2023-092 03 Begroting 2024 Peel en Maas
Tekst van het document
2.1 We merken een toenemende vraag om ondersteuning bij vrijwilligersorganisaties en verenigingen, onder andere bij het zoeken naar nieuwe vormen van organisatie en samenwerking. We faciliteren ondersteuningsvragen van inwoners, verenigingen en stichtingen die de leefbaarheid bevorderen. We benutten daarvoor de uitvoeringsregeling Gemeenschapsontwikkeling.
3
Eigenaarschap van accommodaties ligt zo veel mogelijk bij gemeenschappen, organisaties en verenigingen.
3.1 Op verzoek ondersteunen we gemeenschappen, organisaties en verenigingen bij voorkomende accommodatievraagstukken. Daar waar nodig ondersteunen we stichting MFA Kessel bij het bouwheerschap van de vernieuwbouw van MFA De Paort; deze vernieuwbouw vindt plaats in 2024 met overdracht van het gebouw en bijbehorende grond via een recht van opstal/erfpacht .
4
Nieuwkomers zijn onderdeel van en nemen actief deel aan gemeenschappen.
4.1 We onderzoeken met gemeenten uit de regio de samenwerkingsmogelijkheden op het gebied van sociale integratie van nieuwkomers, waaronder arbeidsmigranten en statushouders. 4.2 We organiseren huisvesting, sociale voorzieningen en het wegwijs maken van Oekraïense vluchtelingen. 4.3 Wanneer de ‘Spreidingswet’, die zich richt op asielzoekers, wordt ingevoerd, vertalen we dit naar Peel en Maas. 4.4 We stellen in 2024 een inclusie-agenda op, op een manier die past bij de gemeente Peel en Maas. Daarmee laten we zien welke inspanningen we binnen onze verantwoordelijkheid leveren, om iedere inwoner in staat te stellen mee te doen in de samenleving.
60
Wat doen we verder binnen dit programma ? • • • • • • • • •
• •
• •
We ondersteunen de ontwikkeling van zelfsturende gemeenschappen. Dit doen we door procesmatige begeleiding van gemeenschappen, buurten en inwonersinitiatieven, onder andere via welzijnsorganisatie Vorkmeer; We werken in alle kernen met een vast contactpersoon, die de relatie met de gemeenschap onderhoudt en ondersteuningsvragen doorgeleidt naar de juiste plek binnen of buiten de eigen de organisatie; We zien er op toe dat we als organisatie de verschillende rollen behorend bij de verschillende type activiteiten, op de juiste manier invullen in contact met de gemeenschappen; We waarderen het werk van vrijwilligersorganisaties en subsidiëren dat via de vernieuwde 4-jaarlijkse systematiek (2022-2025) van de waarderingssubsidies voor verenigingen en stichtingen; We faciliteren en ondersteunen desgevraagd actieve inwoners die hun deskundigheid willen vergroten, en/of die zich inzetten om vrijwillige inspanning van andere inwoners te verhogen; Regionale samenwerking in gemeentelijke themagroep Vitale Gemeenschappen; Regionale samenwerking in programma ‘Vitaal en Gezond’, als onderdeel van De Gezondste Regio, met focus op uitvoering Programmalijn ‘Goed Leven’; We ondersteunen organisaties, verenigingen en gemeenschappen bij organisatie- en accommodatievraagstukken; We dagen de gemeenschappen uit om een rol te pakken bij de integratie van nieuwkomers en wij faciliteren deze
initiatieven daar waar nodig; we blijven actief in gesprek met gemeenschappen en hebben oog voor de draagkracht op het moment dat grotere groepen nieuwkomers in Peel en Maas landen; We faciliteren de Anti Discriminatie Voorziening Limburg om meldingen van discriminatie te registreren en af te handelen; We faciliteren Mondiaal Burgerschap, een vrijwilligersorganisatie die zich inzet voor bevordering van de interculturele dialoog in Peel en Maas. Inburgering Regionale samenwerking in de werkgroep ‘sociale integratie’ inzake statushouders; Ten aanzien van statushouders en uitgenodigde vluchtelingen: o Voeren we regie over de taakstelling huisvesting o Voeren we regie over de inburgeringstrajecten o Faciliteren we de maatschappelijke begeleiding o Voeren we samen met partners regie over het traject ‘Participatieverklaring’ en de ‘Module Arbeidsmarkt Participatie’ (Brugklas statushouders). We benutten in het kader van inburgering de verschillende voorzieningen, zoals omschreven in programma 2.1. Werk en Inkomen, om participatie van de statushouders en uitgenodigde vluchtelingen te bevorderen.
61
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2024
3.1.Gemeenschapsontwikkeling
2025
Lasten
Baten
4.414.922
228.396
Lasten
2026 Baten
Lasten
4.447.162 228.500 4.503.246
2027 Baten
Lasten
Baten
228.605
4.562.187
229.111
Welke claims en investeringen zijn er in 2024 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2024 specifiek toegelicht. M.b.t. programma 3.1 is de volgende investering en claim opgenomen: Investering:
nr
Omschrijving van de kapitaaluitgaven
19 Bijdrage renovatie blokhut Jong Nederland Maasbree
Bruto investering
Netto investering
Kapitaallasten netto
60.000
60.000
2.850
Claim: Nr
Betrekking op periode
Omschrijving
5 Uitbreiding taken Maatschappelijke ontwikkeling
structureel
62
2024 90.000
Dekking
Programma: 3.2 Onderwijshuisvesting Kinderen en jongeren worden in staat gesteld te groeien naar zelfstandigheid, voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te participeren, rekening houdend met hun leeftijd en ontwikkelingsniveau. Een goede stimulerende onderwijshuisvesting faciliteert daarbij.
Wat willen we bereiken? 1. Een goede, gezonde en stimulerende fysieke leeromgeving.
Wat doen we ervoor? 1.1 We geven uitvoering aan de afspraken en activiteiten die voortkomen uit het in 2021 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan (IHP). In 2024 hebben we specifiek aandacht voor: - Kindcentrum de FavoRiet, Panningen. Definitieve planvorming nieuwbouw ter voorbereiding van realisatie 2025 (zowel het gebouwdeel als openbare ruimte) - Kindcentrum de Kemp, Egchel Uitvoering geven aan de businesscase renovatie of nieuwbouw te starten in januari - De School, Maasbree Definitieve planvorming en realisatie inpassing De School in de Violier - De Diamant, Baarlo Opstarten businesscase definitieve huisvesting op basis van output gebiedsvisie Baarlo 1.2 We geven in 2024 uitvoering aan de resultaten uit het onderzoek naar realisatie van (tijdelijke) huisvesting voor Buurtcollege, waarbij de mogelijkheden van samenwerking tussen Buurtcollege en Bouwens zijn meegenomen. 1.3 We begeleiden een interne verbouwing bij de Groenling om meer klaslokalen te realiseren. De werkzaamheden zijn gereed start schooljaar 20242025. 1.4 We maken een handboek Onderwijshuisvesting om bij toekomstige projecten handvatten te kunnen bieden in de samenwerking met schoolbesturen voor de realisatie van onderwijsgebouwen.
Wat doen we verder binnen dit programma ? • • •
Nieuwe wet- en/of regelgeving met betrekking tot onderwijshuisvesting implementeren (bijv. impact corona op luchtkwaliteit, frisse scholen en groen/blauwe schoolpleinen); Bij nieuwe onderwijshuisvesting: het onttrekken van de onderwijsbestemming op het achterblijvende gebouw; We behandelen tussentijdse aanvragen van schoolbesturen voor wijziging (tijdelijke) huisvesting.
