Voorstel Integraal Huisvestingsplan 2023-2034 - Voorstel.pdf

De gedachte achter deze waaier is dat – naarmate gemeente en maatschappelijke partners – meer inzetten op algemene voorzieningen, het beroep op de professionele zorg- en hulpverlening kan verminderen (de buitenste cirkels). Wij hebben alle beleidsspeerpunten en ambities vertaald naar de waaier sociale domein. Onderstaand treft u omcirkeld aan waar gemeente en maatschappelijke partners vooral op inzetten. Sociale participatie/ontmoeting is ‘rood’ omcirkeld omdat de gemeente dit zit als een van haar kerntaken. Figuur 11: Beleidsambities samengevat.

Arrangementenmonitor B.V. ©

UITGANGSPUNTENNOTITIE

26/124

17 | 39

Sterk samengevat geldt dat wordt ingezet op meer samenhang en samenwerking in het sociale domein, op preventie, bewegen en vitaliteit, op stimulering van ontmoeting en behoud van sociale samenhang. Daarbij gelden als extra aandachtspunten: ▪

▪

De gemeente wil verenigingen zoveel mogelijk de gelegenheid bieden om een sterke rol te spelen binnen het sociale domein. De inzet is om vitale verenigingen in de positie te brengen om deze rol te vervullen. De gemeente hecht met nadruk belang aan ontmoeting en ziet dat het faciliteren van ontmoeting als één van haar kerntaken.

Deze ambities geven sterk richting aan het te ontwikkelen vastgoed- en accommodatiebeleid. Immers, de beoogde samenhang en samenwerking wordt niet ondersteund met het huidige aanbod van accommodaties. Dat huidige aanbod kenmerkt zich door een sterke versnippering, door accommodaties die slechts één of slechts enkele gebruikers huisvesten en door ontbrekende afspraken over de bijdrage die zij leveren aan de beleidsambities. In de volgende tabel is in steekwoorden weergegeven welke gevolgen de beleidsspeerpunten kunnen/moeten hebben voor het accommodatiebeleid. Tabel 2: Hoofdrichting voor accommodatiebeleid.

Van

N a ar

Versnippering en groot aantal kleinere stand-alone accommodaties

Accommodaties die samenhang en samenwerking stimuleren

Historisch gegroeid activiteitenaanbod

Sterke bijdrage aan de beleidsambities en maatschappelijke opgave

Historisch gegroeide maatwerkafspraken

Onderbouwde lijn voor (accommodatie)subsidies

Bij de uitwerking van het vastgoed- en accommodatiebeleid zullen we deze ontwikkelrichting centraal stellen. Daarbij geldt overigens dat dit niet altijd betekent dat de gemeente als eerste aan zet is. Er zijn bijvoorbeeld ook commerciële organisatie die een bijdrage leveren aan de gemeentelijke doelstellingen. Het spreekt voor zich dat de gemeente niet aan zet is om voor dergelijke organisatie (b.v. fitness) huisvesting te bieden. Bij de uitwerking van het vastgoed- en accommodatiebeleid zullen onderbouwde afwegingen worden gemaakt voor de gemeentelijke rol en bijdrage op het gebied van huisvesting. DUURZAAMHEID Alle Nederlandse gemeenten hebben te maken met ambities uit het klimaatakkoord en formuleren vaak zelf ook gemeentelijke ambities. Het streefdoel, voor maatschappelijk vastgoed, in het klimaatakkoord is 49% CO²-reductie in 2030 en het einddoel is 95% CO²-reductie in 2050. De gemeente Papendrecht heeft voor zichzelf ‘de lat hoger gelegd’. De ambitie van de gemeente is dat het gemeentelijke vastgoed al in het jaar 2030 CO²-neutraal is. Argumenten zijn eerst en vooral het milieu en de voorbeeldfunctie van de gemeente. De gemeente Papendrecht heeft onlangs een scan laten uitvoeren van de duurzaamheid van het gemeentelijke vastgoed. Per accommodatie zijn de energieprestaties in kaart gebracht en zijn maatregelen benoemd om de energieprestaties te verbeteren.

Uit deze scan is gebleken dat een forse daling van het energieverbruik en CO²-uitstoot mogelijk is, maar dit vergt de nodige investeringen. INCLUSIEF ONDERWIJS Sinds 2014 kennen we het zogenaamde Passend Onderwijs. Dat houdt in dat schoolbesturen een zorgplicht hebben voor plaatsing van kinderen op een school die het beste past bij de onderwijs- en ondersteuningsbehoefte. Inmiddels is er landelijk sprake van een tendens naar inclusief onderwijs, waarbij minder kinderen worden verwezen naar het speciaal (basis)onderwijs. In het najaar van 2022 UITGANGSPUNTENNOTITIE

27/124

18 | 39

brengt het Ministerie van OCW een routekaart 'naar inclusiever onderwijs in 2035' uit. Het organiseren en implementeren van inclusiever onderwijs kan consequenties hebben voor de huisvesting van het onderwijs. In Papendrecht speelt dit voornamelijk bij SBO De Kameleon. Daarmee is niet gezegd dat er binnenkort een nieuw gebouw voor De Kameleon zou moeten worden ontworpen, maar bij het nemen van beslissingen die lange-termijnconsequenties hebben (i.c. grootscheepse renovatie of nieuwbouw) moet hier wel rekening mee worden gehouden.

3.6

INSTANDHOUDINGSKOSTEN ACCOMMODATIES

Het is al vaker vermeld, maar een flink deel van het huidige accommodatieaanbod voor sport, welzijn en cultuur bestaat uit oude gebouwen, die het einde van de technische levensduur hebben bereikt. De kosten die de gemeente op dit moment maakt voor deze gebouwen, zijn relatief laag (met uitzondering van het Sportcentrum en Theater de Willem). Dit wordt veroorzaakt door: ▪ ▪

De meeste accommodaties zijn – door hun ouderdom - inmiddels volledig afgeschreven. Er rusten dus nog nauwelijks kapitaallasten op de gemeentebegroting. De kosten voor het grote onderhoud voor deze accommodaties zijn alleen voor de komende vijf jaren verwerkt in de begroting. Veel gepland onderhoud valt buiten die horizon.

De gemeentebegroting geeft daarmee geen goed beeld van de te verwachten kosten, indien de levensduur van deze accommodaties met 15 of 20 jaar moeten worden verlengd. In dat geval moet rekening gehouden worden met: ▪ ▪

▪

Extra kosten voor groot onderhoud. Kosten voor renovatie en indien nodig aanpassingen als gevolg van wet- en regelgeving (bijvoorbeeld arbo en toegankelijkheid). Voor een aantal accommodaties geldt dat – indien de levensduur substantieel moet worden verlengd– renovatie moet plaatsvinden, bovenop het grote onderhoud. Kosten voor verduurzaming. De gemeente heeft immers de ambitie om te verduurzamen.

In de volgende grafiek zijn de huidige en de te verwachten kosten voor de accommodaties weergegeven indien de gemeente besluit om de levensduur met 15 tot 20 jaar te verlengen. Grafiek 5: Huidige en toekomstige instandhoudingskosten accommodaties binnensport, cultuur en welzijn excl. het Sportcentrum en theater De Willem.

In de vorige grafiek is te zien dat de instandhoudingskosten – met uitzondering van het Sportcentrum en theater De Willem – € 390.000,- bedragen. Indien alle accommodaties gehandhaafd blijven, dan stijgen de jaarlijkse kosten met circa € 600.000.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

28/124

19 | 39

3.7

CONCLUSIES

De beschreven ontwikkelingen zullen gevolgen hebben op de vraag/behoefte aan accommodaties en daarmee ook op het te ontwikkelen accommodatie- en vastgoedbeleid. Die gevolgen hebben zowel betrekking op de omvang van de vraag/behoefte als ook de aard van de vraag/behoefte (de kwalitatieve kenmerken). DE OMVANG VAN DE VRAAG/BEHOEFTE De omvang van vraag/behoefte aan accommodaties in Papendrecht zal de komende jaren wijzigen. Voor de verschillende typen accommodaties is die verandering door ons op de volgende manier becijferd: Effecten van verandering van het aantal inwoners, bevolkingssamenstelling en leerlingen in het primair onderwijs: Gestart is met het inschatten van de effecten van de bevolkings- en leerlingenprognoses. Samengevat worden de volgende effecten verwacht: ▪

▪

Bewegen en sport: Kinderen (tot circa 14 jaar) zijn in grote getale lid van sportverenigingen. Na die leeftijd daalt het percentage lidmaatschappen sterk. De groep inwoners tot 14 jaar wordt de komende jaren kleiner in Papendrecht. Tegelijkertijd krimpt de groep volwassenen en groeit de groep senioren. Het percentage lidmaatschappen onder senioren ligt fors lager. Alhoewel dat percentage de komende jaren naar verwachting zal stijgen, zal de groeiende groep senioren de daling van het aantal jeugdleden niet kunnen opvangen. Er mag dus een daling worden verwacht van het aantal actieve sporters en leden van sportverenigingen. Voor de binnensport geldt overigens een te verwachten stijging van het gebruik voor het bewegingsonderwijs, als gevolg van de wettelijke plicht om minimaal 2 lesuren bewegingsonderwijs aan te bieden per leerling in het primair onderwijs, ondanks het dalende aantal kinderen. Uiteraard wordt hier in de uitwerking rekening mee gehouden. Sociaal-cultureel, welzijn en zorg: Voor deze activiteiten/accommodaties geldt het tegenovergesteld van de ontwikkeling binnen sport en bewegen. Senioren zijn oververtegenwoordigd als het gaat om lidmaatschappen en deelname aan sociaal-culturele activiteiten. Door de groei van het aantal senioren zal de behoefte op dit vlak toenemen.

