2024-105 03 Bijlage 1. Eindrapport rekenkameronderzoek afvalbeleid Peel en Maas

De belangrijkste punten zijn als volgt: Het restafval neemt toe van 37 naar 43 kg per inwoner met een afvalscheiding van 88%. Afvalstoffenheffing is begroot om in 2024 100% kostendekkend te zijn. De tonnages GFT en restafval en de verwerkingskosten worden gedeeld. Conclusies over monitoring afval 2018-2024    

Iets meer restafval per bewoner Door hogere tarieven milieupark minder bezoekers en meer afval per bezoek Door hogere poorttarieven 1/3 minder tuinafval op milieupark Illegale storting beter in beeld gebracht door app

Een aantal ontwikkelingen leiden mogelijk tot kostenstijgingen: 10-15 % extra kosten indexering huur en transport, afkeur PMD en GFT, verwerkingskosten en marktontwikkelingen, en landelijke wetgeving (UPV’s). De raad is geattendeerd op de status van de rechtszaak met ASL/Veolia waarin 4 rekeningen Veolia claim op Peel en Maas (voor sorteren vermarkten PMD) van 2018-2021 totaal €752.000,-, waarvan € 537.000,- al ingeboekt zijn als kosten. De eerste rechtszaak is gewonnen maar er is in het eerste kwartaal van 2024 hoger beroep. In de aanbesteding van 2022 zijn geen inschrijvingen van verenigingen en er wordt in de raad besproken of deze vorm op termijn haalbaar is. De raad wordt informeert over de duurzaamheidsplannen rondom afval zoals waterstofvrachtwagens in 2028. Elektrische voertuigen lijken nog problematisch. 101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

45 van 56

REKENKAMER

De raad kijkt naar een mix van afvalverzameling maatregelen die kunnen bestaan uit: Tuinafval uit GFT halen, verbeteren huis aan huisinzameling, en poorttarieven milieupark. Het college laat zien dat een kostenstijging van € 8 t.o.v. een ongewijzigd leidt tot 96,3% kostendekkendheid en € 18,- tot 100%. De raad wordt geïnformeerd over de optie om tuinafval uit GFT te halen omdat GFT duurder wordt. Twee opties om dit haalbaar te maken zijn groen afval gratis maken in het milieupark of om extra inzamelpunten voor tuinafval te maken. Er worden 4 alternatieven van de GFT-inzameling laten zien:    

44 x GFT (4 mnd 1x per 2 weken) extra kosten personeel € 20.000,44 x GFT (4 mnd 1x per 2 weken) + groen gratis milieupark extra kosten € 24.000,26 x GFT met optie tot extra betaalde GFT container € 25,- + groen afval gratis milieupark besparing € 78.000,(kostprijs) vergoeding voor restafvalzak € 70.000,-; 1 rol zakken € 1,70- € 2,-

De raad wordt bijgepraat over de wijzigingen in het milieupark. Poorttarief tuinafval wordt gratis omdat het tarief al meer dan kostendekkend is en dit GFT verwerkingskosten verlaagd. Er worden wel €24.000,- aan kosten berekend voor voorlichting en stimulering met deze verandering. Kosten voor matrassen gaan van € 15,- naar € 7,- omdat matrassen meer dan kostendekkend waren. De verschuiving van restafval naar het milieupark levert € 10.000,- op. R AADSINFORMATIEBRIE VEN Raadsinformatiebrief Afvalinzameling 2015 (PMD inzameling en nieuwe manier van afval inzamelen in de hele gemeente) – 31 oktober 2014 In deze raadsinformatiebrief wordt eerst teruggeblikt op het kader en de doelstellingen zoals in 2011 geformuleerd. Daarna worden de inzamelresultaten met de OnePas gedeeld. Restafval nemen met 75% en grondstoffen worden beter brongescheiden. Het systeem is servicegericht. Inwoners die restafval in de ondergrondse container weggooien scheiden het afval minder goed. Er moet aandacht komen voor textiel en het milieupark wordt meer bezocht. Daarnaast zijn er conclusies over kosten te trekken. Er zijn minder verwerkingskosten, qua bedrijfsvoering is het duurder en de inzet van een 2 compartimentenwagen is nog niet doorgerekend. De nieuwe manier van inzamelen met een 3 compartimentwagen wordt per 1 september 2015 toegepast in de gehele gemeente.

