Document · PDF

Voorstel Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0 - Voorstel.pdf

Gemeenteraad Papendrecht 1 juli 2021, gemeente PapendrechtBij agendapunt: 14: Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0 - Voorstel38.959 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

naast elkaar plaatsvinden (20);

• Een zonneveld mag geen ecologische barrière 2 opwerpen,

land | Publicatie | Klimaatakkoord13) opgesteld. Deze is vooral

8 18 • Bestaande ecosystemen mogen geen negatieve invloed

6 ervaren van zonnepanelen. Indien mogelijk moet de plaat-

maar moet in haar inrichting bestaande of gewenste ecolo-

van toepassing op zonneparken. De drie basisprincipes en de

gische corridors versterken en/of aanhalen (13);

spelregels voor procesparticipatie en financiële participatie zijn

• De inrichting van een zonneveld in de buurt van een natuur-

sing van zonnepanelen ecologische19waarden versterken 5

echter ook goed toe te passen op zon in restruimten:

P of toevoegen, bijvoorbeeld door toevoeging van drijvende

gebied moet worden ingericht zodat de biodiversiteit en/of

ecologische eilanden;

ecologische waarde verhoogd9wordt. Dit kan bijvoorbeeld

gerealiseerd worden door voldoende afstand tussen de

Betrekken van omwonenden in de keuzes over het plan, het

panelen en begroeiing te garanderen.

ontwerp en de mogelijkheid financieel te participeren.

• Houdt bij plaatsing rekening met het recreatieve zicht op de 14

panelen. Zorg voor een zicht op de panelen en niet eronder 16

(21);

Samen met stakeholders

• Zorg bij plaatsing van zonnepanelen14op water voor voldoende rustplaats voor trekvogels (22);

Wat de wensen ten aanzien van een park zijn is iets wat van geval tot geval verschillend zal zijn. De sector zal werken met

• Plaats geen zonnepanelen op het vaarnetwerk (23).

een op het project afgestemde vorm van procesparticipatie. Bij

• Nadrukkelijk wordt aansluiting gezocht bij de criteria die de

ieder project denken de stakeholders inclusief inwoners uit de

waterschappen willen stellen P vanuit hun P bevoegdheid als

waterbeheerder om geen hinder te veroorzaken aan ande-

omgeving vanaf het begin mee over de locatie, vormgeving en

ontwikkeling van het beoogde zonneveld.

re functies (vaarwegen /recreatie /natuur /waterbeheer / 12

ecologie).

Meerwaarde omgeving

Door een goede locatiekeuze en vormgeving meerwaarde

bieden aan de omgeving: de natuur ter plekke zal erop vooruit

Afbeelding 17: Visualisatie criteria restruimte natuurgebied

moeten gaan; omwonenden zullen mee kunnen profiteren.

13 https://hollandsolar.nl/u/files/gedragscode-zon-op-land.pdf

41/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

Naast economische motieven voor ontwikkelaar en grondei-

ders. Dit doen zij vanaf het begin van de ontwikkelfase van

scherp vastgelegd. Dit is ook geen zaak voor uniforme regels

genaar spelen er voor de omgeving andere belangen, zoals

een concreet project. Wat dat betekent zal van geval tot geval

maar iets dat per project vorm kan krijgen. De gedachte dat

landschap, biodiversiteit en (financiële) waarde voor de om-

verschillend zijn, gezien de verschillen tussen de gebieden en

omwonenden de mogelijkheid krijgen om financieel te inves-

geving. Zonneparken bieden, mits goed vormgegeven op een

wensen van de stakeholders.

teren en daarmee mee te profiteren en mee te doen aan de

goed gekozen locatie ook een kans om de omgeving mooier

energietransitie staat centraal. Meer informatie over financiële

en voor de natuur waardevoller te maken. De sector neemt

Financiële participatie

het principe op zich dat, in overleg met stakeholders, het

Rond het onderwerp ‘participatie’ verwelkomen de onderteke-

zonneveld per saldo een verbetering voor de landschappelijke

nende partijen van de gedragscode zon op land14 de afspraken

en natuurwaarde van het gebied betekent. Deels zal dit per

uit het Klimaatakkoord, zoals hier letterlijk verwoord:

definitie subjectief zijn; in de ogen van de omgeving. Waar mo-

• ‘De initiatiefnemer doorloopt een proces om te komen tot

participatie is te vinden in afbeelding 29.

8.5 Vervolgaanpak

gelijk wordt dit geobjectiveerd; bijvoorbeeld met een meetbare

een wenselijke en haalbare vormgeving van participatie. Het

toename aan biodiversiteit.

gaat hierbij om de participatiewaaier; dit kan zijn procespar-

Ons doel is om in 2030 tenminste 0,02 TWh (22,1 hectare) aan

ticipatie, financiële participatie, financiële obligaties, eigen-

duurzame elektriciteit op te wekken met zonnepanelen in

domsparticipatie, een omgevingsfonds of een combinatie

restruimten. Om de mogelijkheden te onderzoeken zijn loca-

Zorgen dat het oorspronkelijk grondgebruik desgewenst mo-

hiervan. Het bevoegd gezag controleert dat initiatiefnemers

ties geïnventariseerd en is een kansenkaart ten behoeve van

gelijk blijft na de levensduur van het zonnepark, zowel planolo-

en omgeving hierover het gesprek aangaan. Afspraken met

het vervolgproces opgesteld.

gisch als fysiek (geen afval, vervuiling; goede bodemkwaliteit).

de omgeving worden bij voorkeur vastgelegd in een omge-

Het derde principe is dat de zonneparken zo zijn inricht dat er

vingsovereenkomst. Op basis hiervan wordt er een pro-

In de regio hechten we bij de totstandkoming van zonneparken

geen onomkeerbare ontwikkeling plaatsvindt. Het oorspron-

jectplan gemaakt waarin wordt beschreven hoe binnen het

in restruimten grote waarde aan goede landschappelijke en

kelijke of een ander grondgebruik moet, indien gewenst door

project de participatie optimaal wordt ingericht.

ecologische inpassing, het betrekken van omwonenden en de ne-

Oorspronkelijk grondgebruik mogelijk

grondeigenaar én bevoegd gezag, na het zonneveld weer mo-

• Om de projecten voor de bouw en exploitatie van hernieuw-

timpact op het elektriciteitsnet en mogelijkheden voor financiële

gelijk zijn; zowel beleidsmatig als fysiek. Daarbij hoort ook dat

bare energie op land in de energietransitie te laten slagen,

participatie. Voorstellen zullen daar mede op worden getoetst.

er geen vervuiling optreedt of dat er spullen achterblijven.

gaan in gebieden met mogelijkheden en ambities voor hernieuwbare opwekking partijen gelijkwaardig samenwer-

Na vaststelling van de RES 1.0 volgt inventarisatie van initiatie-

Projectparticipatie

ken in de ontwikkeling, bouw en exploitatie van een project.

ven en borging van de in dit hoofdstuk behandelde minimum-

De kwaliteit van een duurzaam energieproject bestaat uit een

Dit vertaalt zich in evenwichtige eigendomsverdeling in een

eisen en criteria voor duurzame opwekking in restruimten in

technisch optimale inpassing in een gebied met eigen kenmer-

gebied waarbij gestreefd wordt naar 50% eigendom van de

het lokale en provinciale beleid (omgevingsvisies). Hierbij vindt

ken en waarden. Door het organiseren van projectparticipatie

productie van de lokale omgeving (burgers en bedrijven).

nadere afstemming met aangrenzende domeinen en een na-

kunnen stakeholders inclusief omwonenden bijdragen aan het

Investeren in een zon –en/of windproject is ondernemer-

dere lokale bestuurlijke afweging plaats en worden de criteria

ontwerp door specifieke (gebieds-)kennis in te brengen. De

schap. Dat vergt ook mee-investeren en risicolopen. Het

nader uitgewerkt. Vervolgens zullen de gemeenten een regis-

initiatiefnemer organiseert de participatie met de omgeving

streven voor de eigendomsverhouding is een algemeen

serende rol op zich nemen om grondeigenaren en potentiële

zodat omwonenden en belanghebbenden in staat zijn om ge-

streven voor 2030. Er is lokaal ruimte om hier vanwege

initiatiefnemers te stimuleren om voorstellen in te dienen en

ïnformeerd mee te doen aan het proces. De ondertekenende

lokale project-gerelateerde redenen van af te wijken.’

onder de geldende voorwaarden zonneparken te realiseren.

partijen van de gedragscode hechten aan het gelijkwaardig en in vertrouwen optrekken van energiecoöperaties, commerciële

De exacte vorm van de financiële participatie en de defini-

ontwikkelaars, inwoners in de omgeving en andere stakehol-

ëring van ‘de lokale omgeving’ is met het Klimaatakkoord niet

14 Het gaat om de brancheorganisatie Holland Solar. Dit is een samenwerking tussen verschillende organisaties.. Samen vertegenwoordigen ze meer dan twee miljoen Nederlanders, 400 energiecoöperaties, 1000 lokale natuuren milieugroepen, vele bewonersgroepen en 170 bedrijven in de zonne-sector.