63
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2024
3.2 Onderwijshuisvesting
2025
2026
2027
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
2.130.129
53.942
2.017.619
54.481
2.018.326
55.026
2.026.345
55.577
Welke claims en investeringen zijn er in 2024 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2024 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.2 zijn geen specifieke investeringen en / of claims opgenomen.
64
Programma: 3.3 Sport en Bewegen Het eigenaarschap van sport en bewegen ligt nadrukkelijk bij de burgers, de verenigingen en de lokale gemeenschappen en is wat ons betreft onderwerp van het integrale debat in deze gemeenschappen. Onze rol is faciliterend en agenderend waar nodig. Sport en bewegen draagt bij aan vitaliteit van de kernen, zorgt voor vele ontmoetingen tussen sporters, vrijwilligers, ouders en supporters en draagt daarmee bij aan de gezondheid en het welzijn van de inwoners van Peel en Maas, aan het goede leven.
1.
Wat willen we bereiken?
Wat doen we ervoor?
Sport en bewegen zijn een krachtig deel van het geheel van gemeenschappen.
1.1 We faciliteren initiatieven rond sportieve omgevingen. In 2024 hebben we specifieke aandacht voor o.a. samenwerking partners Pius Park. 1.2 We maken gebruik van landelijke regelingen zoals de Brede Regeling Combinatiefuncties en Lokaal Sportakkoord. Vanaf 2024 geven we met lokale partners en gemeenschappen uitvoering aan genoemde regelingen in samenhang en verbinding met Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). 1.3
2.
Sportvoorzieningen en sportaccommodaties zijn zoveel mogelijk van de gemeenschappen zelf en zijn zo optimaal mogelijk in gebruik.
In 2024 maken we uitvoeringsbeleid sport en bewegen. We nemen de inzichten uit de herijkte kaderstellingen daar in mee. Bijzondere aandacht hebben we voor topsport en ontwikkelingen van nieuwe sporten zoals padel.
2.1 We stimuleren en ondersteunen samenwerkingsverbanden en staan open voor nieuwe vormen van organiseren. Voorbeelden hiervan zijn de voorgenomen fusie tussen SV Panningen en SV Egchel en samenwerking tussen Stichting Thyas en Stichting Sporthal Helden. 2.2 We faciliteren en ondersteunen bij accommodatievraagstukken rond sport. Voor 2024 is er aandacht voor het toekomstperspectief van de sporthallen in Maasbree, Baarlo en de Heuf in Panningen. We streven in 2024 naar definitieve besluitvorming van de raad over de toekomst van sporthal Maasbree en over de toekomst van sportcomplex de Heuf. Beide na afronding van een gezamenlijk scenario-onderzoek met betrokken partijen en verenigingen. Voor Baarlo wordt in 2024 verder onderzocht welk type sportaccommodatie nodig is, en op welke locatie, in samenhang met andere ruimtelijke vraagstukken.
3.
Er is een regionaal sportklimaat.
3.1 We faciliteren vanuit de sportregio initiatieven met een regionaal karakter die passen bij de sportregiovisie. In 2024 faciliteert de sportregio o.a. IKS (Iedereen Kan Sporten) en de Beweegbasis. In 2024 evalueren we de toekomst en meerwaarde van de sportregio.
65
Wat doen we verder binnen dit programma? • • • •
• •
We exploiteren onze eigen, gemeentelijke binnensportaccommodaties: We dragen zorg voor het beheer, verhuur en/of onderhoud; We bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen; We onderhouden goede contacten met de sportverenigingen en beheersstichtingen zodat zij ons weten te vinden en zodat wij op de hoogte zijn van belangrijke ontwikkelingen; We werken samen met Vorkmeer en andere lokale uitvoeringspartners bij het realiseren van doelen en ambities uit Lokaal Sportakkoord en GALA. Zij faciliteren de kernen, (sport)verenigingen en groepen inwoners om te sporten, te bewegen en aandacht te hebben voor een gezonde leefstijl; Wij ondersteunen sport- en beweeginitiatieven vanuit de gemeenschap. Dit doen we door ambtelijke advisering, subsidie en indien nodig inzet van externe expertise; We subsidiëren incidentele sportevenementen / initiatieven die passen binnen de uitvoeringsregeling Sport en Bewegen.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2024
3.3 Sport en bewegen
2025
Lasten
Baten
Lasten
3.872.534
1.352.694
3.890.040
2026 Baten
Lasten
2027 Baten
Lasten
Baten
1.365.321 3.803.279 1.258.821 3.831.254 1.264.611
Welke claims en investeringen zijn er in 2024 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims die voor 2024 geprioriteerd zijn specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.3 is de volgende investering opgenomen:
nr
Omschrijving van de kapitaaluitgaven
18 Verharden van parkeerterrein RKMSV
66
Bruto investering
Netto investering
Kapitaallasten netto
214.000
214.000
6.955
Btw-vrijstelling sport en bewegen Sporten en bewegen zijn goed voor de lichamelijke en mentale gezondheid en de sociale contacten. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil mensen daarom stimuleren meer te sporten en te bewegen. Om mensen hierin te stimuleren is het van belang dat de accommodaties waar zij dit kunnen doen van goede kwaliteit en goed onderhouden zijn om zo kwalitatief hoogwaardige sport aan te kunnen bieden. Onder voorwaarden konden gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen tot 2019 de btw die aan hen in rekening werd gebracht bij investeringen in sportaccommodaties en sportmaterialen in aftrek brengen. Door een uitspraak van het Europese Hof van Justitie is de btw-vrijstelling voor sport verbreed en is bovenstaande mogelijkheid tot aftrek aangepast. Daardoor vervalt in de meeste gevallen ook de mogelijkheid om btw te verrekenen. Het ministerie van VWS wil de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties echter blijven stimuleren. Hierdoor is de Regeling specifieke uitkering stimulering (SPUK) in het leven geroepen om de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen door gemeenten te stimuleren waar de mogelijkheid tot btw aftrek is vervallen. We moeten als gemeente jaarlijks een aanvraag tot verlening van de specifieke uitkering indienen.
De aanvraag heeft betrekking op de exploitatie (de lasten opgenomen onder dit programma), de voorziening groot onderhoud binnen- en buitensportaccommodaties en de investeringslijst. Hieronder volgt een overzicht van de lasten/uitgaven die zijn opgenomen in deze begroting waarvoor in 2023 een aanvraag wordt ingediend.
