Voorstel Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied - deel welstandseisen - Voorstel.pdf
Tekst van het document
Oordeelsvormende vergadering Papendrecht Vergadering van 22 januari 2026 Zaaknummer: 2025-0113552
Voorstel Openbaar
Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied - deel welstandseisen Bevoegde portefeuillehouder: Betrokken portefeuillehouder(s):
Arno Janssen Jan Dirk van der Borg; Arjan Kosten; Wendy Renzen-van Leeuwen;
Gevraagd besluit 1. De “Nota van Beantwoording Inspraakreacties Concept-Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied” vast te stellen. 2. Het "Beeldkwaliteitsplan Van Der Palmgebied deel Welstandseisen" vast te stellen als toetsingskader voor regels voor het uiterlijk van bouwwerken bij ruimtelijke ontwikkelingen binnen het plangebied "Van Der Palmgebied". 3. Het "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied deel Welstandseisen" op te nemen in de Welstandsnota.
Inhoud Inleiding Na een periode van visievorming en verkenningen heeft de gemeenteraad in december 2019 de Visie en Routekaart Huisvesting Voortgezet Onderwijs vastgesteld, gericht op de vernieuwing van de schoollocaties CSG De Lage Waard en Willem de Zwijger College in Papendrecht. De Willem de Zwijger is onderdeel van het ruimtelijk project "Van der Palmgebied". De nieuwbouw van CSG De Lage Waard is een apart ruimtelijke project. In 2024 is een architect geselecteerd, zijn de structuurontwerpen uitgewerkt en zijn de benodigde investeringen inzichtelijk gemaakt. Het structuurontwerp kreeg een formele status door het vaststellen van het investeringskrediet op 6 maart 2025 door de gemeenteraad. Het beeldkwaliteitsplan bevat aanvullende uitgangspunten voor het ontwerp en fungeert als formeel toetsingskader voor ruimtelijke kwaliteit bij de beoordeling van een omgevingsvergunning. Het plan biedt richtlijnen voor architectuur, openbare ruimte, groen, materiaalgebruik en samenhang in de wijk. Voor de architect vormt het een belangrijke leidraad tijdens het ontwerpproces. Na vaststelling wordt het Beeldkwaliteitsplan toegevoegd aan de welstandsnota en geldt het als juridisch bindende beleidsregel conform de Omgevingswet. Dit besluit betreft uitsluitend de vaststelling van het "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied".
De vaststelling van "Beeldkwaliteitsplan Lage Waard" wordt in een aparte, parallelle procedure voor het project Lage Waard vastgesteld. Beoogd effect Het vaststellen van kaders om de gewenste ruimtelijke kwaliteit te kunnen beoordelen bij vergunningaanvragen voor nieuwbouw in het plangebied "Van der Palmgebied". Argumenten 1.1 Met de Nota van Beantwoording wordt formeel antwoord gegeven op inspraakreacties. Inspraakreacties moeten gemotiveerd mee worden genomen in de besluitvorming zoals verplicht op grond van de Algemene wet bestuursrecht (art. 3:46) en de Omgevingswet. De nota van Beantwoording borgt deze verplichting en draagt bij aan transparantie en zorgvuldigheid.
1.2 Het "Concept-beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied" heeft 4 weken ter inzage gelegen voor inspraak. Het concept "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied" heeft van 16 oktober tot en met 5 november ter inzage gelegen voor inspraak. Hierop zijn 2 reacties binnengekomen. De indieners maken zich zorgen over bereikbaarheid en parkeervoorzieningen voor de kerk, waaronder het vervallen van het huidige parkeerterrein, de afstand tot het nieuwe parkeergebouw, en de gevolgen van een autoluw gebied voor ouderen, hulpdiensten en stoeten. Daarnaast zijn er opmerkingen over verkeersontsluiting, rooilijnen, bouwhoogte, architectonische kwaliteit en het ontbreken van duidelijke kaders en informatie in het beeldkwaliteitsplan. De inspraak reacties zijn in een Nota van Beantwoording samengevat en beantwoord. De inspraakreacties hebben niet geleid tot een aanpassing van het beeldkwaliteitsplan. 2.1 Het "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied deel Welstandseisen" biedt kaders voor regels voor uiterlijk van bouwwerken. "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied deel Welstandseisen" bevat toetsbare richtlijnen voor bebouwing en de openbare ruimte en beoogt de samenhang tussen architectuur en stedenbouw te waarborgen. Op grond van artikel 4.19 van de Omgevingswet kan de gemeenteraad beleidsregels vaststellen voor de beoordeling van het uiterlijk van bouwwerken.
Het "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied deel Welstandseisen" wordt als zodanige beleidsregel vastgesteld en fungeert als toetsingskader voor de commissie omgevingskwaliteit bij de beoordeling van het uiterlijk van bouwwerken. 2.2 Zonder "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied deel Welstandseisen" bevat de Welstandsnota 2012 geen duidelijke criteria om deze nieuwe ontwikkeling aan te toetsen De gemeente beschikt over de Welstandsnota Papendrecht 2012 en diverse beeldkwaliteitsplannen. Voor de ontwikkeling voor Van der Palmgebied bestaan in deze welstandsnota echter nog geen specifieke welstandseisen. Met het "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied deel Welstandseisen" worden deze gebiedsspecifieke eisen voor het uiterlijk van bouwwerken alsnog vastgesteld. Dit zorgt ervoor dat aanvragen niet zonder duidelijke en toetsbare criteria hoeven te worden beoordeeld. 3.1 Om als toetsingskader te dienen moet het "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied deel Welstandseisen" opgenomen worden in de welstandsnota Om als toetsingskader te kunnen functioneren, wordt dit deel van het beeldkwaliteitsplan opgenomen in de welstandsnota. Beeldkwaliteitsplannen vormen een uitwerking van welstandseisen voor specifieke gebieden en worden aan de welstandsnota toegevoegd om één samenhangend geheel te behouden.
3.2 Door het vaststellen van twee onderdelen onder het beeldkwaliteitsplan blijft er bestuurlijke zuiverheid Het BKP wordt in twee delen vastgesteld: één deel door de gemeenteraad en één deel door het college. Op grond van artikel 4:19 Omgevingswet is de raad bevoegd om regels vast te stellen voor het uiterlijk van bouwwerken. Omdat sprake is van een BOPA, is het college het bevoegd gezag voor de voorwaarden waaronder de vergunning wordt verleend (ETFAL). Het college stelt daarom de uitgangspunten vast die het gebruikt bij de ETFAL-beoordeling. Dit voorkomt onnodige overlap en zorgt voor een zorgvuldige en efficiënte besluitvorming. Kanttekeningen 2.5 Het "Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied" is van abstract niveau Omdat de beeldkwaliteitsplann voor de het Van der Palmgebied pas na het structuurontwerp is opgesteld, is gekozen voor een abstract niveau zonder gedetailleerde ontwerpkeuzes zoals materiaal of kleur. Het risico daarvan is dat ontwerpers en initiatiefnemers veel vrijheid ervaren en de uitwerking uiteen kan lopen. In deze fase is dat echter juist wenselijk: het plan geeft richting en benoemt de ambities voor architectuur, landschappelijke kwaliteit en duurzaamheid, zonder ontwerpen onnodig vast te leggen.
Daarmee blijft er voldoende sturingsruimte voor de gemeentelijke organisatie tijdens het verdere traject en vormt het plan een passend toetsingskader binnen de BOPA-procedure.
2/62
2.6 Het beeldkwaliteitsplan is tijdens de terinzagelegging als één document aangeboden en bij de splitsing inhoudelijk niet gewijzigd. Tijdens de terinzagelegging lag één ontwerp-beeldkwaliteitsplan ter inzage, waarin al een duidelijke scheiding was opgenomen tussen stedenbouwkundige kernwaarden en architectonische kernwaarden. Om de besluitvorming zorgvuldig en zuiver te houden—ruimtelijke kwaliteit door de gemeenteraad en de stedenbouwkundige uitwerking door het college—is besloten om dit document formeel te splitsen in twee afzonderlijke delen. Inhoudelijk zijn er geen wijzigingen aangebracht; alleen de scheiding tussen beide onderdelen is zichtbaar en bestuurlijk correct uitgewerkt. Financiën NVT Uitvoering Na vaststelling worden beide delen van het beeldkwaliteitsplan gepubliceerd op overheid.nl in het juiste DROP-formaat. De documenten wijken inhoudelijk niet af van de boekjes die bij dit besluit zijn voorgelegd. Communicatie & participatie Na het besluit van het college zal de RIB naar de gemeenteraad verstuurd worden Na vaststelling van de “Nota van Beantwoording Inspraakreacties Concept-Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied” en het beide delen van het beeldkwaliteitsplan worden de indieners van inspraakreacties geïnformeerd door een brief over de procedure met de Nota van Beantwoording als bijlage.
