Samenlevingsvisie Papendrecht.pdf



Samenlevingsvisie Papendrecht Samen doen - Samen leven



 Samenvatting In deze samenlevingsvisie kijken we 20 jaar vooruit. Hoe willen we dan dat de samenleving eruitziet in Papendrecht? Via welke weg gaan we daar komen en hoe maken we onderweg de juiste keuzes? Hoe kijken we hier als gemeente naar, wat is onze rol en wat verwachten we van onze inwoners en partners? In Papendrecht willen we dat het goed gaat met onze inwoners en dat iedereen mee kan doen aan de samenleving. Dat betekent voor ons als gemeente, dat inwoners zich veilig kunnen voelen en zeker kunnen zijn van een dak boven hun hoofd en voldoende inkomen. Daar stopt het niet. Om mee te kunnen doen, is het belangrijk dat inwoners zich gezond en fit voelen en mensen om zich heen hebben. Het is belangrijk om gezien te worden, erbij te horen en van betekenis te zijn voor elkaar. We willen dat onze inwoners de kansen en mogelijkheden krijgen om dát te doen waar ze gelukkig van worden en waarmee ze hun talenten kunnen ontwikkelen. Dit is onze visie op samen leven in Papendrecht. Een visie over alle sociale aspecten die onze verschillende inwoners raken. Als gemeente hebben en voelen we een verantwoordelijkheid om hieraan bij te dragen, samen met onze partners. Inwoners die het zelf of met hulp van anderen niet helemaal redden, daarvan willen we dat ze ook in de toekomst, zeker kunnen zijn van hulp, vanuit onze

Samenvatting

wettelijk taken. Om dat voor elkaar te krijgen, is verandering nodig. In Papendrecht is veel goed geregeld, hebben we een rijk verenigingsleven en meerdere actieve gemeenschappen. Maar we weten ook dat er straks te weinig hulpverleners zijn voor het aantal inwoners dat hulp nodig heeft. Onder andere door de dubbele vergrijzing. Daarnaast hebben we geen onbegrensde financiële mogelijkheden. We kunnen daarom niet op alle vlakken doorgaan op de manier waarop we het nu doen. Daarom bepalen we de gemeentelijke inzet via drie sporen: 1.

Inwoners vormen de samenleving: Over het algemeen redden mensen zich goed en helpen inwoners elkaar waar nodig, zowel georganiseerd als ongeorganiseerd. We zetten ons in om dat te behouden, versterken en vergroten. Inwoners die zich inzetten als mantelzorger en vrijwilliger, inwoners die zich samen organiseren, naar elkaar om kijken en de buurt leefbaar maken en houden. Dat is onze ambitie en dat hebben we nodig. Als gemeente zijn we meer dan nu in de buurt van onze inwoners. We signaleren, zijn aanspreekbaar en faciliteren initiatieven van inwoners. Daarnaast zorgen we samen met onze partners, dat inwoners die dat nodig hebben, vlot de weg naar hulpverlening vinden.

2.

Voorkomen van problemen: We gaan aan de slag met kernproblemen van inwoners. Dat zijn de onderliggende oorzaken of aanleidingen voor andere problemen. We zoeken op basis van wetenschappelijke inzichten, data, ervaringen en gesprekken doorlopend naar deze aanleiding en onderliggende oorzaken van problemen. Wat zit achter problemen zoals gevoelens van eenzaamheid, onveilig voelen, niet mee kunnen doen of zich niet vitaal voelen? Het doel van onze acties is om een blijvend positief effect te bereiken voor de inwoner en lagere (zorg)kosten op de lange duur. Onze inzet kan door de tijd heen wisselen. Bij de acties die we willen ondernemen, stellen we de vraag: ‘lossen we een symptoom op of de onderliggende oorzaak?’. Soms is inzet op allebei nodig.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

2

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 situatie hebben meegemaakt. Bij het geven van deze steun hebben we te maken met het spanningsveld tussen niet te snel, te veel hulp willen geven, tegenover op tijd de juiste hulpverlening bieden.

