarnaast zien we n die eerste twee conclusies ook een prettige bevestiging voor de accommodaties waar de gemeente eigenaar
is.
Samen, en ieder vanuit een eigen verantwoordelijkheid, zorgen gemeenschap én gemeente voor
een kwalitatief goed en betaalbaar voorzieningenniveau in Peel en Maas. En daar zijn we trots op.
Aanbeveling 1 (naar aanleiding van deelconclusies 3, 6 en 7): Maak de maatschappelijke effecten van het accommodatiebeleid meer inzichtelijk. Reactie college
We omarmen deze aanbeveling en gaan verkennen hoe we de maatschappelijke effecten van het accommodatiebeleid meer inzichtelijk kunnen maken. We geven wel de volgende aanvullende toelichting zodat de aanbeveling en de deelconclusies nog beter tot hun recht komen: Bij het inrichten van de beleidshiërarchie van de gemeente Peel en Maas is bewust gekozen om
van ‘maatschappelijke accommodaties’ geen apart programma te maken of een aparte positie te geven. De accommodaties zijn logischerwijs ondergebracht per beleidsprogramma; accommodaties zijn een middel (geen doel) dat helpt bij het realiseren van de programmadoelen. De vertaling van de kernwaarde, naar kaderstelling, naar programma's legt de integraliteit tussen de programma's, en de accommodaties, vast. Er s dus wél sprake van integraliteit, maar niet van éen integraal beleid op maatschappelijke accommodaties.
We zijn blij dat het u het beleid dat we voeren op maatschappelijke accommodaties als doelmatig waardeert en erkennen dit. We nuanceren daarnaast graag uw deelconclusie dat de doeltreffendheid
van dit beleid niet vast te stellen is. Passend
binnen onze
kernwaarden werken
we samen met de gemeenschappen en maatschappelijk partners, ieder vanuit een eigen verantwoordelijkheid, hard aan het realiseren van het beleid. De door de raad vastgestelde
kaderstelling Vitale Gemeenschappen met programmadoelen en kaderstellende uitgangspunten is daarvoor de basis. De kaderstellende uitgangspunten en programmadoelen zijn bewust niet ‘smart’ geformuleerd en geven per definitie ruimte. Deze ruimte maakt het mogelijk dat we, vanuit het concept van de meervoudige overheid, het samenspel tussen gemeenschap, maatschappelijke partners en overheid faciliteren en bevorderen. Ondanks die ruimte wordt jaarlijks de doeltreffendheid per programma gemeten en verantwoord op basis van de
Gemeente Peel en Maas
1894/2025/3221449
Pagina 2 van 5
uitvoeringsafspraken.
Deze worden tijdens de begrotingsbehandeling ter goedkeuring voorgelegd,
en bij de jaarverantwoording verantwoord. Ondanks de ruimte, is de doeltreffendheid van het beleid wel vast te stellen.
Maar
wederom,
niet
vanuit één integraal beleid op maatschappelijke accommodaties. Bovenstaande verklaart en onderschrijft de deelconclusie dat het beleid astig te monitoren is. Ook onderstreept het de aanbeveling om het beleid op maatschappelijke accommodaties meer inzichtelijk e maken. Om die reden komt er nu een uitvoeringsbeleid maatschappelijke accommodaties, We nemen deze krijgen een plek. accommodaties,
dat gecentraliseerd het beleid op maatschappelijke accommodaties verduidelijkt. aanbeveling dan ook mee in dit beleid. De doelmatigheid en doeltreffendheid In het actieplan, dat hoort bij het uitvoeringsbeleid maatschappelijke nemen we daarnaast op dat we n 2026 verkennen hoe we het effect van het
beleid inzichtelijker maken.
Aanbeveling 2 (naar aanleiding van deelconclusie 5): Voer als gemeente (meer) regie op beleidsontwikkeling en -uitvoering rond cultuur en
erfgoedaccommodaties. Reactie college Uw aanbeveling verwerken we bij het op te stellen uitvoeringsbeleid cultuurstimulering waarbij we, net als bij het uitvoeringsbeleid maatschappelijke accommodaties, ook aandacht hebben voor een
langetermijnvisie. (Zie voor een verdere uitleg de reactie bij aanbeveling 3.) Van de eerste reacties op de startnotitie voor het uitvoeringsbeleid cultuurstimulering hebben we geleerd dat het college in het uitvoeringsbeleid meer aandacht mag schenken aan het concretiseren van een lange termijn visie op basis van de kaderstelling. Bijvoorbeeld: wat dragen alle zelfstandige culturele voorzieningen samen én met de gemeente bij aan de culturele identiteit van Peel en Maas. Of, in dit geval, aan een gebalanceerd landschap van maatschappelijk accommodaties. Dat maakt het misschien ook mogelijk om iets te zeggen over het effect van de maatschappelijke
accommodaties (aanbeveling 1). In deelconclusie 5 stelt u dat zelfsturing niet voor alle typen accommodaties passend is. Dat klopt. We merken hierbij op dat zelfsturing geen doel op zichzelf is. Een kaderstellend uitgangspunt is dat maatschappelijke accommodaties zoveel als mogelijk van de gemeenschap zijn. In Peel en Maas hebben we wel constructies waarbij de gemeente juridisch eigenaar is, maar het
economisch eigenaarschap is overgedragen aan een beheerder/exploitant (meestal een bestuur dat bestaat uit vrijwilligers).
Aanbeveling 3 (naar aanleiding van deelconclusie 4): Ontwikkel een langetermijnvisie op het maatschappelijk accommodatiebeleid volgens het
leidende principe van ‘zelfsturing'. Reactie college We nemen de aanbeveling om een langetermijnvisie op basis van maatschappelijk accommodatie te ontwikkelen
over.
We voegen daaraan toe dat we dit doen op basis van het concept van de meervoudige overheid
en niet alleen op basis van het leidende principe van zelfsturing. Dit sluit ook aan bij de strekking van onze algemene reactie. In Peel en Maas hebben we een uitgebreide en diverse infrastructuur van maatschappelijke accommodaties. Het eigenaarschap (of eigendom) van die accommodaties kan bij de gemeente liggen of bij de gemeenschap. Op basis van het concept van de meervoudige overheid, willen we recht doen aan alle vormen van eigenaarschap en de bijbehorende rollen.