Omwonenden van het project ontvangen een brief waarin staat dat het beeldkwaliteitsplan is vastgesteld en welke vervolgstappen in het proces worden gevolgd. Duurzaamheid & ecologie NVT ICT NVT Link besluiten NVT Alle relevante stukken zijn voor u ter inzage gelegd. Burgemeester en wethouders van Papendrecht,
Bijlagen 1. Bijlage 1 Nota van Beantwoording inspraakreacties op Concept-Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied 2. Bijlage 2 Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied - deel welstandseisen 3. Bjilage 3 Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied - deel ruimtelijke kwaliteit
Niet digitale bijlagen
3/62
Nota van Beantwoording Inspraakreacties Concept-Beeldkwaliteitsplan Van Der Palmgebied
Dossier:
InProces - 2025-0088600
Datum:
Woensdag 26 november 2025
4/62
Inhoud
1.1 Inleiding ............................................................................................................. 3 2.1 Zienswijze 1 ........................................................................................................ 4 2.2 Zienswijze 2 ........................................................................................................ 6
5/62
1.1 Inleiding Na een periode van visievorming en verschillende verkenningen stelde de raad in december 2019 de Visie en Routekaart Huisvesting VO vast om de schoollocaties CSG De Lage Waard en het Willem de Zwijger College in Papendrecht te vernieuwen. De raad stelde in februari 2023 de stedenbouwkundige uitgangspunten voor de beide locaties vast. In 2024 is een architect geselecteerd, zijn de structuurontwerpen uitgewerkt en de benodigde investeringen inzichtelijk gemaakt. Dit structuurontwerp kreeg door middel van het vaststellen van het investeringskrediet voor de planvorming op 6 maart 2025 door de gemeenteraad een formele status. In een beeldkwaliteitsplan zijn aanvullende uitgangspunten voor het ontwerp opgenomen. Een beeldkwaliteitsplan is een formeel toetsingskader voor de ruimtelijke kwaliteit bij de beoordeling van een aanvraag voor een omgevingsvergunning. We borgen hiermee de ruimtelijke kwaliteit, ook voor de omgeving. Voor de architect biedt een beeldkwaliteitsplan een belangrijke leidraad tijdens het verdere ontwerpproces. Het bevat richtlijnen en criteria voor architectuur, openbare ruimte, groen, materiaalgebruik en samenhang in de wijk. De gemeenteraad stelt na de inspraak het beeldkwaliteitsplan vast en voegt het toe aan de welstandsnota. Hierna geldt het beeldkwaliteitsplan als juridische bindende beleidsregel conform de Omgevingswet.
Alvorens het raadsbesluit om het beeldkwaliteitsplan vast te stellen heeft het college besloten om november het Concept-Beeldkwaliteitsplan voor het plan 'Van der Palmgebied' van 16 oktober tot en met 5 ter inzage te leggen voor inspraak. Op het Concept-Beeldkwaliteitsplan voor het plan 'Van der Palmgebied' zijn 2 inspraakreacties binnengekomen De indieners maken zich zorgen over bereikbaarheid en parkeervoorzieningen voor de kerk, waaronder het vervallen van het huidige parkeerterrein, de afstand tot het nieuwe parkeergebouw, en de gevolgen van een autoluw gebied voor ouderen, hulpdiensten en stoeten. Daarnaast zijn er opmerkingen over verkeersontsluiting, rooilijnen, bouwhoogte, architectonische kwaliteit en het ontbreken van duidelijke kaders en informatie in het beeldkwaliteitsplan. De inspraak reacties zijn in de Nota van Beantwoording samengevat en beantwoord. De inspraakreacties hebben niet geleid tot een aanpassing van het beeldkwaliteitsplan.
6/62
2.1 Zienswijze 1 De indiener uit ernstige zorgen over de bereikbaarheid en parkeermogelijkheden rondom de kerk als gevolg van het Beeldkwaliteitsplan Van der Palmgebied. Het vervallen van het huidige parkeerterrein door een fietsenstalling of toekomstige woningbouw, en de afstand van het nieuwe parkeergebouw (200–250 meter), vormen een probleem voor veel kerkgangers, vooral ouderen en minder mobiele bezoekers. De indiener wijst erop dat deze afstand niet voldoet aan de Parkeernormennota van Papendrecht, die een maximale loopafstand van 100 meter voorschrijft voor religieuze gebouwen. Ook is onduidelijk of het aantal parkeerplaatsen in het nieuwe gebouw voldoet aan de norm van 0,1– 0,2 parkeerplaats per zitplaats. Daarnaast wordt gewezen op het autoluw en deels autovrij maken van het gebied, waardoor de kerk alleen nog via de Vondellaan bereikbaar is per auto — een route die ook bedoeld is voor voetgangers. Dit kan volgens de indiener leiden tot gevaarlijke verkeerssituaties en problemen voor rouw- en trouwstoeten, hulpdiensten en de vervoersdienst voor ouderen. De kerk benadrukt haar maatschappelijke rol en vraagt om serieuze aandacht voor deze zorgen in de verdere uitwerking van het plan. Vragen: 1. Wordt parkeren in het nieuwe parkeergebouw gratis en blijft dat zo voor bezoekers van de kerk? Dit wordt in het inrichtingsplan bepaald.
Voor het inrichtingsplan zal een participatie traject worden opgestart. Gratis parkeren is op dit moment de intentie, maar uiteindelijk beslist de gemeenteraad hierover in het kader van beheer, onderhoud en exploitatie. Er zijn nog geen afspraken gemaakt over de exploitatie van het nieuwe parkeergebouw in het Van der Palmgebied. 2. Hoe wordt de bereikbaarheid van de kerk geborgd, met name voor rouw- en trouwstoeten, hulpdiensten en ouderen? De bereikbaarheid voor rouw- en trouwstoeten en hulpdiensten is een harde eis en wordt gegarandeerd. Voor overige doelgroepen wordt de bereikbaarheid in overleg bepaald en vastgelegd in het inrichtingsplan. Voor het opstellen van dit plan wordt een participatietraject opgestart. 3. Blijft het mogelijk om de vervoersdienst voor ouderen veilig te laten in- en uitstappen bij de kerk? Dit wordt in het inrichtingsplan bepaald. Voor het inrichtingsplan zal een participatie traject worden opgestart. Ja, de toegankelijkheid van de openbare ruimte is een uitgangspunt vanuit ons mobiliteitsbeleid. Een toegankelijke openbare ruimte is een openbare ruimte die voor iedereen te bereiken en te gebruiken is. 4. Is er bij het beeldkwaliteitsplan voldoende rekening gehouden met de Parkeernormennota, zowel qua afstand (max. 100 meter) als het aantal parkeerplaatsen per zitplaats? Deze vraag valt buiten de scope van het beeldkwaliteitsplan.
Voor de verdere uitwerking van het ontwerp wordt de Parkeernormennota als uitgangspunt gehanteerd. Deze nota vormt de basis voor het opstellen van het inrichtingsplan. Daarnaast worden voor de verdere inrichting onder andere het Mobiliteitsplan 2025, het Parkeerbeleid en de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte van de gemeente Papendrecht als uitgangspunten gebruikt.