Als laatste is communicatie belangrijk daarom komen er een communicatieplan introductie PMD inzameling, digitale afvalkalender en een communicatieplan uitrol nieuwe manier inzamelen met aandacht voor afvaleducatie. De raad zal op de hoogte worden gehouden van ontwikkelingen en de bedrijfsvoering. Raadsinformatiebrief Benchmark huishoudelijk afval Limburgse Gemeenten en Bewonersonderzoek afval 2017 – 26 november 2018 In de raadsbrief wordt aan de hand van de bijlagen gekeken hoe de nieuwe manier van afval inzamelen die op 1 januari 2018 is ingevoerd scoort. Bijlage 1: Benchmark huishoudelijk Afval Limburgse gemeenten (ASL)

101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

46 van 56

REKENKAMER

Peel en Maas voldoet aan de VANG-doelstelling van 100 kg restafval per inwoner per jaar. Het restafval zit op 38 kg per jaar. De doelstelling voor 2015 was 50 kg restafval en 25 kg in 2020. Daarnaast wordt op het milieupark meer dan het benchmark gemiddelde ingeleverd omdat het servicegericht is en een landelijke gemeente is. De afvalbeheerkosten zijn lager dan gemiddeld in Limburg. Bijlage 2: Bewonersonderzoek afvalinzameling 2017 Inwoners zijn tevreden en geven de wijze van afvalinzameling een 7,5. Er zijn enkele aanbevelingen: kan de service voor bewoners verbeterd worden, onderzoek naar mogelijk meer hergebruik en communicatie is en blijft belangrijk. Conclusie twee bijlagen: De wijze van afvalinzameling in de gemeente Peel en Maas is succesvol. Er wordt voldaan aan de landelijke doelstelling, tegen redelijke kosten en de inwoner is tevreden. Raadsinformatiebrief ontwikkelingen afvalverwerking/AfvalSamenwerking Limburg – 28 juni 2021 In deze raadsinformatiebrief wordt de raad geïnformeerd over een aantal ontwikkelingen omtrent afvalverwerking en de AfvalSamenwerking Limburg (ASL). Het gaat om de volgende punten:      

ASL coördineert voor de Limburgse gemeenten de grote verwerkingscontracten van afval. Nieuwe contracten worden meer circulair. ASL gaat een circulaire aanbesteding voor GFT medio 2021 starten. Er wordt nog geen aanbesteding voor huishoudelijk restafval gedaan. Dit wordt uitgesteld tot 2022. Er hoeft geen aanbesteding voor PMD gedaan te worden. De regie hiervoor ligt bij het Afvalfonds. Er verandert niets voor de inwoners.

M OTIES , AMENDEMENTEN EN SCHRIFTELIJ KE VRAGEN Amendement afvalstoffenheffing (verworpen) – 10 november 2020 In dit verworpen amendement (4 voor – 21 tegen, 2 afwezig) werd voorgesteld om restafvalzakken gratis te blijven verstrekken en de afvalstoffenheffing te verhogen met € 20 i.p.v. € 15. Motie anders omgaan met afval (verworpen) – 10 november 2020 In deze verworpen motie (1 voor – 24 tegen, 2 afwezig) werd opgeroepen om de raad te informeren over de mogelijkheden om enkel een scheiding te maken tussen groen- en restafval en de bijbehorende financiële consequenties. En er werd opgeroepen om te informeren over mogelijkheden om de inzameling van groenafval met bladkorven. Amendement Schrappen vergoeding restafvalzakken (aangenomen) – 15 december 2020 Besluit: Begroting 2021 aanpassen. Met dit aangenomen amendement blijven de restafvalzakken gratis en worden er vergoedingen gevraagd voor groenafval en matrassen en wordt de frequentie van GFT-inzameling van de wintermaanden verlaagd van wekelijks naar 1 keer per twee weken.

101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

47 van 56

REKENKAMER

Amendement verhoging afvalstoffenheffing en ongemoeid laten huidige poorttarieven voor groot afval (verworpen) – 12 februari 2021 In dit verworpen amendement (2 voor – 24 tegen) werd voorgesteld om de afvalstoffenheffing te verhogen met €5,- per huishouden en het poorttarief op het huidige prijsniveau te laten. Antwoordbrief inzake ophalen GFT afval – 8 februari 2021 Deze brief beantwoordt de vragen die op 8 januari gesteld zijn. Het college is van mening dat de overheid burgers tijdig en goed moet informeren over wijzigingen in het afvalbeleid. Ze zijn niet van mening dat deze actieve informatieplicht onvoldoende nagekomen is wat betreft de mogelijkheid tot het laten plaatsen van een extra afvalcontainer voor inwoners die slechts beschikken over een kleine GFT-afvalemmer. Aangezien ze niet nalatig zijn geweest doet het geen afbreuk aan het vertrouwen van inwoners in de overheid. Het zou een mogelijkheid kunnen zijn dat inwoners GFT in een andere container weggooien maar de verwachting is dat de meeste mensen uitkomen met 1 emmer gft per 2 weken. De vrees die door de VVD werd geuit heeft niet meegespeeld in de wijze van informatieverstrekking. Praktisch, efficiënt en klantgericht maatwerk zijn de gehanteerde uitgangspunten en er in goed overleg maatwerk geleverd. Antwoordbrief inzake ophalen GFT afval – 15 mei 2023 Deze brief beantwoordt de vragen die op 17 april gesteld zijn.