De langetermijnvisie krijgt deels een plaats in het uitvoeringsbeleid maatschappelijke accommodaties. Een gedeelte komt in uitvoeringsbeleid van de programma's zelf. Het uitvoeringsbeleid maatschappelijke accommodaties wordt de paraplu waar de gemeenschappelijke deler tussen al deze accommodaties wordt beschreven. Maar afhankelijk van het type accommodatie en de hoofdbestemming zijn er ook verschillen. Om die reden zijn de accommodaties ook ondergebracht onder de programma's. De accommodaties zijn een middel
om de programmadoelen te verwezenlijken. Per programma kan dan ook een langetermijnvisie worden uitgewerkt op deze typen accommodaties. Hiermee sluiten we ook aan bij aanbeveling 2
Gemeente Peel en Maas
1894/2025/3221449
Pagina 3 van 5
Aanbeveling 4 (naar aanleiding van deelconclusies 3, 4, 6 en 7): Organiseer het contractmanagement vanuit de gemeente ook op het niveau van de kernen (en dus niet uitsluitend op het niveau van domeinen en/of disciplines). Reactie college
We volgen deze aanbeveling niet op. We zien contractmanagement niet als het juiste instrument omdat dit alleen binnen de rol van de regel gestuurde overheid past. Contractmanagement staat zelfs haaks op zelfsturing. Dat er samenhang
moet zijn in het lokale voorzieningenniveau wordt door ons onderschreven en
daar hechten we grote waarde aan. Ook wordt deze samenhang nagestreefd via verschillende wegen. Dit gebeurt door ons als overheid, maar gemeenschappen doen dit ook vooral zelf. De gemeenschappen doen dit bijvoorbeeld met de ‘dorpsontwikkelingsvisies’. Welzijnsorganisatie Vorkmeer ondersteunt de gemeenschappen bij het nadenken over hun voorzieningen, wij faciliteren dat. En als gemeente zijn we samen met kernen gestart met het opstellen van ruimtelijke ontwikkelingsperspectieven aan de hand gebiedsgericht werken. Daarnaast werken we
al langer met kerncontactpersonen. De kerncontactpersonen hebben een relationele rol tussen de gemeente en de gemeenschap (georganiseerd op dorpsniveau); preventief door intern en extern ontwikkelingen in de gaten te houden en reactief als er iets niet goed [oopt. Wellicht zijn deze voorbeelden in uw onderzoek onvoldoende ter sprake gekomen. We willen wel aandacht besteden aan de boodschap onder deze aanbeveling, namelijk hoe
organiseer je als gemeente dat we een gezamenlijke visie blijven nastreven. De maatschappelijk accommodaties zijn daar een onderdeel van, maar wederom, geen doel op zich.
Aanbeveling 5 (naar aanleiding van deelconclusies 4, 6 en 7): Gebruik het onderzoek onder inwoners en analyseer nader waarom er ontevredenheid is over de
maatschappelijke accommodaties. Reactie college
Dit is een duidelijk signaal van inwoners, dat we serieus nemen en onze aandacht vraagt. De aanbeveling nemen we dan ook over. Een eerste analyse |aat zien dat de ontevredenheid te herleiden is naar maatschappelijke accommodaties waarbij momenteel processen lopen voor
renovatie/(ver)nieuwbouw. We zien ook dat er een behoorlijk aantal reacties gaan over inclusie. In het uitvoeringsbeleid hebben we aandacht voor de toegankelijkheid van de accommodaties .
Aanbeveling 6 (naar aanleiding van deelconclusie 8): Betrek de gemeenteraad
bij het inrichten van de informatievoorziening, zodat de gemeenteraad
beter in positie komt als kadersteller en controleur, maar ook als volksvertegenwoordiger. Reactie college
We herkennen ons niet in deze aanbeveling. Er zijn ons inziens voldoende momenten waar de raad betrokken is bij en geïnformeerd wordt over maatschappelijke accommodaties. Vanuit de kaderstellende rol formeel bij het proces en het vaststellen van de kaderstelling Vitale
Gemeenschappen. De raad is in de positie om ook na de vaststelling wijzigingen aan te brengen in de kaderstellingen. Bij de behandeling van de kadernota, de begroting en de jaarverantwoording kan de raad invloed uitoefenen op de uitvoeringsafspraken. Informeel zijn er jaarlijks twee of drie raadsbijeenkomsten specifiek over Vitale Gemeenschappen waar we de raad onder andere informeren over de maatschappelijke accommodaties. Zo wordt de raad jaarlijks bijgepraat over de stand van zaken van alle gemeenschapshuizen en daarnaast over specifieke
casuistiek zoals de sportaccommodaties (bijvoorbeeld Baarlo, Maasbree en de led verlichting buitensport), en erfgoed (kasteel de Keverberg, het streekmuseum). De raad is daarmee, naar onze mening, goed in positie als kadersteller en controleur, maar ook als volksvertegenwoordiger. Mocht de raad van mening zijn dat dit onvoldoende is of dat het wenselijk is om zaken bij te stellen in deze aanpak, dan zijn we graag bereid om samen met de raad hier opnieuw invulling aan te geven.
Zoals u terecht stelt bij de toelichting van deze aanbeveling is het maatschappelijk accommodatie beleid complex omdat het domnein overstijgend is en er op dit moment verschillende uitdagingen zijn voor de beheerders/exploitanten van de accommodaties. We blijven de raad dan ook zo goed mogelijk faciliteren en informeren.
Gemeente Peel en Maas
1894/2025/3221449
Pagina 4 van &
Tot slot
Wij hopen u hiermee een helder beeld te geven van onze visie op de conclusies en aanbevelingen. En wij danken u voor de prettige samenwerking tot zover.
Heeft u nog vragen? Neemt u dan gerust contact met de gemeentesecretaris op via telefoonnummer (077) 306 66 66.
Met vriendelijke groet,
(geanonimiseerd)
burgemeester en wethouders van Peel en Maas,
(geanonimiseerd)
de burgemeester, K.H. Werps-Aerts
Gemeente Peel en Maas
B.C.M. Vostermans
1894/2025/3221449
Pagina 5 van 5
Nawoord Rekenkamer De Rekenkamer waardeert de constructieve wijze waarop het college heeft gereageerd op ons rapport. In de reactie zien we dat het college de bevindingen en conclusies serieus weegt. Hoewel niet alle aanbevelingen worden onderschreven, erkennen wij dat het college het belang van de gesignaleerde punten onderschrijft. Ook constateren wij dat het college in enkele gevallen met alternatieve voorstellen komt om met de knelpunten om te gaan, waarmee duidelijk wordt dat er aandacht is voor de bedoeling achter de aanbevelingen, ook als de uitwerking verschilt. Tegelijkertijd merken wij op dat de aanbevelingen formeel gericht zijn aan de gemeenteraad; de besluitvorming over het al dan niet overnemen ligt bij de raad zelf. Wij begrijpen dat het college met trots aandacht wil vragen voor de inzet van inwoners, besturen en vrijwilligers, en onderschrijven dat dit een belangrijke kracht is binnen Peel en Maas. Voor de eerste twee deelconclusies hebben wij geen aanbevelingen opgesteld, omdat deze vooral de huidige situatie beschrijven en de wijze waarop gemeenschap en gemeente samenwerken. Wel achten wij het van belang dat dit positieve samenspel ook in de toekomst behouden blijft en waar mogelijk verder wordt versterkt.
Wat betreft de meervoudige overheid merken wij op dat dit thema in ons rapport al nadrukkelijk terugkomt, onder andere in de hoofdboodschap, conclusies 6 en 8 en aanbeveling 4. De toelichting van het college geeft naar ons oordeel voldoende verduidelijking. Aanbeveling 4 is breder bedoeld. Het gaat om het structureel organiseren van regie op de samenhang in voorzieningen per kern. De door het college genoemde instrumenten – zoals dorpsontwikkelingsvisies, gebiedsgericht werken en kerncontactpersonen – sluiten hier goed bij aan. Daarbij is de metafoor van de “wijkagent” bewust gekozen: het geeft weer dat de gemeente zicht houdt op wat er in de kern als geheel speelt, zodat signalen tijdig worden opgepakt en vertaald naar een samenhangende aanpak. Wij zien echter nog steeds een duidelijke behoefte aan een vaste sparringpartner of contactpersoon voor de kernen. Het doel blijft om de gemeenschap meer mee te nemen. Wat betreft de positie van de raad blijkt uit de beantwoording van vragen dat een deel van de raadsleden de huidige informatievoorziening niet altijd als passend of volledig ervaart. Dit benadrukt het belang van aanbeveling 6: het bieden van een gestructureerde en toegankelijke manier voor de raad om inzicht te krijgen in het maatschappelijk accommodatiebeleid, zodat zij haar kaderstellende en controlerende rol optimaal kan vervullen.