3.

Professionele hulpverlening bieden aan inwoners in een kwetsbare positie, vanuit onze wettelijke taken, is belangrijk. Om dat te kunnen blijven doen, gaan we het daar waar mogelijk verminderen of afbouwen. We bieden groepsgerichte ondersteuning aan onze inwoners, tenzij duidelijk is dat dit niet voldoende is. Dit past bij onze visie op 'samen leven', dus weg van de individualisering. Daar waar mogelijk vragen we inwoners om hier een rol in te spelen, in combinatie met professionele hulpverlening. Dit kan door de inzet van maatjes en ervaringsdeskundigen. Maar ook door te helpen bij het bouwen van een netwerk dat de inwoner steun geeft en dat blijvend is, ook als de hulpverlening klaar is.

Naast een veranderende inzet, zien we een aantal kernproblemen die blijvende aandacht nodig hebben. De eerste hiervan is dat verschillende inwoners zich buitengesloten voelen en niet overal aan mee kunnen doen. Dit komt door het hebben van een laag inkomen, het ervaren van een beperking of door anders te zijn dan de rest. Een tweede kernprobleem is dat niet alle inwoners de vaardigheden die ze nodig hebben vanuit hun omgeving aanleren. We gaan inwoners die dat nodig hebben, helpen door het leren van vaardigheden en het aanbieden van kennis om zich te redden in onze samenleving. Onze inzet gaat naar die groepen inwoners, die hier ondersteuning bij nodig hebben. Met speciale aandacht voor kinderen en hun ouders, zetten we een stap in het doorbreken van intergenerationele problematiek. Het laatste kernprobleem dat onze aandacht krijgt, is het aanwezig zijn van veel ongezonde verleidingen. We willen de gevolgen van een ongezonde leefstijl voorkomen. Dit doen we door, met onze partners, gezonde keuzes makkelijk te maken en waar mogelijk ongezonde verleidingen te beperken.

Aan onze inwoners vragen we naar elkaar om te zien en zich in te (blijven) zetten voor elkaar. Maatschappelijke betrokkenheid van jong tot oud is één van onze belangrijkste waardes. De inwoners gaan merken dat we hen hierbij faciliteren. Dat start met elkaar ontmoeten en luisteren naar wat inwoners hiervoor nodig hebben.

Zorgen voor ondersteuning: Professionele hulp is geen onderdeel van het 'gewone' leven. Maar we weten dat een kleinere groep inwoners, professionele ondersteuning nodig heeft, om te zorgen dat het goed met ze gaat en dat ze mee kunnen blijven doen. Tijdelijk of blijvend. Daar blijven we ons voor inzetten. Het gaat om problemen met werk en inkomen en het vinden van een goede daginvulling. Ook gaat het om ondersteuning om (zelfstandig) thuis te blijven wonen en kinderen en jongeren met problemen hulp te bieden. Tot slot gaat het om steun voor inwoners die een onveilige

Als gemeente houdt dit in dat we doorgaan met veel van wat we al doen. Tegelijk kijken we realistisch naar de wereld om ons heen. In de uitvoering van deze visie blijven we keuzes maken. Alleen dan houden we de zorg voor de inwoners in een kwetsbare positie uitvoerbaar en betaalbaar. Hiervoor gebruiken we als kader deze samenlevingsvisie, die ons helpt de goede afwegingen te maken en ons te blijven richten op investeringen met een blijvend effect. Als gemeente zijn we in de toekomst meer bezig met het maken en uitvoeren van concrete plannen met onze partners, dan met het maken van beleidskaders.

Samenvatting

Onze partners vragen we om zich met ons in te zetten op dezelfde ambitie, via dezelfde sporen. Want geen enkele organisatie kan dit alleen. Als gemeente pakken we de regie op de samenwerking op basis van gezamenlijke opgaven. We laten ons zien als betrouwbare en strategische partner.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

3

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 Leeswijzer De samenlevingsvisie bestaat uit de volgende vijf hoofdstukken:

In hoofdstuk 4 werken we drie sporen uit waarmee we aan onze ambitie gaan werken.