7/62
5. Hoe is het aantal parkeerplaatsen in het nieuwe parkeergebouw berekend, en is daarbij rekening gehouden met piekmomenten waarbij school, MFA, theater en kerk tegelijk bezoekers trekken? Voor het gebied zal voor het inrichtingsplan een parkeerbalans worden opgesteld waarbij rekening zal worden gehouden met de aanwezigheidspercentages van de verschillende ruimtelijke functies op de verschillende tijdstippen in het gebied. 6. Is het wenselijk en verkeersveilig dat de kerk alleen nog via een gedeeld voetgangers/autoroute bereikbaar is? De definitieve inrichting van het gebied wordt vastgelegd in het inrichtingsplan. Voor de totstandkoming van dit plan wordt een participatietraject opgestart, zodat belanghebbenden kunnen meedenken over de vormgeving. Een gedeelde route voor voetgangers en auto’s is mogelijk, mits deze zorgvuldig wordt vormgegeven. Bij een juiste inrichting kan een gecombineerde route veilig worden toegepast. Conclusie: Deze inspraakreactie leidt niet tot een aanpassing van het beeldkwaliteitsplan
8/62
2.2 Zienswijze 2 Een indiener reageert op het conceptbeeldkwaliteitsplan voor het Van der Palmgebied en uit zorgen over meerdere onderdelen. Er wordt gewezen op een voorgestelde ontsluiting vanaf het parkeergebouw naar de Rembrandtlaan, die ongewenst wordt geacht vanwege kruisend verkeer en de bestaande verkeersdruk. Daarnaast wordt benadrukt dat koplampen van voertuigen extra overlast veroorzaken voor tegenoverliggende woningen, wat het woongenot aantast. Er is onduidelijkheid over de rooilijnen: in de verbeeldingen lijkt sprake van een sprong naar voren, terwijl de tekst te veel interpretatieruimte biedt. De indiener vraagt om striktere kaders, omdat het beeldkwaliteitsplan als toetsingskader dient. Ook ontbreekt informatie over doorsnedes aan de zijde van de Rembrandtlaan, terwijl het groene karakter van deze laan als waardevol wordt benoemd. Dit wordt als tegenstrijdig ervaren. Verder wordt zorg uitgesproken over schaal en bouwhoogte. Het plan spreekt over “menselijke maat”, maar geeft geen concrete maximale hoogte, wat volgens de indiener essentieel is. Ook wordt gevraagd om duidelijkheid over architectonische uitgangspunten, omdat referentiebeelden een hoogwaardige uitstraling suggereren, maar borging ontbreekt. Dit kan leiden tot een sobere uitstraling van het parkeergebouw, wat afbreuk doet aan de woonkwaliteit.
Tot slot wordt opgemerkt dat eerdere participatieavonden verwachtingen hebben gewekt die niet terugkomen in het beeldkwaliteitsplan, zoals een kiss & ride-zone. Er wordt verzocht om expliciete vastlegging van rooilijnen, bouwhoogte, schaal en architectuur, en om ontbrekende informatie in het document aan te vullen. Vragen: 1.
Waarom wordt een ontsluiting vanaf het parkeergebouw naar de Rembrandtlaan voorgesteld, ondanks de bestaande verkeersdruk? De Rembrandtlaan is in het Mobiliteitsplan 2035 aangemerkt als gebiedsontsluitingsweg voor onder andere het Van der Palmgebied en is daarmee het meest geschikt voor de ontsluiting van het parkeergebouw. Een ontsluiting via het Van der Palmgebied of de Vondellaan wordt als minder geschikt beschouwd.
2.
Hoe wordt voorkomen dat kruisend verkeer de verkeersveiligheid verder vermindert en elke maatregelen worden genomen tegen overlast door koplampen van voertuigen bij in- en uitrijden? Keuzes met betrekking tot verkeer vallen buiten de scope van het beeldkwaliteitsplan. Dit wordt verder uitgewerkt in het inrichtingsplan, waarin keuzes worden gemaakt om de verkeersveiligheid zoveel mogelijk te garanderen en overlast van koplampen zoveel mogelijk te beperken.
3.
Hoe verhouden de nieuwe rooilijnen zich tot de bestaande situatie? Alle nieuwbouw blijft binnen of direct aansluitend op de bestaande rooilijnen. Alleen twee huidige parkeerterreinen worden bebouwd Het beeldkwaliteitsplan sluit aan bij de rooilijnen zoals vastgelegd in het structuurontwerp “De Willem” (vastgesteld door de raad op 3 maart 2025) en de stedenbouwkundige verkaveling van het Van der Palmgebied (vastgesteld op 3 juli 2025). Dit plan introduceert dus geen nieuwe rooilijnen. Ten opzichte van de huidige situatie:
9/62
• • • •
Het bestaande theater De Willem, het nieuwe onderwijsgebouw, het sportcentrum en de MFA vormen samen één aaneengesloten complex, waarbij de bouwmassa’s direct op elkaar aansluiten. Langs de Rembrandtlaan blijft dit complex binnen de bestaande rooilijn van de huidige school. Het nieuwe onderwijsgebouw komt deels op het westelijke deel van de huidige school en deels op het huidige parkeerterrein bij de Bethlehemkerk. Het sportcentrum sluit aan op de noordzijde van het theater, terwijl de MFA aansluit op het theater (west) en het sportcentrum (zuid).
De nieuwe parkeergarage wordt een losstaand gebouw, dat deels op het huidige parkeerterrein bij de kruising Van der Palmstraat–Rembrandtlaan komt en deels op de locatie van de westvleugel van de bestaande school. 4.
Worden er striktere kaders vastgelegd voor rooilijnen in het beeldkwaliteitsplan en waarom ontbreken doorsnedes aan de zijde van de Rembrandtlaan, terwijl het groene karakter als waardevol wordt benoemd? Rooilijnen en doorsnedes vallen buiten de scope van het beeldkwaliteitsplan. Ze maken onderdeel uit van de stedenbouwkundige verkaveling voor het Van der Palmgebied dat door de gemeenteraad is vastgesteld.
5.
Wat wordt bedoeld met “formeel karakter” aan de zijde van de Rembrandtlaan? Met het “formele karakter” aan de zijde de Rembrandtlaan wordt bedoeld dat deze straat een representatieve en ordelijke uitstraling heeft. Dit kan zich uiten in een duidelijke ruimtelijke structuur, rechte rooilijnen, uniforme bebouwing, hoogwaardige materialen en een verzorgde inrichting van de openbare ruimte. Het formele karakter geeft de straat een meer stedelijke en gestructureerde uitstraling in vergelijking met een informele of meer organische vormgeving.
6.
Wat is de maximale bouwhoogte en hoe wordt de menselijke maat geborgd? De bouwhoogtes maken geen onderdeel uit van het beeldkwaliteitsplan en zijn nog niet vastgelegd. In het ontwerpproces wordt het gebied verder ingevuld met daadwerkelijke bouwhoogtes binnen de kaders van het van de stedenbouwkundige verkaveling voor het Van der Palmgebied wat door de gemeenteraad is vastgesteld.
7.
Hoe wordt de architectonische kwaliteit, zoals gesuggereerd in referentiebeelden, daadwerkelijk vastgelegd? Het beeldkwaliteitsplan borgt de gewenste architectonische kwaliteit niet alleen met sfeeren referentiebeelden, maar vooral door concrete, toetsbare uitgangspunten en regels. Zo wordt gegarandeerd dat de uiteindelijke gebouwen daadwerkelijk de kwaliteit krijgen die met de referentiebeelden wordt beoogd. Dit gebeurt op de volgende manieren: • Het beeldkwaliteitsplan stelt vier bindende kernwaarden vast die richting geven aan de architectonische uitwerking van het Van der Palmgebied.
10/62
• •
In hoofdstuk 2 is een afwegingskader opgenomen dat de samenhang tussen landschap, stedenbouw en architectuur waarborgt. Per thema – zoals maat en schaal, volumeopbouw en geleding, materialisering, kleur, detaillering en kapvormen – zijn concrete richtlijnen en spelregels geformuleerd waaraan elk ontwerp moet voldoen. De Commissie Omgevingskwaliteit (welstand/monumenten) beoordeelt elk definitief ontwerp expliciet aan dit beeldkwaliteitsplan voordat een omgevingsvergunning wordt verleend. Dit geldt zowel voor de landschappelijke inpassing als voor de architectonische uitwerking.
De referentiebeelden geven de gewenste sfeer en ambitie weer, maar de daadwerkelijke borging zit in de bindende tekst, de concrete regels en de verplichte toetsing door de commissie 8.
Hoe wordt voorkomen dat het parkeergebouw een sobere uitstraling krijgt? Het beeldkwaliteitsplan besteedt specifieke aandacht aan gebouwen met een van nature gesloten karakter, zoals het nieuwe parkeergebouw. Op pagina 32 zijn hiervoor twee uitgangspunten opgenomen: • Punt 3: Programma’s met een gesloten karakter, zoals het nieuwe parkeergebouw en het bestaande theater, krijgen bijzondere aandacht voor de geveluitstraling. Aan belangrijke openbare ruimtes (bijvoorbeeld entreegebieden) moeten deze gevels zo open en transparant mogelijk worden vormgegeven. Als volledige transparantie niet haalbaar is, worden de gevels zorgvuldig ingepast in het groen en geïntegreerd met het landschap of afgewerkt met natuurlijke materialen. Dit voorkomt grote dissonanten in de samenhang, met name in het zuidoostelijke deel van de Van der Palmstraat (zone B). • Punt 4: Logistieke elementen, zoals de entree(s) van het nieuwe parkeergebouw en de laad- en losfunctie van het bestaande theater, maken integraal deel uit van de architectuur en/of de landschappelijke inpassing.