Tegelijkertijd ligt het bij de raad om aan te geven welke informatie zij belangrijk en wenselijk vindt. Het college heeft aangegeven hierover graag in gesprek te gaan, zowel over de inhoud als over de vorm van de informatievoorziening, en staat open om samen met de raad de aanpak verder vorm te geven indien dat gewenst is. Wij waarderen de inzet van het college om de gesignaleerde punten serieus te nemen en zijn ervan overtuigd dat het gezamenlijke gesprek tussen raad en college bijdraagt aan een duurzame en samenhangende aanpak van het maatschappelijk accommodatiebeleid in Peel en Maas. Tegelijkertijd zijn we verheugd dat dit rekenkameronderzoek bouwstenen biedt voor het nieuwe gemeentelijke accommodatiebeleid. De aanbevelingen zijn concreet toepasbaar voor het opstellen van nieuw beleid, waardoor “werk met werk” wordt gemaakt en het onderzoek niet alleen waardevol is voor de uitvoering, maar ook bijdraagt aan de kaderstellende rol van de gemeenteraad. Met vriendelijke groet, Namens de Rekenkamer Peel en Maas, Han Julicher, voorzitter Rekenkamer Peel en Maas
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
51
8 Bijlagen Bijlage 1: Normenkader Onderzoeksvraag
Norm
Beoordeling
Beleid 1.
Is er sprake van (bestuurlijk vastgesteld) accommodatiebeleid binnen de gemeente?
●
●
Er is sprake van een bestuurlijk vastgesteld en vastgelegd gemeentelijk accommodatiebeleid voor in ieder geval de domeinen die onderwerp zijn van het rekenkameronderzoek: cultureel-maatschappelijke voorzieningen, sportaccommodaties en culturele voorzieningen. Het accommodatiebeleid is actueel en up-to-date, dan wel er wordt aan gewerkt of er zijn plannen om dit vorm te geven.
Er is geen vastgesteld integraal accommodatiebeleid. Wel zijn er beleidskaders vastgesteld (raad). Deze zijn vertaald in programma’s en uitvoeringsafspraken (college). Nee. Maar er wordt gewerkt aan een actualisatie van het beleid.
2.
Welke doelen zijn door de gemeenteraad vastgesteld met betrekking tot het aanbod van maatschappelijke accommodaties (en/of voorzieningen)? Zijn er specifieke, meetbare prestatieindicatoren geformuleerd, en zo ja, welke?
● ● ● ●
Beleidsambities zijn vertaald naar concrete en meetbare doelen en resultaten. De doelen zijn benoemd en SMART geformuleerd (of SMT). Er is expliciet in kaart gebracht welke streefwaarden gerealiseerd dienen te worden. Er is sprake van verwevenheid met aanpalend beleid en vice versa.
De beleidsdoelen zijn slechts beperkt SMART geformuleerd. Specifieke prestatie-indicatoren (meetbaar en tijdgebonden) ontbreken. Er is sprake van een samenhang in beleidskaders (Gemeenschapsontwikkeling en Sociaal Domein).
Organisatie en uitvoering
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
52
3.
Tot welke aanpak en tot welk (voorzieningen)aanbod heeft dit beleid geleid?
● ●
In het beleidskader is duidelijk uitgewerkt hoe het accommodatiebeleid is georganiseerd en tot welk voorzieningenaanbod dit heeft geleid. Er is een vastgestelde en herkenbare aanpak/strategie binnen de gemeente Peel en Maas.
‘Gemeenschapsontwikkeling door zelfsturing’ is het fundament onder het maatschappelijk accommodatiebeleid. Dit heeft geleid tot een divers en over het algemeen goed geoutilleerde infrastructuur van maatschappelijke accommodaties in Peel en Maas.
4.
Heeft de gemeente een goed beeld van haar eigen maatschappelijk vastgoed (in de zin van omvang, staat van onderhoud, wijze van gebruik)?
●
●
5.
Is er binnen de gemeente vastgoed in privaat eigendom dat wordt gebruikt voor maatschappelijke (gesubsidieerde) activiteiten?
●
●
De gemeente heeft een overzicht van het maatschappelijk vastgoed in eigen bezit in termen van: aantallen, omvang, staat van onderhoud, doel en wijze van gebruik. De gemeente heeft een overzicht van de verschillende exploitanten en/of verenigingen/gebruikers en de hiermee gesloten overeenkomsten.
De gemeente heeft overzicht over haar eigen maatschappelijk vastgoed en over de wijze waarop dit wordt gebruikt, beheerd en geëxploiteerd. De gemeente heeft echter onvoldoende zicht op de ‘klanttevredenheid’.
De gemeente heeft een overzicht van vastgoed in privaat bezit dat voor maatschappelijke activiteiten wordt gebruikt in termen van: aantallen, omvang en doel en wijze van gebruik. De gemeente heeft een overzicht van de verschillende verenigingen/gebruikers en de hiermee gesloten overeenkomsten.
De gemeente heeft overzicht over het maatschappelijk vastgoed dat in eigendom en beheer is van de gemeenschap. Voor de gemeentelijke ondersteuning van het ‘eigenaarschap’ door de gemeente zijn kaderstellende uitgangspunten geformuleerd.
6.
Welke knelpunten worden gesignaleerd en/of zijn er in de toekomst te verwachten?
Hiervoor bestaat geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.
Het belangrijkste knelpunt en/of aandachtspunt is het borgen van de continuïteit van het ‘eigenaarschap’ door de gemeenschap (vrijwilligers) voor de middellange en lange termijn.
7.
Hoe is de ‘governance’ geregeld inzake het beheer en de exploitatie van de accommodaties?
Hiervoor bestaat geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.
Voor de eigen accommodaties zijn de afspraken met gebruikers, beheerders en/of exploitanten over het algemeen helder en consequent vastgelegd.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
53
Er is een systematiek voor de verantwoording van de besteding van publieke middelen aan vastgoedontwikkeling door de gemeenschap. Resultaat
8.
Worden de resultaten van de beleidsuitvoering gemonitord en zijn de effecten in beeld? Zijn er voldoende sturingsmiddelen?
● ● ● ●
Er kan zowel kwantitatief als kwalitatief een overzicht worden verstrekt over de stand van zaken inzake het accommodatiebeleid. De behaalde maatschappelijke effecten kunnen worden benoemd. Er is sprake van een monitoringssystematiek. Er wordt structureel gemonitord.
De maatschappelijke effecten van de beleidsuitvoering zijn niet in beeld, omdat specifieke prestatie-indicatoren (meetbaar en tijdgebonden) ontbreken. De beleidsuitvoering wordt beperkt en incidenteel geëvalueerd. Er is geen vaste systematiek voor monitoring.
9.
Is de uitvoering van het beleid zowel doeltreffend als doelmatig?
● ● ●
●
10.
Zijn er verschillen in de uitvoering en exploitatie van het accommodatiebeleid tussen de kernen binnen de gemeente? Zo ja, waar zitten deze verschillen en hoe worden deze beoordeeld
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
De prestaties van de gemeente Peel en Maas zijn in lijn met de geformuleerde streefwaarden. In de beheersystematiek zijn prikkels tot kostenbeheersing en budgetbewaking ingebouwd. Er is sprake van contractmanagement waarin zicht is op budgetuitputting, prijsvorming en trends en patronen in het gebruik van maatschappelijk vastgoed. De gemeente heeft een overzicht van de kosten en inkomsten die samenhangen met het accommodatiebeleid en de geëxploiteerde accommodaties.
Hiervoor bestaat geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.