42/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

9 Grootschalige opwekking van duurzame energie

uitwerking van een specifiek initiatief moet aan

in de toekomst te onderzoeken of in dit gebied

deze criteria worden voldaan en moet aandacht

kleinere windmolens met een as-hoogte van circa

besteed worden aan de koppelkansen. Hoe de

35 meter geplaatst kunnen worden. Deze windtur-

e Drechtsteden zetten maximaal in op ener-

initiatieven worden beoordeeld, staat beschreven

bines vallen niet onder grootschalige opwekking

giebesparing en zon op dak. Daarnaast

in de spelregels (zie paragraaf 9.4).

met wind. Dit onderzoeksgebied staat om die

9.1 Inleiding

reden niet vermeld op de onderstaande kaarten.

hebben we een kader gecreëerd om restruimten in onze regio effectief te benutten. We hebben

Er is ook een onderzoeksgebied aangewezen voor

echter ook een aantal plekken in de regio die zich

grootschalig zon en/of wind (zie afbeelding 18). Het

De aangewezen gebieden sluiten aan op verschil-

in potentie lenen voor grootschalige opwekking

betreft een gebied aan de oostzijde van Hardinx-

lende snelwegen en spoorwegen. Door aan te slui-

van zonne- en windenergie (zon en wind). Aan de

veld-Giessendam en sluit aan op een mogelijke

ten bij deze infrastructuur wordt de open groene

ontwikkeling van deze gebieden worden specifieke

locatie voor wind op bedrijventerrein Avelingen

ruimte zo veel mogelijk gespaard en vrijgehouden.

eisen gesteld, die aansluiten bij het landschap en Zon

Opbrengst

Wind

Opbrengst

Opbrengst totaal

Uitwerkingsgebied

TWh/jr

Turbines

TWh/jr

Kijfhoek

0,029

Zon en wind westzijde A16

0,008

0,01089

0,018

Zon Betuwelijn A15

0,052

strook langs de Betuwelijn en een gebied langs de

Zon A15

0,010

A15 (zie afbeelding 18).

Subtotaal uitwerkingsgebieden

103

0,098

0,01089

0,109

Subtotaal restruimten

0,021

125,1

0,119

0,011

0,130

erop gericht zijn om ook kwaliteit aan het gebied toe te voegen. Voor grootschalige opwekking van zonne- en windenergie zijn vier nieuwe uitwerkingsgebieden en een onderzoeksgebied aangewezen. De uitwerkingsgebieden bevinden zich aan de noordzijde van Kijfhoek, aan de westzijde van de A16, een

De gebieden die eerder door de provincie in de Visie Ruimte en Mobiliteit (2018) zijn aangewezen als

Totaal

geschikte locaties voor wind zijn niet in het participatief ontwerpend onderzoek meegenomen. Dit

Tabel 1: Jaarlijkse energieproductie uit zon en wind in uitwerkingsgebieden en restruimten

omdat voor de locaties Groote Lindt (Zwijndrecht) en Oosteinde (Papendrecht) al eerder is gebleken

(Gorinchem, RES-regio Alblasserwaard). Dit gebied

De ontwikkelingen voor grootschalige opwekking

dat hier geen draagvlak voor is. In Dordrecht wordt

wordt mogelijk op een later moment verder onder-

van zon en wind langs infrastructuur kunnen daar-

op de locatie Krabbegors één windmolen gereali-

zocht en vormgegeven.

naast een positieve bijdrage leveren aan het landschap. De criteria zijn gericht op groene inpassing,

seerd. Daarnaast is er een onderzoeksgebied voor klein-

het behoud van openheid en het toevoegen van

In de uitwerkingsgebieden is realisatie van groot-

schalige windenergie in Sliedrecht. Voor groot-

waarden ten aanzien van recreatie en ecologie.

schalige zonne- of windenergie in principe onder

schalige windenergie is dit onderzoeksgebied niet

voorwaarden mogelijk. Per uitwerkingsgebied

kansrijk vanuit het oogpunt van landschap, partici-

Op basis van het ‘middenscenario’ kan in de

zijn criteria vastgesteld en worden koppelkansen

patie, belemmeringen en netaansluiting. Gemeen-

Drechtsteden 0,13 TWh per jaar aan elektriciteit

en spelregels voor de uitwerking gegeven. Bij de

te Sliedrecht wil de mogelijkheid openhouden om

worden opgewekt met grootschalig wind en zon in

43/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

Afbeelding 18: Uitwerkingsgebieden en onderzoeksgebied voor grootschalige opwekking van elektriciteit met zon en/of wind

44/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

oWindturbines moeten gecertificeerd zijn conform NEN-

agrarische gebied richting het rangeerterrein. Zonne-energie

EN-IEC-61400;

is hier landschappelijk goed in te passen doordat het gebied

Er is een toetsingsplicht voor radarverstoring (Regeling

aansluit op het spoor.

algemene regels ruimtelijke ordening);

Het doel is om 20%-30% van het uitwerkingsgebied in te zetten

Bij windprojecten van meer dan 15 MW moet een mi-

voor zon, met een opwekking van 0,019-0,031 TWh. Dit komt

gekomen is beschreven in Bijlage H Onderzoekstraject zoekge-

lieueffectrapportage gemaakt worden (Besluit m.e.r.).

overeen met circa 20 tot 32 hectare aan zonneveld. Voor

bieden.

Onder 15 MW dient een m.e.r.-beoordeling te worden

projecten van meer dan 10 MW zijn er momenteel nog twee

uitgevoerd.

beschikbare aansluitingen en 60 MW vermogen op het tussen-

uitwerkingsgebieden en restruimten (zie tabel 1).

Op de volgende bladzijden staan de overzichtskaarten van de uitwerkingsgebieden en van de aan te houden zoekgebie-

den. Vervolgens wordt per gebied een toelichting gegeven. Hoe deze uitwerkings- en onderzoeksgebieden tot stand zijn

spanningsstation (TS) Walburg.

Criteria voor de ontwikkeling van uitwerkingsgebieden We hanteren drie soorten criteria. Ten eerste zijn er minimumcriteria, waar elk project op grond van wet- en regelgeving aan moet voldoen (hieronder). Ten tweede is er voor elk uitwerkingsgebied een set criteria die aansluit bij de unieke karakte-

9.2 Uitwerkingsgebied voor zon bij Kijfhoek

Criteria Zonnevelden in dit uitwerkingsgebied kunnen bijdragen aan een goede landschappelijke inpassing van het rangeerterrein en de kassen. De zonnevelden moeten hiervoor met een

ristieken van dat gebied (hoofdstuk 9.2, 9.3 en 9.4). Ten derde Uitwerkingsgebied Kijfhoek ligt in de gemeente Zwijndrecht.

groene omzoming afgeschermd worden. De openheid van het

Het gebied ligt ten noorden van het rangeerterrein en wordt

gebied moet zo goed mogelijk in stand gehouden worden.

Minimumcriteria

momenteel gebruikt voor landbouw en glastuinbouw (zie

Om dit te bereiken zijn de volgende criteria voor ontwikkeling

Alle initiatieven voor duurzame opwekking van elektriciteit

afbeelding 20). Vanaf de Langeweg (aan de noordzijde en

geformuleerd:

dienen aan de Nederlandse wet- en regelgeving te voldoen. Bij

parallel aan het rangeerterrein) is er zicht over het veelal open

zijn er spelregels met criteria voor participatie (hoofdstuk 9.7).