Effecten van trends en ontwikkelingen De cijfers uit de bevolkingsprognose zijn vervolgens door ons gecorrigeerd aan de hand van de trends en ontwikkelingen op het gebied van participatie (bewegen, sport, sociaal-cultureel, welzijn en zorg). ▪

▪ ▪

▪

Voor sport en bewegen verwachten wij dat inwoners van Papendrecht, net als in de rest van Nederland, steeds meer ongeorganiseerde vormen van sporten en bewegen zullen kiezen (buiten verenigingsverband). Ook verwachten wij dat deze ontwikkeling minder effect zal hebben op de buitensport (en met name voetbal) en iets meer effect op de binnensport. Per saldo leidt dit tot een lagere behoefte aan de ‘traditionele’ sportaccommodaties voor binnen- en buitensport en een stijgende behoefte aan vormen van ongeorganiseerde sport. Voor cultuur verwachten wij dat de behoefte aan cultuur ook iets daalt, veroorzaakt door het dalende aantal inwoners. Voor sociaal-culturele activiteiten, welzijn en zorg zullen traditionele verenigingsactiviteiten iets aan populariteit inboeten, maar worden vervangen door ontmoeting, educatieve activiteiten, dans, et cetera. Voor kinderopvang is het denkbaar dat de vraag vanaf 2025 zal toenemen omdat het kabinet het voornemen heeft kinderopvang vanaf dat jaar nagenoeg gratis te maken. Dat zou als gevolg kunnen hebben dat er meer locaties nodig zijn waar kinderopvang wordt aangeboden. De verwachte daling van het aantal leerlingen zou in dat verband mogelijk een kans zijn omdat het aannemelijk is dat de leegstand in scholen juist zal toenemen. De behoefte aan VVE-plaatsen lijkt stabiel te zijn, ook op de langere termijn.

De betaalbaarheid, vanuit het perspectief van de aanbieder, kan wel onder druk komen te staan door de plannen van het kabinet.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

29/124

20 | 39

DE AARD VAN DE VRAAG/BEHOEFTE Wellicht nog veel belangrijker dan de veranderingen in de omvang van de vraag/behoefte, zijn de veranderingen in de aard van de vraag/behoefte. Door veranderende wensen van de inwoners van Papendrecht en de ambities van gemeente en maatschappelijke partners (de maatschappelijke opgave) mag vooral een ‘domeinoverstijgende’ verandering worden verwacht. Naar verwachting zal steeds meer ingezet gaan worden op samengestelde activiteiten die een combinatie vormen van bewegen, ontmoeten, sporten, welzijn en zorg. Dit veronderstelt dat accommodaties en hun beherende instellingen gezamenlijk dergelijke arrangementen gaan ontwikkelen en huisvesten. Ook verwachten we een verschuiving naar meer individuele vormen van vrijetijdsbesteding, bewegen en sporten, een groter beroep op de buitenruimten (voor bewegen, ontmoeten en sporten) en een verdere toename van het gebruik van het commerciële aanbod (bijvoorbeeld fitness).

UITGANGSPUNTENNOTITIE

30/124

21 | 39

4

UITGANGSPUNTEN

4.1

INLEIDING

In het vorige hoofdstuk zijn de belangrijkste ontwikkelingen en opgaves beschreven die van invloed zullen zijn op de vraag/behoefte aan accommodaties in Papendrecht. Dat hoofdstuk is geëindigd met conclusies over de toekomstige vraag/behoefte. In dit hoofdstuk worden die conclusies, en de conclusies uit hoofdstuk 2, vertaald naar uitgangspunten voor het toekomstige vastgoed -, accommodatiebeleid en IHP. Dit hoofdstuk start met enkele algemene uitgangspunten, die daarna worden vertaald naar uitgangspunten voor het accommodatiebeleid, het vastgoedbeleid en het IHP.

4.2

ALGEMENE UITGANGSPUNTEN

UITGANGSPUNT 1: SAMENHANG, SAMENWERKING EN MULTIFUNCTIONALITEIT De gemeente Papendrecht, de maatschappelijke partners en de verenigingen hebben een aantal uitgesproken ambities. Zij willen dat meer inwoners gezond zijn, voldoende gaan bewegen, gelijke kansen bieden voor iedereen, sociale samenhang bevorderen, et cetera. Deze ambities kunnen niet worden waargemaakt zonder nauwe samenwerking tussen deze partijen en zonder dat die samenwerking wordt ondersteund door het accommodatieaanbod en de wijze waarop deze worden beheerd. Het huidige aanbod van accommodaties staat hier vaak haaks op (versnippering, stand-alone). Voorgesteld wordt dat het toekomstige accommodatiebeleid inzet op versterken van samenhang en samenwerking door middel van: ▪ ▪ ▪

Het stimuleren van gezamenlijke huisvesting van verenigingen en instellingen die onderling samenhangende functies vervullen voor de inwoners van Papendrecht. Het opheffen van de bestaande versnippering en kiezen voor meer multifunctionele huisvesting van meerdere partijen onder één dak. Een goede balans tussen multifunctioneel gebruik en -behoud van- een eigen identiteit.

UITGANGSPUNT 2: RELATIE MET DE INHOUDELIJKE AMBITIES In het vorige hoofdstuk zijn – met behulp van de waaier sociale domein – de inhoudelijke ambities van gemeente, maatschappelijke partners en verenigingen getypeerd. Daarbij zijn de rol van verenigingen en het belang van ontmoeting extra benadrukt. De gemeente streeft naar vitale verenigingen die worden gestimuleerd om een nog nadrukkelijkere rol te spelen in het sociale domein en ziet faciliteren van ontmoeting als één van haar kerntaken. Voorgesteld wordt dat het accommodatiebeleid zich in de toekomst eerst en vooral gaat richten op het huisvesten van activiteiten, verenigingen en instellingen die een bijdrage leveren aan die ambities. In veel accommodaties is daar op dit moment al sprake van, maar voor een aantal accommodaties/gebruikers is dat niet of in mindere mate het geval. Uitgangspunt is dat het toekomstige accommodatieaanbod zich richt op huisvesting van activiteiten en gebruikers, die in voldoende mate bijdragen aan de inhoudelijke ambities. Daarbij moet worden opgemerkt dat dit niet altijd betekent dat de gemeente als eerste aan zet is om accommodatie aan te bieden en – direct of indirect – financieel moet bijdragen. Zo dragen ook commerciële aanbieders bij aan de doelstellingen van de gemeente (bijvoorbeeld fitness).

Het spreekt voor zich dat de gemeente niet aan zet is om dergelijke aanbieders van accommodatie te voorzien. Bij de verdere uitwerking van het vastgoed- en accommodatiebeleid ontwikkelen we een afwegingskader om onderbouwde keuzes te maken over de gemeentelijke rol en bijdrage.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

31/124

22 | 39

UITGANGSPUNT 3: DUURZAAMHEID De gemeente Papendrecht heeft stevige ambities op het gebied van duurzaamheid. Die ambities gaan verder dan de wettelijke verplichting. Om de ambities te realiseren is een grote operatie nodig van verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed. Uitgangspunt voor het vastgoed- en accommodatiebeleid is om – in samenhang met de andere uitgangspunten – een majeure bijdrage te leveren aan de duurzaamheidsambities van de gemeente. Het versterken van de samenhang in het accommodatieaanbod en de kwaliteitsslag (zie volgende paragraaf) zullen moeten gaan leiden tot een duurzaam aanbod van vastgoed en accommodaties. UITGANGSPUNT 4: BESTENDIGE BELEIDSLIJN Een flink aantal van de gebruikers van de bestaande accommodaties heeft in de afgelopen decennia van verschillende accommodaties gebruik moeten maken. Heel vaak was dit gebruik tijdelijk van aard, waarna de gebruikers weer werden verplaatst naar andere tijdelijke huisvesting. Voorgesteld wordt om als uitgangspunt te hanteren dat het accommodatiebeleid uitgaat van toekomstbestendige oplossingen die de gebruikers voor de komende decennia zekerheid bied en op adequate huisvesting. Deze bestendige beleidslijn veronderstelt ook dat het accommodatieaanbod wordt ontwikkeld op basis van de huidige, maar vooral ook op basis van de toekomstige vraag/behoefte.

De trends en ontwikkelingen, die in het vorige hoofdstuk zijn beschreven, zullen mede leidend zijn voor de ontwikkeling van het vastgoed- en accommodatiebeleid.