Groot onderhoud In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen zijn de onttrekkingen uit de voorziening binnen- en buitensportaccommodaties opgenomen. In onderstaand overzicht een nadere onderbouwing om welke accommodaties en bedragen (inclusief btw) het gaat. Binnensportaccommodaties Sporthal Achter de Hoven 4a Maasbree Sporthal Huissen 3 Baarlo Gymzaal Huissen 4 Baarlo Sporthal Kurversweg 2 Meijel Gymzaal Calsstraat 9 Panningen Gymzaal Vullinghsstraat 3 Grashoek Bedrag inclusief btw
2024 11.925 40.147 2.623 129.723 1.275 11.365 197.058
Buitensportaccommodaties Breetse Peelweg 1b, MVC Maasbree De Meeren 11, VV Baarlo Heufkesweg 27, LTC Meijel Minister Calsstraat 11, Thyas Atletiek Wilhelminastraat 11, SV Pannningen Bedrag inclusief btw
2024 1.573 13.794 8.252 3.933 2.602 30.154
Investeringslijst Op de investeringslijst 2024 zijn geen investeringen opgenomen die betrekking hebben op sport en bewegen en die in aanmerking komen voor de Regeling SPUK. Wel zijn er in de afgelopen jaren kredieten beschikbaar gesteld voor investeringen in sportaccommodaties die nog in 2024 tot uitgaven leiden. Lopende projecten Gymzaal Grashoek; vervanging dak Sportzaal Kessel; dak overlagen Bedrag inclusief btw
2024 65.000 154.487 219.487
67
Exploitatielasten De totale lasten en baten van dit programma Sport en bewegen zijn respectievelijk € 3.872.534 en € 1.352.694. De exploitatielasten in 2024 die betrekking hebben op de Regeling SPUK zijn € 511.134 inclusief btw. In onderstaand overzicht de onderbouwing van dit bedrag. Grootboek Omschrijving grootboek 6530100 Sport en bewegen algemeen 6530100 Sport en bewegen algemeen 6530445 Binnensportaccommodaties 6530520 Tennisaccommodatie Kessel 6530541 Tennisaccommodatie LTC Grootveld 6530565 Buitensportaccommodaties 6530565 Buitensportaccommodaties 6530570 Overige buitensportaccommodaties 6531110 Voetbalaccommodatie Maasbree 6531130 Voetbalaccommodatie Meijel 6531140 Voetbalaccommodatie Helden 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3
(sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel)
kostensoort 34002 34317 33304 34304 34304 34521 34527 34304 34304 34304 34304 31001 31002 31004 34329 34521 31001 31002 31004 34329 34521 31001 31002 31004 34329 34521 31001 31002 31004 34316 34329 34521 34523 31001 31002 31004 34329 34521 34523 31001 31002 31004 34329 34521 34523 30001 31001 31002 31004 34329 34521 34523
68
Omschrijving kostensoort Lasten Overige kosten 16.567 Contributies 30.058 Duurzame roerende zaken 47.048 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 9.375 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 924 Klein onderhoud gebouwen 50.062 Calamiteitenbudget 20.448 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 969 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 952 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 3.761 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 3.307 Elektriciteit 4.085 Gas 7.116 Water 501 Bouwkundige- en installatiekosten 6.120 Jaarlijks onderhoud gebouwen 2.619 Elektriciteit 4.138 Gas 9.643 Water 1.022 Bouwkundige- en installatiekosten 4.080 Jaarlijks onderhoud gebouwen 1.963 Elektriciteit 3.819 Gas 3.655 Water 787 Bouwkundige- en installatiekosten 4.080 Jaarlijks onderhoud gebouwen 1.790 Elektriciteit 15.747 Gas 16.602 Water 516 Telefoon 1.037 Bouwkundige- en installatiekosten 12.240 Jaarlijks onderhoud gebouwen 10.583 Schoonmaakkosten 5.100 Elektriciteit 11.585 Gas 14.319 Water 1.249 Bouwkundige- en installatiekosten 7.140 Jaarlijks onderhoud gebouwen 8.409 Schoonmaakkosten 2.550 Elektriciteit 9.920 Gas 9.363 Water 860 Bouwkundige- en installatiekosten 6.120 Jaarlijks onderhoud gebouwen 4.808 Schoonmaakkosten 5.044 Personeel van derden 35.000 Elektriciteit 18.211 Gas 20.463 Water 3.663 Bouwkundige- en installatiekosten 20.400 Jaarlijks onderhoud gebouwen 10.250 Schoonmaakkosten 21.066
511.134
Programma 3.4 Kunst en Cultuur verbinding tussen inwoners en ze stimuleren het wij-gevoel en de verdraagzaamheid in de gemeenschap. Kunst en cultuur dragen bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. Inspireren en vernieuwen zijn belangrijke kernwaarden van cultuur. Ze stimuleren dat inwoners zelf aan de slag gaan. Het eigenaarschap ligt bij de inwoners zelf en bij de gemeenschappen waar die inwoners deel van uit maken.
Wat willen we bereiken ?
Wat doen we ervoor ?
1. Kunst en cultuur bieden plezier en dragen bij aan het bereiken van individuele en sociale zingeving, zelfvertrouwen, intellectuele ontplooiing, ontspanning en positieve gezondheid. Kunst en cultuur zijn krachtige middelen om in te zetten en spelen een grote rol bij het bevorderen van een goed functionerende maatschappij.
1.1 We onderhouden contacten met en maken afspraken over invulling van beleid in relatie tot de actualiteit van de culturele organisaties. Zo zijn we in 2024 in gesprek over: - De doorontwikkeling van het toekomstbestendig maken van Cultureel Centrum Dok6. - De ontwikkeling van Bibliotheek Maas en Peel met specifiek aandacht voor: • de verhuizing naar de Paort in Kessel • de ontwikkeling van het informatiepunt digitale overheid. - Het maken van afspraken voor nieuwe subsidieperiode (2025 – 2028) voor de volgende organisaties: • Bibliotheek Maas en Peel • Museum Peel en Maas 1.2 We ontwikkelen een nieuw uitvoeringsbeleid cultuurstimulering met daarin tenminste aandacht voor cultuureducatie combinatiefunctionaris cultuur de relatie tussen cultuur en het sociaal domein (o.a. geestelijke gezondheid/jeugd). de kwantitatieve en kwalitatieve impuls op het gebied van muziekonderwijs
2. Behoud van cultureel erfgoed en kunstwerken in de openbare ruimte.
2.1 We geven uitvoering aan het nieuwe uitvoeringsbeleid op het gebied van erfgoed. 2.2 We stimuleren initiatieven met als doel herbestemming van kerkgebouwen en fungeren daarbij op verzoek als sparringpartner. 2.3 Met lokale, provinciale en landelijke projectpartners (Universiteit Leiden, gemeente Venlo, Limburgs Museum, Provincie Limburg, Rijksdienst voor Cultureel erfgoed), grondeigenaren en de gemeenschap gaan we verder met het zichtbaar en beleefbaar maken van de grafheuvels in Baarlo. 2.4 Afhankelijk van politieke besluitvorming in 2023, geven we in 2024 uitvoering aan het verplaatsen van de molen van Kessel. 2.4. We faciliteren het kunstsymposium Baarlo 2024. 2.5. We participeren in het project Geopark Peelhorst en Maasvallei. 2.6. We actualiseren de archeologische waardenkaart.
69
Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • • •
• •
We ondersteunen op ad hoc basis initiatiefnemers in de ontwikkeling van culturele projecten. (idee, uitvoering, financieel, participatie, kwalitatief etc.); We adviseren, verbinden, faciliteren en ondersteunen de ontwikkeling van organisaties/platforms gevraagd en ongevraagd die kunst en cultuur inzetten voor het bereiken van hun doelstellingen; We faciliteren activiteiten die gericht zijn op een nieuw cultuuraanbod, op de kunstzinnige, culturele en muzikale ontwikkeling van inwoners; We faciliteren activiteiten die gericht zijn op de coördinatie en de uitvoering van binnen - en buitenschoolse cultuur educatieve activiteiten; We faciliteren de organisatie van de gemeentelijke cultuurprijs; We verbeteren de bescherming van het cultureel erfgoed van Peel en Maas door: o Het onderhouden, het digitaal ontsluiten en het geven van beleving aan objecten van cultuurhistorische waarden in gemeentelijk eigendom. o Het faciliteren van de gemeenschap in het onderhouden van kruisen en kapellen. o We zorgen voor de monumenten in gemeentelijk eigendom, zoals de molen in Kessel, de watermolen in Baarlo, kasteel de Keverberg, de Ringoven.