De besparing door vermindering van het aantal ophaalmomenten in nog niet inzichtelijk. Dit wordt over enkele weken nagestuurd naar de gemeente. De gemeente heeft signalen ontvangen dat inwoners niet tevreden waren met deze vermindering. Een overzicht van de gft hoeveelheden wordt nagestuurd. Het college is bereid deze vermindering te heroverwegen. Dit wordt in een werksessie in augustus 2023 behandeld. Nazending met extra informatie over vragen VVD fractie GFT inzameling – 24 mei 2023 Deze brief bevat de aanvullende informatie die in de brief van 15 mei was toegezegd. Door de wijziging in frequentie van GFT inzameling is er ongeveer € 43,- bespaard t.o.v. 2020. In de maanden maart en april van 2023 leverde het een besparing van € 11.000,- op. Ook de hoeveelheden ingezameld GFT van jan 2020 t/m april 2023 zijn toegevoegd. A FVAL IN DE P&C- CYCL US Ieder jaar wordt in de begroting de het aantal kg restafval per inwoner begroot.

Begroting 2023 - oktober 2022 4.1 & 4.2 De gemeente geeft het goede voorbeeld door duurzame keuzes in de openbare ruimte te maken en door zo duurzaam mogelijk in te kopen. 4.3 Afval wordt gezien als grondstof en er wordt verder onderzocht hoe er meer waarde uit afvalstromen gehaald kan worden. De tarieven voor afvalstoffenheffing mogen maximaal kostendekkend zijn. De uitgaven aan afvalinzameling bedraagt € 3.778.479,-. Ook een deel van de kosten voor straatreiniging 101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

48 van 56

REKENKAMER

(1/3e deel) mag worden toegerekend aan afval. Er is een bedrag van € 3.802.637,- geraamd als opbrengsten voor reinigingsrecht en afvalstoffenheffing onder aftrek van verwachte kwijtschelding. Aan overheadkosten wordt een bedrag van € 540.665,- toegerekend aan afval. Verantwoording programma begroting 2023 Afvalstoffenheffing Net als in voorgaande jaren stijgen de uitgaven voor huishoudelijk afval ook in 2023 weer vanwege hogere personeelskosten, brandstof en hogere verwerkingskosten van het aangeleverde afval. Vanwege deze ontwikkelingen hebben we gekozen om de opbrengsten te verhogen door het tarief voor afvalstoffenheffing met € 9,- te verhogen naar € 231,-. WWe besparen ook op de kosten door GFT ook in de maanden november, maart en april 1x per 2 weken op te halen i.p.v. 1x per week. Die ophaalfrequentie wordt al toegepast in de maanden december, januari en februari. Voor flats en appartementen waarbij inwoners een GFT-emmer hebben, leveren we maatwerk voor de inzameling van GFT Verder verruimen we de mogelijkheid om kwijtschelding te krijgen voor het betalen van afvalstoffenheffing. De tarieven op het milieupark houden we gelijk aan 2022 (per 1-1-2022 zijn de tarieven al verhoogd). Begroting 2024 - november 2023 Voor 2024 is er 42 kg restafval per inwoner begroot. Door mutaties in de kosten voor afvalverwerking lagere vergoedingen van o.a.

oud papier ontstaat er per saldo een financieel nadeel van ca. €50.000,-. In deze begroting staan dezelfde plannen voor afval als de begroting van 2022. Door stijgende kosten gaat de afvalstoffenheffing met € 9,- omhoog tot € 240,- voor een meerpersoonshuishouden. Er komt ook een poorttarief van € 2,50- voor een tas grof huishoudelijk afval. In 2024 wordt de frequentie van het ophalen van GFT weer 4 maanden tweewekelijks (nov-feb) en 8 maanden wekelijks. Een trend van algemene verhoging van lastendruk van afval vanaf 2018 wordt geconstateerd. De rechtstreekse uitgaven op dit product bedragen € 4.177.620,-. Ook een 1/3e deel van de kosten voor straatreiniging mag worden toegerekend aan afval (€ 26.866,-). Er is een bedrag van € 4.271.455,- geraamd als opbrengsten voor reinigingsrecht en afvalstoffenheffing. De verwachte kwijtschelding bedraagt € 80.000,-. Aan overheadkosten wordt een bedrag van € 540.665,- toegerekend aan afval.