• Omdat in de buurt maar één aansluiting beschikbaar is,

een vergunningaanvraag wordt hier op getoetst. Hier komen onder andere de volgende onderdelen terug:

dient hiervan maximaal gebruik te worden gemaakt. Daar-

• Nieuwe ontwikkelingen mogen geen afbreuk doen aan

om moet een initiatief of samenwerking van initiatieven voor zonne-energie minstens 20 MWp groot zijn.

beschermde natuurgebieden of beschermde soorten (wet

• De polderstructuur dient in stand te blijven:

Natuurbescherming);

• Er moet voldaan worden aan de eisen met betrekking tot

De verkavelingsstructuur dient in stand te worden gehou-

beschermingszones rondom infrastructuur, zoals wegen,

den. Slootstructuren kunnen daarbij een ruimtevormende

spoor, hoogspanning en dijken (zie ook Bijlage E Landschap

structuur zijn waarlangs groenstructuren of rietstructuren

en ruimtegebruik);

de kavelrichting van de polder benadrukken. -

• Er moet gezorgd worden voor (behoud van) een goede wa-

Bestaande watergangen en groenstructuren moeten

terhuishoudkundige situatie in het gebied (bijvoorbeeld via

behouden blijven en kunnen vorm en richting geven aan

de Watertoets). Hier moet o.a. gelet worden op behoud van

ontwikkeling van zonnevelden. • Zichtlijnen over de polder dienen behouden te blijven;

waterbergend vermogen;

• Er moet gekeken worden naar het effect op archeologische

worden gehouden;

en cultuurhistorische waarden (Erfgoedwet); -

• Specifiek voor windenergie: -

Direct achter woningen aan de Langeweg dient minimaal 250 meter vrij zicht over de polder te blijven.

Er moet voldaan worden aan milieunormen, zoals geluid -

(Wet geluidhinder), slagschaduw en veiligheid (Activiteitenbesluit en Activiteitenregeling milieubeheer);

De zichtlijnen vanuit de woningen dienen in stand te

Dit geldt ook voor de kavels naast woningen. Deze dienen aan de straatzijde vrij te blijven, zodat het woonlint

Afbeelding 19: Uitwerkingsgebied Kijfhoek

45/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

niet dichtgezet wordt en zichten op de polder en parallel -

De groene inpassing kan worden gekoppeld met water-

aan de Langeweg behouden blijven.

structuren en recreatieve ontsluiting. Tegen het rangeer-

Daar waar geen bebouwing aan de Langeweg staat, kan

terrein kan dit resulteren in een recreatieve, groen-blau-

een zonneveld tot aan de Langeweg reiken, mits met

we structuur die enerzijds de zonnepanelen en het

groen ingepast.

rangeerterrein uit het zicht haalt en anderzijds een

• Zonnevelden dienen aan te sluiten op het spoor/het ran-

nieuwe recreatieve verbinding vormt die aan kan sluiten

geerterrein, zodat het spoor ingepast wordt in de omgeving.

op bijvoorbeeld het Waalbos en bestaande recreatieve/

Een zonneveld dient gecombineerd te worden met groene

educatieve functies in de omgeving.

vegetatie en/of waterstructuur (‘groen-blauwe structuur’),

• Zo mogelijk dient in extra waterberging te worden voorzien;

zodat het zicht op het rangeerterrein vanaf de Langeweg

• Zo mogelijk dient de ecologie te worden versterkt.

substantieel wordt verminderd of weggenomen.

Aanvullend zijn er diverse andere maatregelen waarmee in de

• Zonnevelden dienen met groen te worden ingepast:

uitwerking maatschappelijke meerwaarde kan worden bereikt.

De landschappelijke inpassing dient aan te sluiten bij het

Deze kansen zijn weergegeven in Bijlage H Onderzoekstraject

landschapstype van de polder. Dit kan bijvoorbeeld door

zoekgebieden. Bij de uitwerking streven we naar de hoogst

middel van groenstructuur in de vorm van bosschages

haalbare maatschappelijke meerwaarde. Bovenstaande koppel-

met bomen, sloten/waterlopen met rietstroken met een

kansen kunnen in de uitwerkingsfase worden meegenomen.

minimale breedte van 8 meter. -

Door de groene inpassing en plaatsing van zonnevelden met bestaande glastuinbouw/ kassenbouw te combineren kunnen deze eveneens beter ingepast worden in het landschap.

Afbeelding 20: Uitwerkingsgebied voor zon en wind A16 westzijde

9.3 Uitwerkingsgebied voor zon en wind A16 westzijde

• Ontwikkelingen dienen ecologische waarde in het gebied te verhogen.

Het doel is om 25% van het uitwerkingsgebied in te zetten voor zon, met een opwekking van 0,008 TWh per jaar. Dit komt overeen met circa acht hectare aan zonneveld. Windenergie

Ten westen van de A16 is een uitwerkingsgebied voor zon en

wordt met inachtneming van de Dordtse structuurvisie wind

wind aangewezen. Dit gebied zit ingeklemd tussen de A16,

in dit uitwerkingsgebied op voorhand niet uitgesloten. Dit uit-

De provincie ziet Kijfhoek als een groene buffer (bescher-

Rijksstraatweg en de uitbreiding van bedrijventerrein Dordtse

werkingsgebied is in samenhang met de huidige Structuurvisie

mingscategorie 2). Het is daarom nodig om een integrale

Kil (zie afbeelding 21). Op de Dordtse Kil staan al vier windtur-

Windenergie Dordrecht.

verkenning met behulp van een ontwerpend onderzoek uit te

bines langs het water. Ook is er een zonnepark op een aanwe-

voeren. Hierbij wordt samen met de bewoners, gekeken naar

zige vuilstort aangelegd. Een vijfde windmolen is in ontwikke-

Aansluiting op het elektriciteitsnet is momenteel alleen mogelijk

de daadwerkelijke mogelijkheden die passen bij een plek met

ling op Duivelseiland. De A16 profileert zich daarmee als een

voor tussenspannings- (TS) station Sterrenburg. Hier is nog één

deze functie.

duurzame entree tot de Drechtsteden.

aansluiting beschikbaar voor maximaal 60 MW. Een eventueel windpark kan ook hierop aangesloten worden. Door ‘cable-poo-

Koppelkansen

Het industriële karakter rondom het uitwerkingsgebied biedt

ling’15 kan een kleiner zonneveld in combinatie met windenergie

De aanleg van zonnevelden creëren koppelkansen voor de

kansen voor verdere ontwikkeling. In de omgeving zijn echter

economisch aangesloten worden op TS Sterrenburg.

omgeving. Enkele geïdentificeerde koppelkansen voor uitwer-

ook nog oude landschappelijke structuren aanwezig, zoals de

kingsgebied bij Kijfhoek zijn:

beplante Rijksstraatweg en agrarische slotenverkaveling. Hier

Criteria

• Zo mogelijk dienen recreatieve routes door het gebied te

zijn ook ecologische waarden aanwezig.

Nieuwe zonnevelden in dit uitwerkingsgebied dienen aan te

worden aangelegd;

sluiten bij de bedrijfsactiviteiten en infrastructuur. Hierbij kan

15 ‘Cable-pooling’: de kabel voor de netaansluiting wordt ingezet voor meerdere stroomopwekkende bronnen, zoals fotovoltaïsche zonne-energie en windturbines.

46/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

een zonneveld duidelijk groen toevoegen en de historische

te verhogen.

9.4 Uitwerkingsgebied zon langs Betuwelijn

structuren van de polder en bebouwingslinten benadrukken.

Indien er windenergie wordt toegevoegd moet dit passen

Om dit te bereiken gelden de volgende criteria voor ontwikke-

binnen kaders van de door de gemeenteraad van Dordrecht

ling:

op 22 maart 2016 vastgestelde Structuurvisie Windenergie

• De polderstructuur blijft in stand:

Dordrecht. Hier is aangegeven dat medewerking aan mogelijke

De Betuwelijn is de scheidslijn tussen de verstedelijking van

De verkavelingsstructuur dient in stand te worden ge-

initiatieven in het middengebied op Dordtse Kil IV (DK IV) kan

de Drechtsteden en het Groene Hart (zie afbeelding 21). Het

houden. Slootstructuren kunnen daarbij een ruimtevor-

worden verleend, mits deze zijn gekoppeld aan de toekom-

gebied ten noorden van de spoorlijn heeft een belangrijke

mende structuur zijn waarlangs groen- of rietstructuren

stige uitgifte (bedrijfsgebonden) en voldoen aan een aantal

functie in de regio als uitloopgebied en wordt gewaardeerd

de kavelrichting van de polder benadrukken;

voorwaarden. Gezien de duurzaamheidsdoelstellingen van DK

vanwege het open landschap. Daarom is het originele zoekge-

Bestaande watergangen en groenstructuren dienen be-

IV staat gemeente Dordrecht open voor initiatieven.

bied flink ingeperkt en geconcentreerd als uitwerkingsgebied

houden te blijven en kunnen vorm en richting geven aan Koppelkansen

lijn passen in het landschap zonder de openheid aan te tasten.