1. Inleiding 2. Papendrecht en de wereld eromheen 3. Onze ambitie 4. De ontwikkeling richting onze ambitie 5. Uitvoeringsstrategie

In hoofdstuk 5 staat hoe we verder gaan na vaststelling van de samenlevingsvisie. We beschrijven hoe we keuzes gaan maken met een afwegingskader. Hoe we willen samenwerken met onze inwoners en partners. En hoe we de samenlevingsvisie uit gaan voeren.

In hoofdstuk 1 vertellen we hoe en waarom deze samenlevingsvisie tot stand is gekomen. In hoofdstuk 2 kijken we naar de huidige samenleving en sociale aspecten van Papendrecht. Wat doen we allemaal al? Waar zijn we trots op? Daarnaast noemen we de uitdagingen waar we mee te maken krijgen.

In deze visie maken we geen gebruik van verwijzingen naar diverse bronnen in de tekst. Daarmee houden we de teksten fijn leesbaar. De gebruikte bronnen staan in de bronnenlijst. Alleen bij het gebruik van data in de visie voegen we de bron direct toe.

In hoofdstuk 3 beschrijven we de ambitie van de gemeente voor de samenleving in Papendrecht.

Leeswijzer

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

4

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk





Inhoudsopgave

Klik op de knoppen om te navigeren naar de verschillende hoofdstukken

Samenvatting

Leeswijzer

Begrippenlijst

Bronnenlijst

Kaders en plannen

1. Inleiding

2. Papendrecht en de wereld eromheen

3. Onze ambitie

4. De ontwikkeling richting onze ambitie

5. Uitvoeringsstrategie

Inhoudsopgave

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

5

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk





1.

Inleiding

Welke rol heeft de gemeente?

Wie heeft meegepraat?

Waar gaat het over?

Hoe gaat de uitvoering?



 Deze samenlevingsvisie gaat over de samenleving in Papendrecht. We kijken met een brede blik naar alle aspecten die het samen leven van onze inwoners raken. Papendrecht is een middelgrote gemeente die zich kenmerkt door een rijk verenigingsleven, actieve gemeenschappen en twee middelbare scholen. In vergelijking met andere gemeentes hebben we te maken met relatief meer inwoners boven de 65 en de daarmee gepaarde zorgen over de krappe arbeidsmarkt. Ook zien we relatief meer hoogrisicojongeren (criminaliteit), is overgewicht een sterk aanwezig probleem onder verschillende leeftijdsgroepen en zijn gevoelens van eenzaamheid afgelopen jaren toegenomen, vooral bij jongeren.

Op die manier werken we met dezelfde ambitie en kunnen we slagvaardig en doelgericht samenwerken. Met onze partners bedoelen we alle organisaties met wie we in Papendrecht samenwerken aan de onderwerpen die in deze visie staan. Informeel of formeel georganiseerd, professionele organisaties en vrijwilligersorganisaties, gemeenschappen, kerken en organisaties die van ons een opdracht krijgen en organisaties die op een andere manier hun opdracht en financiering krijgen.

Door te kiezen voor een brede samenlevingsvisie laten we als gemeente zien dat dé inwoner niet bestaat en dat we inwoners niet in hokjes kunnen en willen plaatsen. De visie past bij de huidige tijd. Een tijd waarin we ons steeds bewuster zijn van hoe onderwerpen elkaar raken en met elkaar samenhangen. Deze visie is de opvolger van het Kompas Sociaal Domein (2021-2024) en het kader voor alle sociale aspecten van de samenleving. Daarmee is deze visie breder dan het Kompas was. Samen met inwoners en partners bouwen we aan een samenleving waarin het goed gaat met iedereen en iedereen mee kan doen. De samenlevingsvisie heeft elementen in zich van onze huidige beleidskaders. Daarnaast geeft het een beweging aan die nodig is om onze ambitie te bereiken. Om die beweging in te kunnen zetten, kijken we naar de lange termijn. Met deze visie kunnen we duidelijke keuzes maken voor inzet met een blijvend effect voor onze inwoners. We bewegen daarbij tussen mooie ambities en de weerbarstige werkelijkheid. We zijn idealistisch en realistisch. Deze visie, is de samenlevingsvisie van gemeente Papendrecht en geldt voor de gehele organisatie. Van uitvoering tot beleid, van bestuurders tot gemeenteraadsleden. Voor onze inwoners en partners zijn we één gezicht. Dat betekent dat 'we' in deze visie staat voor 'de gemeente in haar totaliteit'.