54
Het principe van ‘zelfsturing’ leidt tot lagere kosten dan wanneer de gemeente in de (klassieke) rol van beleidsbepaler, opdrachtgever en projectregisseur zou zitten. Derhalve kan worden vastgesteld dat het beleid ‘doelmatig’ is. Of het beleid ‘doeltreffend’ is, kan niet worden vastgesteld vanwege het ontbreken van specifieke prestatieindicatoren.
Het principe van ‘zelfsturing’ en (bijgevolg) het ontbreken van een gedeelde opvatting over de aard en omvang van het
door zowel de gemeente als de gebruikers/inwoners?
11.
Hoe waarderen inwoners het gevoerde beleid en de accommodaties?
voorzieningenniveau gemeentebreed, maakt dat er verschillen zijn per kern. ● ● ● ● ●
Inwoners zijn tevreden over het huidige accommodatie- aanbod. De accommodaties zijn volgens inwoners toekomstbestendig. De inwoners van de gemeente Peel en Maas kunnen kennis nemen van de diverse regelingen die voortvloeien uit het accommodatiebeleid. Tarieven zijn eenduidig en er wordt voldoende toegelicht hoe deze tot stand komen. Er is een helder overzicht voor inwoners van het accommodatieaanbod en de voorzieningen die daarmee gepaard gaan waarvan zij gebruik kunnen maken.
Meer dan de helft van de in het kader van het onderzoek bevraagde inwoners geeft aan niet tevreden te zijn over de kwaliteit van het voorzieningenniveau.
Het college rapporteert structureel over de voortgang van het beleid. De informatievoorziening aan de gemeenteraad is tijdig (er kan nog iets met de informatie worden gedaan). De informatievoorziening aan de gemeenteraad is juist (de informatie kent geen fouten en is betrouwbaar). De informatievoorziening aan de gemeenteraad is volledig.
De gemeenteraad wordt via de
Evaluatie en verantwoording
12.
Hoe is de gemeenteraad van Peel en Maas op de hoogte gehouden van de resultaten en voortgang van het accommodatiebeleid?
● ● ● ●
P&C-cyclus op de hoogte gehouden van de resultaten en de voortgang van beleid. Het strategische gesprek over het accommodatiebeleid is met de raad in de afgelopen jaren niet gevoerd. De (actieve) bemoeienis van de raad speelt zich met name op ‘casusniveau’ af.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
55
Bijlage 2: Bestudeerde documenten Strategie- en visiedocumenten ● Coalitieakkoord 2022-2026 met lef en vertrouwen verder bouwen (2022). ● Besturingskompas (2019). ● Zelfsturing 3.0. 15 jaar gemeenschapsontwikkeling door zelfsturing in Peel en Maas (2017). ● Waardenoriëntatie en kaderstelling. Thema’s Sociaal domein en Vitale gemeenschappen (2017). ● Kaderstelling Sociaal Domein 2024-2035. ● Kaderstelling Vitale Gemeenschappen 2024-2035. ● Kaderstelling-6-bestuur-communicatie-en-dienstverlening (onder constructie). Beleidsregels en besluiten ● ● ● ●
Beleidsregel ingebruikgeving gemeentelijke binnensportaccommodaties (2013). Uitvoeringsregeling kunst en cultuurstimulering Peel en Maas (2017). Uitvoeringsregeling accommodaties 2017 tot heden (2017). Overzicht van de op 15 december 2014 door het college van B&W genomen besluiten over het per 1-1-2015 te voeren beleid m.b.t. de accommodaties voor voetbal, tennis en hockey (harmonisering en privatisering) (2014). ● Collegevoorstel behoeftebepaling buitensport (2023). P&C-documenten ● Jaarrekening 2020-2023. ● Begrotingen 2020-2025. ● Kadernota’s 2020-2025. Voortgangsinformatie en -onderzoeken ● Samenvatting gespreksrondes maatschappelijke accommodaties (november 2024). ● Rapportage Locatiestudie PEC'20 Definitief (2024). ● Rapportage Behoeftebepaling binnensportaccommodaties (2015). ● Projectplan Vastgoed Geregeld (2019). ● Projectmelding verduurzaming maatschappelijk vastgoed (2023). ● Eindrapport onderzoek sporthallen Peel en Maas (2023). ● Herijking Lokaal Sportakkoord Peel en Maas 2023-2026 (2023). Overeenkomsten en afspraken met gebruikers ● Model huur- en exploitatieovereenkomst buitensport. ● Algemene voorwaarden gemeentelijke binnensportaccommodaties (2013). ● Handleiding uitvoering harmonisatie buitensport (2019). ● Taak- en kostenverdeling buitensport vereniging-gemeente (2015). ● Meerjarige onderhoudsplannen (MJPO’s) Excel-export. Raadsstukken ● ● ● ● ● ●
Moties (zie paragraaf 9.2). Amendementen (zie paragraaf 9.2). Raadsvragen en antwoorden (zie paragraaf 9.2). Raadsinformatienota’s (zie paragraaf 9.1). Raadsvoorstellen. Raadsbesluiten.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
56
Bijlage 3: Lijst van gevoerde gesprekken Gesprekspartners Interne respondenten Vertegenwoordiging college Delegatie van de gemeenteraad (via een digitale vragenlijst) Adviseur Maatschappelijke Ontwikkeling Adviseur Sport en Bewegen Beleidsmedewerkers Strateeg Projectleider team Maatschappelijke Ontwikkeling Externe respondenten Vertegenwoordiging Gemeenschapshuis De Paort Vertegenwoordiging Gemeenschapshuis Kessel-Eik Vertegenwoordiging Blokhut Jong Nederland Vertegenwoordiging Zwembad De Waterloat Vertegenwoordiging De Heuf Vertegenwoordiging Stichting Kasteel Keverberg Vertegenwoordiging DOK6 Vertegenwoordiging Museum Peel en Maas
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
57
Bijlage 4: Casussen In het onderzoek is gebruikgemaakt van een viertal casestudies voor een verdieping naar de praktijk bij de gemeente Peel en Maas. De casestudies kunnen gezien worden als een ‘reality check’. Aan de hand van een casus is getoetst in hoeverre de regels worden toegepast, of er afspraken zijn gemaakt over de doelen, prestaties, effecten en verantwoording. De volgende casussen zijn geselecteerd: 1.
De Paort (Kessel)
2.
Gemeenschapshuis Kessel-Eik (Kessel-Eik)
3.
Blokhut Jong Nederland (Maasbree)
4.
Zwembad Waterloat (Panningen)
5.
De Heuf (Panningen)
6.
Kasteel Keverberg (Kessel)
7.
DOK6 (Panningen)
8.
Museum Peel en Maas (Helden)
Naam voorziening
De Paort, Kessel
Type voorziening
Multifunctionele voorziening (MFA), gemeenschapshuis
Eigenaar vastgoed
Stichting MFA Kessel. Deze stichting is tevens opdrachtgever voor de nieuwbouw van De Paort (oplevering voorjaar 2025).
Exploitant
Stichting MFA Kessel
Beheerder
Stichting MFA Kessel
Activiteiten
Cultureel-maatschappelijke activiteiten, activiteiten gericht op ontmoeting, zorg en preventie, bibliotheekwerk en informatiepunt toeristische bezoekers.
Gebruikers
Vaste gebruikers zijn Dorpsontmoeting Kessel, Bibliotheek Maas en Peel en de VVV (huurders van Stichting MFA Kessel).