De aanleg van zonnevelden creëert koppelkansen voor de

Dit biedt ook kansen om het zicht op de Betuwelijn te vermin-

De landschappelijke inpassing dient aan te sluiten bij het

omgeving. Enkele geïdentificeerde koppelkansen voor uitwer-

deren en de overgang tussen stedelijk en groen te verbeteren.

landschapstype van de polder. De landschappelijke in-

kingsgebied A16 zijn:

passing kan bestaan uit: een groenstructuur in de vorm

• Koppel windturbines en zonnevelden aan parkmanagement

Om ruimte te houden voor onder andere zorgvuldige afstem-

van bosschages met bomen, sloten/waterlopen met

of een collectieve energievoorziening op bedrijventerrein

ming met ambities uit aangrenzende domeinen en de gewens-

rietstroken. De totale landschappelijke inpassing heeft

Dordtse Kil IV;

te landschappelijke inpassing, is het doel om 25% van het uit-

de ontwikkeling van zonnevelden. • Zonnevelden dienen met groen te worden ingepast: -

langs het spoor. Zonnevelden met aansluiting aan de Betuwe-

een minimale breedte van 8 meter;

• Zo mogelijk dient in extra waterberging te worden voorzien;

werkingsgebied in te zetten voor zon, met een opwekking van

De groene inpassing dient gekoppeld te worden aan

• Waar mogelijk dient de ecologie te worden versterkt.

0,052 TWh per jaar. Dit zal de vorm hebben van verschillende

waterstructuren; -

zonnevelden verspreid over het uitwerkingsgebied. In totaal is

Gebruik de groene inpassing aan de randen tevens om

Er zijn diverse andere maatregelen waarmee maatschap-

naastgelegen bedrijven te voorzien van een groene

pelijke meerwaarde kan worden bereikt in de uitwerking.

omzoming;

Deze kansen zijn weergegeven in Bijlage H Onderzoekstraject

Voor zonnevelden voor minder dan 10 MW ligt TS-station

Geef de Rijksstraatweg een meer groene uitstraling door

zoekgebieden. Bij de uitwerking streven de Drechtsteden naar

Alblasserdam het dichtstbij. Alleen het uiterst westelijke stuk

aan die zijde van het uitwerkingsgebied de laanbeplan-

de hoogst haalbare maatschappelijke meerwaarde. Boven-

van het uitwerkingsgebied ligt binnen de richtafstand van vijf

ting terug te brengen.

staande koppelkansen kunnen in de uitwerkingsfase worden

kilometer. TS-station Alblasserdam heeft een aansluiting en

meegenomen.

200 MW beschikbaar.

• Er dient rekening te worden gehouden met bebouwingslin-

dit ongeveer 55 hectare.

ten: -

Zorg voor voldoende afstand van de woningen en kassen tot de windturbines;

Woonhuizen dienen niet direct naast zonnevelden te liggen. Een groene inpassing en/of open grasland dient het zicht op de zonnepanelen weg te nemen;

Groenstructuren langs woonlinten en infrastructuur dienen aangezet te worden zodat zij als landschappelijke dragers kunnen blijven functioneren.

• Ontwikkelingen dienen de ecologische waarde in het gebied

Afbeelding 21: Uitwerkingsgebied zon langs Betuwelijn

47/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

Op de middenspannings- (MS) stations Papendrecht en Har-

Zorg dat de groene inpassing langs de Betuweroute de

dinxveld zijn momenteel geen velden beschikbaar. In Papend-

entrees tot het Groene Hart onder de spoorlijn door

recht zijn naar verwachting vanaf 2024 velden beschikbaar, en

aantrekkelijker maakt voor recreant en bezoeker. Bij

in Hardinxveld na 2027 (zie Bijlage F Netimpact elektriciteits-

deze entrees is minder plek voor zonnevelden.

net).

• Ontwikkelingen dienen ecologische waarde in het gebied te verhogen.

Criteria

Afbeelding 22: Uitwerkingsgebied A15

Langs het spoor kunnen verschillende zonneparken een plek

Koppelkansen

krijgen zonder grote inbreuk op de groene, open ruimte. De

De aanleg van zonnevelden creëren koppelkansen voor de

zonneparken dienen groen ingepast te worden, waardoor de

omgeving. Enkele geïdentificeerde koppelkansen voor uitwer-

Ten noorden van het uitwerkingsgebied moet de relatieve

overgang van stedelijk naar groene ruimte wordt versterkt.

kingsgebied zon langs Betuwelijn zijn:

openheid behouden blijven. Daarom valt dit deel buiten het

Om dit te bereiken gelden de volgende criteria voor ontwik-

• Verfraaiing van de uitstraling van de Betuwelijn door zon

uitwerkingsgebied, zonnevelden zijn hier niet passend.

keling:

met groen;

• De polderstructuur dient in stand te blijven: -

• Versterking van de ecologie;

Het doel is om hier ongeveer tien hectare aan zonneveld te

Verkavelingsstructuur dient in stand te worden gehou-

• Het creëren van recreatieve routes;

realiseren. Dit draagt ongeveer 0,010 TWh bij aan elektrici-

den. Slootstructuren kunnen daarbij een ruimtevormen-

• Het aanleggen van extra geluidswering;

teitsopwekking.

de structuur zijn waarlangs groenstructuren of rietstruc-

• Het voorzien in extra waterberging.

turen de kavelrichting van de polder benadrukken;

Voor dit gebied wordt uitgegaan van één of twee zonnevelden

Bestaande watergangen en groenstructuren dienen be-

Bij de uitwerking streven de Drechtsteden naar de hoogst

met een gezamenlijk vermogen van circa tien MWp. Hiervoor

houden te blijven en kunnen vorm en richting geven aan

haalbare maatschappelijke meerwaarde. Bovenstaande

is aansluiting op een MS-station nodig. Het MS-station Har-

ontwikkeling van zonnevelden.

koppelkansen kunnen in de uitwerkingsfase worden mee-

dinxveld ligt het dichtste bij. De afstand tot het uitwerkings-

genomen. Aanvullend hierop zijn er diverse andere kansen

gebied is meer dan drie kilometer, wat voor de meeste busi-

gen niet verder dan halverwege de wetering komen en niet

waarmee in de uitwerking maatschappelijke meerwaarde kan

ness cases net te ver is. Daarnaast heeft dit station pas weer

dieper dan 250 meter zijn.

worden bereikt. Deze kansen zijn weergegeven in Bijlage H

capaciteit na 2027.

• Zonnevelden dienen tegen de Betuweroute te liggen, mo-

• Openheid en zichtlijnen van de polder dienen behouden te

Onderzoekstraject zoekgebieden.

blijven;

In dit gebied speelt ook de ontwikkeling van een nieuw boe-

zemkanaal. In de mogelijke realisatie van een zonneveld in

Behoudt de openheid van de grote polder, er is geen ruimte voor grote windmolens;

Kavels naast woningen bij de Betuweroute dienen te

9.5 Uitwerkingsgebied zon langs A15

worden vrijgehouden, zodat het zicht op de polder behouden blijft. • Zonnevelden dienen groen te worden ingepast: -

dit gebied dient rekening te worden gehouden met de aanleg van dit boezemkanaal. Dit betekent dat er gekeken dient te worden naar mogelijke combinaties en rekening dient te wor-

Dit uitwerkingsgebied ligt in de polder ten noorden van de

den gehouden met de mogelijk impact van het kanaal op de

A15, ter hoogte van Boven-Hardinxveld. Dit gebied kenmerkt

beoogde capaciteit van het zonneveld.

De landschappelijke inpassing dient aan te sluiten bij

zich door kleine, ingesloten polders, met de karakteristieke

het landschapstype van de polder. De landschappelijke

verkavelingskenmerken, lintbebouwing en slotenstructuur van

Criteria

inpassing kan bestaan uit een groenstructuur in de vorm

de grote Alblasserwaard. De dynamiek in deze gebieden wordt

In het geval dat hier zonnevelden komen, moeten deze toe-

van bosschages met bomen, sloten/waterlopen met

bepaald door de nabijheid van infrastructuur, waterlopen en

voegingen een bijdrage leveren aan de inpassing van de A15.

rietstroken. De totale landschappelijke inpassing heeft

bebouwing. Deze terreinen zijn door hun ligging nabij steden

Om inpassing in het landschap te garanderen, gelden de vol-

een minimale breedte van 8 meter;

ook een uitloopgebied voor de omliggende bebouwing.

gende criteria voor ontwikkeling:

48/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

passing kan bestaan uit: een groenstructuur in de vorm

Koppelkansen

Verkavelingsstructuur dient in stand te worden gehou-

van bosschages met bomen, sloten/waterlopen met

Zo mogelijk dienen de volgende koppelkansen te worden

den. Slootstructuren kunnen daarbij een ruimtevormen-

rietstroken. De totale landschappelijke inpassing heeft

benut:

de structuur zijn waarlangs groenstructuren of rietstruc-

een minimale breedte van acht meter;

• Verfraaiing van het zicht op de A15 door inpassing van zon

• De kavelstructuur dient in stand te blijven: -

turen de kavelrichting van de polder benadrukken; -

Koppel de groene inpassing met waterstructuren.