4.3

UITGANGSPUNTEN ACCOMMODATIEBELEID

UITGANGSPUNT 1: KWALITEITSSLAG In hoofdstuk 2 is geconcludeerd dat het aanbod van accommodaties meerdere gezichten heeft. Aan de ene kant, eigentijdse, functionele accommodaties die in technisch goede staat verkeren. Aan de andere kant een relatief groot aantal middelgrote en kleinere accommodaties, versnipperd, beperkt functioneel of ongeschikt en technisch in matige tot slechte staat. Een flink aantal van de accommodaties heeft het einde van de technische levensduur bereikt. Dit geldt zowel voor gymzalen, als voor accommodaties voor cultuur en welzijn. We stellen voor om een flink aantal van de sterk verouderde accommodaties aan het gebruik te onttrekken en in te zetten op nieuwbouw, in samenhang met de uitgangspunten die hierna worden beschreven. Bij dit uitgangspunt moet direct worden vermeld dat voor een flink aantal van deze accommodaties in het recente verleden al besloten is om deze aan het gebruik te onttrekken (als gevolg van de ontwikkeling van de VO-scholen, maar ook ruimtelijke plannen.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

32/124

23 | 39

Tabel 3: Voorgestelde accommodaties om aan het gebruik te onttrekken.

V oorziening sector

A dres

G ebruiker(s)

De Spil gymzaal

Stellingmolen 182

Basisonderwijs en verenigingen

De Kooy gymzaal

P. Zeemanlaan 39

TTVP en Taekwondo

Danszaal

P.J. Troelstrastraat 100

Dansstudio 2Move & Wasko

Danszalen

Schoorweg 6

Bounce

Muziekgebouw

Rembrandtlaan 206

Excelsior & ToBe

Cursusgebouw

Vondellaan 158

Volksuniversiteit

Ontmoeting

Goudenregenstraat 17

Seniorenbond en countrydance

De Kooyker wijkgebouw

P. Zeemanlaan 37a

Wijkvereniging De Kooy

Dagopvang ouderen

Schoorweg 4

Waardeburgh dagopvang

Radio en TV

Schoorweg 6a

RTV Papendrecht

Sport

Sociaal-cultureel

Overig

UITGANGSPUNT 2: CAPACITEITSPROBLEMEN OPLOSSEN Er is op dit moment voor bepaalde typen accommodaties geen sprake van evenwicht tussen vraag en aanbod. Er zijn teveel gymzalen en er is één sporthal te weinig. Ook is sprake van teveel accommodaties voor cultuur en welzijn. Voorgesteld wordt om – in samenhang met de andere uitgangspunten – vraag en aanbod weer in evenwicht te brengen. Voor de vaststelling van het wenselijke accommodatieaanbod, zullen we een afwegingskader ontwikkelen (in nauwe samenhang met de businesscase cultuur). Dat afwegingskader is bedoeld om onderbouwde keuzes te maken over het type gebruikers en activiteiten waarvoor de gemeente accommodatie zal aanbieden. Dat afwegingskader zal naar verwachting de volgende aspecten bevatten: ▪ ▪ ▪ ▪

Bijdrage aan de maatschappelijke opgave in Papendrecht en de gemeentelijke ambities. De mate van samenhang en samenwerking. De noodzaak van gemeentelijke inbreng. Toekomstbestendigheid.

UITGANGSPUNT 3: CLUSTEREN MAAR OOK SPREIDEN In hoofdstuk 2 is vastgesteld dat er te veel accommodaties zijn, die op zichzelf functioneren en daarmee een versterking van de culturele, sociale en sportieve infrastructuur belemmeren. Dit staat haaks op alle beleidsambities van gemeente en maatschappelijke partners. We stellen voor om de samenhang te versterken en in te zetten op de realisatie (deels nieuwbouw, deels uitbreiding en deels in bestaande accommodaties) van enkele logische en inhoudelijk samenhangende clusters, te weten: ▪ ▪ ▪ ▪

Een centrale accommodatie voor actieve en passieve cultuurparticipatie (theater, Excelsior, ToBe, SOC, deel Volksuniversiteit, culturele verenigingen). Een extra centrale accommodatie voor sport en recreatie. Informatie, hulp- en dienstverlening (Sterk Papendrecht en haar partners) Meerdere punten voor ontmoeting en vitaliteit voor senioren, jeugd en jongeren en mensen met een beperking (dagopvang, bewegen, ontmoeten) en ontmoeting in brede zin.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

33/124

24 | 39

Centrale accommodatie voor actieve en passieve cultuurparticipatie Voorgesteld wordt om in de nabijheid van Theater de Willem nieuwbouw te realiseren van een accommodatie waar meerdere culturele gebruikers gezamenlijk en multifunctioneel worden gehuisvest. Deze accommodatie of accommodaties zullen ruimte kunnen bieden aan een foyer voor het theater, repetitieruimte en muziekleslokalen (voor o.a. Excelsior en ToBe), dansactiviteiten , Servicebureau voor Onderwijs en Cultuur (SOC) en creatieve en informatieve cursussen en bijeenkomsten. De gebiedsvisie die voor dit gebied in ontwikkeling is zal de kaders daarvoor aangeven. Gezien de compactheid van Papendrecht en de functie van deze accommodatie (cultuur, vrijetijdsbesteding) is één centrale accommodatie geen belemmering. De reisafstand is voor alle inwoners van Papendrecht acceptabel. In de volgende figuur enkele kenmerken van de beoogde accommodatie. Figuur 12: Clustering – Centrum voor cultuur Papendrecht.

Eén extra sporthal voor Papendrecht De plannen rond de nieuwbouw van Willem de Zwijger bevat ook binnensportaccommodatie voor het bewegingsonderwijs. In deze plannen wordt al ingezet op multifunctionele inzetbaarheid van deze binnensportaccommodaties. Met ons onderzoek is de wenselijkheid van de multifunctionele inzetbaarheid nog eens bevestigd. Voorgesteld wordt dat uitgegaan wordt van één sporthal, als alternatief voor 3 gymzalen. Dat leidt tot een extra investering, maar direct ook tot het opheffen van het capaciteitstekort van sporthallen in Papendrecht. In de volgende figuur de belangrijkste kenmerken. Figuur 13: Clustering – Sporthal integreren in plannen VO-school.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

34/124

25 | 39

Eén centrale locatie voor informatie en maatschappelijke hulp- en dienstverlening De maatschappelijke hulp- en dienstverlening (welzijn, werk, wonen en zorg) is op dit moment versnipperd over meerde loketten. Gezien de verhuizing van de bibliotheek doet zich de kans voor om meerdere van deze loketten te clusteren tot één samenhangend punt voor maatschappelijke hulp - en dienstverlening. In dat geval zouden meerdere maatschappelijke instellingen gehuisvest kunnen worden, in samenhang met Sterk Papendrecht (bijvoorbeeld sociale dienst, jeugdzorg, woningcorporatie). In de volgende figuur enkele kenmerken. Figuur 14: Clustering – Sterk Papendrecht en partners.

Gespreide voorzieningen voor senioren Het is al vaker vermeld, maar ook Papendrecht krijgt te maken met een groeiende groep senioren. Naar verwachting zal het merendeel van de senioren vitaal zijn en blijven. Er mag echter ook worden uitgegaan van een groeiende groep minder vitale senioren in een kwetsbare positie. Voor deze laatste groep is het wenselijk dat – in de directe nabijheid van de woonomgeving – voorzieningen aanwezig zijn voor ontmoeten, bewegen en vitaliteit. Voorgesteld wordt om – in de uitwerking van het accommodatiebeleid – uit te gaan van dergelijke voorzieningen door middel van medegebruik van bestaande accommodaties, door hergebruik van leegstand in basisscholen, et cetera. Daarbij geldt dat in vrijwel alle wijken van Papendrecht op termijn grote groepen ouderen woonachtig zullen zijn.

4.4

UITGANGSPUNTEN VASTGOEDBELEID

UITGANGSPUNT 1: CRUCIALE FUNCTIES, GEMEENTELIJK EIGENDOM Voorgesteld wordt dat de accommodaties, met een maatschappelijke functie die cruciaal is voor het bereiken van gemeentelijke doelstellingen, in principe eigendom zijn van de gemeente Papendrecht. Voor deze accommodaties is invloed/zeggenschap gewenst die betrekking heeft op bereikbaarheid (tarieven) en toegankelijkheid (de maatschappelijke functie). UITGANGSPUNT 2: KOSTENDEKKENDE HUREN De gemeente Papendrecht beschikt in de huidige situatie over een portefeuille van eigen vastgoed. Die portefeuille is groot genoeg om het gemeentelijke vastgoed met voldoende expertise en tegen aanvaardbare kosten te beheren. In Nederlandse gemeenten is de gangbare constructie dat de afdeling vastgoed zichzelf financieel moet kunnen bedruipen. De constructie is dat deze afdeling kostendekkende huren in rekening brengt aan de gebruikers/beherende instellingen van het maatschappelijke vastgoed.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

35/124

26 | 39

Daarmee wordt bedoeld dat de huur de volgende kosten moet dekken: ▪ ▪ ▪ ▪

Kapitaallasten: De huidige en toekomstige kapitaallasten van het vastgoed. De voorziening voor het grote onderhoud, met een jaarlijkse dotatie conform het MeerJarenOnderhoudsPlan. Het eigenaarsdeel van de gebouwgebonden verzekeringen, belastingen en heffingen. De apparaatskosten.