9.
Waarom is de eerder voorgestelde kiss & ride-zone niet opgenomen in het beeldkwaliteitsplan? De Kiss & Ride-zone valt buiten de scope van het beeldkwaliteitsplan. Deze wordt meegenomen bij het opstellen van het inrichtingsplan voor de openbare ruimte.
10. Wordt het BKP aangevuld met ontbrekende informatie, zoals doorsnedes en exacte hoogtes?
Doorsnedes, rooilijnen en bouwhoogtes vallen buiten de scope van het BKP. Deze onderdelen zijn opgenomen in het structuurontwerp of worden uitgewerkt tijdens het daadwerkelijke ontwerp van het gebied. Conclusie: Deze inspraakreactie leidt niet tot een aanpassing van het beeldkwaliteitsplan
11/62
BEELDKWALITEITSPLAN VAN DER PALMGEBIED DEEL WELSTANDSEISEN 03 - 12 - 2025
12/62
2
13/62
Inhoud
1.
Inleiding 4
2.
Overkoepelende waarden
3.
Architectuur 10
8
14/62
1. Inleiding 1.1 Doel BKP
1.2 Leeswijzer
Het voorliggende beeldkwaliteitsplan (BKP) vormt het toetsingskader voor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit, voor de verdere architectonische en landschappelijke uitwerking van de locatie Van der Palmgebied. Het BKP legt de ambitie voor deze onderwerpen vast en geeft aanbevelingen en richtlijnen voor de vormgeving van bebouwing en de inrichting van de open(bare) ruimte. Het BKP bestaat uit een deel 1: ruimtelijke kwaliteit en een deel 2: welstandseisen.
Het beeldkwaliteitsplan bestaat uit een inleiding met duiding van de context , een hoofdstuk“Overkoepelende waarden” dat de integraliteit tussen de verschillende onderdelen borgt en een hoofdstuk architectuur met kaders voor de beeldkwaliteit van de gebouwen.
Het beeldkwaliteitsplan is gebaseerd op de eerder opgestelde stedenbouwkundige verkenning en het structuurontwerp voor de locatie. Het BKP beschrijft een integrale opgave voor de gewenste omgevingskwaliteit en architectonische uitgangspunten. Het is als “beleidsregel uiterlijk bouwwerken” vastgesteld als gebiedsuitwerking van de welstandsnota. Mocht er tijdens de ontwikkeling blijken dat er op punten andere inzichten ontstaan, dan wordt eventueel teruggegrepen op de algemene criteria en eventuele andere criteria in de nota. Het gebouwontwerp zal gezien het ambitieniveau een vergelijkbaar resultaat op moeten leveren.
4
1.3 Locatie Van der Palmgebied Het Van der Palmgebied is een centraal gelegen voorzieningencluster in Papendrecht. Het wordt begrensd door de Rembrandtlaan, de Vondellaan, het Vondelpark en de Jacob Catslaan. Door het gebied loopt de Van der Palmstraat. In het gebied liggen aan de westzijde de basisscholen “IKC Beatrix” en “OBS Viermaster”. Aan de oostzijde ligt de bestaande Bethlehemkerk. Op de locatie van het bestaandeWillem de Zwijgercollege komt een nieuw onderwijsgebouw voor voortgezet onderwijs inclusief sport en parkeervoorzieningen.
15/62
Vondellaan
Van der Palmstraat
Rembrandtlaan
n
dtlaa
bran
Rem
at
stra
d
b Jaco
Cats
laan
Van
lm er Pa
Locatie van Van der Palmgebied
aan
dell
Von
16/62
5
1. Inleiding 1.4 Architectonische context Papendrecht heeft een dorps karakter met veelal gezinswoningen en ook flats van 4 a 5 lagen. De bebouwing staat in een stempelstructuur veelal met tuinen aan de openbare ruimte gelegen. Het geheel heeft een groene en ontspannen opzet. De buurten In Papendrecht zijn in verschillende perioden tot stand gekomen. De omgeving Van der Palmgebied is onderdeel van de buurt Westpolder gebouwd in de periode 1960-1970. De buurt bestaat uit gezinswoningen van twee lagen met een kap. De woningen zijn veelal georganiseerd in bouwblokken met voordeuren aan de openbare ruimte en tuinen aan de achterzijde. Aan de zuidzijde van het Van der Palmgebied staan flats van 4 lagen rondom een groen binnengebied. Het Willem de Zwijgercollege maakt deel uit van een zone met publieke voorzieningen. Qua schaal en architectuur vormen deze gebouwen een ensemble in de Westpolder buurt. Het is een uitzondering ten opzichte van de omliggende gezinswoningen en flats. Gezamenlijk met het Vondelpark is het een belangrijke bestemming en markant ensemble van gebouwen en park in de buurt Westpolder.
Van der Palmgebied als onderscheidend cluster qua programma, schaal en architectuur binnen de buurt.
Bethlehemkerk
6
17/62
Aanliggende bebouwing buurt Westpolder
Legenda • Projectgebied • Woningbouw • Voorzieningen • Bedrijven • Bedrijven/kantoren Ligging Van der Palmgebied in relatie tot gebouwde omgeving
18/62
7
2. Overkoepelende waarden Voor een succesvolle inpassing van het voorzieningenprogramma in zijn omgeving is de integraliteit tussen de disciplines van groot belang. Dit hoofdstuk borgt de integraliteit die in het navolgende hoofdstukken wordt behandeld. De overkoepelende waarden staan boven de individuele uitgangspunten voor architectuur.
volumeopbouw/geleding. Het doel is een familie van gebouwen te maken. Ook de mogelijk toekomstige woningbouw naast de Bethlehemkerk zal derhalve in samenhang met de overige (nieuwe) gebouwen in het gebied ontworpen dienen te worden.
Samengevat zijn de overkoepelende waarden en de uitgangspunten voor de integraliteit: 1. Het Van der Palmgebied is een publieke bestemming in de gemeente met onderwijs, sport en cultuur. Het publieke karakter en het feit dat diverse doelgroepen er gebruik van maken moet leesbaar zijn in de uitwerking van architectuur en landschap. 2. De opzet van het Van der Palmgebied is een totaalplan met een sterke samenhang tussen gebouwen en het omliggende landschap. 3. Vanwege de uitzonderlijke schaal, positie en programmering van de nieuwe gebouwen ten opzichte van de omliggende woningbouw heeft het nieuwe programma een bepaalde mate van architectonische vrijheid. Er is niet direct aanleiding voor een architectonische samenhang (materiaal en kleur) tussen de nieuwe gebouwen en de omliggende bestaande woningbouw. Daarbij moet het echter wel rekening houden met de omgeving en geen sterke dissonant zijn. 4. Er is samenhang tussen de (nieuwe) gebouwen onderling qua architectuur materiaal en kleur en
8
19/62
Opgave Van der Palmgebied: sterke samenhang tussen programma en landschap
20/62
9
4. Architectuur 4.1 Kernwaarden Van der Palmgebied Karakteristiek voor het Van der Palmgebied is de samenhang tussen landschap en gebouwde omgeving dat als een “Gesamtkunstwerk” wordt ontworpen. Het gebied bestaat uit een cluster van maatschappelijke functies in een parkachtige omgeving. De nieuwbouw in het Van der Palmgebied voegt zich op een passende en tegelijkertijd onderscheidende manier in de buurt. Passend in de omliggende maat en schaal, onderscheidend in architectuur, kleur en materiaal. Het onderscheidende aspect zit hem in de verzameling van voorzieningen dat als ensemble in de groene zone van het Van der palmgebied is gepositioneerd en daarmee een voorname positie in Papendrecht inneemt. Een viertal kernwaardes zijn sturend voor de verdere architectonische uitwerking van het Van der Palmgebied:
1. Gebouwen in of aan een groene ruimte en met een goede aansluiting op de buurt
1. Gebouwen in of aan een groene ruimte en met een goede aansluiting op de buurt; 2. Aansluiting op de omliggende schaal; 3. Eenduidige en samenhangende architectuur; 4. Een consistente uitwerking.