101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

49 van 56

REKENKAMER

Verantwoording programma begroting 2024 Afvalstoffenheffing Net als in voorgaande jaren stijgen de uitgaven voor huishoudelijk afval in 2024 weer vanwege hogere personeelskosten, brandstof (overstap op duurzamere HVO diesel) en hogere verwerkingskosten van het aangeleverde afval. Vanwege deze ontwikkelingen is het noodzakelijk om de opbrengsten te verhogen door het tarief voor afvalstoffenheffing met € 9,- te verhogen naar € 240,- voor een meerpersoonshuishouden. Vanwege de stijging in de kosten voor verwerking GFT én de dalende kosten verwerking grof tuinafval gaan we faciliteren/stimuleren om grof tuinafval uit de GFT-container te halen. Dit doen we door het poorttarief van het milieupark voor groenafval te schrappen. Inwoners kunnen grof tuinafval weer gratis aanleveren. We onderzoeken de mogelijkheden om tuinafval gescheiden in te zamelen zodat het niet in de GFT-container terechtkomt. Voor matrassen geldt een producentenverantwoordelijkheid, dat betekent dat de verwerking van matrassen deels betaald wordt door de producenten, daarom gaat het poorttarief voor matrassen omlaag. Ook komt er een extra poorttarief van € 2,50- voor een tas of een zak grof huishoudelijk afval. In 2024 verhogen we de inzamelfrequentie van het GFT-afval. In 2023 is 6 maanden lang 1x per 2 weken GFT opgehaald.

In 2024 gaan we terug naar 4 maanden tweewekelijks ophalen (de maanden november, december, januari en februari) en 8 maanden wekelijks. RAADBESLUIT WAARDENORIËNTATIE EN KADERSTELLING THEMA’S RUIMTE EN ECONOMIE – 19 DECEMBER 2017 Besluit: kaderstelling voor de thema’s ruimte en economie. Met dit raadsbesluit is kaderstelling voor de thema’s ruimte en economie vastgesteld. Als gevolg zijn zes beleidsnota ingetrokken; evenementenvisie, beleidsnota retail, kaderstelling thema ruimtelijke ordening (2012-029), kaderstelling economie (2012-003), kaderstelling openbare ruimte (2012-095) en kaderstelling afvalinzameling (2011-048).

Waardenoriëntatie en kaderstelling Thema’s Ruimte en Economie - november 2017 In deze kaderstelling wordt onder het thema ruimte, in programma beheer fysieke 101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

50 van 56

REKENKAMER

leefomgeving onder programmadoel 4 klimaat adaptief en klimaatneutraal afval benoemt. Er zijn twee uitvoeringsafspraken: 1. ‘Klimaat- en energieneutraal in 2050’ kan o.a. door het verminderen en hergebruiken van afval. 2. ‘Afval is een grondstof’ a. De gemeente streeft naar een circulaire economie in 2050 waarin afval als nieuwe grondstof wordt beschouwd. b. Het milieupark wordt getransformeerd tot Milieustraat 3.0 in samenwerking met stichting ZERegiO en Coöperatie Gloei. c. In 2018 wordt een circulaire Kledingbank opgericht. d. De gemeente streeft naar naar maximaal 50 kg per inwoner per jaar in 2015 en maximaal 25 kg per in-woner per jaar in 2020, met aandacht voor goede service, communicatie en werkintegratie. Duurzaamheidsagenda - augustus 2020: De gemeente zet in op de overgang van een wegwerpeconomie naar een circulair systeem. Afvalscheiding wordt geoptimaliseerd, wat leidt tot de eerste Cradle to Cradle clubgebouw, een repaircafé, en een clubuitbreiding met restant bouwmaterialen. Doelstelling Circulaire Economie: De gemeente streeft naar een circulaire economie waarin afval niet meer bestaat, geen voedsel verspild wordt, en materialen en gebouwen gezond en duurzaam zijn.   





Bij aanbestedingen wordt gelet op het sluiten van biologische en technische kringlopen. Tot de realisatie van de circulaire economie wil de gemeente inzetten op goede recycling met behoud van waarde. Acties bij de circulaire economie zijn o.a. betere informatievoorziening en het organiseren van een duurzaamheidsmarkt voor burger en bedrijf en het maken en uitvoeren van campagnes en initiatieven. Optimalisatie afvalstromen: Onderzoek naar verdere optimalisatie afvalstromen (bijv. Milieupark, circulair ambachtscentrum), bij voorkeur met opties waarmee we regionale initiatieven kunnen ondersteunen voor de circulaire economie. Daarbij is aandacht voor communicatie, educatie en voorlichting over afvalscheiding, preventie (doorlopend). Strategiebepaling grondstoffenbeheer: In 2020 is Afval Samenwerking Limburg (ASL) gestart met een strategiebepaling over de toekomst van het grondstoffenbeheer. ASL beheert de contracten voor de verwerking van PMD, GFT en restafval van alle Limburgse gemeenten. Het contract voor PMD vervalt per 2023 en de contracten voor GFT en restafval vervallen per 2024. Er worden grondstofanalyses gemaakt, marktverkenning uitgevoerd en hopelijk leidt dit tot innovatie en meer circulariteit in de toekomstige verwerking in Limburg (doorlopend).