Bestaande watergangen en groenstructuren dienen be-

• Aanleg van zonnevelden in dit gebied zal geïntegreerd en

houden te blijven en kunnen vorm en richting geven aan

aansluitend moeten plaatsvinden met realisatie van het

ontwikkeling van zonnevelden.

boezemkanaal dat het Waterschap Rivierenland voorne-

met groen; • Versterking van de ecologische waarde; • Het voorzien in extra waterberging.

mens is in dit zoekgebied te realiseren. Er moet rekening

Aanvullend hierop zijn er diverse andere maatregelen waar-

veel mogelijk in het groen te blijven, zodat de bewoners zo

worden gehouden met vooraf bepaalde gebiedsvoorwaar-

mee in de uitwerking maatschappelijke meerwaarde kan

min mogelijk uitkijken op de zonnevelden.

den.

worden bereikt. Deze kansen zijn weergegeven in Bijlage H

• Het zicht vanuit de woningen aan de parallelweg dient zo

• Ontwikkelingen dienen ecologische waarde in het gebied te

• Zonnevelden dienen groen te worden ingepast: -

De landschappelijke inpassing dient aan te sluiten bij het

verhogen.

de Drechtsteden naar de hoogst haalbare maatschappelijke meerwaarde.

landschapstype van de polder. De landschappelijke in-

Voorbeeld: Zonnevelden als inpassing (1) Zonnevelden kunnen in de uitwerkingsgebieden ingezet wor-

Onderzoekstraject zoekgebieden. Bij de uitwerking streven

langs de snelweg en de spoorlijn. Een zonneveld langs de in-

principevoorbeeld voor de inpassing van de Betuweroute en

frastructuur kan ingepast worden in het landschap, waardoor

het rangeerterrein bij Kijfhoek, maar heeft geen betrekking op

het ook de infrastructuur afschermt.

een specifieke locatie of gebied in de Drechtsteden. Dezelfde principes gelden ook voor wegen.

den om aanwezige infrastructuur beter landschappelijk in te passen. Voor uitwerkingsgebied bij Kijfhoek gaat het dan om

Onderstaande impressies tonen verschillende situaties van

het inpassen bij het rangeerterrein en bij de A15 om inpassing

inpassing bij een spoorlijn in een open polder. Dit is een

Zicht op spoorlijn vanaf een parallelweg in de polder (uitgangssituatie). Dit is een voorbeeld, de specifieke locatie ligt buiten de Drechtsteden, maar heeft gelijke karakteristieken.

Afbeelding 23: Voorbeeld polder

49/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

Voldoet niet aan de criteria Niet ingepaste zonnevelden tot aan de parallelweg. De openheid wordt aangetast en er is geen groene inpassing. Het zicht over de polder is verdwenen.

Afbeelding 24: Voorbeeld onjuiste inpassing

Voldoet niet aan de criteria Niet ingepaste zonnevelden tot halverwege de parallelweg (250 meter diepe zonnevelden). De openheid wordt minimaal aangetast, geen groene inpassing. Het zicht over de polder is nog aanwezig, echter minder aantrekkelijk door zicht op de zonnevelden.

Afbeelding 25: Voorbeeld onjuiste inpassing

50/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

Voorbeeld: zonnevelden als inpassing (2) Voldoet wel aan de criteria Ingepaste zonnevelden tot halverwege de parallelweg (250 meter diepe zonnevelden). De openheid wordt minimaal aangetast. Het zicht over de polder is nog aanwezig, de groene inpassing zorgt ervoor dat het zicht over de polder aantrekkelijk blijft. Afbeelding 26: Voorbeeld juiste inpassing

Voldoet niet aan de criteria Met riet ingepaste zonnevelden tot aan de parallelweg. De rietstructuren passen de zonnevelden in, maar ze zullen wel zichtbaar blijven. Het zicht over de polder is verdwenen, waardoor de openheid aangetast wordt en het dus niet aan alle criteria voldoet.

Afbeelding 27: 26: Voorbeeld onjuiste inpassing

51/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

9.7 Spelregels Voor grootschalige opwek zijn de gedragscode zon op land (zie hoofdstuk 8.6) en de gedragscode acceptatie en participatie wind op land van toepassing.16 17 Hierbij gelden de volgende spelregels: 1.

Grootschalige projecten worden binnen de uitwerkingsgebieden volgens de genoemde criteria ontwikkeld. De initiatiefnemer dient een projectplan te maken, waarin hij/ zij aangeeft: a. hoe wordt voldaan aan de criteria; b. welke koppelkansen worden benut en op welke manier;

2. Afbeelding 28: Onderzoeksgebieden wind Avelingen (ten zuiden van de A15, Hardinxveld-Giessendam).

9.6 Onderzoeksgebied Avelingen Naast de uitwerkingsgebieden is er een onderzoeksgebied

Project participatie is een uitgangspunt. Diverse Nederlandse organisaties18 hebben hiervoor gezamenlijk een

Financiële participatie

gedragscode ontwikkeld. De omgeving moet kunnen

In de participatierondes zijn de stakeholders geïnformeerd

meedenken met het project. Een initiatiefnemer moet dus

over de mogelijke vormen van financiële participatie zoals

ook aangeven:

beschreven in de “Participatiewaaier zon- en windprojecten op

a. op welke manier invulling is gegeven aan participatie;

land”.19 Deze waaier is opgesteld in 2019 aan de Elektriciteits-

b. waarom dit past bij het gebied;

tafel in het kader van het Klimaatakkoord. De afbeelding op de

c. op welke manier de uitkomsten van participatie meege-

volgende pagina geeft een samenvatting.

nomen zijn.

voor zonne- en/of windenergie aangewezen bij Avelingen. Dit

Financiële participatie voor omwonenden wordt mogelijk

In de participatierondes hebben per zoekgebied de deelne-

plaatsvindt naar de mogelijkheden en wenselijkheid van wind

gemaakt. De omgeving moet kunnen meedoen met het

mers aangegeven welke vormen van financiële participatie

op deze locatie.

project. Hiervoor wordt één van onderstaande mogelijk-

past bij hun situatie. Meer dan 20% van de respondenten geeft

heden gebruikt. In onderstaande figuur vindt u uitleg over

aan belangstelling te hebben voor deelname.

betekent dat er in de toekomst mogelijk verder onderzoek

Het uitnodigingskader dat hieronder wordt beschreven, is dan

verschillende vormen van financiële participatie.

ook niet van toepassing op deze onderzoeksgebieden. Voor beide locaties geldt dat de mogelijkheden en wenselijkheid van zonne- en/of windenergie in een later stadium nader worden onderzocht.

16 https://hollandsolar.nl/gedragscodezonopland 17 https://www.nwea.nl/gedragscode-wind-op-land 18 De Nederlandse Wind Energie Associatie (NWEA), Energie Samen, Greenpeace Nederland, Vereniging Milieudefensie, Stichting Natuur & Milieu en de Natuur en Milieufederaties hebben een gedragscode ondertekend met als doel dat de omgeving van windenergieprojecten volwaardig kan meepraten over projecten, zodat de belangen van iedereen serieus worden meegenomen. Initiatiefnemers moeten handelen naar deze gedragscode. 19 https://www.klimaatakkoord.nl/documenten/publicaties/2019/11/18/participatiewaaier

52/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

Financiële Financiële participatie participatie

Financiële participatie

aan de hand van de vier uitwerkingsgebie-

9.8 Vervolgaanpak

den en criteria geven de Drechtsteden aan waar en onder welke voorwaarden groot-

Ons doel is om in 2030 tenminste 0,11 TWh

schalige opwekking van elektriciteit door

aan duurzame elektriciteit op te wekken

middel van zon en wind binnen de regio

€ de€ middels grootschalige zon en wind. Om €

€

duurzame opwekking niet zelf. Hiervoor zijn

mogelijkheden te onderzoeken, zijn in dit

€ €

wezen.

de beurt. Het is aan hen met goede plannen

€€

van grootschalige opwekking grote waarde aan goede landschappelijke en ecologische