Geldende beleidskaders
Gemeente heeft een financiële bijdrage geleverd aan de vastgoed-
en/of -regels
ontwikkeling de Paort op basis van een door Stichting MFA Kessel en Stichting Dorpsoverleg Kessel opgesteld projectplan en begroting (2021). Subsidie op grond van artikel 4:23 van de Algemene wet bestuursrecht, artikel 2 en 3 van de Algemene subsidieverordening Peel en Maas en artikel 3 van de Uitvoeringsregeling gemeenschapsontwikkeling.
Geldende overeenkomst(en)
Stichting MFA Kessel heeft met de vaste gebruikers huurovereenkomsten afgesloten.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
58
Bijdrage gemeente
De gemeente verstrekt aan Stichting MFA Kessel geen structurele subsidie.
structureel Bijdrage gemeente incidenteel
Voor de vastgoedontwikkeling van De Poart zijn in twee tranches door de gemeente middelen beschikbaar gesteld: ● ●
€ 1.370.000 (juli 2021) € 897.000 (aanvullend, juni 2023)
Tevens is door de gemeente een bankgarantie afgegeven voor een lening die door de stichting is afgesloten. Onderhoud
Stichting MFA Kessel is zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van haar vastgoed.
Doelen en effecten
Het in eigen beheer en in eigendom hebben van een gemeenschapshuis maakt de gemeenschap zelfbewuster en het bevordert de zelfsturing en de leefbaarheid in het dorp (raadsvoorstel 2021).
Verantwoording
De gemeente heeft met Stichting MFA Kessel over de verantwoording van de verstrekte middelen de volgende afspraken gemaakt: ● ● ● ●
Uitdagingen
Stichting geeft via een voortgangsrapportage inzicht in het financieel en inhoudelijk verloop van de projectuitvoering, inclusief een adequaat budgetbewakingsoverzicht. Gemeente neemt deel aan bouw- en projectvergaderingen. Gemeente heeft toegang tot het gebouw/de bouwplaats voor een schouw of incidenteel toezicht. Stichting houdt een projectadministratie bij ten behoeve van de (finale) subsidieafrekening.
Stichting MFA Kessel heeft een grote inspanning moeten leveren om de financiering rond te krijgen. De stichting wilde de nieuwe MFA zonder ‘vreemd vermogen’ opzetten, maar de gemeente heeft als eis gesteld dat er (minimaal) € 200.000 wordt ingebracht. Dat is nu deels door certificaathouders opgebracht. Er is een discrepantie tussen het principe van ‘zelfsturing’ en de wet- en regelgevende overheid. Met terugwerkende kracht kan de vraag worden gesteld of het project voor een louter vrijwilligersorganisatie niet te groot is geweest. Er is nog een onopgeloste kwestie met de fiscus over de verrekenbaarheid van btw. Dit is een risico van € 150.000, waarvoor geen dekking is.
Behoeften
Meer ondersteuning bij een complexe opgave als de vastgoedontwikkeling van de Paort. Eveneens is er behoefte aan een meer proactieve houding bij het bestuur en de raad inzake het oplossen van onvoorziene (financiële) knelpunten. In dit kader wordt de btw-problematiek genoemd.
Naam voorziening
Gemeenschapshuis Kessel-Eik, Kessel-Eik
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
59
Type voorziening
Multifunctionele accommodatie (MFA), gemeenschapshuis
Eigenaar vastgoed
Stichting Gemeenschapshuis Kessel-Eik
Exploitant
Stichting Gemeenschapshuis Kessel-Eik
Beheerder
Stichting Gemeenschapshuis Kessel-Eik
Activiteiten
Cultureel-maatschappelijke activiteiten, activiteiten gericht op ontmoeting, zorg en preventie, jongerenactiviteiten.
Gebruikers
Verenigingen, Ouderenbond en individuele burgers.
Geldende beleidskaders
Het project is tot stand gekomen op basis van een door het Dorpsoverleg Kessel-Eik opgesteld accommodatieplan (januari 2018).
en/of -regels
Subsidie op grond van artikel 4:23 van de Algemene wet bestuursrecht, artikel 2 en 3 van de Algemene subsidieverordening Peel en Maas en artikel 3 van de Uitvoeringsregeling gemeenschapsontwikkeling. Geldende overeenkomst(en) Bijdrage gemeente structureel Bijdrage gemeente incidenteel
Stichting Gemeenschapshuis Kessel-Eik heeft met diverse gebruikers afspraken gemaakt over o.a. de tarieven. Er is geen sprake van een structurele bekostiging van het gemeenschapshuis in Kessel-Eik door de gemeente. De gemeente heeft eenmalig een financiële bijdrage van € 810.000 voor de vastgoedontwikkeling van het nieuwe gemeenschapshuis beschikbaar gesteld (2018).
Onderhoud
Stichting Gemeenschapshuis Kessel-Eik is als eigenaar van het vastgoed zelf verantwoordelijk voor het onderhoud ervan.
Doelen en effecten
Een verdere groei van een vitale, duurzame en zorgzame gemeenschap in Kessel-Eik, mede dankzij een toekomstbestendig gemeenschapshuis als spilvoorziening in het dorp. Deze doelstelling past in de kaderstelling van het begrotingsprogramma Gemeenschapsontwikkeling, waarin onder andere is bepaald dat elk dorp in Peel en Maas met gemeentelijke ondersteuning en facilitering in de eigen behoefte van een gemeenschapshuis kan voorzien, met als voorwaarde dat het er zelf eigenaar van is.
Verantwoording
Het project is tot stand gekomen op basis van een door het Dorpsoverleg Kessel-Eik opgesteld accommodatieplan (januari 2018). De gemeente heeft met Stichting MFA Kessel over de verantwoording van de verstrekte middelen de volgende afspraken gemaakt: ●
Stichting geeft via een voortgangsrapportage inzicht in het financieel en inhoudelijk verloop van de projectuitvoering, inclusief een adequaat budgetbewakingsoverzicht.
● ●
Gemeente neemt deel aan bouw- en projectvergaderingen. Gemeente heeft toegang tot het gebouw/de bouwplaats voor een
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
60
schouw of incidenteel toezicht. ●
Uitdagingen
Stichting houdt een projectadministratie bij ten behoeve van de (finale) subsidieafrekening.
De feitelijke realisatie van het nieuwe gemeenschapshuis heeft in slechts zes maanden en geheel binnen budget plaatsgevonden. Dit was te danken aan de grote inzet en betrokkenheid van vrijwilligers/de gemeenschap en door kostenbewustzijn. Dit heeft ook doorgewerkt in de exploitatie, die gezond is. Met betrekking tot de toekomstige exploitatie zijn er wel zorgen vanwege de te verwachten terugloop in bezetting en het gebruik van het gemeenschapshuis. Dit is toe te rekenen aan krimp en de veranderende bevolkingssamenstelling van Kessel-Eik (o.a. vanwege de toeloop van arbeidsmigranten). Er is een grote behoefte aan nieuwe woningen, maar dat programma stagneert al een tijd. Ook de steeds verder aangescherpte regelgeving, die kostenverhogend werkt, zet de exploitatie onder druk. Er wordt gewerkt aan een herbestemming van de naastgelegen kerk (MFA staat ook op de grond van de kerk). Keuze nieuwe functie kerk is essentieel voor het functioneren van het gemeenschapshuis. In het geval van appartementen vreest het gemeenschapshuis klachten over activiteiten in het gemeenschapshuis (o.a. geluidsoverlast). Dat kan de exploitatie verder onder druk zetten.
Behoeften
Een visie van de gemeente op de relatie tussen krimp en de veranderende bevolkingssamenstelling in relatie tot het voorzieningenniveau. Zie ook wat hiervoor is gezegd over het stagnerende woningbouwprogramma.