o Het adviseren van organisaties en particuliere eigenaren over het veilig stellen van erfgoed; We participeren in het project Erfgoedkaart Limburg, waarmee we voldoen aan de wettelijke verplichting om erfgoed digitaal beschikbaar te maken; We beschermen de kunstwerken in de openbare ruimte.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2024
3.4 Kunst en Cultuur
2025
2026
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
3.211.543
236.805
3.211.778
238.724
3.222.709
2027 Baten
Lasten
240.636 3.251.749
Welke claims en investeringen zijn er in 2024 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2024 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.4 is de volgende claim opgenomen: Nr
Omschrijving
Betrekking op periode
2024
3
Kunstensymposium Baarlo
eenmalig
25.000
70
Dekking 25.000
Baten 242.592
Thema 4: Economie Programma 4.1 Economie We ondersteunen de transitie naar een circulaire, waarden gedreven economie waarin het gaat om coöperatie in plaats van concurrentie en waarin kenniscirculatie uitgangspunt is. Een toekomst bestendige economie zorgt voor welvaart en draagt bij tot het goede leven in Peel en Maas. Een toekomstbestendige economie kenmerkt zich door een solide economische structuur, met verschillende economische dragers, zoals agrofood, maakindustrie, logistiek, vrijetijdseconomie en detailhandel. Peel en Maas staat niet op zichzelf en maakt nadrukkelijk onderdeel uit van een regionale economie. Door aan te sluiten bij de kracht van de regio leveren we een bijdrage aan de ontwikkeling van en innovatie in de lokale en regionale economie. Wij leveren onze bijdrage door individuele ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen en verbindingen te leggen tussen ondernemers en door een goed ondernemingsklimaat te scheppen voor bestaande en nieuwe ondernemers om te ondernemen. Naast de te onderscheiden lokale kwaliteiten van de Maas en de Peel zien wij het begrip ‘smaak’ als verbindend thema voor onze regio, waarbinnen wij een actieve en onderscheidende rol spelen.
Wat willen we bereiken? 1.
Een diverse en toekomstbestendige economische structuur.
Wat doen we ervoor? 1.1 We stimuleren het ontstaan van en desgevraagd faciliteren we netwerken waarin ondernemers, maatschappelijke instellingen (met name onderwijs) en/of inwoners bijdragen aan een toekomstbestendige economische structuur. 1.2 We participeren in regionale samenwerkingsverbanden die bijdragen aan een diverse en duurzame regionale economische structuur. Met partners sturen we op prestatieafspraken en afgesproken doelen. 1.3 Het stimuleren van ondernemerschap, zoals door het ondersteunen van innovatieve initiatieven en tijdelijke concepten.
2.
Goed op elkaar afgestemde vraag van arbeidskrachten, zowel kwalitatief als kwantitatief.
2.1 We leveren een bijdrage aan een toekomstbestendige regionale kennisinfrastructuur, onder andere in verband met het behouden van hoogopgeleide jongeren voor onze regio. 2.1 We werken aan het zijn van een aantrekkelijke regio voor internationale werknemers zodat deze doelgroep zich (blijvend) zal vestigen en integreren in onze regio.
3. Diversiteit in bedrijvigheid als kracht en kwaliteit.
3.1 Faciliteren van lokale bedrijven met bijzondere aandacht voor de agrarische sector, het MKB (industrie en retail) en recreatie en toerisme. 3.2 We realiseren voldoende, vitale, goed bereikbare en duurzame werklocaties. We werken in 2024 ook verder aan de uitbreiding en/of betere ontsluiting van bedrijventerreinen in Peel en Maas.
71
Wat willen we bereiken? 4. Peel en Maas, als onderdeel van de Regio Venlo, is een aantrekkelijke groene toeristisch-recreatieve bestemming.
Wat doen we ervoor? 4.1 We promoten, samen met het bedrijfsleven en lokale organisaties de regio Peel en Maas. Zo krijgt het Toeristisch Platform nieuw leven ingeblazen, een ontwikkeling die we op de voet volgen en van harte ondersteunen. 4.5 We werken aan aantrekkelijke centra mede vanwege de toeristische en culturele functie. Daartoe werken we samen met en ondersteunen we Centrummanagement Panningen en Retailmanagement Peel en Maas. Laatstgenoemde partner zal ook in 2024 verder gaan werken aan versterking van retail en horeca in alle kernen. 4.3 We faciliteren evenementen die een positief effect hebben op de leefbaarheid en het imago van de gemeente Peel en Maas.
Wat doen we verder binnen dit programma? •
•
We onderhouden intensief contact met partijen zoals ondernemers, agrariërs, bewoners, dorpsnetwerken, regiogemeenten en belanghebbende partijen als het gaat over bijvoorbeeld lokale en regionale economische ontwikkelingen. Waar mogelijk leggen we nieuwe verbindingen en netwerken tussen en met deze partijen; Organiseren van kermissen en week- en jaarmarkten en het ondersteunen van de Paas- en Pinkstermarkt.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2024
4.1. Economie
2025
2026
2027
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
1.787.315
259.861
1.810.639
262.460
1.796.659
265.084
1.812.987
267.735
Welke claims en investeringen zijn er in 2024 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2024 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 4.1 is de volgende claim opgenomen: Nr
Omschrijving
Betrekking op periode
2024
9
Bijdrage Toeristisch platform
structureel
185.000
Dekking
Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: •
Gemeente Helden Holding BV
In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen. 72
Thema 5: Integrale veiligheid Programma: 5.1 Integrale veiligheid In Peel en Maas delen (groepen van) inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden de verantwoordelijkheid voor een veilig samenleven. We beogen met zijn allen -ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid- een zo veilig mogelijke samenleving en realiseren ons tegelijkertijd dat 100 procent veiligheid een illusie is. We werken als betrouwbare en proactieve partner samen met organisaties die ook een verantwoordelijkheid hebben op dit terrein. We appelleren bij dit alles nadrukkelijk aan de eigen verantwoordelijkheid van individuen en gemeenschappen als het gaat om preventie en het met elkaar bespreekbaar maken van overlast en ander ongemak. Zelf geven wij op een heldere en transparante wijze uitvoering aan de wettelijke taken die wij op dit terrein hebben. We leggen ons handelen helder uit, omdat wij de verwachting hebben dat begrip voor ons handelen ervoor zorgt dat mensen eerder de regels volgen. Wij kiezen ervoor om onze handhaving te richten op activiteiten waarvan wij verwachten dat de maatschappelijke meerwaarde het grootst is. Bij het maken van deze keuze kijken wij ook naar handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid.
Wij verwachten dat het maken van deze duidelijke keuze ook bijdraagt aan een steviger veiligheidsgevoel in de samenleving en daarmee zorgt voor meer begrip voor ons handelen in dezelfde samenleving. We handhaven regels op een transparante manier, zodat overtredingen worden beëindigd en inwoners kunnen vertrouwen op hun gemeentebestuur. Overtredingen worden aangepakt via de inzet van bestuurs- en/of strafrechtelijke instrumenten in samenwerking met handhavingspartners. Overtredingen worden aangepakt via de inzet van bestuurs- en/of strafrechtelijke instrumenten in samenwerking met handhavingspartners.
Wat willen we bereiken? 1.
Een veilig Peel en Maas waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zich mede-eigenaar voelen van een veilige woonen leefomgeving.