10
21/62
Zone A
2. Aansluiting op de omliggende schaal
Zone B
3. Eenduidige en samenhangende architectuur
22/62
11
4. Architectuur 4.2 Uitgangspunten kernwaarde 1
12
Vondelpark
Veerweg
Jacob Catslaan
Gebouwen in of aan een groene ruimte en met een goede aansluiting op de buurt 1. De bestaande en nieuwe gebouwen in het Van der Palmgebied hebben de architectonische karakteristiek van objecten in en aan een groene ruimte. Nieuwe gebouwen kennen een compacte volume-opbouw. 2. De architectuur van de nieuwbouw voegt zich naar de ruimtelijke structuur van het gebied. Dit betekent een formeel karakter aan de zijde van de Rembrandtlaan, de Vondellaan en het Vondelpark. Aan de zijde van de centrale loper kent de nieuwbouw een meer uitnodigend karakter. Subtiele verschillen in de gevel dragen bij aan het groene en formele karakter van de Rembrandtlaan. Aan de zijde van de Vondellaan zijn de gebouwen sterk geleed om zo de ontstane buitenruimte als groene ruimte te verankeren in het lineaire, groene karakter van de Vondellaan. Aan de centrale loper voegt de bebouwing zich naar de voetgangerszone met (sub-)entreegebieden voor de diverse programma-onderdelen. 3. De afzonderlijke gebouwen hebben een alzijdige en representatieve uitstraling naar de omliggende hoofdstructuur. Dit houdt onder meer in dat geheel gesloten gevels zoveel mogelijk worden vermeden. 4. De hoeken van het plangebied bieden ruimte voor een verbijzondering. De Bethlehemkerk is zo’n markante hoek binnen het plangebied. De nieuwbouw aan het Vondelpark geeft bijvoorbeeld
Rembrandtlaan
Legenda
Vondellaan
Nieuwbouw Bestaande bebouwing Markante hoeken Entrees
Gebouwen in of aan een groene ruimte en met een goede aansluiting op de buurt aanleiding om de hoek van de nieuwe school te verbijzonderen. 5. Aan de centrale groene loper zijn subtiele accenten mogelijk, zoals bijvoorbeeld een (kleine) sprong in de rooilijn, een groene gevel of een bijzondere detaillering van de gevel. 6. De (hoofd)entrees zijn zichtbaar en liggen herkenbaar aan de hoofdstructuur. De plaatsing van de (hoofd)entrees is cruciaal voor de logistiek vanuit aanloop- en fietsroutes uit de omgeving. Maar ook voor de samenhang van de verschillende bouwvolumes en interne functies. 7. Omdat het binnenterrein van het Willem de 23/62
Karakteristieke zichtpunten Optionele ontwikkeling woningen
Zwijgercollege niet openbaar is en buiten schooltijd wordt afgesloten dient de toe te passen afscheiding qua kleur en transparantie zorgvuldig te worden ingepast in de groene randen van de kavel. 8. Losse programma-onderdelen zoals een (buiten) berging of een gebouwde fietsenstalling worden integraal opgenomen in het hoofdvolume tenzij er vanuit functionaliteit een noodzaak bestaat om een los bijgebouw te maken. In dat geval dient het bijgebouw onderschikt te zijn aan de hoofdvolumes en zorgvuldig te worden ontworpen en gepositioneerd.
Kernwaarde 1. Compacte gebouwen in een groene ruimte
Kernwaarde 2. Zorgvuldige inpassing in ruimtelijke structuur
Kernwaarde 3. Alzijdige en representatieve uitstraling
Kernwaarde 4. Markante hoeken
Kernwaarde 5. Subtiele verschillen in de rooilijn
Kernwaarde 6. Hoofdentrees zijn zichtbaar en herkenbaar aan de hoofdstructuur
24/62
13
4. Architectuur 4.3 Uitgangspunten kernwaarde 2 Aansluiting op de omliggende schaal 1. In maat, schaal en bouwhoogte sluit de nieuwbouw aan bij de omliggende, groene woonomgeving. De volumeopbouw en de geleding van de volumes hebben een schaal met een menselijke maat. Daarnaast borgt de geleding van de volumes een zorgvuldige overgang naar de omgeving. 2. Het complex met het Willem de Zwijger College, de MFA, het bestaande theater en het nieuwe sportprogramma is opgebouwd uit verschillende bouwvolumes die ook als zodanig afleesbaar zijn. Deze afleesbaarheid kan bereikt worden door subtiele verschillen in onder andere bouwhoogte, materialisering en open-dicht verhouding van de gevel. 3. Het MFA en het bestaande theater dienen als eenheid te worden vormgegeven en zijn een zelfstandig geheel ten opzichte van de de school en de sportvoorziening. Indien de gevel van het bestaande theater op basis hiervan wordt aangepast dan zal de continuïteit gezocht moeten worden in kleur, detaillering en materialisering.
14
Parkeer gebouw
Sporthal
MFA
WdZ School
Theater De Willem
Bethlehemkerk
Volume opbouw aansluitend op de omliggende schaal
Legenda Nieuwbouw Bestaande bebouwing Optionele ontwikkeling woningen
25/62
Kernwaarde 1. Eventuele woningbouw sluit qua maat, schaal en bouwhoogte aan op de omgeving
Kernwaarde 1. Volume opbouw met menselijke maat (en schaal die aansluit op de omgeving)
Kernwaarde 2. Verschillende bouwvolumes
26/62
15
3. Architectuur 4.4 Uitgangspunten kernwaarde 3 Eenduidige en samenhangende architectuur Teneinde een heldere definitie van beeldkwaliteit voor gebouwen te krijgen, waarbij samenhang het leidende thema is, wordt het Van der Palmgebied in twee afleesbare zones gesplitst:
Zone A
Zone B
B2
B1
B2
Zone A Zone A bestaande uit de twee gebouwen aan de Jacob Catslaan. De bestaande gebouwen hebben een eigen karakteristiek en doen niet mee in de samenhang van gebouwen in de rest van het gebied. Zone A wordt gekenmerkt door drielaagse schoolgebouwen waarin de toepassing van rode baksteen dominant is met toevoegingen van rode c.q. zwartgekleurde houten gevelafwerkingen. Eventuele nieuwe ontwikkelingen in de toekomst binnen zone A zullen aansluiten op de karakteristieken van de twee bestaande scholen
B1
B2
B1 B1
Eenduidige en samenhangende architectuur
Legenda Nieuwbouw Bestaande bebouwing Optionele ontwikkeling woningen
Zone B Zone B bestaande uit twee groepen gebouwen: • (B1) De bestaande Betlehemkerk, het complex met de nieuwe school en sportvoorziening, en de mogelijk nieuwe woningen; • (B2)Het parkeergebouw en het bestaande theater met daaraan gekoppeld de nieuwe MFA. Deze programma’s vragen om een andere architectonische benadering vanwege het gesloten karakter van de programma’s.