Naam voorziening
Blokhut Jong-Nederland
Type voorziening
Jeugdaccommodatie
Eigenaar
Stichting Jong Nederland De grond is in eeuwigdurende erfpacht aan de stichting uitgegeven. Het terrein is eigendom van de gemeente. De gemeente heeft het onderhoud van het terrein overgedragen aan de stichting.
Exploitatie
Stichting Jong Nederland. De Blokhut kan door andere verenigingen gehuurd worden als accommodatie. Hiervoor is wel een ballotageprotocol van toepassing, zie ook gebruikers.
Beheerder
Stichting Jong Nederland
Activiteiten
Jong Nederland Maasbree is een organisatie die activiteiten aanbiedt aan alle jeugdigen uit het dorp Maasbree. Iedere week worden met dezelfde groep kinderen of jongeren, op dezelfde tijd activiteiten ondernomen. De activiteiten staan onder begeleiding van opgeleide leiders en leidsters. Het is dus anders dan bij een sportclub waar leden vaak herhalende activiteiten moeten doen.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
61
Het gebouw zelf bestaat uit een stafruimte, keuken, seniorenlokaal, bestuurskamer, fourageruimte, groepsbergingen, twee zalen (junioren- en maxiorenlokaal) waarvan een met openslaande deuren naar een groot terras met kampvuur/theaterkuil en het sportveld. Gebruikers
In de schoolvakanties en in de weekenden kan de Blokhut gehuurd worden voor jeugd- en jongerenactiviteiten, kampen, bivakken, cursussen en andere bijeenkomsten.
Geldende beleidskaders
Uitvoeringsregelingen Gemeenschapsontwikkeling en Accommodaties
en/of -regels Geldende overeenkomst(en) Bijdrage gemeente structureel
● ●
Waarderingssubsidie Subsidiebeschikking dakrenovatie Blokhut Jong Nederland Maasbree
De stichting ontvangt een ‘waarderingssubsidie’ vanuit Sociaal Domein gemeente Peel en Maas (€ 10.303). De stichting krijgt ook ieder jaar een bedrag om het terrein te onderhouden en daarvoor doen ze ook zelf echt al het onderhoud: snoeien, maaien, groen opruimen, maar ook een bomendokter huren ze ieder jaar in.
Bijdrage gemeente
Incidenteel een subsidie van maximaal € 60.000.
incidenteel Stichting Jong Nederland Maasbree wil de Blokhut duurzaam renoveren. Daarvoor hebben ze een bijdrage gevraagd vanuit de gemeentelijke subsidieregeling jeugdaccommodaties. Het betreft een renovatie en verduurzaming van de Blokhut. Voor het deel vervanging van het (lekkende en versleten) dak en voor de advieskosten vragen ze, zoals in de subsidieregeling vermeld, 50% van de totale kosten. Daarnaast hebben ze beroep gedaan op het gemeentelijk revolverend duurzaamheidsfonds voor een lening. Onderhoud
De stichting is financieel gezond. Er is ook wat reserve voor groot onderhoud, maar niet voor een volledige renovatie/verduurzaming van de accommodatie.
Doelen en effecten
De thema’s waar Jong Nederland zich op focust en probeert te stimuleren onder jongeren zijn: ● ● ● ● ●
Gezondheid Sociaal-cultureel Natuur Veiligheid Opvoeding
In het schooljaar 2022-2023 waren er 640 schoolgaande kinderen van 7 tot 18 jaar in Maasbree bekend. Jong Nederland Maasbree bereikt op hun reguliere groepsactiviteiten wekelijks ongeveer 110 leden. Dat is 16,4% van alle schoolgaande kinderen. Tijdens themadagen, zoals een spelendag, komen gemiddeld 200 tot 250 kinderen naar de Blokhut. Dat is tussen de 30% en 40% van het aantal schoolgaande kinderen.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
62
Verantwoording
Ten aanzien van de jaarlijkse waarderingssubsidie zijn geen specifieke inhoudelijke eisen gesteld, althans, niet die ze praktisch moeten uitvoeren. Een keer in de vijf jaar moet de stichting een nieuwe aanvraag doen aan de gemeente voor de verantwoording. Wel moet er jaarlijks een verzoek tot betaling gedaan worden. De stichting zou het niet erg vinden als de gemeente kaders zou geven, of aanvullende eisen zou stellen om bijvoorbeeld activiteiten met betrekking tot natuureducatie of preventie te organiseren. Dat zou kansen bieden om te laten zien wat voor effect Jong Nederland heeft op het gebied van jeugd en jongeren in Maasbree en omstreken.
Uitdagingen
Er zijn goed beschouwd drie grote uitdagingen: ● ● ●
Onderhoud Regelgeving Bestuurlijk
Beheer en onderhoud van het gebouw vragen veel aandacht. Mede door de regelgeving wordt het steeds complexer. De Blokhut heeft onder meer te maken met arbo-regels, brandweereisen en legionellapreventie. Daarbij komen ook nog de eisen van de verzekeraars, zoals alarm en eisen aan de elektrotechnische installatie. Dit alles vraagt extra inzet en ook vaak specifieke deskundigheid. Er zitten nu vier mensen in het beheerteam. Het wordt steeds moeilijker om nieuwe bestuursleden te krijgen. Risico’s rond aansprakelijkheid vormen meer en meer een drempel om zich als burger/privépersoon maatschappelijk in te zetten. Behoeften
Het bestuur van Jong Nederland Maasbree heeft voor de Blokhut de weg van de verbouwing voor de verduurzaming zelf moeten uitzoeken. Ze zouden geholpen zijn met tips & tricks vanuit de gemeente en een aanspreekpunt. Dat zou vorm kunnen krijgen door een centraal loket.
Naam voorziening
Zwembad Waterloat
Type voorziening
Zwembad
Eigenaar
Stichting Beheer Waterloat
Exploitatie
De exploitant is Sportfondsen (voorheen LACO). Er is sprake van een rendabele exploitatie met een goed lopende horecafunctie. De exploitant heeft ook geholpen bij de renovatie in 2025 en 2016.
Beheerder
Stichting Beheer Waterloat
Activiteiten / voorzieningen
De Waterloat kent de volgende voorzieningen: ●
Een overdekt zwembad, bestaande uit: ○ een wedstrijdbad van 25 x 12,5 meter met een diepte van 1,10 tot 3,50 meter en een watertemperatuur van ongeveer 29 graden; ○ een doelgroepenbad van 15x10 meter met een diepte van 0,10 tot 1,40 meter, waarvan een gedeelte als uitzwembad in gebruik is, met een watertemperatuur van 31,7 graden; ○ 2 x een sauna,waarvan een eucalyptus stoomcabine; ○ een horecavoorziening.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
63
Het zwembad kant naast het recreatieve zwemmen het volgende aanbod: ● AquaFit ● AquaJoggen ● AquaRobics ● AquaVitaal ● Babyzwemmen ● Peuterzwemmen ● Survivalzwemles ● Zwemles Daarnaast is een horecagedeelte met ruimte die een sociale ontmoetingsfunctie heeft. Gebruikers
(Zwem)verenigingen en recreatieve zwemmers, zie ook beschrijving van de activiteiten en voorzieningen.
Geldende beleidskaders
N.v.t.
en/of -regels Geldende overeenkomst(en)
Op 13 maart 2024 is een zogenaamde driepartijenovereenkomst getekend tussen de gemeente Sportfondsen en Stichting Beheer Waterloat.