Wat doen we ervoor? 1.1 We maken vraagstukken die te maken hebben met veiligheid bespreekbaar in de lokale gemeenschappen. Desgevraagd en desgewenst ondersteunen we gemeenschapsinitiatieven die bijdragen aan de ontwikkelrichting zoals die in deze kaderstelling staat omschreven, met respect voor het eigenaarschap van de overheid en de gemeenschap. 1.2 In samenwerking met de politie en het jongerenwerk continueren we en ontwikkelen we onze aanpak van jeugdoverlast verder door, waarbij we onze inspanningen op elkaar afstemmen. Daarbij zetten we waar nodig en mogelijk een persoonsgerichte aanpak in via het Zorg- en Veiligheidshuis. Tevens is daarbij aandacht voor een groepsgerichte / familieaanpak. 1.3 We intensiveren de samenwerking tussen het zorg- en het veiligheidsdomein, door: - De bekendheid over en weer over elkaars instrumenten en mogelijke interventies te vergroten; - Afspraken te maken over het afstemmen van casuïstiek en thema’s die raakvlakken hebben met zorg en veiligheid; - Ketenoverstijgende vraagstukken en complexe casuïstiek op te pakken via (het netwerk van) het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Limburg. 1.5 We herijken de kaderstelling integrale veiligheid waarin de actuele veiligheids- en leefbaarheidssituatie worden vertaald naar programmadoelen en uitvoeringsafspraken.
73
Wat willen we bereiken? 2.
Een weerbaar Peel en Maas dat bestand is tegen ondermijnende criminaliteit.
Wat doen we ervoor? 2.1 We versterken publiek-private samenwerking, door: - Een stevige relatie te onderhouden met relevante brancheorganisaties van het bedrijfsleven; - Inwoners, ondernemers en overige relevante partijen te informeren over de risico’s van (deelname aan) ondermijnende criminaliteit, omdat wij geloven dat bewustwording leidt tot bewustzijn. Dit doen we door in te zetten op het herkennen van signalen en het bieden van een handelingsperspectief; - Activiteiten op te zetten die de meldingsbereidheid van inwoners vergroten; - Mogelijkheden te onderzoeken om (nieuwe) samenwerkingen met private partijen aan te gaan in de strijd tegen ondermijning. 2.2 We blijven investeren in een bestuurlijke aanpak, onder meer door: - Signalen vanuit de samenleving en/of professionals via het RIEC-convenant integraal op te pakken; - Het bestuursrechtelijk instrumentarium, waaronder de Algemene Plaatselijke Verordening, het Bibob- en Damoclesbeleid, up-to-date te houden en uit te voeren; - Meer coördinatie en afstemming tussen onze (individuele) inspanningen en die van onze partners te realiseren; - Integrale (bestuurlijke) interventies door het ACT! Interventieteam Noord-Limburg. 2.3 We benaderen ondermijnende criminaliteit als een maatschappelijk probleem, niet enkel als een veiligheidsprobleem.
Hiertoe worden verbindingen gemaakt met projecten/ ontwikkelingen/beleidsplannen/kaderstellingen die een voedingsbodem voor deelname aan ondermijnende criminaliteit kunnen wegnemen. 2.4 We investeren in een goede informatiepositie waarbij we systeeminformatie en ‘straatinformatie’ met elkaar in verbinding brengen, zowel in casuïstiek als op het niveau van trends en ontwikkelingen (beleidsniveau). 2.5 We maken onze eigen, gemeentelijke organisatie weerbaarder door te investeren in de bewustwording en betrokkenheid van raad, college en organisatie bij het onderwerp ondermijnende criminaliteit.
3.
Een Peel en Maas met een veilig ondernemings- en uitgaansklimaat.
3.1 We ondersteunen en faciliteren concrete initiatieven van ondernemers voor het verbeteren van de veiligheid van industrieterreinen, winkelcentra en uitgaansgebieden, waarbij we nadrukkelijk kijken naar het eigenaarschap van initiatieven. 3.2 We onderhouden contacten met de horeca en voeren, indien nodig, toezicht uit in en rond de uitgaansgelegenheden om overlast in de openbare ruimte te beperken. 3.3 We hanteren het vastgestelde horecabeleid, waarin ingegaan wordt op: para-commercialisme, alcoholmatigingsbeleid, alcohol gerelateerde verstoringen van de openbare orde, controle en handhaving.
74
Wat willen we bereiken?
Wat doen we ervoor? 3.4 We adviseren over veiligheid in de voorbereiding van risicovolle evenementen in onze gemeente, waaronder de zogenoemde categorie B- en C-evenementen. Bij de aanvraag van een evenementenvergunning worden de veiligheids- en gezondheidsrisico’s in kaart gebracht. De aard en omvang van veiligheidsmaatregelen is afhankelijk van de hoogte van het ingeschatte risico.
4.
Een gemeente die adequaat is voorbereid op rampen en crises.
4.1 We ontwikkelen onze bevolkingszorg (onze gemeentelijk taak in de crisis- en rampenbeheersing) verder door met aandacht voor de verbetering van onze risico- en crisiscommunicatie. 4.2 We leveren in samenwerking met de Veiligheidsregio Limburg Noord een kwalitatief uitstekende brandweerzorg en crisisbeheersing tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. 4.3 Bij langdurende crisis brengen we waar mogelijk de gemeentelijke taken terug in bestaande structuren (intern en in de samenleving).
5.
Handelingen in strijd met geldende regels beëindigen als waarborg voor een gezonde en veilige leefomgeving.
5.1 We creëren intern en extern begrip en draagvlak voor beleid en regelgeving. Dit doen we door het verstrekken van informatie, voorlichting en communicatie over het belang van naleving voor een gezonde en veilige leefomgeving. 5.2 We voeren toezicht en handhaving gestructureerd uit (programmatisch, planmatig en cyclisch) volgens de landelijke kwaliteitscriteria en als onderdeel van de beleidscyclus. Daar waar kan en wenselijk voeren we toezicht en handhaving integraal uit, bijvoorbeeld door de inzet van het ACTinterventieteam Noord-Limburg.
Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • • • • • • • • • • • •
Coördinatie van en adviseren over opvang Oekraïense vluchtelingen; Aanpak woonoverlast; Faciliteren en ondersteunen van Burgernet, WhatsApp-buurtpreventie; Coördineren van en ondersteunen bij sociale calamiteiten en maatschappelijke onrust; Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet Tijdelijke huisverboden; Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz); Voorkomen van radicalisering en tegengaan van mensenhandel; Aanpak complexe problematiek m.b.v. het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Limburg; Doorontwikkeling van het netwerk Jeugd en veiligheid; Doorontwikkeling van de samenwerking tussen sociaal domein en veiligheid; Doorontwikkeling van het veiligheidsoverleg 18-; Samenwerking tussen BOA’s en OOV verbeteren d.m.v. inzet domein 1 BOA; Bieden van ondersteuning bij deurwaardersontruimingen; Ontwikkeling maatregelen preventie natuurbranden Heldense Bossen; Toepassen handhavingsinstrumenten en openbare orde bevoegdheden.
75
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2024
5.1.Integrale veiligheid
2025
2026
2027
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
5.265.716
236.128
5.338.697
238.229
5.419.864
240.352
5.505.845
242.495
Welke claims en investeringen zijn er in 2024 m.b.t. dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2024 specifiek toegelicht. M.b.t. programma 5.1 zijn de volgende specifieke claims opgenomen: Nr
Omschrijving
Betrekking op periode
2024
6
Structurele inzet BOA's
structureel
110.000
7
Handhaving, veiligheid en Bibob
structureel
172.000
Dekking 110.000
Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) • Gemeenschappelijke regeling RUD Limburg Noord (GR RUD LN) In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.