Beslisdocument Productenraming 2021 - 11 november 2020: Het beslisdocument vraagt goedkeuring voor de gewijzigde productraming 2021, inclusief een amendement met betrekking tot afval. Werksessie Afval Raad - 5 september 2021: Tijdens deze sessie wordt de raad bijgepraat over actuele ontwikkelingen, resultaten van afvalscheiding, monitoring van afval 2018-2024, 101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

51 van 56

REKENKAMER

en veranderingen in de uitvoering van afvalinzameling. Kostenstijgingen, mogelijke nieuwe opties voor circulariteit, en bredere afvalverzamelingsopties worden besproken. Over de vraag of een diftar systeem ingevoerd moet worden stemden 14 nee, 7 stemden ja met € 0,50- per zak, en 1 stemde ja met € 1,- per zak. Op de vraag over wat de raad het meest waardeerde tussen kosten, service, of milieu stemden 3 voor lage kosten, en 21 stemden voor afval zo goed mogelijk scheiden en verwerken(milieu). Werksessie Afval Raad - 5 september 2023: De raad ontvangt updates over afvalcijfers, ontwikkelingen en wijzigingen. Belangrijke punten zijn de toename van restafval, begroting voor kostendekkende afvalstoffenheffing in 2024, en lopende juridische kwesties met ASL/Veolia. Opties voor kostenbesparingen en mix van afvalverzameling maatregelen worden voorgesteld. R AADSINFORMATIEBRIE VEN Raadsinformatiebrief Benchmark huishoudelijk afval Limburgse Gemeenten en Bewonersonderzoek afval 2017 – 26 november 2018 In de raadsbrief wordt aan de hand van de bijlagen gekeken hoe de nieuwe manier van afval inzamelen die op 1 januari 2018 is ingevoerd scoort. De afvalinzamelingsmethode van de gemeente Peel en Maas wordt als succesvol beschouwd. Het voldoet aan landelijke doelstellingen, houdt de kosten redelijk en heeft een tevredenheidscijfer van 7,5 onder de inwoners.

M OTIES , AMENDEMENTEN EN SCHRIFTELIJ KE VRAGEN Amendement afvalstoffenheffing (verworpen) – 10 november 2020  

Voorstel: Restafvalzakken blijven gratis, afvalstoffenheffing verhogen met € 20,- (in plaats van € 15,-). Stemming: 4 voor, 21 tegen, 2 afwezig.

Motie anders omgaan met afval (verworpen) – 10 november 2020 



Voorstel: Informeer de raad over de mogelijkheden om alleen groen- en restafval te scheiden met financiële consequenties. Informeer ook over groenafvalinzameling met bladkorven. Stemming: 1 voor, 24 tegen, 2 afwezig.

Amendement Schrappen vergoeding restafvalzakken (aangenomen) – 15 december 2020  

Besluit: Pas de begroting 2021 aan. Gevolg: Restafvalzakken blijven gratis, vergoedingen voor groenafval en matrassen worden ingevoerd, en de frequentie van GFT-inzameling in de winter wordt verminderd naar eens per twee weken.

Amendement verhoging afvalstoffenheffing en ongemoeid laten huidige poorttarieven voor groot afval (verworpen) – 12 februari 2021  

Voorstel: Verhoog de afvalstoffenheffing met € 5,- per huishouden, handhaaf het poorttarief voor groot afval. Stemming: 2 voor, 24 tegen.

101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

52 van 56

REKENKAMER

Antwoordbrief inzake ophalen GFT afval – 8 februari 2021 

Inhoud: Beantwoordt vragen over het afvalbeleid, benadrukt tijdige informatievoorziening en klantgericht maatwerk.

Antwoordbrief inzake ophalen GFT afval – 15 mei 2023 

Inhoud: Beantwoordt vragen van 17 april 2023, meldt dat de besparing door verminderde ophaalmomenten nog niet inzichtelijk is en dat signalen van ontevredenheid worden heroverwogen in een werksessie in augustus 2023.

Nazending met extra informatie over vragen VVD-fractie GFT inzameling – 24 mei 2023 

Inhoud: Levert aanvullende informatie, inclusief een besparing van € 43.000,- tot nu toe door de frequentievermindering van GFT-inzameling.

101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

53 van 56

REKENKAMER

Gehanteerde bronnen Gemeente Peel en Maas (2010-2022) Afval data 2010-2022 Gemeente Peel en Maas (2011) Raadbesluit kaders afvalinzameling Gemeente Peel en Maas (2012) Onderzoek afvalproef Egchel Gemeente Peel en Maas (2015) Tevredenheidsonderzoek afvalinzameling Koningslust en Panningen Gemeente Peel en Maas (2017) Bewonersonderzoek afvalinzameling in Peel en Maas Gemeente Peel en Maas (2017) Waardenoriëntatie en kaderstelling Thema’s Ruimte en Economie Gemeente Peel en Maas (2017) Raadbesluit Waardenoriëntatie en kaderstelling thema’s ruimte en economie Gemeente Peel en Maas (2018) Raadsinformatiebrief Benchmark huishoudelijk afval Limburgse Gemeenten en Bewonersonderzoek afval 2017 Gemeente Peel en Maas (2020) Duurzaamheidsagenda, Beleef Samen Duurzaamheid Gemeente Peel en Maas (2020) Amendement afvalstoffenheffing (verworpen) Gemeente Peel en Maas (2020) Motie anders omgaan met afval (verworpen) Gemeente Peel en Maas (2020) Beslisdocument Productenraming 2021 incl.