16
27/62
Kernwaarde 1. Rekenschap bestaande karakteristiek gebouwen
Kernwaarde 3. Groene) geveluitstraling gesloten programma’s
Kernwaarde 2. Integratie sportvoorziening
Kernwaarde 3. Inpassing van parkeergebouw in het groen
28/62
Kernwaarde 2. Integratie sportvoorziening
Kernwaarde 3. Geveluitstraling gesloten programma’s
17
4. Architectuur Voor de gebouwen in zone B1 zijn de volgende specifieke uitgangspunten van toepassing: 1. De architectuur van de nieuwe gebouwen (B1) geeft rekenschap van de karakteristieke Bethlehemkerk en voegt zich met name naar de toegepaste materialisering en kleur(toon) van dit gebouw. Eventuele plastiek in de gevels van de nieuwe gebouwen dient daarbij terughoudend te zijn en zorgvuldig te worden afgestemd op de de Betlehemkerk. 2. De nieuwe sportvoorziening verdient bijzondere aandacht wat betreft geveluitstraling. Aan belangrijke openbare ruimtes (bijvoorbeeld entreegebieden) krijgen de gevels zo open en transparant mogelijke uitstraling. Indien dat niet mogelijk is, worden ze zorgvuldig ingepast in het groen en geïntegreerd met het landschap of met natuurlijke materialen bewerkt. Dit om grote dissonanten in de samenhang van met name het deel ten zuidoosten van de Van der Palmstraat (zone B) te voorkomen. Voor de gebouwen in zone B2 zijn de volgende specifieke uitgangspunten van toepassing: 3. Programma’s die van nature een gesloten karakter hebben zoals de nieuwe parkeergebouw en het bestaande theater verdienen bijzondere aandacht wat betreft geveluitstraling. Aan belangrijke openbare ruimtes (bijvoorbeeld entreegebieden) krijgen deze gevels zo open en transparant mogelijke uitstraling. Indien dat niet mogelijk is,
18
worden ze zorgvuldig ingepast in het groen en geïntegreerd met het landschap of met natuurlijke materialen bewerkt. Dit om grote dissonanten in de samenhang van met name het deel ten zuidoosten van de Van der Palmstraat (zone B) te voorkomen. 4. Logistieke elementen zoals de entree(s) van de nieuwe parkeergebouw en de laad- en losfunctie van het bestaande theater zijn integraal onderdeel van de architectuur en/of de landschappelijke inpassing. Voor de gebouwen in zone A als in zone B zijn de volgende uitgangspunten van toepassing: 5. Omdat het voorzieningencluster binnen de woonwijk een bijzondere functie is, mag het in architectuur onderscheidend zijn ten opzichte van de omringende bebouwing, zonder uit de toon te springen. 6. Het gevelontwerp van de afzonderlijke gebouwen draagt bij aan de herkenbaarheid van de gebouwen. Geleding en ritmiek van de gevel zijn belangrijk om een menselijke schaal aan te brengen in het gebouw. De zorgvuldige uitwerking van entrees levert hier een belangrijke bijdrage aan door een uitgesproken articulatie, ze zijn zichtbaar en herkenbaar, passend binnen de algehele architectuur. 7. De verschillende functies binnen het Van der Palmgebied met een onderscheid tussen bestaande en nieuwe programma’s geven aanleiding voor een verscheidenheid in architectuur zonder grote dissonanten tussen de gebouwen onderling. 29/62
Ieder nieuw gebouw heeft daarbij een integrale, eenduidige uitstraling waarbij de verschillende gebouwdelen afzonderlijk afleesbaar zijn. 8. Op de zonbelaste gevels dient de zonwering in principe integraal in het gevelontwerp te zijn verwerkt.
Kernwaarde 3. Inpassing van parkeergebouw in het groen
Kernwaarde 5. Onderscheidende architectuur
30/62
Kernwaarde 6. Geleding en ritmiek
19
4. Architectuur 4.4 Uitgangspunten kernwaarde 4 Een consistente uitwerking 1. Het kleur- en materiaalgebruik binnen zone B draagt bij aan het terughoudende karakter van de nieuwbouw ten aanzien van de bestaande bebouwing, in het bijzonder de Betlehemkerk, en aan een rustig en harmonieus gebouwontwerp. Materialen van de gebouwen in zone B1 zijn overwegend steenachtig, licht van toon en warm in uitstraling. De materialen van de gebouwen in zone B2 zijn overwegend natuurlijk van uitstraling en/of worden voorzien van groene gevels. 2. De toe te passen materialen zijn onderhoudsarm en kennen een levensduur die zoveel mogelijk gelijk staat aan de beoogde levensduur van het gebouw. Hierbij wordt zoveel mogelijk ingezet op het gebruik van circulaire en biobased materialen. 3. De nieuwbouw is karakteristiek met duurzame materialen en een herkenbare, robuuste en toekomstbestendige detaillering. De raamtypologie van de gevels van de school dient dusdanig zijn dat het gebouw als schoolgebouw herkenbaar is. De mogelijk toekomstige woningbouw naast de Bethlehemkerk kan worden uitgevoerd met een terugspringende bovenste laag. Indien terugspringend kan de bovenste laag in een alternatieve, robuuste materialisering woprden uitgevoerd. 4. Het dak (indien zichtbaar) draagt als vijfde gevel bij aan de alzijdigheid en versterkt het onderscheidende karakter van het volume in de wijk.
Het dakvlak wordt 20
mee ontworpen met het duurzame karakter van de nieuwbouw. Het toepassen van een groendak wordt aangemoedigd, zowel vanuit een esthetische als een duurzame kwaliteit met de opvang en vertraagde afvoer van het hemelwater en het stimuleren van de biodiversiteit. De hemelwaterafvoer wordt geïntegreerd in het gebouwontwerp en sluit aan op een duurzame vorm van waterberging en -afvoer. 5. Behoud van biodiversiteit en leefbaarheid door middel van voorzieningen ten behoeve van gebouw bewonende vogels of vleermuizen (nestkasten, gevelbegroeiing etc.) is een belangrijk uitgangspunt in het ontwerp. Deze voorzieningen dienen in samenhang met de architectuur worden ontworpen. 6. Zonnepanelen zijn integraal onderdeel van het ontwerp, indien zichtbaar vanaf het openbaar gebied of vanuit de omringende bebouwing. Eventuele PV-panelen dienen gegroepeerd en geordend te worden toegepast. 7. Technische installaties, zoals luchtbehandelingskasten, rooken ventilatiekanalen, etc. moeten architectonisch integraal in het ontwerp zijn meegenomen. 8. Er dient aandacht te zijn voor de positionering en materialisatie van de naamsaanduiding en het in losse letters aanbrengen van de naam op de gevel zoals dat bijvoorbeeld bij het nieuwe schoolgebouw en de MFA aan de orde zal zijn.
31/62
Kernwaarde 1. terughoudend kleur en materiaalgebruik
Kernwaarde 3. Terugspringende bovenste laag in de mogelijk nieuwe woningbouw
Kernwaarde 3. duurzame materialen en een robuuste detaillering
Kernwaarde 5/7/8. Groendak met integratie van PV-panelen en technische installaties
Kernwaarde 7. Behoud van biodiversiteit door integratie in gebouwschil
Kernwaarde 9. naamsaanduiding gebouwen middels open belettering
32/62
21
Colofon Dit beeldkwaliteitsplan is in opdracht gedaan van de gemeente Papendrecht en in samenwerking tussen Basic City A+U, Studio RTM en de gemeente Papendrecht tot stand gekomen. © December 2025 22
33/62
34/62
23
35/62
BEELDKWALITEITSPLAN VAN DER PALMGEBIED DEEL RUIMTELIJKE KWALITEIT 03 - 12 - 2025
36/62
2
37/62
Inhoud
1.
Inleiding 4
2.
Overkoepelende waarden
12
3.
Landschap en stedenbouw
14
38/62
1. Inleiding 1.1 Doel BKP
1.2 Leeswijzer
Het voorliggende beeldkwaliteitsplan (BKP) vormt het toetsingskader voor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit, voor de verdere architectonische en landschappelijke uitwerking van de locatie Van der Palmgebied. Het BKP legt de ambitie voor deze onderwerpen vast en geeft aanbevelingen en richtlijnen voor de vormgeving van bebouwing en de inrichting van de open(bare) ruimte. Het BKP bestaat uit een deel 1: ruimtelijke kwaliteit en een deel 2: welstandseisen.
Het beeldkwaliteitsplan deel ruimtelijke kwaliteit, bestaat uit een inleiding met duiding van de context en beoogde ontwikkelingen, een hoofdstuk “Overkoepelende waarden” dat de integraliteit tussen de verschillende onderdelen borgt en een hoofdstuk landschap.
Het BKP borgt de integraliteit tussen landschap en architectuur. Het beeldkwaliteitsplan is gebaseerd op de eerder opgestelde stedenbouwkundige verkenning en het structuurontwerp voor de locatie. Het BKP beschrijft een integrale opgave voor de gewenste omgevingskwaliteit en architectonische uitgangspunten. Het is als “beleidsregel uiterlijk bouwwerken” vastgesteld als gebiedsuitwerking van de welstandsnota. Mocht er tijdens de ontwikkeling blijken dat er op punten andere inzichten ontstaan, dan wordt eventueel teruggegrepen op de algemene criteria en eventuele andere criteria in de nota. Het gebouwontwerp zal gezien het ambitieniveau een vergelijkbaar resultaat op moeten leveren.