76
Thema 6: Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Programma: 6.1 Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Wij zijn een overheid die bijdraagt aan het goede leven. De kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing blijven voor ons hierbij een waardevol kompas. We dragen bij door ons op een effectieve manier tot waardevolle bewegingen en initiatieven in de samenleving te verhouden en door op een uitstekende manier uitvoering te geven aan onze dienstverlening. Het concept van de meervoudige overheid helpt ons hierbij. Wij zijn duidelijk over deze drie rollen, zodat de buitenwereld weet wat ze van ons mogen verwachten. Daar waar wij beleid en regelgeving opstellen, hebben wij de ambitie om waar dit mogelijk is het doel centraal te stellen. Wij zijn een consistente partner in de (EU)regio. Overeenkomstig de met de regio gemaakte afspraak doen we lokaal wat we lokaal kunnen en werken we regionaal samen waar dit een meerwaarde heeft. We zijn een gemeente van gemeenschappen en willen ook zo gekend worden. Inwoners, ondernemers en instellingen bepalen zoveel als mogelijk zelf hoe, wanneer en waarvoor zij contact leggen met of ondersteuning vragen van de gemeente.
Wat willen we bereiken?
Wat doen we ervoor?
1. Onze kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing en thema specifieke waarden, zorgen ervoor dat wij koersvast zijn in ons denken en doen.
1.1 In 2024 vindt besluitvorming over de herijkte kaderstelling op het thema Bestuur, Communicatie en Dienstverlening plaats. Hierin geven we onze kernwaarden op een bij 2024 passende manier inkleuring. 1.2 In 2024 ronden we besluitvorming af over de herijkte kaderstellingen op alle zes de thema’s die we in Peel en Maas onderscheiden. De drie kernwaarden hebben ook dit keer weer een waardevolle bron van inspiratie gevormd voor deze kaderstellingen. 1.3 De herijkte kaderstellingen vertalen wij daar waar nodig of helpend door naar uitvoeringsbeleid voor alle begrotingsprogramma’s. Voor 2024 vindt een herijking van het uitvoeringsbeleid Openbare Ruimte plaats. 1.4 Daar waar dit kan formuleren we ons beleid in de vorm van doelregels. Dit zijn regels die mogelijk maken in plaats van beperken. Hieraan geven we concreet invulling bij de implementatie van de Omgevingswet en het opstellen van verordeningen en beleidsregels voor het sociaal domein.
77
Wat willen we bereiken?
Wat doen we ervoor?
2. Wij zijn van meerwaarde als het gaat om het behouden en verder brengen van het goede leven.
2.1 Het concept van de meervoudige overheid is uitgangspunt in ons denken en doen. Hierop bevragen wij elkaar voortdurend en hierop laten wij ons bevragen door inwoners en ondernemers die met ons bijdragen aan goed leven in Peel en Maas. Een concreet voorbeeld van dit laatste vormen de ontmoetingen tussen vertegenwoordigers van gemeenschappen en raad, college en ambtelijke organisatie die jaarlijks plaatsvinden. 2.2 Raad, college en organisatie stellen in hun handelen steeds het behouden en verder brengen van het goede leven voorop en reflecteren hierop op regelmatige basis. Via bijvoorbeeld de ‘Raad van de Toekomst’, de ‘Raad on Tour’ en het aanbod vanuit de Peel en Maas Academie voor medewerkers, geven we hier ook in 2024 vorm en inhoud aan. 2.3 We investeren doelgericht in netwerkontwikkeling. Daarbij steeds onze rol voor ogen houdende. We doen dit op de volgende manieren: - We werken samen met inwoners, ondernemers en organisaties die met ons werken aan het goede leven. Dit doen we in ieder geval op thema’s als opvoeden en opgroeien, integratie van nieuwkomers, duurzaamheid en het vitaal houden van het buitengebied; - We werken samen met overheden en andere instituties waarmee onze belangen overeenkomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de gemeenten uit de Regio Noord-Limburg, de P10-gemeenten en de gemeenten uit het Euregio-gebied waar wij onderdeel van uitmaken.
3. Het goede leven, ook buiten de grenzen van de gemeente Peel en Maas.
3.1 Graag verwijzen we hier naar het gestelde bij uitvoeringsafspraak 2.3. Ten aanzien van de Regio Noord-Limburg leveren we een zelfbewuste en stevige bijdrage. De regiovisie met het hierbij behorende programma is daarbij het uitgangspunt. In de Regio Noord-Limburg worden de verdere voorbereidingen getroffen voor een volgende Regio Deal.
4. Transparante en integere bestuurlijke besluitvorming.
4.1 De beleidscyclus en begrotingscyclus blijven in samenhang gericht op het stellen van heldere en realiseerbare doelen, een deugdelijke en reële financiële onderbouwing, concrete acties en controleerbare verantwoording. 4.2 Wij zorgen ieder jaar voor een reële, transparante en sluitende begroting met een gezonde reservepositie en een overzichtelijk en sluitend meerjarenperspectief. Financiële meevallers wenden we in eerste instantie aan om onze reservepositie te versterken. 4.3 Wij komen tot integere besluitvorming, waarbij de Gedragscode integriteit gemeenteraad Peel en Maas 2022 en het Integriteitsbeleid Ambtenaren Peel en Maas centraal staat. In 2024 herijken we het integriteitsbeleid van het college.
78
Wat willen we bereiken? 5. De gemeentelijke dienstverlening is van uitstekende kwaliteit.
Wat doen we ervoor? 5.1 Wij passen het concept van een meervoudige overheid ook toe in al onze contactmomenten. 5.2 We stemmen onze communicatie af op de doelgroep, waarbij we steeds op een begrijpelijke manier en in heldere taal communiceren. Daarbij wordt steeds voor ogen gehouden vanuit welke overheidsrol we onze boodschap brengen. Ook de inzet van middelen zoals brieven, telefonie of social media stemmen we af op de boodschap en de doelgroep. In 2024 stopt de gemeente met het publiceren van gemeenteberichten in een huis-aan-huisblad en wordt ingezet op de versterking van andere communicatiekanalen, zoals de website, digitale nieuwsbrief, een online participatieplatform en de samenwerking met Omroep P&M. De gemeenteraad zet in op nieuwe kanalen om het raadsnieuws bij de inwoners onder de aandacht te brengen. Bij dit alles wordt nadrukkelijk gekeken naar samenwerking met partners zoals de Bibliotheek Maas en Peel en de gemeenschapshuizen in de kernen. 5.3 De dienstverlening blijft in ontwikkeling, waarbij steeds getoetst wordt aan de interne en externe ontwikkelingen en de behoefte van de klant. Het uitvoeringsplan wordt uitgevoerd en jaarlijks geactualiseerd. In 2024 onderzoeken we welke handvatten de uitgevoerde klanttevredenheidsonderzoeken ons bieden in de verdere doorontwikkeling van onze gemeentelijke dienstverlening.
5.4 In het Huis van de Gemeente wordt met verschillende partners gewerkt aan een optimale dienstverlening voor inwoners, ondernemers en verenigingen.
Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • •
Basisregistratie Personen, Wet op de lijkbezorging, Burgerzaken en Burgerlijke stand; Digitalisering; Verkiezingen; Klantcontactcentrum; Wet open overheid.