amendement afval Gemeente Peel en Maas (2020) Amendement Schrappen vergoeding restafvalzakken (aangenomen) Gemeente Peel en Maas (2021) Antwoordbrief inzake ophalen GFT afval Gemeente Peel en Maas (2021) Begroting amendement Schrappen vergoeding restafvalzakken Gemeente Peel en Maas (2021) Werksessie afval raad Gemeente Peel en Maas (2022) Afval jaarstukken Gemeente Peel en Maas (2022) Begroting 2023 Gemeente Peel en Maas (2022) Communicatie planning Gemeente Peel en Maas (2023-2024) Afvalbegroting Gemeente Peel en Maas (2023) Antwoordbrief inzake ophalen GFT afval Gemeente Peel en Maas (2023) Begroting 2024 Gemeente Peel en Maas (2023) Contentplanning Openbare Ruimte

101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

54 van 56

REKENKAMER

Gemeente Peel en Maas (2023) Nazending met extra informatie over vragen VVD-fractie GFT-inzameling Gemeente Peel en Maas (2023) Werksessie afval raad Gemeente Peel en Maas (2023) Verantwoording programmabegrotingen en jaarrekeningen 2018-2023 2024 Nederland Schoon Dashboard (2019-2022) Zwerfafval in cijfers Nederland Schoon Dashboard (2020) Beleid Peel en Maas Nederland Schoon Dashboard (2019-2022) Monitoring Peel en Maas NVRD (2022, 2023) Benchmark Huishoudelijk afval Peel en Maas

101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

55 van 56

REKENKAMER

G RONDSTOFMONITO R Zie bijlage grondstoffenmonitor

101459 – Rekenkameronderzoek Afvalbeleid Peel en Maas Definitief rapport 11 juni 2024

56 van 56

Grondstoffenmonitor 2015 - 2023 Peel en Maas Mondiaal en regionaal worden grondstoffen schaarser en daarmee vaak ook kostbaarder. Daarom is een omslag in het denken Van Afval Naar Grondstoffen (VANG) gemaakt. Het Rijk, gemeenten (VNG) en de organisaties voor afvalbeheer (NVRD) streven gezamenlijk naar een afvalloze samenleving. De ambitie is 75% afvalscheiding en maximaal 100 kilogram restafval (fijn+ grof) per inwoner per jaar in 2020. En in 2025 een 'wensbeeld' van nog slechts 30 kilogram restafval per inwoner. Het landelijk gemiddelde bedraagt 60% afvalscheiding en circa 182 kilogram restafval (2022). Dit is exclusief eventuele uit het restafval nagescheiden fracties. Deze grondstoffenmonitor presenteert de afvalprestaties van Peel en Maas, in vergelijking met referentiegemeenten. Prestatie en ambitie

Restafval huidig en trend bij gelijkblijvend beleid

VANG

trend

2020 -> 2025

2023

81



300

100 → 30

kg rest per inwoner

86%

100%

Kg restafval per inwoner

Peel en Maas

kg rest per inwoner

l

75% → 90%

afvalscheiding

afvalscheiding

Grondstofscheiding huidig en trend

VANG 90% 75%

%bron+nascheiding

VANG 75%

restafval (incl. grof) + nascheiding

200

VANG 100kg

100

50%

VANG 30kg 0

25%

Gemeenten hebben een zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijk afval en een maatschappelijke opdracht om bij te dragen aan de genoemde VANG-ambities en de totstandkoming van een circulaire economie. Het scheidingspercentage, zonder nascheiding, in Peel en Maas bedraagt met gelijkblijvende trend 86% en er wordt nu nog 81 kg restafval (incl. grof) verwerkt.

Gescheiden grondstoffen Gem. NL = Gemiddelde prestatie in Nederland. Gem SHK = De gemiddelde prestatie binnen de stedelijkheidsklasse van Peel en Maas (BP SHK4). BP SHK = De best practise binnen deze stedelijkheidsklasse (Obv dataset CBS '22-v1)

De volgende grafieken presenteren de hoeveelheden grondstoffen (kg per inwoner per jaar). De grijs gekleurde delen betreffen de hoeveelheid grondstof die zich nog in het restafval bevindt. GFT

92%

Trend is stijgend

Oud Papier

Grondstofscheiding

300 200

78 155 155 155

205

176 185 179 189 171 171

75

73

73

71

69

73

69

0

60

60

11

8,6 7,3 7,3 6,5 7,9 5,8 5,5 5,5 5,4

4

45

5

-7

24

22

22

24

25

26

26

24

24

20

22

Overige grondstoffen*

Grondstofscheiding

28

34

34

39

40

43

40

400 50

35

35 21,0

20

3

42

In de huidige situatie wordt 24 kg (verpakkings)glas per inwoner gescheiden en de trend is stabiel. Volgens de sorteeranalyse zit er nog 2 kg glas in het huishoudelijk restafval. Het glas wordt nu voor 93% gescheiden. Gemiddeld wordt er in de stedelijkheidscategorie van Peel en Maas (Gem.SHK4) 22 kg per inwoner ingezameld.