Bijdrage gemeente
N.v.t.
structureel Bijdrage gemeente incidenteel
Op 8 december 2015 heeft college een beschikking afgegeven voor: ●
een bijdrage van € 455.000 voor de renovatie van zwembad de Waterloat volgens een vastgesteld renovatieplan met kostenverdeling; ● een bijdrage van € 108.500 voor het opheffen van achterstallig onderhoud volgens het hiervoor vermelde renovatieplan; Dit komt neer op een totale maximale subsidie van € 563.500. Op 20 december 2019 heeft de Stichting Beheer Waterloat de gemeente gevraagd om een eenmalige subsidie van € 491.833 te verstrekken. Uit de financiële eindrapportage van de renovatie blijkt dat het totale project binnen de door het college beschikbaar gestelde bijdrage is gerealiseerd en er sprake is van een bedrag van € 71.667 aan minderwerk.
Onderhoud
In 2015-2016 heeft de verbouwing plaatsgevonden. Hiervoor hebben ze een stuk vergoeding per jaar gekregen en een deel van de reservering voor het onderhoud van de komende jaren werd als een soort lening verstrekt (de subsidie na aftrek aflossing van lening). De verbouwing hebben ze samen met Laco (nu Sportfondsen) uitgevoerd. Stichting Beheer Waterloat draait op dit moment een redelijk positief resultaat waarmee ze wat reserves kunnen opbouwen, waardoor groot en klein onderhoud voor de komende vijf jaar zijn gedekt. Er is een onderhoudsplan tot 2030. Daarna is het noodzakelijk om het zwembad te renoveren (zie ook uitdagingen).
Doelen en effecten Naast sport en recreatie biedt het zwembewustheid en wordt er ingezet op verbinding en ontmoeting (ook via de verenigingen die actief zijn binnen de Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
64
accommodatie). Het zwembad heeft een diverse en brede sociale functie. Zo is er ook zwemmen voor bepaalde doelgroepen zoals dameszwemmen en statushouders. De ontmoetingsfunctie komt ook tot uitdrukking in de horecacijfers. Het gezamenlijke doel is een tevreden gast in een veilige en schone omgeving, met Sportfondsen als specialist exploitatie en de stichting en als opdrachtgever. Verantwoording
Jaarlijks is er een aantal maal overleg tussen Laco als exploitant en de Stichting Beheer Waterloat als partner voor de sociaal/maatschappelijke instandhouding van het zwembad. Hierbij worden de afspraken uit de exploitatieovereenkomst getoetst en geborgd. Tevens vindt er verantwoording plaats m.b.t. de gestelde voorwaarden waarvoor jaarlijks een exploitatiebijdrage door de gemeente Peel en Maas wordt verstrekt. De stichting heeft het laatste jaar geen gesprek met de gemeente gehad over het inhoudelijke jaarverslag, wel over de jaarrekening.
Uitdagingen
De Stichting heeft het zwembad niet alleen kunnen behouden, maar ze hebben het ook kunnen regelen dat het zwembad toekomstbestendig is en een veelheid aan functies vervult. Bij veel collega-verenigingen/stichtingen hebben ze knelpunten en uitdagingen gezien waar het zwembad Waterloat geen last van heeft. Toch zijn er richting de toekomst wel aandachtspunten en uitdagingen. De belangrijkste onderwerpen voor de toekomst zijn: ● energiebehoefteplan ● verduurzamingsplan ● plan levensduurverlenging ● nieuwbouwplan
Behoeften
Voor de lange termijnplannen is het fijn als er een aanspreekpunt komt vanuit de gemeente. Het is belangrijk dat er kaders komen voor ‘maatwerk’, niet voor ‘universeel’ beleid.
Naam voorziening
De Heuf, Panningen
Type voorziening
Sport- en evenementenlocatie
Eigenaar vastgoed
Gemeente Peel en Maas. De gemeente heeft het complex en de grond begin Februari teruggekocht van De Heuf bv. Met als doel om de voorziening na renovatie voor 20 jaar in stand te houden.
Exploitant
Gemeente Peel en Maas
Beheerder
Stichting Sportarena Peel en Maas
Activiteiten
Activiteiten op het gebied van breedtesport, topsport en evenementen.
Gebruikers
Sportverenigingen, w.o. Bevo HC
Geldende beleidskaders
Beleidskaders ‘Sport en bewegen’.
en/of -regels
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
65
Geldende overeenkomst(en)
Overeenkomst (november 2024) tussen de gemeente en Stichting Sportarena Peel en Maas, waarin geregeld: ●
beheer van sport noodzakelijke voorzieningen (schoonmaak, klein onderhoud en toezicht);
●
beheer van evenementen.
Bijdrage gemeente
€ 45.528 ten behoeve van schoonmaak, € 3.585,33 ten behoeve van klein
structureel
onderhoud en € 1.000 voor de aanschaf van materialen, een en ander op basis van een urenbegroting + indexering. Overleg over voortgang en kwaliteit van de werkzaamheden op initiatief van de gemeente of de stichting.
Bijdrage gemeente
Het aankoopbedrag vastgoed en grond bedroeg € 1.340.000.
incidenteel
Investeringskrediet van € 3.130.000, exclusief btw. Sanering negatief exploitatiesaldo voor maximaal € 132.000.
Onderhoud
Voor gemeente als eigenaar van het vastgoed. Beperkt uitbesteed aan Stichting Sportarena Peel en Maas.
Doelen en effecten
Met de aankoop wordt beoogd voldoende ruimte, kwaliteit en zekerheid te bieden voor de binnensportbeoefening, van breedtesport en topsport en voor evenementen in Peel en Maas.
Verantwoording
Verantwoording vindt plaats op basis van een jaarverslag en jaarrekening. Aanvullend hierop kan overleg over voortgang en kwaliteit van de werkzaamheden op initiatief van de gemeente of de stichting plaatsvinden.
Uitdagingen
De geplande verbouwing is nog niet gerealiseerd. De stichting geeft aan dat zij geen goed beeld heeft van de oorzaken die hieraan ten grondslag liggen. De stichting heeft zorgen over de vertraging, omdat zij vreest dat hierdoor de kosten verder oplopen. Vanuit de gemeentelijke organisatie wordt aangegeven dat een aantal oorzaken van de vertraging ook (deels) bij de MFA zelf ligt. Contracten zijn pas recentelijk afgehandeld en ook recentelijk zijn er nog achterstallige zaken boven water gekomen.
Behoeften
De breedtesport is in de gemeente Peel en Maas nu goed gefaciliteerd, maar voor topsport geldt dat de verenigingen dit niet meer op eigen kracht/zonder (financiële) steun van de gemeente kunnen organiseren.
Naam voorziening
Kasteel Keverberg (inmiddels failliet)
Type voorziening
Erfgoed
Kern
Kessel
Eigenaar vastgoed
● ●
De gemeente is juridisch eigenaar. Stichting Behoud Kasteel de Keverberg is economisch eigenaar.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
66
Exploitatie
De exploitatie is ondergebracht in een separate rechtspersoon in de vorm van een besloten vennootschap, die inmiddels failliet is verklaard. Zie onder ‘uitdagingen’ meer over de exploitatie.
Beheerder
Stichting Behoud Kasteel De Keverberg
Activiteiten
Na de ingebruikname richtte de stichting zich op zakelijke bijeenkomsten, feesten & partijen, en culturele, maatschappelijke en historische activiteiten, en op toerisme.
Gebruikers
Zie ook activiteiten.