Met de gehele organisatie werken we vanuit de samenlevingsvisie. We vragen hetzelfde van onze partners en verwerken de visie in onze opdrachten en subsidievoorwaarden.

1.

Inleiding

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

7

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 1.1 Omvang van de samenlevingsvisie De samenlevingsvisie gaat over alles wat inwoners op sociaal vlak raakt. In de bijlage Kaders en plannen staan alle huidige wetten, regionale en lokale kaders en plannen, die bij deze visie horen. De visieelementen uit deze bestaande visies waren mede inspiratie voor deze samenlevingsvisie. Uitzondering hierop zijn alle fysieke aspecten (openbare ruimte en gebouwen) die de sociale structuur van Papendrecht raken. Deze staan in de omgevingsvisie. De samenlevingsvisie en de omgevingsvisie zijn gelijkwaardig aan en verweven met elkaar. Fysieke projecten hebben meestal een sociale aanleiding en/of effect. Sociale vraagstukken hebben met regelmaat een fysiek element. Voorbeeld Wil een inwoner een mantelzorgunit in de achtertuin plaatsen, dan is een vergunning nodig op basis van de omgevingswet. Met als lokaal kader de omgevingsvisie. Dat een inwoner daarmee invulling geeft aan de rol van mantelzorger heeft natuurlijk een sociale impact. Een voorbeeld andersom is dat een gezonde leefstijl via voldoende bewegen belangrijk is vanuit de samenlevingsvisie. Daarvoor kunnen aanpassingen in de openbare ruimte nodig zijn. Denk aan een openbare omgeving die uitnodigt tot bewegen. Een belangrijke basis hiervoor is het STOMP-principe uit het Papendrechts mobiliteitsplan, die ook in de omgevingsvisie is verwerkt.

De basisgedachte van dit principe is dat we vanuit ruimtelijk oogpunt mogelijk maken dat inwoners om ergens te komen, eerst kijken of ze dat kunnen doen door te wandelen of fietsen en dan pas via openbaar vervoer of een auto.

1.

Inleiding

Uit deze voorbeelden blijkt dat de omgeving en de sociale aspecten op elkaar inwerken en elkaar nodig hebben. Dat geldt dus ook voor deze visies. Het is belangrijk om beide visies op elkaar te blijven afstemmen en te zorgen voor samenhang. Dit geldt ook voor de onderliggende uitvoeringsprogramma's en omgevingsplannen (omgevingsvisie) en uitvoeringsplannen (samenlevingsvisie).

1.2 Rollen gemeente Omdat dit een samenlevingsvisie is van de gemeente, is het belangrijk te weten welke rollen de gemeente kan hebben. In hoofdstuk 4 staat hoe we ons de komende jaren gaan ontwikkelen. Daarin komt onze rol per thema terug. Hieronder staat een algemene uitleg. De rol die we als gemeente innemen, is afhankelijk van de situatie. Ook kunnen we in eenzelfde situatie meerdere rollen tegelijk hebben: 1.