In veel gevallen zal de huur – gegeven de maatschappelijke functies van de accommodaties – niet kunnen worden opgebracht door de gebruikers. In dat geval wordt die huur (gedeeltelijk) gesubsidieerd, vanzelfsprekend gekoppeld aan afspraken over de maatschappelijke functie. De overgang naar kostendekkende huren en daaraan gekoppelde verhoging van subsidies zal met grote zorgvuldigheid moeten plaatsvinden. Deze overgang mag er niet toe leiden dat verenigingen en instellingen die een bijdrage leveren aan de maatschappelijke opgave, (tijdelijk) in het gedrang komen. De gemeente Papendrecht beschikt ook over commercieel vastgoed. Voor die panden geldt dat deze worden verhuurd via marktconforme tarieven.

4.5

UITGANGSPUNTEN IHP

De gemeente heeft een zorgplicht om te voorzien in voldoende en adequate huisvesting voor het onderwijs. Deze zorgplicht is uitgewerkt in onder meer de Wet op het Primair Onderwijs en in de gemeentelijke verordening onderwijshuisvesting. Toch heeft de gemeente bij verschillende aspecten van het vervullen van de zorgplicht een bepaalde mate van beleidsvrijheid. De uitgangspunten die we willen hanteren bij deze aspecten staan beschreven in deze paragraaf. Het gaat daarbij nadrukkelijk om uitgangspunten, niet om harde in beton gegoten criteria. Uiteraard wordt er bij het opstellen van het IHP rekening gehouden met de specifieke lokale context waarin een school en/of een wijk zich bevindt. Dat neemt niet weg dat het goed is om juist voorafgaand aan het opstellen van het IHP de uitgangspunten te benoemen en vast te stellen. Op basis van de leeftijd van de schoolgebouwen en/of het jaar van renovatie, kan worden gesteld dat er geen grootscheepse vervangings- of renovatieopgave ligt. Voor enkele scholen bestaat de wens voor uitbreiding of samenvoeging van locaties. Uit de gesprekken met de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties zijn drie pijlers naar voren gekomen waarop het IHP zou moeten rusten: UITGANGSPUNT 1: BINNENKLIMAAT Een rode draad in de gesprekken met de schoolbesturen betrof het (ondermaatse) binnenklimaat in de schoolgebouwen.

De gebouwen zijn niet comfortabel voor zowel leerlingen als personeel (te warm in de zomer en te koud in de winter) en de luchtkwaliteit laat te wensen over (te hoge CO2 -waarden). De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft een zogenaamd Programma van Eisen Frisse Scholen opgesteld. Daarin zijn criteria opgenomen voor onder meer de luchtkwaliteit en operationele temperatuur in schoolgebouwen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen een zogenaamde Frisse School Klasse A (zeer goed), B (goed) en C (minimum-niveau). Landelijk geldt Klasse B als dé referentienorm voor Frisse Scholen. Bij nieuwbouw is het overigens al sinds 2015 verplicht om een Frisse School Klasse B te realiseren voor wat betreft de aspecten luchtkwaliteit en operationele temperatuur. Een uitgangspunt zou kunnen zijn om álle schoolgebouwen in de gemeente op te waarderen naar Frisse School Klasse B voor wat betreft de thema's luchtkwaliteit en operationele temperatuur. Een kengetal voor de kosten van een dergelijke opwaardering bedraagt € 375,- incl. btw per m2 BVO. Op basis van het totaal aantal vierkante meters van de schoolgebouwen in het primair onderwijs (21.095) zou daar een bedrag van plm. € 7,9 miljoen mee zijn gemoeid. Bij de uitwerking van het IHP zal ook aandacht worden besteed aan een systematiek van co-financiering door de schoolbesturen.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

36/124

27 | 39

UITGANGSPUNT 2: DUURZAAMHEID Papendrecht wil vóór 2050 een energieneutrale gemeente zijn en de ambitie is om de gemeentelijke organisatie in 2030 klimaatneutraal te laten zijn. Alhoewel schoolgebouwen strikt genomen niet tot het maatschappelijk vastgoed van de gemeente behoren (de schoolbesturen zijn namelijk in beginsel eigenaar van de gebouwen), is de gemeente wel verantwoordelijk voor de bekostiging van nieuwbouw en uitbreiding van schoolgebouwen. In dat licht bezien is het denkbaar dat de gemeente als uitgangspunt hanteert dat álle bestaande schoolgebouwen vóór een bepaald jaartal worden getransformeerd naar minimaal BENG (= Bijna Energieneutraal). Daarmee voldoen de gebouwen aan de duurzaamheidseisen die ook aan nieuwbouw van scholen worden gesteld. Een kengetal voor de kosten van een dergelijke transformatie bedraagt € 1.150,- incl. btw per m2 BVO. Op basis van het totaal aantal vierkante meters van de schoolgebouwen in het primair onderwijs (21.095) zou daar een bedrag van plm. € 24,2 miljoen mee zijn gemoeid. Bij de uitwerking van het IHP zal ook aandacht worden besteed aan een systematiek van co-financiering door de schoolbesturen. UITGANGSPUNT 3: BELEID OVER RUIMTEGEBRUIK KINDEROPVANG BIJ IKC'S Papendrecht kent een lange historie als het gaat om de aansluiting tussen voorschoolse voorzieningen en het primair onderwijs.

Al in 2008 hebben de gemeente, het reguliere en speciaal basisonderwijs, het consultatiebureau en Stichting Peuterspeelzalen de samenwerkingsovereenkomst Kansen voor Kinderen gesloten. Hierin zijn afspraken opgenomen over onder meer het realiseren van een doorgaande lijn van de voorschoolse voorziening naar het primair onderwijs. In 2012 is deze overeenkomst geactualiseerd en sinds dat jaar zijn ook WASKO en Kinderopvang Papendrecht partij in de overeenkomst. In het vorige IHP is expliciet opgenomen dat er veelal wordt gekozen voor renovatie van bestaande gebouwen waardoor er minder lokalen worden afgestoten en er dus meer ruimte beschikbaar komt voor het huisvesten van onder meer kinderopvangvoorzieningen. Dat heeft erin geresulteerd dat de meeste scholen ruimte bieden aan kinderopvang. Uit de gesprekken met de kinderopvangorganisaties blijkt ook dat er in alle gevallen sprake is van een intensieve samenwerking met de scholen. Daarmee bewegen bijna alle scholen in het primair onderwijs in Papendrecht zich steeds meer en meer richting een Integraal Kindcentrum (IKC) waar een aanbod is voor kinderen van 0 tot 13 jaar oud. Deze ontwikkeling is vanuit het oogpunt van een doorgaande leerlijn als zeer positief te kwalificeren. Alhoewel er sprake is van een intensieve samenwerking, blijven het aanbieden van kinderopvang en het aanbieden van primair onderwijs gescheiden activiteiten.

Niet in alle gevallen is er echter sprake van een zelfstandige ruimte die is, of kan worden afgescheiden van het schoolgebouw. Bij de schoolbesturen bestaat behoefte aan duidelijkheid omtrent de gehanteerde capaciteit van het schoolgebouw indien een kinderopvangorganisatie gebruik maakt van het schoolgebouw. Op dit moment staat hierover het volgende in de verordening onderwijshuisvesting: "Wanneer binnen een schoolgebouw sprake is van leegstand, wordt de capaciteit van een schoolgebouw verminderd met 90 vierkante meter als een ruimte in het schoolgebouw is verhuurd voor het huisvesten van een peuterspeelzaal, buitenschoolse opvang of kinderopvang en het college voor deze verhuur vooraf toestemming heeft verleend." Deze bepaling zou tweeledig kunnen worden aangepast: 1. Het achterwege laten van de voorwaarde dat de capaciteit alleen wordt verminderd in geval van leegstand 2. Het verhogen van het aantal vierkante meters Hiermee wordt voorkomen dat de ruimte die wordt gebruikt door een kinderopvangorganisatie weer moet worden ingezet voor het onderwijs op het moment dat de school groeit. Met andere woorden; de ruimte die door de kinderopvangorganisatie wordt gebruikt, krijgt een 'beschermde status'.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

37/124

28 | 39

5

HOE VERDER?