4
1.3 Locatie Van der Palmgebied Vondellaan
Het Van der Palmgebied is een centraal gelegen voorzieningencluster in Papendrecht. Het wordt begrensd door de Rembrandtlaan, de Vondellaan, het Vondelpark en de Jacob Catslaan. Door het gebied loopt de Van der Palmstraat. In het gebied liggen aan de westzijde de basisscholen “IKC Beatrix” en “OBS Viermaster”. Aan de oostzijde ligt de bestaande Bethlehemkerk. Op de locatie van het bestaandeWillem de Zwijgercollege komt een nieuw onderwijsgebouw voor voortgezet
39/62
Van der Palmstraat
Rembrandtlaan
n
dtlaa
bran
Rem
at
stra
d
b Jaco
Cats
laan
Van
lm er Pa
Locatie van Van der Palmgebied
aan
dell
Von
40/62
5
1. Inleiding 1.4 Landschappelijke context
eg erw
De hoofdontsluiting van Papendrecht is een orthogonale structuur bestaande uit lanen en straten, die ruim en groen zijn ingericht. De Burgemeester Keijzerweg en loodrecht daarop de Veerweg zijn de hoofdwegen binnen deze structuur. De Rembrandtlaan en de Vondellaan zijn onderdeel van deze orthogonale structuur en ontsluiten het Van der Palmgebied via de noord, - en zuidzijde. De Rembrandtlaan is een ruim opgezette groene straat met een monumentaal karakter. Bebouwing staat op ruime afstand van de rijbanen. De groene bermen met bomenrijen geven de straat een ontspannen karakter. De Vondellaan heeft eveneens een monumentaal karakter door de waterpartij en de (dubbelle) bomenrij die aan de zijde van het Van der Palmgebied ligt. Gezinswoningen liggen met ruime voortuinen aan de laan.
Noord
Ve
Het Van der Palmgebied ligt centraal in Papendrecht op circa 500m van het centrum. Het is prachtig gelegen in de groene zone die is opgespannen tussen de Veerweg en de rivier (“de groene drager”). Deze groene ruimte is onderdeel van het netwerk van parken in Papendrecht. Het Vondelpark is een mooi voorbeeld van een jaren 60-70 park met een strakke uitstraling. De watergang aan de Vondellaan is onderdeel van het netwerk van hoofdwatergangen.
Van der Palmgebied als onderdeel van de “groene drager” tussen Veerweg en Rivier
Rembrandtlaan
6
41/62
Vondelpark
“Gr
oe
ne
dra
ge
r”
Vee
rwe
g
Noord
Legenda • Projectgebied • Park • Bos • Groen rondom A15 en N3 • Veenweide • Schrale graslanden en ecozone • Overige groengebieden • Groene drager • Groene straten en lanen • Fietspaden • Geplande fietspaden • Recreatieve wandelpaden • Snelweg • Regionale weg • Doorgaande lokale wegen • Gebiedsontsluitingswegen • Hoofdwatergang Ligging Van der Palmgebied in relatie tot landschap en ontsluiting
42/62
7
1. Inleiding 1.5 Architectonische context Papendrecht heeft een dorps karakter met veelal gezinswoningen en ook flats van 4 a 5 lagen. De bebouwing staat in een stempelstructuur veelal met tuinen aan de openbare ruimte gelegen. Het geheel heeft een groene en ontspannen opzet. De buurten In Papendrecht zijn in verschillende perioden tot stand gekomen. De omgeving Van der Palmgebied is onderdeel van de buurt Westpolder gebouwd in de periode 1960-1970. De buurt bestaat uit gezinswoningen van twee lagen met een kap. De woningen zijn veelal georganiseerd in bouwblokken met voordeuren aan de openbare ruimte en tuinen aan de achterzijde. Aan de zuidzijde van het Van der Palmgebied staan flats van 4 lagen rondom een groen binnengebied. Het Willem de Zwijgercollege maakt deel uit van een zone met publieke voorzieningen. Qua schaal en architectuur vormen deze gebouwen een ensemble in de Westpolder buurt. Het is een uitzondering ten opzichte van de omliggende gezinswoningen en flats. Gezamenlijk met het Vondelpark is het een belangrijke bestemming en markant ensemble van gebouwen en park in de buurt Westpolder.
Van der Palmgebied als onderscheidend cluster qua programma, schaal en architectuur binnen de buurt.
Bethlehemkerk
8
43/62
Aanliggende bebouwing buurt Westpolder
Legenda • Projectgebied • Woningbouw • Voorzieningen • Bedrijven • Bedrijven/kantoren Ligging Van der Palmgebied in relatie tot gebouwde omgeving
44/62
9
1. Inleiding 1.6 Programma Van der Palmgebied Op de locatie van het bestaande Willem de Zwijgercollege komt een nieuw onderwijsgebouw voor voortgezet onderwijs en sportvoorzieningen. Het bestaande theater is geen onderdeel van de ontwikkeling “VO + sport”. Het theater en de nieuwe MFA worden geïntegreerd in de ontwikkeling van het gebied.
Centraal in het gebied liggen momenteel buitensportvelden en een clubgebouw. De buitensportvelden worden onderdeel van de nieuwe inrichting van de buitenruimte en het clubgebouw wordt onderdeel van de nieuwbouw.
Parkeer gebouw
IKC Beatrix
Sport
MFA Jacab catslaan
Naast het nieuwe onderwijsgebouw komt een parkeergebouw om aan de parkeervraag te kunnen voldoen.
Rembrantlaan
School
Theater De Willem
Vondelpark
Buitensport
OBS Viermaster Bethlehemkerk
Vondellaan
Het bestaande parkeerterrein naast de Bethlehemkerk, het zalencentrum en de domineeswoning zijn aangeduidt als optionele ontwikkellocatie voor woningbouw. Met de Bethlehemkerk is de intentie tot samenwerking afgesproken. De haalbaarheid voor woningbouwontwikkeling zal worden onderzocht.
Bestaand en toekomstig programma Van der Palmgebied Legenda
• • • • • •
De nieuwe programmatische opzet is het resultaat van de stedenbouwkundige verkaveling voor het Van der Palmgebied. De tekening op deze pagina geeft de gewenste posities van functies weer.
10
45/62
Nieuwbouw Bestaande bebouwing Optionele ontwikkeling Voetgangersgebied Groen Water
1.7 Ontsluiting Van der Palmgebied Het Van der Palmgebied ligt centraal in Papendrecht en is voor fietsers en voetgangers van alle kanten goed bereikbaar. Voor de fiets zijn de Rembrandtlaan en de Jacob Catslaan de belangrijkste toegangszijde. Met de auto is de locatie zowel vanaf de Rembrandtlaan als vanaf de Vondellaan bereikbaar.
De fietsenstalling voor het nieuwe onderwijsprogramma is gesitueerd nabij de hoofdentree van het Willem de Zwijger aan de oostzijde van het gebied. De locatie voor het fietsparkeren, het theater, de MFA en de sportvoorziening is onderdeel van de ontwerpopgave voor de buitenruimte. De Van der Palmstraat wordt autovrij. Het wordt een centrale loper in het gebied voor voetgangers die de verschillende programma’s ontsluit. Voetgangers hebben vanaf de omliggende straten en vanaf het Vondelpark toegang tot de centrale loper. De inprikker vanaf de Vondellaan is voor auto en voetganger.
Parkeer gebouw
IKC Beatrix
Sporthal
MFA Jacab catslaan
Het parkeren van bezoekers en personeel van de voorzieningen zal in de toekomst plaats vinden in een nieuw parkeergebouw aan de Rembrandtslaan. Het parkeerterrein naast de Bethlehemkerk is bereikbaar vanaf de Vondellaan.
Rembrantlaan
School
Theater De Willem
Van der Palmstraat
OBS Viermaster Bethlehemkerk
Vondellaan
Toekomstige ontsluiting Van der Palmgebied Legenda
• • • • • • • 46/62
Autoweg Fietsroute Voetgangersroute Voetgangersgebied Parkeergebouw Parkeerterrein
• • • • •
Nieuwbouw Optionele ontwikkeling Entrees Indicatieve entree garage Indicatieve entree fietsenstalling
Indicatie fietsenstalling 11
2. Overkoepelende waarden Voor een succesvolle inpassing van het voorzieningenprogramma in zijn omgeving is de integraliteit tussen de disciplines landschap en architectuur van groot belang. Dit hoofdstuk borgt de integraliteit tussen landschap en architectuur. De overkoepelende waarden staan boven de individuele uitgangspunten voor landschap en architectuur. Samengevat zijn de overkoepelende waarden en de uitgangspunten voor de integraliteit: 1. Het Van der Palmgebied is een publieke bestemming in de gemeente met onderwijs, sport en cultuur. Het publieke karakter en het feit dat diverse doelgroepen er gebruik van maken moet leesbaar zijn in de uitwerking van architectuur en landschap. 2. Het Van der Palmgebied is onderdeel van een “groene drager” tussen de Veerweg en de rivier, die zich uitstrekt tussen de rivier en de Veerweg, en verder naar het oosten tot aan de spoorbrug. De “groene drager” bestaat uit een reeks van ruimtes die als een “Engelse drop” gelezen kunnen worden. Elke ruimte heeft een samenhangende opzet met een eigen karakter, programma en inrichting. 3. De opzet van het Van der Palmgebied is een totaalplan met een sterke samenhang tussen gebouwen en het omliggende landschap. 4. In de programmering en inrichting van de buitenruimte moet een balans worden gezocht tussen rust en roering. Tussen groen (klimaatadaptief/ biodivers) en verhard/actief.