82%

Trend is stijgend

70

13

Grondstofscheiding

-10

PBD/PMD

Grondstofscheiding

93%

Trend is stabiel

10

Momenteel wordt er 60 kg Oud Papier en Karton (OPK) per inwoner gescheiden. De trend is dalend. In het huishoudelijk restafval zit nu nog zo'n 3 kg herbruikbaar OPK. 96% van het OPK wordt apart gehouden. Gemiddeld wordt er in de stedelijkheidscategorie van Peel en Maas (Gem.SHK4) 52 kg per inwoner ingezameld.

84%

Trend is stabiel

30

-25

Er wordt 171 kg Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT) per inwoner gescheiden. De trend is stijgend. Er zit nog zo'n 15 kg GFT in het huishoudelijk restafval en dus wordt 92% apart gehouden. Gemiddeld wordt er in de stedelijkheidscategorie van Peel en Maas (Gem.SHK4) 130 kg per inwoner ingezameld.

Textiel

52

25

} nog in restafval

-100

50 75

43

87

Glas

Grondstofscheiding

130

100

23

96%

Trend is dalend

Trend is dalend

300 217 210 210

28,1 200

-5

100

-30

0

245 259 237

211

183 183 96

119

*= grof tuinafval, oude apparaten, asbest, metaal, etc.

Nu wordt 5,5 kg Textiel per inwoner gescheiden en zit er circa 1,0 kg textiel in het restafval. 84% van het textiel wordt nu dus ingezameld en de trend is stabiel Gemiddeld wordt er in de stedelijkheidscategorie van Peel en Maas (Gem.SHK4) 5 kg per inwoner ingezameld.

In totaal wordt 35 kg PBD per inwoner wordt gescheiden. De trend is stijgend. Het PBD wordt bij de bron gescheiden ingezameld. 35 kg wordt brongescheiden (oranje) en 82% van het aanwezige PBD wordt apart ingezameld In het ingezamelde restafval bij de huishoudens zit +/- 7,9 kg PBD. Gemiddeld wordt er in de stedelijkheidscategorie van Peel en Maas (Gem.SHK4) 28 kg per inwoner bij de bron ingezameld.

Ongeveer 83% van het grof afval wordt (voornamelijk op de milieustraat) gescheiden ingezameld. De 183 kg gesorteerd grove grondstoffen per inwoner, zoals de 57 kg Grof TuinAfval, kan worden gerecyceld. De trend is dalend. Gemiddeld wordt er in de stedelijkheidscategorie van Peel en Maas (Gem.SHK4) 119 kg per inwoner ingezameld.

Bronnen: Areaal: CBS '21 ♦ Afvalhoeveelheden: tm '20: CBS en vanaf '21: gemeente ♦ Sorteeranalyse restafval '23: RWS NL 2021 ('18-'20) (bewerking IPR Normag).

Huishoudelijk (grof) restafval Huishoudelijk RESTafval (kg/inw.)

Trend is dalend

400

Van de 43,0 kg restafval (excl. grof) per inwoner is 35,8 kg grondstof (83%).

300 200

GFT: 15kg/inw. OPK: 3kg/inw.

182 134

111 111

100

129 76

80

84

86

81

PMD: 8kg/inw. Luiers: 3kg/inw.

81 17

0

Max. reductie fijn rest (in theorie) is 43 -> 7 kg/inw.

Peel en Maas

markering: n nagesorteerd PMD, n fijn restafval (residu) en n grof restafval

Reductie van restafval is het doel. Nu wordt in Peel en Maas 37,6 kg grof en 43,0 kg fijn restafval per inwoner ingezameld. De trend is dalend. Het restafval wordt verder niet nagescheiden met machines.

Een sorteeranalyse geeft een beeld van de samenstelling en de hoeveelheid (in kg) van het afval. Volgens deze analyse is 83% van het ingezameld fijn restafval uit Peel en Maas als grondstof herbruikbaar.

Bronnen: Areaal: CBS '21 ♦ Afvalhoeveelheden: tm '20: CBS en vanaf '21: gemeente ♦ Sorteeranalyse restafval '23: RWS NL 2021 ('18-'20) (bewerking IPR Normag).

© IPR Normag

Versie 2023: 06

Regionale vergelijking (2022) De volgende grafieken presenteren de hoeveelheden restafval per inwoner en het scheidingspercentage in Peel en Maas en de referentiegemeenten in het jaar 2022. Kilogram huishoudelijk RESTafval per inwoner

Percentage grondstofscheiding Hoeveelheden 2022

96% 86%

81% 200

79%

76%

75%

172

79%

75% 62%

Gemid.8 gem.