Met het verschijnen van deze Uitgangspuntennotitie is dit project nog niet afgerond. In tegendeel, de komende maanden zal nog veel werk worden verzet. De volgende activiteiten worden nog uitgevoerd:

UITWERKING ACCOMMODATIE- EN VASTGOEDBELEID EN IHP Op basis van de uitgangspunten zal het beleid concreet worden uitgewerkt. De uitwerking zal naar verwachting twee maanden in beslag nemen (inclusief alle overleggen en inspraakmogelijkheden). Die uitwerking zal volledig worden afgestemd met de twee andere projecten die van grote invloed zijn op het nieuwe vastgoed- en accommodatiebeleid en het IHP. Dat zijn de Businesscase Cultuur en het project VO-scholen. Indien de uitkomsten van de Businesscase Cultuur in februari nog niet bekend zijn, wordt er een extra variant toegelicht in het programma van eisen voor een cultuurcluster indien ingestemd wordt met het uitgangspunt ‘Clusteren maar ook spreiden’. In de onderstaande figuur treft u de globale planning aan, inclusief de belangrijke afstemmingsmomenten met deze twee projecten. V a stgoed- en a ccommodatiebeleid & IHP

Bus inesscase Cultuur

V O-scholen

December/Januari

Voorbereiding uitwerking

Opstellen afwegingskader

Gebiedsvisie

Februari

Uitgangspuntennotitie vaststellen in Raad

Opstellen afwegingskader

Vaststelling gebiedsvisie

Maart

Uitwerken beleid en IHP mede o.b.v. afwegingskader Businesscase Cultuur en Gebiedsvisie VO-scholen

Afwegingskader in Raad

Stedenbouwkundig ontwerp

Q2 2023

Uitwerken beleid en IHP Uitwerken nota cultuur en Besluitvorming in college en evenementen Raad

Stedenbouwkundig ontwerp en ontwerp ter inzage

UITGANGSPUNTENNOTITIE

38/124

29 | 39

BIJLAGE 1: GESPREKSPARTNERS Di s cipline

Organisatie

N a am

Rol

Ambtelijk

Gemeente

Derk Verwoerd

Beleidsadviseur Vastgoed

Ambtelijk

Gemeente

Ardwil Goedegebuur

Beleidsmedewerker (Cultuur)

Ambtelijk

Gemeente

Heidy van Dam-Poortman

Sport

Ambtelijk

Gemeente

Joey Westenberg

Welzijn & Zorg

Ambtelijk

Gemeente

Rob Groffen

Financiën

Ambtelijk

Gemeente

Jantine Prins

Duurzaamheid

Ambtelijk

Gemeente

Rina van der Meijden

Coördinator onderzoek woningbehoefte

Ambtelijk

Gemeente

Melle van Dijk

Project VO-scholen

Anneke Nienkemper

Project VO-scholen

Henri Vennix

Gebiedsregisseur

Tineke van Wouwe

Beleidsadviseur wonen

Jan Noordzij

Manager vastgoedsturing

Rutger Tromp

Voorzitter

Woningbouwcorporatie

Cultuur

Woonkracht10

Muziekvereniging Excelsior

Alex Romijn Walter van der Vlies Marcel vd Bosch Cultuur

Cultuur

Volksuniversiteit Papendrecht

Stichting cultuureducatie

Cuna Rupert Joke de Boer

Activiteiten coördinator

Johanne Leemans

Manager

Sjoerd van Lee

Programma coördinator Muziek

Erik Groeneweg

Directeur

Cultuur

Recreatie & Cultuurholding

Cultuur

Jeugd Theater School / de Willem

Sport

Sportcentrum

Welzijnsorganisatie

Sterk Papendrecht

Jeannette Smiesing

Korfbalvereniging PKC

Niels Mooij

Voorzitter

Zwemvereniging de Geul

Arjan van Tilburg

Voorzitter

Volleybalvereniging Flits

Gertjan Strietman

Voorzitter

G ebruikers Sport

UITGANGSPUNTENNOTITIE

39/124

30 | 39

Handbalvereniging DES'72

Klaas Toes

Voorzitter

Tafeltennisvereniging Papendrecht

Niek van Westen

Voorzitter

Bounce Aerobic & Dance

Kitty van Veen / Debra Bounin

Gymnastiekvereniging Olympia

Reinier Jansen

Voorzitter

Sport/cultuur

Dans- en ontspanningsstudio 2move Petty Kemper

Eigenaar

Cultuur

Seniorenbond de Ertepeller

Voorzitter

Fred Kuijvenhoven

Onderwijs Stichting OPOPS

Cindy Ligt

Stichting SCOPS

Joke Rietveld

Augustinusschool

Arie Visser

Stichting SPON

Christa van Delen

WASKO Kinderopvang

Rogier Vegter

Kinderopvang Papendrecht

Monica Siebes

UITGANGSPUNTENNOTITIE

40/124

31 | 39

BIJLAGE 2: SAMENVATTING VAN RAPPORTAGES SAMEN NAAR EEN VITAAL PAPENDRECHT Op initiatief van de landelijke overheid worden gemeenten gestimuleerd om met lokale partijen en inwoners een Sportakkoord en een Preventieakkoord af te sluiten. In Papendrecht zijn deze akkoorden samengevoegd in het Vitaliteitsakkoord Papendrecht dat als ondertitel ‘Samen naar een vitaal Papendrecht’ heeft meegekregen. In het vitaliteitsakkoord wordt ingezet op vier speerpunten: ▪

▪

▪

▪

Inclusieve samenleving: ‘Een gezonde levensstijl is voor alle inwoners toegankelijk en iedereen heeft de mogelijkheid om een leven lang te kunnen sporten en bewegen. Ook meedoen en sociale participatie zijn belangrijk voor de gezondheid.’ Stimulerende omgeving voor jeugd: ‘Creëren van een omgeving voor kinderen waarin zij gezond kunnen opgroeien en voorbeeldgedrag zien. Hierdoor kunnen zij vroeg starten met het aanleren van gezonde gewoontes en positieve ervaringen met sporten en bewegen zodat zij hier een leven lang plezier van hebben.’ Vitaal ouder worden: ‘Doel is om beter te kunnen aansluiten bij de behoeften van ouderen bijvoorbeeld in beweegaanbod, gezondheidsaanbod en sociale contacten. Hierin is het van belang om de bestaande netwerken en ondersteuning te versterken en te verbinden met partijen die ook wat willen betekenen. Daarnaast is een goede communicatie richting de doelgroep van belang.’ Maatschappelijke impact door samenwerking & verbinding: ‘Samen kun je meer bereiken en hebben we een groter netwerk, waardoor je gebruik kunt maken van elkaars expertise, kennis, faciliteiten en inzet. Dit biedt enorme kansen om de lokale gezondheid en sport te versterken. Creativiteit ontstaat daar waar mensen samenwerken. ’

HET SOCIALE DOMEIN ‘Een gezond, veilig, sterk, sociaal en inclusief Papendrecht waar alle inwoners de ruimte hebben om mee te doen. Inwoners nemen verantwoordelijkheid voor hun eigen leven, zorgen voor zichzelf en voor elkaar.’ Dit is de missie voor het sociaal domein in Papendrecht. In het beleidsdocumenten ‘Kompas Sociaal Domein’ hanteert de gemeente vijf uitgangspunten om de missie te doen slagen. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Iedereen kan meedoen en werkt naar vermogen. Een gezonde keuze staat centraal. Voorzieningen zijn passend, toegankelijk en nabij. Het wordt binnen budget uitgevoerd. Uitgaan van eigen (veer)kracht en de samenleving.

DE BUITENRUIMTE Vanuit een ‘ja, mits’ -houding biedt de gemeente Papendrecht meer ruimte voor initiatieven van inwoners en ondernemers. Meer vertrouwen en minder regels helpen hierbij. Verschillende initiatieven voor de buitenruimte kunnen betrekking hebben op: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Multifunctioneler en efficiënter gebruik van bestaande en nieuwe accommodaties. Krachtige gemeenschap met beweegvriendelijke inrichting van de leefomgeving. Vergroten natuurwaarde bij renovatie en nieuwbouw. Levendig centrum. Goede bereikbaarheid. Groenblauwe verbindende infrastructuur. Et cetera.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

41/124

32 | 39

BIJLAGE 3: GEGEVENS WIJKEN W estpolder KERNGEGEVENS WIJKEN

Mol envliet

Kra aihoek

Mi ddenpolder

W i lgendonk

De Kooyoos teind

Oos tpolder

V riesen-polder

Totaal Pa pendrecht

Kra aihoek

Mi ddenpolder

W i lgendonk

De Kooyoos teind

Oos tpolder

V riesenpolder

Totaal

https://ocd.buurtmonitor.nl/jive

Pa pendrecht

BEV OLKING # A a ntal inwoners 0-3 jr 4-11 jr 12-17 jr 18-22 jr 23-26 jr 27-54 jr 55-64 jr 65-79 jr 80 e.o Totaal 0-3 jr 4-11 jr 12-17 jr 18-22 jr 23-26 jr 27-54 jr 55-64 jr 65-79 jr 80 e.o

Uitgangspuntennotitie

W estpolder

Mol envliet

350 800 620 465 365 2.965 1.115 1.680 755 9.115

140 335 240 215 140 1.150 465 605 105 3.395

235 530 375 290 230 2.110 750 1.135 490 6.145

90 175 155 135 110 845 350 485 120 2.465

200 530 435 400 275 2.070 950 850 165 5.875

50 70 60 70 35 380 195 265 105 1.230

115 360 390 365 150 1.555 470 415 115 3.935

0 0 0 5 0 5 5 0 0 15

1.180 2.800 2.275 1.945 1.305 11.080 4.300 5.435 1.855 32.175

3,8% 8,8% 6,8% 5,1% 4,0% 32,5% 12,2% 18,4% 8,3%

4,1% 9,9% 7,1% 6,3% 4,1% 33,9% 13,7% 17,8% 3,1%

3,8% 8,6% 6,1% 4,7% 3,7% 34,3% 12,2% 18,5% 8,0%

3,7% 7,1% 6,3% 5,5% 4,5% 34,3% 14,2% 19,7% 4,9%

3,4% 9,0% 7,4% 6,8% 4,7% 35,2% 16,2% 14,5% 2,8%

4,1% 5,7% 4,9% 5,7% 2,8% 30,9% 15,9% 21,5% 8,5%

2,9% 9,1% 9,9% 9,3% 3,8% 39,5% 11,9% 10,5% 2,9%

0,0% 0,0% 0,0% 33,3% 0,0% 33,3% 33,3% 0,0% 0,0%

3,7% 8,7% 7,1% 6,0% 4,1% 34,4% 13,4% 16,9% 5,8%

#V ERW!