12
5. De programmering en inrichting van de buitenruimte bedient de publieke programma’s (onderwijs, sport, cultuur) in het gebied en heeft door de dag heen een divers gebruik. 6. Vanwege de uitzonderlijke schaal, positie en programmering van de nieuwe gebouwen ten opzichte van de omliggende woningbouw heeft het nieuwe programma een bepaalde mate van architectonische vrijheid. Er is niet direct aanleiding voor een architectonische samenhang (materiaal en kleur) tussen de nieuwe gebouwen en de omliggende bestaande woningbouw. Daarbij moet het echter wel rekening houden met de omgeving en geen sterke dissonant zijn. 7. Er is samenhang tussen de (nieuwe) gebouwen onderling qua architectuur materiaal en kleur en volumeopbouw/geleding. Het doel is een familie van gebouwen te maken. Ook de mogelijk toekomstige woningbouw naast de Bethlehemkerk zal derhalve in samenhang met de overige (nieuwe) gebouwen in het gebied ontworpen dienen te worden. 8. Op een slimme manier worden opgaves gekoppeld. Bijvoorbeeld bij het maken van goede overgangen tussen gebouw en buitenruimte en de koppeling van duurzaamheidsopgaves als groene gevels. 9. Het projectgebied raakt aan een aantal opgaves/ belangen van de gemeente. Bijvoorbeeld de aansluiting op de Rembrandtlaan en de nieuwe inrichting van het openbaar gebied.
Binnen de verdere uitwerking van het project dienen gemeente en school gezamenlijk op te trekken rondom deze 47/62
opgaves en dienen nadere afspraken te worden gemaakt. Het BKP leent zich (in dit stadium) niet om uitgangspunten op deze raakvlakken duidelijk vast te leggen.
Rivier
Jacob Catslaan
Douwes Dekker
Van der Palmgebied
Veerweg
Vondelpark
“Engelse drop” principe: een reeks van ruimtes tussen de Veerweg en de rivier, waarbij elke ruimte een eigen karakter heeft.
Opgave Van der Palmgebied: sterke samenhang tussen programma en landschap
48/62
13
3. Landschap en stedenbouw 3.1 Kernwaarden Van der Palmgebied
14
Vondelpark
Veerweg
1. Versterken van de structuur van het gebied en het in samenhang ontwerpen van de buitenruimte. Het Van der Palmgebied kan daarbij als een eigen herkenbare ruimte worden ingericht ten opzichte van het Vondelpark (Engelse drop principe). Bij het versterken van de structuur van het gebied gaat het met name om het respecteren en versterken van de bestaande randen en het ontwerpen van een nieuwe coherente interne structuur. 2. Het ontwerpen van een publieke bestemming met onderwijs, sport en cultureel programma dat door diverse doelgroepen wordt gebruikt. Het publieke karakter moet bij de inrichting van de buitenruimte leesbaar zijn met ontmoeting,- en verblijfsruimtes. 3. Een klimaatadaptieve en natuurinclusieve inrichting van het landschap.
Rembrandtlaan
Jacob Catslaan
Karakteristiek voor het Van der Palmgebied is de samenhang tussen landschap en gebouwde omgeving dat als een totaalplan wordt ontworpen. Het gebied bestaat uit een cluster van maatschappelijke functies in een groene omgeving. Een drietal kernwaardes zijn sturend voor de verdere landschappelijke inrichting van het Van der Palmgebied:
Vondellaan Entree vanuit centrum 1. Versterken structuur gebied
49/62
2. Inrichting en gebruik buitenruimte van een publieke bestemming
3. Klimaatadaptieve en natuurinclusieve inrichting van het landschap
50/62
15
3. Landschap en stedenbouw 3.2 Uitgangspunten kernwaarde 1 Versterken structuur gebied Rembrandtlaan
16
Vondelpark
Veerweg
Jacob Catslaan
1. Het Van der Palmgebied wordt als een eigen herkenbare ruimte ingericht in dialoog met het Vondelpark (Engelse drop principe). De nieuwe interne structuur wordt coherent ontworpen. 2. De continue groene zone rondom het Van der Palmgebied is belangrijk en wordt waar mogelijk versterkt. Het programma in het gebied staat vrij in een groene ruimte. 3. Een goede aansluiting op de Rembrandtlaan. Het groene en formele karakter van de Rembrandtlaan blijft gehandhaafd. De ruimte tussen de rooilijn en Rembrandtlaan wordt zoveel als mogelijk groen ingericht. 4. Een goede aansluiting op de Vondellaan. Het groen/ blauwe en informele karakter van de Vondellaan blijft gehandhaafd. De karakteristieken van de waterkant worden versterkt en benut. 5. De centrale loper over de Van der Palmstraat wordt een voetgangers georiënteerde ruimte, die wordt aangesloten op de omgeving. Mogelijk wordt de loper doorgezet in het Douwes Dekkergebied aan de westzijde. 6. Vanaf de hoofdstructuur die het Van der Palmgebied ontsluit worden aantrekkelijke en herkenbare entreegebieden gemaakt.
Vondellaan
Versterken structuur gebied
Legenda
• • • •
Vondelpark en Vondellaan Waterkant Centrale loper Private buitenruimte/ entreegebied
• • • •
51/62
Entrees Bestaande bomen Hoofdwegen Entree vanuit centrum
Kernwaarde 1. Nieuw (eigen) herkenbaar landschap naast het bestaande Vondelpark
Kernwaarde 2. Continue groene zone rondom het gebied
Kernwaarde 3. Aansluiten op groene formele karakter Rembrandtlaan
Kernwaarde 4. Aansluiten op groen/blauwe informele karakter Vondellaan
Kernwaarde 5. Centraal autovrij en groen voetgangersgebied maken
Kernwaarde 6. Aantrekkelijke entreegebieden maken
52/62
17
3. Landschap en stedenbouw 3.3 Uitgangspunten kernwaarde 2 Inrichting en gebruik buitenruimte van een publieke bestemming 1. De programmering en inrichting van de buitenruimte bedient de publieke programma’s (onderwijs, sport, cultuur) in het gebied en heeft door de dag heen een divers gebruik. De programmering en inrichting van de buitenruimte wordt in samenhang ontworpen. 2. In de programmering en inrichting van de buitenruimte moet een balans worden gezocht tussen rust en roering. Tussen groen (klimaatadaptief/ biodivers) en verhardt/actief. 3. De centrale loper is een autovrij gebied waar groen en verblijven de basis vormen. De loper krijgt een gecombineerde inrichting van verharde en groene ruimtes. De continuïteit van de oostwest voetgangersroute wordt daarbij geborgd. De toegangsroutes tot de loper zijn een integraal onderdeel van het ontwerp. Mogelijk logistiek verkeer (bv. hulpdiensten, bevoorraden) over de loper wordt geïntegreerd met de inrichting. 4. Aan de zijde van de Vondellaan krijgt de waterkant een natuurlijke inrichting. Op een select aantal plekken is verblijven aan het water mogelijk. 5. Fietsenstallingen en een eventueel parkeerterrein zijn integraal onderdeel van de openbare ruimte. De inpassing gebeurt zorgvuldig en past binnen de karakteristiek van het gebied. Afscheidingen worden mogelijk met hagen vormgegeven, ook is er ruimte voor bomen. 18
Vondelpark
Inrichting en gebruik gebied 6. Aandacht bij de inpassing van de fietsenstalling aan de oostzijde, hier ligt een bergbezinkbasin. Hier kan geen groen/verkeer/fietsen op worden aangebracht. 7. De buitensportvelden zijn integraal onderdeel van het openbare ruimte ontwerp. Het is een herkenbare activiteit binnen de groene opzet van het Van der Palmgebied. Afscheidingen worden integraal ontworpen met de inrichting van het landschap. 8. Entreegebieden van de nieuwe programma’s worden aantrekkelijk vormgegeven en geïntegreerd met de inrichting van de openbare ruimte. Hier is ruimte voor ontmoeten en verblijven. 9. Overgangen tussen gebouwen openbare ruimte worden zorgvuldig en integraal vormgegeven. 53/62