% % De gemeenten blijven bevoegd gezag voor

inpassing, het betrekken van omwonenden

de realisatie van projecten voor de groot-

en mogelijkheden voor financiële participa-

schalige opwekking van zon en wind. Zij gaan

Omwonenden nemen risicodragend deel aan stemmingsplannen en vergunningverlening. Voorstellen zullen mede op deze onderwerDirect Direct omwonenden omwonenden ontvangen ontvangen Een deel van de vanopbrengsten de opbrengsten komtkomt ten ten Omwonenden nemen nemen risicodragend risicodragend eenOmwonenden project, bijvoorbeeld door aandelen, certi- Een deel De gemeenten zullen plannen van initiatiefpen worden getoetst. Deze vervolgstappen ficaten obligaties. voordeel, voordeel, bijvoorbeeld bijvoorbeeld in deinvorm de vorm goede goede aan aan maatschappelijke maatschappelijke doelen doelen deel deel aan of aan een een project, project, bijvoorbeeld bijvoorbeeld doordoor

nemers worden uitgelegd in afbeelding 31. van verduurzaming van verduurzaming van hun van hun woning woning beoordelen aan de hand van eerder in deinbuurt de buurt zoalszoals een een sportclub sportclub of of

er ad k gs

Af w Elek eg t i W n

it ric

t ei

r li

Af w

lij

of korting of korting op groene op groene stroom. stroom.

wijkvereniging. wijkvereniging.

hap

in de buurt in de buurt zoals een zoalssportclub een sportclub of of

Direct omwonenden ontvangen voordeel, bijDirect Direct omwonenden omwonenden ontvangen voorbeeld in de vorm vanontvangen verduurzaming van voordeel, bijvoorbeeld degroene vorm in de vorm hunvoordeel, woning ofbijvoorbeeld kortinginop stroom. van verduurzaming van verduurzaming van hun vanwoning hun woning

goede goede aan maatschappelijke aan maatschappelijke doelen doelen orbeeld d door door een sportclub of wijkvereniging.

M aat s c

Een deel van de opbrengsten komt ten goede Een deel Eenvan deeldevan opbrengsten dedoelen opbrengsten komt ten zoals ten aan maatschappelijke inkomt de buurt

Omwonendenregeling Omwonendenregeling Omwonendenregeling

Af w eg i

te m

st ee

r ade sk ng

% %

lneming ming Omgevingsfonds Omgevingsfonds Omgevingsfonds

es. ligaties.

it ite nt

ie nt cië

Kw a

€

€ €

odragend end

% %

eﬃ

€

of korting of korting op groene op groene stroom. stroom.benoemde criteria.

d ra

g we

a g v lak

aandelen, aandelen, certiﬁcaten certiﬁcaten of obligaties. of obligaties.

€ €

€

de RES.

Financiële deelneming over de nadere uitwerking, verwerking in betie en de netimpact op het elektriciteitsnet. Financiële Financiële deelneming deelneming Omgevingsfonds Omgevingsfonds Omwonendenregeling Omwonendenregeling

€

te komen die passen binnen de kaders van

In de regio hechten we bij de totstandkoming

wijkvereniging. wijkvereniging.

€

Omwonenden profiteren mee als medeeigeOmwonenden Omwonenden proﬁteren meemee als via medealseen medenaar van een windofproﬁteren zonneproject, eigenaar eigenaar van een van een windwindof zonneproject, of zonneproject, vereniging of coöperatie. via een via een vereniging vereniging of coöperatie. of coöperatie.

initiatiefnemers zoals grondeigenaren aan

€

Mede-eigenaarschap Mede-eigenaarschap Mede-eigenaarschap

hoofdstuk vier uitwerkingsgebieden aange-

€ €

% %mogelijk is. De gemeenten realiseren de

m ui

Afbeelding 30: Afwegingskader Afbeelding 29: Financiële participatie

53/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

Zo werken we in stappen toe naar vergunningverlening

We geven alle betrokkenen inzicht over hoe en wanneer zij hun inbreng kunnen geven in d e uitwerking en bij het proces t ot vergunningverlening. Omwonenden van mogelijke u itwerkingsgebieden worden door initiatiefnemers nauw betrokken tijdens het proces om te komen tot voorstellen. Dit is een centrale e is voor het krijgen van een v ergunning.

In de RES 1.0 leggen de gemeenten uitwerkingsgebieden en basiscriteria voor de opwekking van duurzame energie vast. De RES 1.0 is niet de basis voor vergunningverlening. E r volgt een proces om de plannen in lokaal beleid vast te leggen. W el gaan we op basis hiervan initiatiefnemers uitnodigen om m et voorstellen voor de opwekking van duurzame energie te komen.

werken en we we rie appen toestappen toe toe nggunningr vergunninggening

Stap 1 Stap Stap 1 1

2 Stap 2Stap Stap 2

3 patS

Stap 3 Stap Stap 3 3

enten Sen1.0 deleggen gemeenten de gemeenten den ngsgebieden criteria en basiscriteria voor en basiscriteria voor voor energie kking duurzame van vast. duurzame energie vast. energie vast. de .0vergunbasis is nietvoor de basis vergunvoor vergunrlening. nnen een s omproces de plannen om de plannen st beleid te leggen. vast te leggen. nasis wehiervan op basis hiervan m nemers tnodigen uitnodigen om om oor kking rstellen de van opwekking voor de opwekking van van meteenergie komen.te komen.

Uitnodigen Uitnodigen Uitnodigen Uitnodigen

nelletsrooV mo tiu sremenfeitaitini negidon eW nedrow ezeD .nemok et nelletsroov tem airetirc ed nav dnah ed naa negowegfa njiz 0.1 SER ed nav negnilletsleod ne .nemonegpo

gn -r

Beoordelen ideeën Voorstellen Beoordelen Beoordelen ideeën Beoordelen ideeën ideeën Voorstellen Voorstellen Voorstellen

-gninnugreV gninelrev brengen. Zebrengen. worden persoonlijk brengen. Ze worden Zepersoonlijk worden persoonlijk deling en kijken deling zeen naar deling kijken de samenhang en ze kijken naar de zesamenhang naar deafgewogen samenhang aan afgewogen de hand afgewogen aan vande dehand criteria aanvan de hand de criteria van de criteria

In de eerste ronde benaderen we initiatiefnemers om ideeën in te Op basis van de ingebrachte ideeën d oen de gemeenten een miliWe nodigen initiatiefnemers uit ommet voorstellen te komen. Deze eerste ronde eerste benaderen Indede ronde eerste benaderen we Op basis we van Op debasis ingebrachte van Opzebasis de ingebrachte ideeën van de ingebrachte Weideeën nodigenWe initiatiefnemers nodigen We initiatiefnemers nodigen uit om initiatiefnemers uitde om uit brengen.In Ditde gebeurt aanIn dede hand van criteria iwe n deronde RES 1.0:benaderen particieubeoordeling en kijken naar de samenhang e ideeën n landschappelijke worden afgewogen aan de hand van criteria en om doelstellingen die patie, landschap & natuur en aansluitbaarheid op het elektriciteitsnet. inpassing. Natuure n milieuorganisaties worden hier nadrukkelijk bij in het kader van de RES zijn opgenomen. initiatiefnemers initiatiefnemers om ideeën initiatiefnemers in om teideeën om inideeën te doen in te de gemeenten doen de gemeenten een doen milieubeoorde gemeenten een milieubeooreen milieubeoormet voorstellen met voorstellen te komen. met voorstellen Deze te komen. worden teDeze komen. worden Deze worden Ook vragen we aan initiatiefnemers hoe zij omwonenden betrekken. betrokken.

betrokkenen en en alle betrokkenen uitgenodigduitgenodigd aan te schuiven uitgenodigd aan te aan schuiven aan te schuiven aan en landschappelijke aan en landschappelijke inpassing. en landschappelijke Natuurinpassing.inpassing. Natuuren doelstellingen Natuuren doelstellingen vanen dedoelstellingen RESVergunningverlening 1.0 vanzijn de RES van 1.0de zijn RES 1.0 zijn e eer over enzij wanneer hoe en wanneer zij zij gebiedstafels. gebiedstafels. gebiedstafels. en milieuorganisaties en milieuorganisaties en worden milieuorganisaties hierworden hier worden opgenomen. hier opgenomen. opgenomen. en breng nnen in kunnen geven ingeven in nadrukkelijk nadrukkelijk bij betrokken. nadrukkelijk bij betrokken. bij betrokken. werking proces en bij het enproces bij het proces Dit gebeurt aan Ditde gebeurt hand Dit van aan gebeurt de decriteria hand aan van dede hand criteria van de criteria gunningverlening. verlening. in de RES 1.0: participatie, in de RES 1.0: inlandschap de participatie, RES 1.0:& participatie, natuur landschap & landschap natuur & natuur Afbeelding 31: vervolgstappen naar vergunningverlening

en aansluitbaarheid en aansluitbaarheid op het en elektriciteitsnet. aansluitbaarheid op het elektriciteitsnet. Ook op het elektriciteitsnet. Ook Ook

nenden mogelijke van mogelijke vragen we aanvragen initiatiefnemers we vragen aan initiatiefnemers hoe we zij aanomwoinitiatiefnemers hoe zij omwohoe zij omwoden ngsgebieden doorworden door worden doorbetrekken. nenden nenden betrekken. nenden betrekken. Deel I Energiegebruik Inleiding auw nemers en tijdens betrokken nauw betrokken tijdens tijdens

54/319

Deel II Energiebronnen

VergunningVergunningVergunningDeel III Energiesysteem Vervolg verlening verlening verlening

10 Regionale Structuur Warmte

warmtebronnen en onze bronnenstrategie (10.4).