42/124

33 | 38

V erdicht 0-11 jr 12-22 jr 23-54 jr 55-64 jr 65-79 jr 80 e.o V erdicht % 0-11 jr 12-22 jr 23-54 jr 55-64 jr 65-79 jr 80 e.o Herkomst % allochtonen [%] % autochtonen [%] % niet-westerse allochtonen [%] % westerse alochtonen [%]

1.150 1.085 3.330 1.115 1.680 755

475 455 1.290 465 605 105

765 665 2.340 750 1.135 490

265 290 955 350 485 120

730 835 2.345 950 850 165

120 130 415 195 265 105

475 755 1.705 470 415 115

0 5 5 5 0 0

3.980 4.220 12.385 4.300 5.435 1.855

12,6% 11,9% 36,5% 12,2% 18,4% 8,3%

14,0% 13,4% 38,0% 13,7% 17,8% 3,1%

12,4% 10,8% 38,1% 12,2% 18,5% 8,0%

10,8% 11,8% 38,7% 14,2% 19,7% 4,9%

12,4% 14,2% 39,9% 16,2% 14,5% 2,8%

9,8% 10,6% 33,7% 15,9% 21,5% 8,5%

12,1% 19,2% 43,3% 11,9% 10,5% 2,9%

0,0% 33,3% 33,3% 33,3% 0,0% 0,0%

12,4% 13,1% 38,5% 13,4% 16,9% 5,8%

19,54% 80,46% 10,98% 8,56%

20,35% 79,65% 10,47% 9,88%

28,22% 71,78% 18,00% 10,22%

15,54% 84,46% 6,54% 9,00%

13,38% 86,63% 5,88% 7,50%

14,29% 85,71% 6,94% 7,35%

16,41% 83,59% 9,67% 6,74%

1.380 1.365 375 965 4.085

300 490 145 425 1.360

1.195 885 350 540 2.970

425 375 75 275 1.150

615 755 205 825 2.400

210 225 45 115 595

325 440 120 605 1.490

0 0 0 5 5

4.450 4.535 1.315 3.755 14.055

33,8% 33,4% 9,2% 23,6%

22,1% 36,0% 10,7% 31,3%

40,2% 29,8% 11,8% 18,2%

37,0% 32,6% 6,5% 23,9%

25,6% 31,5% 8,5% 34,4%

35,3% 37,8% 7,6% 19,3%

21,8% 29,5% 8,1% 40,6%

0,0% 0,0% 0,0% 100,0%

31,7% 32,3% 9,4% 26,7%

HU ISHOUDENS s a menstelling 1 persoons huishouden 2 persoons huishouden 1-ouder gezin 2-ouder gezin Totaal Hui shoudens % alleenstaand samenw.zonder kinderen 1-ouder gezin 2-ouder gezin

Uitgangspuntennotitie

43/124

34 | 38

W ERK EN INKOMEN Gem besteedbaar ink. huishouden Gem gestandaardiseerd ink. huishouden hh <110% sociaal minimum [%] Inkomensklasse laag [%] Inkomensklasse midden [%] inkomensklasse hoog [%] Gem ink. per inwoner Gem ink. per inkomensontvanger

€ 47.400 € 32.800 9% 30,0% 43,0% 18,0% € 26.500 € 32.900

€ 51.100 € 33.700 6% 22,0% 48,0% 24,0% € 27.700 € 34.700

€ 38.100 € 27.800 11% 37,0% 39,0% 13,0% € 25.000 € 30.800

€ 47.800 € 33.700 6% 18,0% 55,0% 22,0% € 29.400 € 35.200

29,8% 50,3% 19,8%

22,6% 48,2% 29,2%

36,8% 43,6% 19,5%

22,6% 48,4% 29,0%

25,4% geen data 51,2% geen data 23,4% geen data

W oningen - [allecijfers.nl] Aantal woningen % koop % huur corporatie % huur overig % bouwjaar vanaf 2000 % bouwjaar voor 2000 Gem waarde (x1.000)

4.225 61% 30% 9% 15% 85% 228

1.374 71% 27% 2% 0% 100% 239

3.119 44% 45% 11% 16% 84% 202

1.178 84% 9% 7% 3% 97% 221

2.435 73% 26% 1% 1% 99% 254

G EZONDHEID & GEDRAG % goede gezondheid 18-65 jr % goede gezondheid 65 e.o. % langdurig ziek 18-65 jr % langdurig ziek 65 e.o.

82,0% 66,0% 28,0% 46,0%

83,0% 72,0% 28,0% 45,0%

77,0% 63,0% 32,0% 48,0%

83,0% 70,0% 28,0% 45,0%

84,0% 69,0% 27,0% 46,0%

Opl eidingsniveau % laag % middelbaar % hoog

€ 54.300 € 35.400 6% 21,0% 46,0% 27,0% € 29.700 € 37.000

€ 46.100 € 32.900 4% 21,0% 53,0% 22,0% € 28.300 € 33.700

€ 64.600 € 39.900 5% 20,0% 41,0% 34,0% € 32.000 € 40.200

€ 48.773 € 33.105 7,74% 26,74% 44,34% 21,25% € 28.000 € 34.600

22,4% 46,2% 31,4%

28,5% 47,9% 23,6%

608 80% 15% 5% 8% 92% 228

1.450 78% 20% 2% 60% 40% 311

14389,0 64,70% 28,93% 6,38% 14,67% 85,33% 228

84,0% 67,0% 28,0% 45,0%

86,0% 66,0% 25,0% 46,0%

82,2% 67,0% 28,2% 46,2%

W ONEN

Uitgangspuntennotitie

44/124

35 | 38

% wekelijkse sporters 41,0% 44,0% % drinkers 76,0% 78,0% % overgewicht 55,0% 55,0% % roker 15,0% 15,0% % mantelzorger 15,0% 16,0% N i et sporters [%] - [gezondheidsmonitor volwassenen, GGD-en, CBS en RIVM] Papendrecht 2012 Nederland 2012 Papendrecht 2016 Nederland 2016 Papendrecht 2020 Nederland 2020 Overgewicht [%] - [gezondheidsmonitor volwassenen, GGD-en, CBS en RIVM] Papendrecht 2012 Nederland 2012 Papendrecht 2016 Nederland 2016 Papendrecht 2020 Nederland 2020 Beweegt voldoende [%] - [gezondheidsmonitor volwassenen, GGD-en, CBS en RIVM] Papendrecht 2016 Nederland 2016 Papendrecht 2020 Nederland 2020 Beweegrichtlijnen 2020 - [sportenbewegenincijfers.nl] voldoet aan beweegrichtlijn ,, minuten p/w matig intensieve insp. ,, bot- en spierversterkende activiteiten ,, balans oefeningen wekelijkse sporter Sportbondleden 2020 per leeftijd - [sportenbewegenincijfers] Totaal leeftijd 0-10

Uitgangspuntennotitie

38,0% 71,0% 58,0% 18,0% 14,0%

45,0% 80,0% 55,0% 15,0% 15,0%

47,0% 80,0% 54,0% 14,0% 16,0%

44,0% 79,0% 55,0% 13,0% 15,0%

50,0% 80,0% 52,0% 13,0% 15,0%

43,4% 76,9% 55,0% 15,1% 15,1% 48,4% 46,7% 54,6% 48,7% 54,4% 49,3% 51,6% 48,2% 52,5% 48,9% 53,6% 50,8% 60,6% 51,7% 43,0% 49,9% 43,0% 48,0% 78,0% 7,0% 46,0% 24,1% 19,1%

45/124

36 | 38

leeftijd 10-25 leeftijd 25-45 leeftijd 45-65 65 e.o. A a ntal lidmaatschappen 2020 per sport van de in totaal 24,1% aangesloten leden. Uitgezet tegen top 10 sporten in NL - [sportenbewegenincijfers.nl] Atletiek Golf Gymnastiek Hockey Paardensport Sportvissen Tennis Voetbal Volleybal Zwemmen Ong eorganiseerd sporten 2020, vanaf 18 jaar - [sportenbewegenincijfers.nl] Fitness Hardlopen Wandelen Wielrennen W MO Clienten aantal 775 relatief (per 1000 inwoners) 85 Personen met bijstandsuitkering per 1000 inwoners [CBS, participatiewet] 2019 2020 2021 LEEFSTIJLEN [leefstijlvinder] avontuurzoekers plezierzoekers harmoniezoekers

Uitgangspuntennotitie

4,7% 16,0% 10,9%

6,1% 12,4% 13,7%

130 38

555 91

140 57

265 44

45,9% 20,2% 21,2% 17,0% 1,5% 1,7% 1,3% 0,6% 0,8% 3,4% 2,3% 5,8% 0,8% 0,8% 23,0% 9,0% 2,0% 2,0%

105 87

140 36

2110 66 25,1 30,6 27,6

5,7% 18,3% 12,6%

5,6% 17,0% 9,3%

46/124

5,4% 14,7% 13,6%

4,3% 9,7% 12,7%

8,8% 11,5% 12,4%

12,5% 0,0% 0,0%

5,7% 15,3% 12,1%

37 | 38

verbindingzoekers rustzoekers inzichtzoekers stijlzoekers

Uitgangspuntennotitie

13,6% 22,1% 17,6% 15,0%

18,3% 15,4% 15,0% 19,1%

12,4% 25,5% 15,1% 10,4%

13,6% 18,5% 19,4% 16,6%

47/124

14,3% 16,5% 15,4% 20,1%

14,9% 21,5% 21,1% 15,8%

10,3% 10,8% 15,1% 31,2%

12,5% 37,5% 25,0% 12,5%

13,6% 19,8% 16,5% 17,1%

38 | 38

UITGANGSPUNTENNOTITIE

48/124

39 | 38

EINDRAPPORT VASTGOED- EN ACCOMMODATIEBELEID EN IHP PAPENDRECHT JULI 2023

49/124

Aan

Gemeente Papendrecht

Van

Hospitality Group Nijverheidsweg-Noord 78 Postbus 2186 3800 CD AMERSFOORT

Auteurs

Martijn Droog (MDAB) Dick Leijen Ruud Manenschijn

Project

Vastgoed- en Accommodatiebeleid en IHP Betreft

Eindrapport Ons kenmerk

R230141/DL/MD/RM Datum

Juli 2023

© 2023 Hospitality Group

Behoudens uitzonderingen door de wet gesteld mag, zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de rechthebbenden c.q. door de rechthebbenden gemachtigden, niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking.