79
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2024
6.1. Bestuur, communicatie en dienstverlening
2025
2026
2027
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
4.820.975
971.316
4.873.548
1.003.028
4.915.766
1.034.809
4.958.456
1.016.658
Welke claims en investeringen zijn er in 2024 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2024 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 6.1. gaat het om de volgende investeringen en claims. Investeringen: Omschrijving van de kapitaaluitgaven
Kapitaallasten netto
Bruto investering
Netto investering
23 Vervanging werkplekken (schermen/thin clients)
178.000
0
0
24 Vervanging Wifi Huis van de Gemeente en buitendienst
45.000
45.000
7.838
nr
Claims: Nr
Omschrijving
10
Nieuwe burgemeester 2024
Betrekking op periode eenmalig
2024 75.000
Dekking 0
Deze investeringen en claims hebben niet altijd een directe samenhang met het onderdeel bestuur, communicatie en dienstverlening maar betreffen de eigen organisatie/ bedrijfsvoering en vallen daardoor binnen dit programma.
Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: •
Belastingsamenwerking gemeenten en waterschappen (BsGW)
In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.
80
7. Paragrafen Indeling paragrafen In artikel 9 van het Besluit Begroting en Verantwoording is bepaald dat in de begroting en jaarstukken paragrafen moeten worden opgenomen. In die paragrafen worden beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Het doel van die paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting zijn opgenomen worden gebundeld in een kort overzicht zodat de raad voldoende inzicht krijgt. De paragrafen geven dus een dwarsdoorsnede van de begroting. De paragrafen zijn: A: Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft aan hoe robuust de financiële positie van de gemeente is door het weerstandsvermogen te bepalen. Dit gebeurt door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. In deze paragraaf worden verder enkele financiële kengetallen van de gemeente Peel en Maas berekend en vergeleken met landelijke normen om te bepalen in hoeverre er (financiële) risico’s zijn of kunnen ontstaan. B: Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Met het onderhoud van kapitaalgoederen is een substantieel deel van de exploitatie gemoeid die in verschillende programma’s voorkomt.
C: Paragraaf financiering Deze paragraaf hangt samen met de Wet Fido en is een instrument voor het transparant maken, en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. D: Paragraaf bedrijfsvoering Deze paragraaf geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens over de bedrijfsvoering. E: Paragraaf verbonden partijen In deze paragraaf worden de partijen waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft beschreven. F: Paragraaf grondbeleid Hier wordt de visie op het grondbeleid weergegeven in relatie tot de wijze waarop wordt getracht de doelstellingen zoals opgenomen in het programmaplan te realiseren. G: Paragraaf lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een totaaloverzicht van deze lokale heffingen is daarom van belang voor de raad. In deze paragraaf is ook een onderdeel met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges opgenomen. Daarin staat o.a. beschreven hoe de overhead is berekend en hoe de kostendekkendheid van de diverse leges is bepaald. H: Paragraaf demografische ontwikkelingen In deze paragraaf staat op hoofdlijnen beschreven hoe de gemeente Peel en Maas omgaat met de demografische ontwikkelingen.
I: Paragraaf Wet Open Overheid Daarnaast dient de openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) in de begroting en jaarrekening te worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Bij de eerstvolgende wijziging zal het BBV hierop worden aangepast.
81
7.A Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 1. Inleiding Het weerstandsvermogen is het vermogen om onverwachte financiële risico’s op te vangen om onze taken voort te zetten. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe sterk onze financiële positie is. Dit doen we door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover we beschikken om niet begrote kosten te dekken. Risico’s zijn alle feiten en gebeurtenissen die ons weerhouden om de doelstellingen te halen. Inzicht in de risico’s is belangrijk om de weerstandscapaciteit te bepalen. RISICO’S
WEERSTANDSCAPACITEIT
WEERSTANDSVERMOGEN Om te beoordelen in hoeverre het weerstandsvermogen maken we gebruik van de weerstandsratio. Weerstandscapaciteit ( = beschikbare weerstandscapaciteit) Weerstandsratio = Gekwantificeerde risico’s ( = benodigde weerstandscapaciteit) Er is een normtabel (ontwikkeld door Universiteit Twente) voor de waardering van de weerstandsratio. Weerstandsratio > 2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 < 0,6
Waardering Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
We streven als gemeente Peel en Maas naar een weerstandsratio die groter dan 1 moet zijn. Bij de eindconclusie van deze paragraaf staat de berekening voor het begrotingsjaar 2024. Wanneer de weerstandscapaciteit te laag is, stellen we een plan op om de weerstandcapaciteit in de komende periode weer te verhogen. In deze paragraaf worden de incidentele weerstandscapaciteit, structurele weerstandscapaciteit en de risico’s nader toegelicht. Verder zijn in deze paragraaf (financiële) kengetallen opgenomen over onder andere schuldquota en solvabiliteit.
82
2. Incidentele weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit vangt eenmalige tegenvallers op. Tot de incidentele weerstandscapaciteit horen de algemene reserve en de bestemmingsreserves die bedoeld zijn om specifieke risico’s op te vangen. Incidentele weerstandcapaciteit:
01-01-2024
01-01-2025
01-01-2026
01-01-2027
Algemene reserve
12.012.022
15.079.143
19.146.264
21.213.385
Algemene risicoreserve
5.631.400
5.631.400
5.631.400
5.631.400
Reserve Sociaal domein
25.891
26.150
26.412
26.676
17.669.313
20.736.693
24.804.076
26.871.461
Totaal
De reserve risico’s grondexploitatie behoort ook tot de weerstandscapaciteit maar wordt apart beoordeeld in de paragraaf grondbeleid (volgens de IFLO methode). De risico’s met betrekking tot grondexploitatie zijn ook in die paragraaf opgenomen. In die paragraaf is aangetoond dat de weerstandscapaciteit met betrekking tot grondexploitatie een stuk hoger ligt dan de gekwantificeerde risico’s. De post onvoorzien bedraagt in 2024 € 400.000 en rekenen we tot de incidentele weerstandscapaciteit. Daarmee komt de totale incidentele weerstandscapaciteit voor 2024 uit op € 18.068.913. Stille reserves Stille reserves zijn de meerwaarden van eigendommen (activa) die niet of tegen een te lage waarde gewaardeerd zijn maar direct verkoopbaar zijn indien wenselijk. Het betreft vooral de waarde van gronden, onroerende goederen/zaken (niet noodzakelijk voor de bedrijfsvoering), deelnemingen opgenomen in de balans tegen nominale waarden en dergelijke. In veel gevallen is de werkelijke waarde niet of moeilijk te bepalen omdat hiervoor geen markt aanwezig is. Hoe groot de waarde is van de nog in bezit zijnde gronden (onder andere bossen en restpercelen), onroerende zaken en deelnemingen, is niet exact aan te geven maar moet blijken uit concrete verkoopbesluiten.
3. Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit is dat deel van de weerstandscapaciteit dat gebruikt kan worden om onverwachte tegenvallers structureel op te vangen. Tot de structurele weerstandscapaciteit rekenen we de onbenutte belastingcapaciteit en eventuele ruimte op de begroting. Onbenutte belastingcapaciteit We bepalen jaarlijks de belastingtarieven. Tussen onze tarieven en de tarieven die door het Rijk als redelijk worden geacht zit ruimte. Die ruimte is de onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit wordt bepaald aan de hand van de norm die het Rijk hanteert voor het bepalen van het artikel 12-status. Jaarlijks wordt deze norm (redelijk peil) vastgesteld in de meicirculaire over de algemene uitkering. Deze norm bedraagt voor 2024: 0,1614%. Voor de belastingen in Peel en Maas geldt: a. Onroerendzaakbelasting Om te monitoren hoe de lokale lasten zich ontwikkelen monitort de Rijksoverheid de (stijging) van die lasten. Daartoe wordt de benchmark lokale lasten gebruikt waarin gemeenten door het COELO worden vergeleken op de lasten voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In de financiële kengetallen die in onderdeel 6 van deze paragraaf zijn opgenomen worden de lokale lasten van Peel en Maas vergeleken met de gemiddelde lasten (kengetal ‘belastingcapaciteit’).