Geldende beleidskaders en/of -regels
Subsidie op grond van artikel 4:23 van de Algemene wet bestuursrecht, artikel 2 en 3 van de Algemene subsidieverordening Peel en Maas en artikel 3 van de Uitvoeringsregeling kunst- en cultuurstimulering.
Geldende
Subsidiebeschikking, zie hierboven.
overeenkomst(en) Bijdrage gemeente structureel
In 2023 ontving de Stichting € 17.858,67. Tot het faillissement was dit bedoeld voor de volgende activiteiten: 1. Activiteiten die bijdragen aan het onderhoud van gemeentelijke kunstwerken in de openbare ruimte en gemeentelijk cultuurhistorisch erfgoed. ●
Uw stichting zorgt voor het verrichten van het onderhoud aan het kasteel en aan de omgeving (de kasteeltuin), zodanig dat deze schoon en veilig zijn voor haar gebruikers. ● Uw stichting draagt bij aan het veilig stellen en het optimaliseren van dit erfgoed. 2. Culturele activiteiten die ten goede komen aan inwoners en een toegevoegde waarde hebben op het cultuuraanbod. ●
Uw stichting draagt de zorg over de exploitatie van het kasteel en is daarmee een belangrijke factor in het cultuuraanbod in onze gemeente. ● Uw stichting verleent medewerking aan de lokale organisaties in het organiseren van sociale, culturele en toeristische activiteiten binnen haar mogelijkheden. 3. Activiteiten die bijdragen aan de bewustwording van de geschiedenis van Peel en Maas, haar kunstschatten en haar cultureel erfgoed, zowel fysiek als digitaal. ●
Uw stichting vertelt het verhaal van het kasteel in brede zin des woords op diverse wijzen (digitaal/fysiek). 4. Activiteiten die kunst- en cultuurdeelname bevorderen en promoten van kunst- en cultuurdeelname, alsmede het bevorderen van laagdrempelige toegang tot cultuuractiviteiten. ● ● ●
Uw stichting geeft lokale initiatieven, zoals de jaarlijkse kunstmarkt, een plek in en rondom het kasteel. Uw stichting geeft een brede toegankelijkheid aan de inwoners van de gemeente door ten minste een keer per jaar het kasteel gratis open te stellen. Uw stichting versterkt waar mogelijk de lokale samenwerking met het culturele veld, de horeca en aanverwante bedrijven in Kessel.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
67
Voor 2025 is een subsidie van € 19.149,03 beschikbaar gesteld. Dit bedrag is louter nog bedoeld voor het verrichten van onderhoud aan het kasteel en aan de omgeving en blijft bijdragen aan het veiligstellen en het optimaliseren van dit erfgoed. Bijdrage gemeente
N.v.t.
incidenteel Onderhoud
In 2014 is een Meerjarige Onderhoudsplanning (MJOP) opgesteld door de stichting. Deze is in 2023 geactualiseerd, dit keer in samenwerking met de gemeente. Veel onderhoud werd door vrijwilligers gedaan. Door vertrek van personen met de nodige deskundigheid op dit gebied is het onderhoud steeds meer gaan knellen. De stichting heeft het nodige onderhoud kunnen doen, maar niet kunnen reserveren voor groot onderhoud. Uit het rapport van de Hospitality Group (onderzoek in opdracht van de gemeente Peel en Maas) komt naar voren dat het onderhoud van dit object eigenlijk niet volledig bij vrijwilligers kan liggen.
Doelen en effecten
Het voornaamste doel van de stichting was het herbouwen en in stand houden van het kasteel zelf. De activiteiten die ontplooid worden, waren bedoeld om de exploitatie rendabel te maken. Daarbij worden er ook culturele en historische activiteiten georganiseerd, die bijdragen aan kunst- en cultuurstimulering. De Keverberg heeft met de tijd een kern-/dorpsoverstijgende functie gekregen. Het kasteel is van betekenis voor de hele gemeente (denk aan de toeristische waarde) en de regio. Doelen die aan de verstrekking van subsidie zijn gekoppeld, zijn niet gekwantificeerd.
Verantwoording
Stichting Behoud Kasteel de Keverberg legde via de jaarrekening en het jaarverslag verantwoording af aan de gemeente. Daarnaast was er periodiek overleg met zowel de bestuurder van de gemeente als ambtelijke contactpersonen gedurende het jaar. Zo zijn er ook meerdere werk- en locatiebezoeken van ambtenaren en bestuurders geweest op de Keverberg zelf. De MJOB en MJOP zijn ook gedeeld met de gemeente.
Uitdagingen
●
De exploitatie is gestart vanuit het uitgangspunt ‘eigen broek ophouden’. De eerste twee jaren waren op papier winstgevend, maar niet alle kosten werden doorberekend. Er was veel inzet ‘om niet’ (dat wil zeggen inzet van vrijwilligers). Dit verbloemde de werkelijke bedrijfsresultaten. In 2019 heeft de stichting de eerste gesprekken gevoerd met de gemeente en daarin aangegeven dat een rendabele exploitatie niet mogelijk was en dat er om die reden een extra subsidie van € 50.000 per jaar nodig zou zijn. De belangrijkste redenen hiervoor waren: ○ De inzet van vrijwilligers kent grenzen.
Rekenkamer Gemeente Peel en Maas
68
○
●
●
●
●
●
Behoeften
●
●
Het kasteel is heel sfeervol, maar heeft logistieke en bedrijfsmatige beperkingen. ○ Culturele/maatschappelijke activiteiten zijn belangrijk, maar niet winstgevend. Kijkend naar de subsidiebeschikking in 2023 (€ 17.858), moeten we constateren dat er voor het subsidiebedrag veel activiteiten verricht moeten worden. Op 3 juli 2024 is de raad van de gemeente Peel en Maas geïnformeerd over de exploitatie van De Keverberg in Kessel. De raad heeft die avond een beeld gekregen van de huidige exploitatieresultaten en de (on)mogelijkheden om deze resultaten in de toekomst te verbeteren. De verbetermogelijkheden zijn die avond gepresenteerd aan de hand van vier toekomstscenario’s die onderling verschilden naar de functies die De Keverberg in de toekomst gaat vervullen. Op verzoek van de raad is nadien nog een scenario toegevoegd. In het toegevoegde scenario heeft De Keverberg uitsluitend een toeristisch-recreatieve functie.
Al met al was het geschetste beeld over De Keverberg niet rooskleurig. De Keverberg kampte met stevige exploitatieverliezen en de kans om op termijn te komen tot een kostendekkende exploitatie zonder gemeentelijke bijdrage(n) is niet groot. De meest ‘voordelige’ variant (althans voor de gemeentebegroting) is sluiting van de accommodatie. Alle andere scenario’s leiden structureel tot exploitatieverliezen. Mede op basis van dat beeld heeft het College van B&W het standpunt ingenomen om De Keverberg vooralsnog financieel niet te ondersteunen. Die ondersteuning was/is noodzakelijk om een spoedig faillissement van De Keverberg af te wenden. De kosten voor het beheer, onderhoud en de verzekering lopen door en zijn sinds het faillissement voor rekening van de gemeente. Er zijn de afgelopen tijd gesprekken gevoerd met potentiële kopers. De gemeente benadrukt dat alle scenario’s nog openstaan, waaronder exploitatie door een commercieel bedrijf of een samenwerking met MFA De Paort. Er is vooral behoefte bij alle partijen om na te denken over een nieuwe invulling van de accommodatie. Het is de vraag of het met deze schaalgrootte mogelijk is om het beheer, de exploitatie en bestuurlijke verantwoordelijkheid bij vrijwilligers neer te leggen.