50/124

INHOUDSOPGAVE 1 CONTEXT

1

1.1 Aanleiding

1

1.2 Werkwijze

1

2 ACCOMMODATIES IN PAPENDRECHT, DE STAND VAN ZAKEN

4

2.1 Inleiding

4

2.2 Binnensport

4

2.3 Welzijn en cultuur

5

2.4 Zwemmen

6

2.5 Primair onderwijs

6

2.6 Duurzaamheid

7

2.7 Conclusies

7

3 ONTWIKKELINGEN EN OPGAVES IN PAPENDRECHT

9

3.1 Inleiding

9

3.2 Bevolkings- en leerlingenprognose

9

3.3 Ruimtelijk

10

3.4 Sociaal domein

12

3.5 Beleidsambities

12

3.6 Instandhoudingskosten accommodaties

14

3.7 Conclusies

15

3.8 Uitgangspunten voor het nieuwe beleid

17

4 ACCOMMODATIEBELEID

18

4.1 Inleiding

18

4.2 Cultuurcluster

18

4.3 Een extra sporthal voor Papendrecht

22

4.4 Eén centrale locatie voor informatie en maatschappelijke hulp- en dienstverlening

24

4.5 Gespreide voorzieningen voor senioren

26

4.6 Jeugd en jongeren

27

4.7 Overige

28

4.8 Samenvattend

28

51/124

5 INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN (IHP) PRIMAIR ONDERWIJS

30

5.1 Inleiding

30

5.2 Terugblik IHP 2013 - 2022

30

5.3 VO-scholen project

30

5.4 Lokale en wettelijke kaders

30

5.5 Huidige situatie

34

5.6 Scenario’s 2023 - 2034

36

5.7 Fasering en financiën

41

6 VASTGOEDBELEID

45

6.1 Inleiding

45

6.2 Eigendom

45

6.3 Beheer en exploitatie

47

6.4 De huur

50

7 HET TIJDPAD

51

7.1 Inleiding

51

7.2 Prioritering

51

7.3 Tijdpad

53

BIJLAGE 1: GESPREKSPARTNERS

54

BIJLAGE 2: SAMENVATTING VAN RAPPORTAGES

56

BIJLAGE 3: GEGEVENS WIJKEN

57

BIJLAGE 4: RUIMTEPROGRAMMA SPORTHAL

63

BIJLAGE 5: AANDEEL SENIOREN OP WIJKNIVEAU

65

BIJLAGE 6: UITGANGSPUNTENNOTITIE

67

BIJLAGE 7: VERSLAG INLOOPBIJEENKOMST

68

BIJLAGE 8: IHP

71

52/124

1

CONTEXT

1.1

AANLEIDING

De gemeente Papendrecht (ruim 32.000 inwoners) beschikt over een gevarieerd aanbod van scholen en maatschappelijke accommodaties. Deze gebouwen zijn voor een deel in eigendom van de gemeente, voor een deel niet. Daarnaast heeft de gemeente nog het eigendom van enkele woningen, locaties voor brandweer en politie, parkeergarages en panden voor de eigen bedrijfsvoering/kantoorhuisvesting. De gemeente heeft de afgelopen periode stappen gezet in de verdere professionalisering van het vastgoedbeheer, maar wil de komende periode een volgende slag maken. De gemeente wil zicht krijgen in de bestaande en toekomstige behoefte aan maatschappelijke accommodaties. Op basis daarvan wil de gemeente gerichte keuzes maken over de ontwikkeling van dat aanbod, het eigendom, de huur, de rol van de gemeente en de interne organisatie van het vastgoedbeheer. Een andere aanleiding is het gemeentelijke beleid op het gebied van duurzaamheid. De gemeente heeft stevige ambities geformuleerd voor de duurzaamheid van het gemeentelijke vastgoed en streeft naar CO²-neutraliteit in het jaar 2030. Het spreekt voor zich dat die ambities gevolgen hebben voor het vastgoed. Daarnaast geldt dat het bestaande Integrale HuisvestingsPlan (IHP) voor het primaire onderwijs eind vorig jaar is afgelopen.

De gemeente heeft behoefte aan een nieuw IHP, dat ook een visie moet bevatten op de IKC-ontwikkeling en multifunctionaliteit. De ontwikkeling van dit IHP moet ‘hand in hand’ gaan met de ontwikkeling van een visie op het totale maatschappelijke vastgoed en de samenhang tussen IHP en het overige maatschappelijke vastgoed. De gemeente heeft kortom behoefte aan een nieuw accommodatiebeleid, een nieuw IHP en daaruit volgend een nieuw en uitgewerkt vastgoedbeleid. Hospitality Group ondersteunt de gemeente bij de ontwikkeling van het accommodatie- en vastgoedbeleid en IHP. In April 2022 is het project gestart. Dit document is het eindrapport. Dit rapport geeft een samengevatte beschrijving van de huidige situatie van vraag, aanbod, gebruik en beheer van de accommodaties en scholen voor het primair onderwijs in Papendrecht. Ook de maatschappelijke opgave binnen de gemeente is in dit rapport samengevat. Vervolgens zijn uitgangspunten benoemd, waarna uitwerkingen zijn weergegeven van accommodatiebeleid, IHP en vastgoedbeleid.

1.2

WERKWIJZE

In de volgende figuur is schematisch weergegeven welke activiteiten zijn uitgevoerd. Daarna wordt elk van de onderwerpen kort toegelicht.

EINDRAPPORT

53/124

01 | 72

Figuur 1: Onze werkwijze op hoofdlijnen.

BOUWSTENEN IN KAART Gestart is met het in kaart brengen van alle informatie die nodig is om onderbouwd het beleid te kunnen ontwikkelen. De volgende onderwerpen zijn aan bod gekomen: ▪ Kenmerken van de gemeente en de wijken: gegevens over de bevolking (aantallen inwoners, samenstelling van de bevolking naar leeftijden en huishoudens en sociaaleconomische kenmerken), de leefstijlen, kenmerken op het gebied van bewegen, ontmoeten, welzijn, zorg en kenmerken op het gebied van onderwijs en opvang per wijk, zijn in beeld gebracht. ▪ Het aanbod van scholen en maatschappelijke voorzieningen: de belangrijkste kenmerken van de scholen en accommodaties zijn door ons in kaart gebracht en beoordeeld op capaciteit, functionaliteit, kwaliteit en samenhang. Daarvoor hebben wij schriftelijke gegevens bestudeerd, accommodaties bezocht en gesprekken gevoerd met een groot aantal vertegenwoordigers van gebruikers of beheerders van de accommodaties. Ook hebben we de gemeentelijke kosten voor instandhouding van de accommodaties in beeld gebracht, alsmede de kosten voor verduurzaming. ▪ Beleid en ambities: de kenmerken van het inhoudelijke beleid van de gemeente Papendrecht en haar maatschappelijke partners zijn door ons in kaart gebracht. Dit inhoudelijke beleid vormt één van de pijlers waarop de uitgangspuntennotitie is ontwikkeld.

▪ Ontwikkelingen: ontwikkelingen die van invloed zijn op de toekomstige vraag/behoefte aan maatschappelijke accommodaties en scholen zijn in kaart gebracht. Het betreft ruimtelijke ontwikkelingen en woningbouwprogramma’s, bevolkings- en leerlingenprognoses en ontwikkelingen in het aanbod. Binnen het onderzoek is bijzondere aandacht besteed aan twee andere gemeentelijke projecten, te weten: ▪ Businesscase cultuur: Dit project beoogt de culturele infrastructuur van de gemeente Papendrecht te versterken door intensieve samenwerking tussen culturele aanbieders en door gerichte keuzes te maken over het toekomstige culturele aanbod. Het spreekt voor zich dat de uitkomsten van de businesscase in hoge mate bepalend zijn voor het toekomstige accommodatieaanbod. De uitkomsten van de businesscase worden in het eerste kwartaal van volgend jaar verwacht, maar vormt in deze fase geen belemmeringen voor de uitgangspunten van het accommodatie- en vastgoedbeleid en IHP ▪ VO-scholen: De nieuwbouw van scholen voor het VO-onderwijs biedt aangrijpingspunten om eventuele veranderingen in het accommodatieaanbod, in samenhang met die nieuwbouw, te realiseren.