De keuze voor een alternatieve warmtevoorziening

Ook geven we inzicht in de benodigde infrastruc-

is van vele aspecten afhankelijk, waaronder de

tuur en warmteopties (10.5). Daarnaast bepalen

beschikbaarheid van warmtebronnen, de CO2-uit-

In 2050 gebruiken we in Nederland geen aardgas

we in de RSW afwegingscriteria en spelregels (10.6)

stoot van de vervangende warmtebron, de warm-

meer in onze gebouwde omgeving. Dat is nodig

en geven we inzicht in benodigde vervolgstappen

tevraag, de bouwtechnische mogelijkheden om

om de uitstoot van CO2 terug te dringen, klimaat-

(10.7).

te isoleren, de kosten én de mogelijkheid om de

10.1 Inleiding

warmtetransitie te combineren met andere maat-

verandering tegen te gaan en de afhankelijkheid van aardgas uit zowel Groningen als het buiten-

Voor een succesvolle warmtetransitie is het be-

land te verminderen.

langrijk om inzicht te hebben in de warmtevraag

schappelijke opgaven en ruimtelijke aspecten.

en het warmteaanbod. De vraagzijde van warmte

Vanuit ruimtelijk perspectief heeft duurzame

Ook in de Drechtsteden gaan we onze gebouwen

wordt beschreven in de Transitievisie Warmte van

warmteproductie vaak het voordeel dat het

en huizen op een andere manier verwarmen.

iedere gemeente.

minder zichtbare installaties nodig heeft dan voor

Deze overstap noemen we de warmtetransitie. De

duurzame elektriciteit nodig zou zijn. Dat is bij-

regio kenmerkt zich als een verstedelijkt gebied.

voorbeeld het geval als veel restwarmte vanuit de

Bij de warmtetransitie maken we gebruik van

10.2 Nationale en indicatieve regionale opgave

deze compactheid door ons primair te richten op warmtenetten met warmte uit lokale bronnen.

industrie aanwezig is, of als er mogelijkheden voor geothermie aanwezig zijn. Door met warmtenetten gebruik te maken van

Ook is het onze overtuiging dat de warmtetransitie alleen slaagt als het voor iedereen haalbaar en

In het Klimaatakkoord staat als doelstelling een

aanwezige warmtebronnen, wordt elders ruimte

betaalbaar is en als iedereen mee kan doen. Dit is

aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Dit

gespaard voor de productie van duurzame elektri-

momenteel nog niet het geval.

betekent dat zeven miljoen woningen en een

citeit (zon of wind). In dit opzicht draagt de aanleg

miljoen gebouwen in Nederland van het aardgas

van warmtenetten bij aan het afwegingsprincipe

We pakken de warmtetransitie in de Drechtsteden

af moeten stappen. Als eerste stap worden tot

‘voorkomen van afwenteling’.

daarom stap voor stap aan en starten alleen met

2030 tenminste 1,5 miljoen bestaande woningen

een volledige transitie naar aardgasvrij waar het

verduurzaamd.

Vanwege deze aspecten en onze gunstige uitgangspositie willen wij voor 2030 tenminste 12.000

wél kan. Daar waar de overstap naar aardgasvrij nog niet haalbaar en betaalbaar is, gaan we op

De warmtetransitie in de gebouwde omgeving

extra woningequivalenten (WEQ) aardgasvrij ma-

zoek naar tussenstappen. In alle gevallen geldt dat

vraagt om een strategie op regionale en lokale

ken, maar liever nog realiseren wij 25.000 aardgas-

het toepassen van isolatie en andere vormen van

schaal. In deze strategie is energiebesparing een

vrije WEQ20. Het realiseren van de gehele ambitie

energiebesparing een belangrijke eerste stap is.

belangrijke eerste stap. Voor de resterende warm-

vergt dat randvoorwaarden zoals betaalbaarheid

tevraag moeten alternatieven voor verwarmen

en wetgeving worden ingevuld.

Inzicht in warmtevraag en warmteaanbod

met aardgas worden gerealiseerd. Voorbeelden

In de Regionale Structuur Warmte (RSW) beschrij-

zijn restwarmte uit afvalverbranding, geothermie,

ven we de aanbodzijde van warmte. De RSW wer-

aquathermie, duurzame gassen en all-electric

ken we in dit hoofdstuk nader uit. Hierbij bieden

oplossingen met een warmtepomp.

we inzicht in de beschikbare (boven)regionale

20 Bovenop de 7.500 WEQ die nu aangesloten zijn in Dordrecht, Sliedrecht en Papendrecht.

55/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

10.3 Transitievisies Warmte in samenhang met de Regionale Structuur Warmte

Een belangrijke functie van de TVW is om een handelings-

nier hoeft het niet te worden opgewekt. Zo wordt onder ande-

perspectief aan gebouweigenaren te bieden. Het bevat een

re onnodige elektrificatie van het energiesysteem voorkomen.

perspectiefkaart die voor iedere buurt inzicht geeft in het

Voorbeelden van direct bruikbare warmte zijn restwarmte uit

transitiepad. Hierin schetsen gemeenten per buurt de route

afvalverbranding en diepe geothermie.

om tot een duurzame warmteoptie te komen. Deze route In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is voor de warmtetran-

beschrijft zowel een fasering als tussenstappen en wat voor

Tweede voorkeur: Op te waarderen warmte

sitie een ruimtelijk kader meegegeven. De algemene NOVI-ka-

soort aanpak erbij hoort, zoals een wijkgerichte aanpak of een

De tweede voorkeur gaat uit naar op te waarderen warmte. Dit

ders worden meer concreet ingevuld in gemeentelijke Transi-

doelgroepgerichte aanpak.

is duurzame warmte uit omgevingswarmte, zoals oppervlaktewater en andere vormen van aquathermie21, laagtemperatuur

tievisies Warmte en de Regionale Structuur Warmte. In ons eerdere toekomstperspectief hebben we ons voor de

(rest)warmtebronnen, ondiepe geothermie en (ventilatie)lucht.

De RSW en de gemeentelijke TVW zijn complementair aan el-

gebouwde omgeving gericht op energieneutraal in 2035. In de

Die moet worden opgewaardeerd met een elektrische warm-

kaar. Met het oog op de nauwe samenhang zijn de documen-

huidige context is een energie neutrale omgeving in 2035 niet

tepomp voordat het gebruikt kan worden voor verwarming

ten in onze regio gelijktijdig opgesteld. Hieronder beschrijven

realistisch, we zetten wel een flinke stap richting een energie

van gebouwen22. Afhankelijk van de gebruikte omgevings-

we wat er in de TVW staat.

neutrale gebouwde omgeving.

warmte zijn er grote verschillen in rendement, (ventilatie)lucht heeft een relatief laag rendement.

Transitievisies Warmte Transitievisies Warmte beschrijven de vraagzijde van warmte. Gemeenten hebben samen met partners en met input

Minste voorkeur: Te maken warmte

10.4 Warmtebronnen

De minste voorkeur gaat uit naar te maken warmte. Dit is

vanuit een participatieproces samenhang gecreëerd én een

warmte die nog geheel moet worden opgewekt en niet reeds

gezamenlijk beeld bepaald voor de aanpak en fasering van de

10.4.1 Voorkeursvolgorde warmtebronnen

‘aanwezig’ is in de omgeving. Onder deze categorie vallen

warmtetransitie in de Drechtsteden.