100%

Peel en Maas

Hoeveelheden 2022

Venlo

Gemid.8 gem.

58%

50% 107

99

100 64

69

81

70

25% 77

43 49

25

61

105 151 86

99

57

0% Horst aan de Maas

23

0 Horst aan de Maas

Asten

Beesel

Deurne

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Venlo

Asten

Beesel

Deurne

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Gemid.8 gem.

In Peel en Maas wordt per inwoner 81 kg restafval ingezameld en het bronscheidingspercentage is rond de 86%. Het bronscheidingspercentage is (nog) zonder de afgekeurde grondstoffen.

Bronnen: Areaal: CBS '21, Afvalhoeveelheden: CBS ('23='22) en Sorteeranalyse: RWS NL 2021 ('18-'20)

Gescheiden grondstoffen Ter vergelijking presenteren deze grafieken de hoeveelheid gescheiden grondstoffen (kg per inwoner per jaar) in het referentiegebied. De grijs gekleurde delen betreft de hoeveelheid grondstoffen dat zich volgens een sorteeranalyse nog in het restafval bevinden. Hoeveelheden 2022 GFT Oud Papier Horst aan de Maas

Asten

Beesel

Deurne

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Venlo

Gemid.8 gem.

Horst aan de Maas

Asten

Beesel

Deurne

Hoeveelheden 2022

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Venlo

Gemid.8 gem.

100

75

Peel en Maas

171

98

100

80

65

61

57

53

131 102

101

61

47

50

60 Peel en Maas

200

25

59

51 43

42

37 0

0

-25

-100

-50

Peel en Maas heeft in het jaar 2022 171 kg GFT per inwoner gescheiden ingezameld. De bandbreedte met de referentiegemeenten bedraagt 37 tot 171 in Peel en Maas kg per inwoner.

Glas

Textiel

Hoeveelheden 2022

Horst aan de Maas

Asten

Beesel

Deurne

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Venlo

Horst aan de Maas

Gemid.8 gem.

50

Hoeveelheden 2022

Asten

Beesel

Deurne

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Venlo

Gemid.8 gem.

4,8

5

15

40

10 26

27

24

23

27 22

21

24

20 10

8,2

7,1

5,7

5

5,5

6,7 4,2

Peel en Maas

28

0,7

Peel en Maas

30

In Peel en Maas wordt 60 kg Oud Papier en Karton per inwoner gescheiden. De bandbreedte met de referentiegemeenten is per inwoner 42 tot 61 kg waarbij in Deurne het meeste wordt ingezameld.

0

-5

0

-10

-10 -20

-15

In Peel en Maas wordt 24 kg Glas per inwoner gescheiden. Bij de referentiegemeenten bedraagt de bandbreedte 21 tot 28 (Peel en Maas) kg per inwoner.

PBD/PMD Horst aan de Maas

In '22 scheidt de Peel en Maaser 5,5 kg textiel (kleding en schoeisel) per inwoner per jaar. De bandbreedte bedraagt 0,7 en (het meeste in Beesel) 8,2 kg textiel per inwoner.

Overige grondstoffen*

Hoeveelheden 2022

Asten

Beesel

Deurne

33

32

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Venlo

Horst aan de Maas

Gemid.8 gem.

Asten

Beesel

Hoeveelheden 2022

Deurne

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Venlo

Gemid.8 gem.

60 38

Peel en Maas

20

400

37

35

340

30

26 18

300

0

183

200

-20 100 -40

34 0

-60

Peel en Maas scheidt in totaal 35 kg Plastic verpakkingen, Blik en Drinkpakken (PBD) per inwoner (bij de bron). In het referentiegebied bedraagt de bandbreedte tussen de 18 kg in Venlo en 43 kg per inwoner in Horst aan de Maas.

Luiers

Horst aan de Maas

41

139

132 92

0

In Peel en Maas wordt het grofafval, zoals 57 kg Grof Tuinafval veelal op de milieustraat gescheiden ingezameld. In 2022 is in totaal al 183 kg grondstoffen per inwoner gescheiden.

Hoeveelheden 2022

Asten

Beesel

Deurne

Peel en Maas Nederweert

Leudal

Venlo

Gemid.8 gem.

15 9,6

8,6

7,7

7,3

Peel en Maas

10

75

Peel en Maas

43 40

5 0,2 0 -5 -10 -15 ♦

♦

Het bij de brongescheiden inzamelen van luiers is (weer) in opkomst in Nederland. In het jaar 2022 zamelde Peel en Maas 7,7 kg luiers per inwoner apart in. In het referentiegebied bedraagt de bandbreedte tussen de 0,0 en 9,6 kg per inwoner in Beesel.

6,2

4 0,0

1,3