Daaruit blijkt dat Peel en Maas onder het gemiddelde niveau van de Nederlandse gemeenten zit met de lokale lasten. b. Rioolrecht Met betrekking rioolrecht werken we met een Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP). Op basis van dat GRP worden de jaarlijkse tarieven voor rioolheffing bepaald zodat dit over de volledige looptijd kostendekkend is. In de afzonderlijke jaarschijven kan die kostendekkendheid afwijken maar over de gehele looptijd bezien is deze 100% kostendekkend. c. Afvalstoffenheffing Hierbij is het uitgangspunt maximaal 100% kostendekkendheid en de vervuiler betaalt. 83
d. Leges Bij de leges geldt een maximale kostendekkendheid van 100%. Een hogere opbrengst is niet toegestaan. In de paragraaf lokale heffingen is de mate van kostendekkendheid van de verschillende soorten leges opgenomen. In 2024 wordt de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouwen ingevoerd. Deze wet heeft invloed legesopbrengsten maar ook op de kosten. In de begroting 2024 zijn die effecten structureel opgenomen. e. Verblijfsbelasting De opbrengst van de verblijfsbelasting is een algemeen dekkingsmiddel. De onbenutte belastingcapaciteit op verblijfsbelasting wordt bepaald door de gemeenteraad omdat de tarieven ook door de gemeenteraad worden vastgesteld. Vanuit het Rijk zijn geen kaders voor de tarieven verblijfsbelasting. f. Nieuwe belastingen De gemeente Peel en Maas kan nog overgaan tot invoering van bepaalde nieuwe belastingen, zoals hondenbelasting, precariorechten en dergelijke. De onbenutte belastingcapaciteit voor deze mogelijke nieuwe belastingen worden bepaald door de gemeenteraad. Ruimte in de begroting De ruimte in de gemeentelijke begroting is met name in 2024 en 2025 groot vanwege een hogere algemene uitkering. Vanaf 2026 daalt die algemene uitkering echter weer maar blijven de begrotingssaldi positief. Die positieve begrotingssaldi behoren ook tot de structurele weerstandscapaciteit.
4. Risico’s 4.1 Risicomanagement bij de gemeente Peel en Maas Risicomanagement staat in het wettelijk kader van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De uitgangspunten voor het risicomanagement van de gemeente Peel en Maas zijn: • Risicomanagement voegt waarde toe en draagt bij aan de verbetering van de organisatie. • Risicomanagement is een integraal onderdeel van de organisatieprocessen en een basis voor keuzes. • Risicomanagement maakt deel uit van de besluitvorming. • Zowel interne als externe transparantie rondom risico’s wordt nagestreefd, om te zorgen voor meer vertrouwen bij de burgers en de bestuurders/medewerkers van de organisatie. De nNota risicomanagement besteedt aandacht aan de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende actoren in de organisatie op het gebied van risicomanagement. Om te zorgen voor implementatie en monitoring van het risicomanagementbeleid is het kernteam risicomanagement ingesteld. De structurele verankering van het risicomanagement is een meerjarig proces. Hierbij is steeds aandacht voor de in de nota opgenomen uitgangspunten/doelstellingen. 4.2 De belangrijkste risico’s Risico’s ontstaan door: 1. eigen beleid; 2. beleid van een hogere overheid; 3. samenwerking met andere gemeenten of instanties; 4. het doen/nalaten van derden; 5. niet te beïnvloeden (autonome) ontwikkelingen; 6. bedrijfsvoering.
4.2.1. Risico's voortvloeiende uit het eigen beleid Het ontwikkelen en uitvoeren van (eigen) beleid van de gemeente betekent ook dat er risico’s ontstaan op diverse gebieden. De belangrijkste risico’s zijn: - Grondexploitatie en projecten Aan investeringsprojecten en grondexploitatie wordt jaarlijks kosten van personeel doorbelast. Afname of toename van de bouwactiviteiten en investeringen alsmede uitstel van de uitvoering van projecten heeft dus directe consequenties voor de exploitatiebegroting. Dit wordt gemonitord en indien nodig vindt bijstelling plaats. De risico’s m.b.t. grondexploitatie worden specifiek afgedekt via de risicoreserve grondexploitatie en de verliesvoorzieningen voor specifieke grondexploitatieprojecten.
84
- Open einde regelingen sociaal domein In het sociaal domein bestaan de meeste open-einde regelingen die in financiële zin een belangrijk risico vormen. Meer specifiek gaat het hierbij om de volgende onderdelen: Jeugdzorg, Wmo en participatie; De door het Rijk in 2015 gedecentraliseerde taken op het gebied van jeugdzorg en Wmo begeleiding betreffen grotendeels open-einde regelingen. De rijksbudgetten die samen met de taken naar de gemeenten zijn overgeheveld zijn verlaagd met een efficiencykorting wat de risico’s nog groter maakt. Het gemeentelijk beleid is er op gericht om door meer preventief te werken minder kosten te hoeven maken in (dure) tweedelijns hulp. Sinds de invoering in 2015 kende het sociaal domein in Peel en Maas weliswaar jaarlijks tekorten, maar die waren wel kleiner dan 5% van het budget. Door gerichte acties (zoals nauwe samenwerking met huisartsen over verwijzingen) is de verwachting dat de tekorten in het sociaal domein binnen de perken kunnen blijven (< 5% van het budget). Het feit blijft echter wel dat het gaat om open einde regelingen waarbij een enkele casus grote financiële impact kan hebben. De kostenontwikkeling bij de aanbieders in het sociaal domein (m.n. personeelskosten) maakt ook dat de tarieven onder druk komen te staan.
In regionaal verband kopen we de meest intensieve (en dure) vormen van jeugdhulp gezamenlijk in en worden de kosten via een vaste verdeelsleutel verdeeld. Uitkeringen participatiewet – Werk en inkomen Voor Werk en inkomen geldt dat een overschot van de Rijksuitkering (BUIG) vrij besteedbaar is. Aan de andere kant komt bij een tekort (rijksmiddelen zijn lager dan uitgaven) het nadeel voor eigen rekening. Indien er een tekort van meer dan 7,5% ontstaat kan, onder bepaalde voorwaarden, een beroep worden gedaan op een vangnetuitkering. Daarvoor moeten in het jaar zelf aantoonbaar maatregelen getroffen worden om het tekort te verminderen en daarover moet ook met de gemeenteraad zijn gecommuniceerd. - Garantstellingen In het treasurystatuut is de mogelijkheid opgenomen dat de gemeente Peel en Maas zich garant stelt voor leningen aan derden. Als dat gaat om garantstellingen voor verenigingen en stichtingen wordt in samenwerking met de desbetreffende bank al kritisch bekeken of de vereniging/instelling in de toekomst de rente en aflossingsverplichtingen kan voldoen. In indirecte zin staat de gemeente ook garant als ‘achtervang’. Dat betreft specifiek de volgende situaties: Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) De gemeente staat via de WSW garant voor de geldleningen van de woningcorporaties Antares en Wonen Limburg.