Warmteopties die de meeste CO2-reductie leveren en waarbij

duurzame brandstoffen zoals groene waterstof en groen gas.

lokale energiebronnen kunnen worden ingezet, hebben in

Deze categorie heeft de minste voorkeur omdat deze hoog-

Elke TVW geeft een onderzoeksbeeld van de meest kostenef-

onze regio de voorkeur. Het gaat hierbij niet alleen om ver-

waardig toepasbaar is voor industriële grondstoffen & proces-

fectieve warmteopties, geeft richting aan partijen die dagelijks

duurzaming op korte termijn, maar ook om het kiezen voor de

sen en voor zware mobiliteit.

investeringen doen, biedt een uitnodigingskader voor actuele

infrastructuur die toekomstige duurzame bronnen (warmte,

initiatieven én houvast voor een gesprek over de verdere

elektriciteit en duurzaam gas) het beste kan ontsluiten.

10.4.2 Technische potentie en verdeling van warmtebronnen

vormen voor de warmtetransitie in de Drechtsteden:

Terwijl onze regio weinig ruimte heeft voor de opwekking van

In en nabij de Drechtsteden zijn veel warmtebronnen (potenti-

Voortvarend aan de slag met isolatie en andere vormen

duurzame elektriciteit, is het juist rijk aan warmtebronnen. Bij

eel) beschikbaar.23 Deze bronnen zijn op afbeelding 32 weerge-

van energiebesparing;

de toepassing van warmtebronnen hanteren we de volgende

geven.

Iedereen moet mee kunnen doen;

voorkeursvolgorde van warmtebronnen.

Keuzevrijheid in alternatieven, maar aardgas is op termijn

uitwerking. De TVW’s bevatten de uitgangspunten die de basis

geen keuze meer;

Eerste voorkeur: Direct bruikbare warmte

Durven stappen te zetten naar een duurzame gebouwde

De eerste voorkeur gaat in onze regio uit naar direct bruikbare

omgeving.

warmte. Deze warmte kan direct worden benut. Op deze ma-

21 Aquathermie gaat over het gebruik van omgevingswarmte uit water. Dat kan bijvoorbeeld gaan om warmte uit oppervlaktewater (TEO), uit afvalwater (TEA), uit drinkwater (TED), bodem (WKO) of riothermie. 22 In sommige gevallen is een combinatie met topkoeling mogelijk. 23 We gaan hierbij uit van het technisch potentieel van de Warmteatlas.

56/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

basislast een bronnenmix van geothermie en aquathermie,

Technisch potentieel* (TJ)

Restwarmte (MT/HT)**

Diepe geothermie

Middeldiepe geothermie

Restwarmte (LT)**

Ondiepe geothermie

Aquathermie***

Alblasserdam

400

1.190

150

800

300

Dordrecht

aangevuld met nog beschikbare restwarmte. Voor de pieklast benutten we op de langere termijn opslag en duurzaam gas. Technische potentie: isolatieniveau van gebouwen Een belangrijk aandachtspunt voor de verduurzaming van de

HardinxveldGiessendam

woningen (en andere gebouwen) is de samenhang tussen het temperatuurniveau van de warmtebronnen en het warmtenet

Hendrik-IdoAmbacht

400

Papendrecht

450

Door deze warmte hoogwaardig te benutten, zijn er minder

Sliedrecht

450

aanpassingen nodig aan de gebouwen.

Zwijndrecht

100

150

400

300

Totaal

1.330

1200

2.000

190

150

Ruim aanbod

en het isolatieniveau van de woning. In de Drechtsteden zijn midden- en hoog temperatuur warmtebronnen aanwezig.

Duurzame brandstoffen kunnen daarnaast als laatste keuze worden ingezet in gebouwen die moeilijk en duur te isoleren zijn of waar warmtenetten niet mogelijk zijn. Denk bijvoor-

Tabel 2: Warmtebronnen voor Regio Drechtsteden

beeld aan oude gebouwen in de historische gebouwde omgeving en dijklinten.

Daarbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

bovenstaande tabel, concluderen we dat er technisch gezien

• Het technisch potentieel is inclusief de huidige warmtebron-

ruim voldoende warmte in de Drechtsteden beschikbaar is.

Economische haalbaarheid

Bronnenstrategie

Het tempo waarin wij de warmtetransitie kunnen realiseren,

• Restwarmte MT/HT: hoog- en midden temperatuur bronnen

Met betrekking tot het warmtenet hanteren wij op basis van

wordt bepaald door de economische haalbaarheid. In het

groter dan 1 MW zijn meegeteld. Dat is 80% van theoretisch

de voorkeursvolgorde en technische beschikbaarheid een

Klimaatakkoord wordt de term woonlastenneutraal centraal

potentieel;

bronnenstrategie per gemeente. Per gemeente geven wij in

gesteld. Bij een deel van de nieuwbouw, grootverbruikers,

onderstaande figuur aan wat het basisscenario is met welke

corporatiewoningen en particuliere VvE’s is er sprake van

warmtebronnen zullen in praktijk niet of lastig aan te sluiten

bron het warmtenet ontwikkeld en in de toekomst uitgebreid

economische haalbaarheid en kunnen we hele goede stappen

zijn op een warmtenet vanwege beperkte vermogens, lange

wordt. Daarnaast geven we met de bronnenstrategie aan wat

zetten. Op andere locaties en bij de meeste bestaande koop-

termijn potentieel of praktische haalbaarheid. Daarom is

de eventuele alternatieven zijn voor het geval het basisscena-

woningen is dit echter veelal nog niet het geval. Vanuit het Rijk

10% van theoretisch potentieel meegenomen;

rio niet realiseerbaar blijkt. In de eerste jaren zal aardgas in

is onder andere meer duidelijkheid nodig over financiële en

sommige situaties nodig zijn voor tijdelijke warmtecentrales en

juridische kaders om de transitie per wijk voor alle woningen

om de pieklast aan te kunnen.

economisch haalbaar te maken.

Op de langere termijn zullen bronnen steeds verder worden

Benutten warmtebronnen om elektrificatie te voorkomen

Indien 35% van de woningen in de Drechtsteden op een warm-

verduurzaamd naar aanleiding van nationale wetgeving die

We gebruiken zoveel mogelijk warmte uit lokale en regionale

tenet aangesloten zou worden, zou dit een warmtevraag van

stap voor stap de duurzaamheidseisen zal verhogen. Dan

bronnen en zetten waar nodig (boven)regionale bronnen in.

de orde 0,8 TWh betekenen. Gezien het technisch potentieel in

worden de warmtenetten verbonden en benutten we voor de

We zetten onze regionale warmtebronnen hierbij zo hoog-

nen voor warmtenetten;

• Restwarmte LT-bronnen. De meeste lage temperatuur

• Aquathermie vraagt veel elektriciteit voor het opwaarderen van warmte (in mindere mate geldt dit ook voor LT restwarmte en ondiepe geothermie).

57/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

Alblasserdam

Bronnenstrategie

Aquathermie

Middeldiepe geothermie, lokale restwarmte

Sliedrecht

Mix

B A

Papendrecht Hendrik-Ido-Ambacht B

Geothermie Koppeling met Dordrecht (SVI) lokale restwarmte, aquathermie

Geothermie

Koppeling met Dordrecht (SVI)

Mix

lokale restwarmte

Mix van lokale restwarmte

Hardinxveld-Giessendam

en aquathermie

Aquathermie*

Lokale restwarmte

Mix

Aquathermie

Geothermie, groen gas

Mix

Zwijndrecht B

Mix van restwarmte

Legenda

en aquathermie

A O

Aquathermie* Ondiepe geothermie of lokale restwarmte

Dordrecht

Mix

Restwarmte (AVI)

Aquathermie en

Basisscenario

Alternatieven

Optimalisatie

Eindsituatie

middeldiepe geothermie

Mix

* Indien restwarmte niet beschikbaar

Afbeelding 32: Regionale bronnenstrategie

58/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

waardig mogelijk in. De inzet van warmtelevering in plaats van

eventuele verbinding richting de Drechtsteden. Er wordt geen

warmtebedrijf HVC. Daarbij wordt een mix aan duurzame

verwarming met elektrische warmtepompen vermindert de

grote kans gemist door op dit moment deze mogelijkheid niet

warmtebronnen ingezet.

overbelasting van het elektriciteitsnet.24 Elektrificatie van de

verder uit te werken. Deze eerste clusters bieden (mits de kaders daarvoor op orde

verwarmingsvraag wordt daarom waar mogelijk voorkomen.

zijn) het technische perspectief om verder door te groeien.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.papendrecht.nl/api/v1/meetings/273/documents/5907