EINDRAPPORT

54/124

02 | 72

Met de projectleiders van deze andere gemeentelijke projecten heeft geregeld afstemming plaatsgevonden en deze projectleiders hebben zitting in de Projectgroep die het project Vastgoed- en Accommodatiebeleid & IHP begeleidt (waarover later meer). VISIE, KADERS EN UITGANGSPUNTEN Al deze gegevens zijn door ons in samenhang geanalyseerd, waarna conclusies zijn getrokken over de verschillen tussen vraag en aanbod en over de toekomstbestendigheid van aanbod en beheer van accommodaties. Vervolgens zijn algemene uitgangspunten geformuleerd (visie) en is er een vertaling van de uitgangspunten gemaakt naar het accommodatiebeleid, het vastgoedbeleid en het IHP. Dit is neergelegd in een Uitgangspuntennotitie die begin februari 2023 in de Raad is behandeld. UITWERKING BELEID Daarna is – op basis van de uitgangspunten – het beleid verder uitgewerkt. Het wenselijke aanbod aan maatschappelijke accommodaties en scholen is uitgewerkt, de opgave voor verduurzaming is inzichtelijk gemaakt en de spelregels rond het nieuwe vastgoedbeleid zijn opgesteld. Het resultaat van deze werkzaamheden is in dit eindrapport neergelegd.

PROJECTSTRUCTUUR De werkzaamheden zijn uitgevoerd binnen de volgende projectstructuur: ▪ Projectgroep: De Projectgroep bestaat uit medewerkers van de gemeente Papendrecht vanuit de disciplines cultuur, financien, onderwijs, ruimtelijke ordening, sport en bewegen, het sociale domein en vastgoed. De Projectgroep is tot dusver vijf maal bijeengekomen, bewaakt en becommentarieert onze resultaten en draagt mede zorg voor de interne coördinatie en afstemming. ▪ Stuurgroep: De Stuurgroep bestaat uit de ambtelijke projectleider, uit de externe projectleiders en de verantwoordelijke wethouders. Deze Stuurgroep is vier maal bijeengekomen en is tijdens deze bijeenkomsten geinformeerd over de voortgang, knelpunten en keuzemogelijkheden. ▪ Klankbordgroepen: Er zijn twee Klankbordgroepen geformeerd. Dat zijn: ▪ Klankbordgroep Onderwijs en Opvang, die bestaat uit vertegenwoordigers van de schoolbesturen en directies van de kinderopvang. ▪ Klankbordgroep Maatschappelijke Accommodaties, die bestaat uit vertegenwoordigers van instellingen voor cultuur, sport en bewegen, wonen, welzijn en zorg. De Klankbordgroepen zijn vier maal door ons geraadpleegd. De Klankbordgroepen denken mee over de ontwikkeling van het Vastgoed- en Accommodatiebeleid en het IHP. ▪ Bijeenkomsten met de Raad: In oktober heeft een eerste informatiesessie met de Raad plaatsgevonden.

Tijdens die sessie zijn visie, randvoorwaarden, uitgangspunten en kaders toegelicht en zijn vragen beantwoord. In januari heeft de Commissie zich gebogen over de Uitgangspuntennotitie en begin februari is de notitie behandeld in de Raad. ▪ Als laatste heeft nog een slotbijeenkomst plaatsgevonden. Alle verenigingen en instellingen die bij dit project betrokken zijn geweest zijn voor die bijeenkomst uitgenodigd. Het verslag van deze slotbijeenkomst treft u aan in de bijlagen. AFBAKENING Het project heeft zich vooral gericht op sociaal maatschappelijke accommodaties (cultuur, ontmoeting en welzijn), binnensportaccommodaties en scholen voor het primair onderwijs. Overig gemeentelijk vastgoed (parkeergarages, woningen, et cetera) hebben vooral aandacht gekregen binnen het Vastgoedbeleid. Buitensportaccommodaties zijn niet meegenomen in dit project. Vanuit het oogpunt van leesbaarheid is ervoor gekozen om dit rapport zo beknopt mogelijk te houden. De uitgebreide verslaglegging van de inventarisatie en uitwerkingen van Vastgoedbeleid en IHP zijn in afzonderlijke bijlagen neergelegd.

EINDRAPPORT

55/124

03 | 72

2

ACCOMMODATIES IN PAPENDRECHT, DE STAND VAN ZAKEN

2.1

INLEIDING

Dit hoofdstuk geeft een samenvatting van de huidige staat van de accommodaties in Papendrecht. Voor alle typen accommodaties wordt kernachtig beschreven hoe het op dit moment gesteld is met: ▪ ▪ ▪ ▪

De capaciteit: is er voldoende accommodatie? De functionaliteit: zijn de accommodaties geschikt voor de activiteiten die erin plaatsvinden? De kwaliteit: hoe is het gesteld met de technische staat van de accommodaties? De bezetting: worden de accommodaties goed gebruikt en worden ze gebruikt voor activiteiten waarvoor ze zijn bedoeld?

Dit hoofdstuk geeft een samenvatting van de Uitgangspuntennotitie die eerder is verschenen. De beschrijving van ‘de stand van zaken’ is in die Uitgangspuntennotitie aanmerkelijk uitgebreider dan in dit eindrapport. Daarom is de oorspronkelijke Uitgangspuntennotitie als bijlage bij dit rapport gevoegd.

2.2

BINNENSPORT

CAPACITEIT In de gemeente Papendrecht zijn vier sporthallen en twaalf gymzalen gevestigd. De totale capaciteit van deze binnensportaccommodaties, rekening houdend met het aantal inwoners, is nagenoeg gelijk aan het Nederlandse gemiddelde. Kortom, de capaciteit van de accommodaties is redelijk in lijn met die van andere gemeenten met deze omvang. FUNCTIONALITEIT De functionaliteit (zijn de accommodaties geschikt voor hun doel) van de sporthallen is goed. De vier hallen zijn – door hun omvang, hoogte en voorzieningen – goed geschikt voor de activiteiten van de verenigingen en scholen in Papendrecht. De gymzalen zijn, door de beperkte afmetingen en hoogte, beperkt functioneel voor het verenigingsleven en in mindere mate ook beperkt functioneel voor het moderne bewegingsonderwijs. De Danszalen zijn specifiek ingericht voor dansactiviteiten en zijn theoretisch nog extra in te zetten voor maatschappelijke activiteiten als seniorengym, yoga, et cetera. TECHNISCHE KWALITEIT In de volgende figuur is de technische kwaliteit (ouderdom en technische staat) per accommodatie inzichtelijk gemaakt. Papendrecht beschikt over een relatief nieuw sportcentrum. Het gros van de overige sportaccommodaties is (sterk) verouderd. Figuur 2: Technische kwaliteit binnensportaccommodaties in Papendrecht uitgesplitst naar type accommodatie.

EINDRAPPORT

56/124

04 | 72

De figuur laat zien dat met name de stand-alone gym- en danszalen het einde van hun technische levensduur bereikt hebben. De sporthallen verkeren in voldoende tot goede staat, waarbij het sportcentrum één derde van het totaal aantal m² sportvloeroppervlak beslaat. De accommodaties die in matige tot slechte staat verkeren hebben tezamen bijna de helft van het sportvloeroppervlak BEZETTING De sporthallen zijn goed bezet. Er is zelfs sprake van een tekort aan geschikte zaalruimte voor een aantal verenigingen op de populaire avonduren. De gymzalen daarentegen zijn minder goed bezet. Dat is ook niet verwonderlijk, omdat deze minder geschikt zijn voor verenigingsactiviteiten.

2.3

WELZIJN EN CULTUUR

CAPACITEIT De gemeente Papendrecht beschikt over een ruim aanbod aan accommodatie voor welzijn en cultuur. Voor cultuur (actieve en passieve cultuurdeelname) ligt het aanbod ongeveer gelijk aan dat van soortgelijke gemeenten. Voor welzijn, ontmoeting en sociaal-culturele activiteiten is het aanbod ruim bemeten. FUNCTIONALITEIT De meeste accommodaties zijn onvoldoende functioneel. Deze accommodaties (b.v. Excelsior/ToBe) zijn ooit gerealiseerd voor een andere functie (doorgaans kleuterscholen of scholen voor primair onderwijs) en zijn niet geschikt voor de activiteiten die er nu in plaatsvinden. Cursussen of vergaderingen kunnen goed worden gehuisvest in deze accommodaties, maar activiteiten die geluid en/of vuil (boetseren, schilderen et cetera) produceren eigenlijk niet. KWALITEIT In de volgende figuur is de technische kwaliteit per accommodatie inzichtelijk gemaakt. Het gros van de welzijn- en cultuuraccommodaties is sterk verouderd. De enige uitzondering is de accommodatie aan de Boeieraak waar Haviq en Suppord momenteel gevestigd zijn. Figuur 3: Technische kwaliteit welzijn- en cultuuraccommodaties in Papendrecht uitgesplitst naar type accommodatie.