Inspireren en stimuleren: we inspireren en stimuleren onze inwoners en partners. Op bepaalde gebieden bereiken we dit door een voorbeeldfunctie te vervullen. Faciliteren: we faciliteren inwoners en partners. Dat kan financieel, maar ook door kennis te delen, te verbinden, belemmeringen weg te nemen of op andere manieren. Ondersteunen: ondersteunen draait om het werkelijk hulp bieden aan inwoners of organisaties. Dit gaat verder dan faciliteren. Regisseren: we brengen organisaties bij elkaar en zorgen voor verbinding. Daarbij sturen we op het waarmaken van de gezamenlijke ambitie. We gaan verder dan ons eigen organisatiebelang en verwachten van onze partners dat zij hetzelfde doen. Uitvoeren en handhaven: we voeren verschillende taken uit waarvoor we verantwoordelijk zijn (zelf en via het geven van opdrachten) en we handhaven lokale en landelijke wet- en regelgeving. Regelgevende rol: we stellen beleid, verordeningen en regels op die nodig zijn om onze taken goed uit te voeren en hierover duidelijkheid te geven aan inwoners.

2. 3. 4.

5.

6.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

8

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 1.3 Vorming van de samenlevingsvisie Nadenken over de toekomst deden we niet alleen. We deden dat samen en leerden van lessen uit het verleden. In de periode van februari tot april 2024 lieten we het Kompas Sociaal Domein (2021-2024) evalueren. In vervolg daarop gingen we het gesprek aan met inwoners en partners in Papendrecht. In deze gesprekken ging het over wat er speelt in de Papendrechtse samenleving. Wat gaat goed? Wat kan beter? Wat hebben onze inwoners en partners nodig? En hoe doen we het met elkaar? Daarnaast spraken we met medewerkers binnen de gemeente over verschillende thema's. We hebben veel inwoners met verschillende achtergronden gesproken. Met zo’n breed onderwerp als deze samenlevingsvisie is het erg lastig om een goede afspiegeling van de Papendrechtse samenleving te spreken. Juist om inwoners te spreken die we anders niet zouden spreken, heeft een extern bureau inwoners op straat (markt en winkelcentra) uitgenodigd om een mening te geven. Van dit participatieproces is een uitgebreid verslag beschikbaar. Dankzij de inbreng van onze partners en inwoners is deze samenlevingsvisie een echte Papendrechtse samenlevingsvisie geworden, die breed gedragen wordt. In de zomer van 2024 is alles bij elkaar gebracht. Hier voegden we externe expertise aan toe.

In de vorm van literatuur, wetenschappelijke onderzoeken en voorbeelden van andere gemeentes, allen over de sociale aspecten van de samenleving.

1.

Inleiding

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

9

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 In oktober 2024 organiseerden we de netwerkbijeenkomst ‘Sociaal Maatschappelijk Papendrecht’. Tijdens deze bijeenkomst koppelden we de opbrengsten van de participatiefase terug aan onze partners. Daarna gingen we met elkaar verder in gesprek. Het doel hiervan was het controleren of we de juiste thema's uit de participatiefase hadden gehaald. Gelukkig was dat zo. Tijdens het hele proces betrokken we de gemeenteraad en Adviesraad Sociaal Domein. Op meerdere momenten namen we beide raden mee. Beide raden gaven hun ideeën en mening, zodat we dit konden meenemen in deze samenlevingsvisie. In de laatste fase van het schrijfproces lazen een aantal deskundigen van buiten onze gemeente mee, om met een frisse en kritische blik te helpen de samenlevingsvisie goed te schrijven.

1.

Inleiding

1.4 Het vervolg In de samenlevingsvisie stelt de gemeenteraad haar ambities en prioriteiten voor de lange termijn vast. Daarmee is de samenlevingsvisie een belangrijk instrument van de gemeenteraad. Een instrument om te sturen op de sociale aspecten van Papendrecht en de rol van de gemeente daarin. De gemeente stelt uitvoeringsplannen op, op basis van de samenlevingsvisie. De samenlevingsvisie controleren we regelmatig op actualiteit. In hoofdstuk 5 staat meer over hoe we vanuit de samenlevingsvisie werken en wat dit betekent voor huidige visies en plannen die in deze samenlevingsvisie staan. Ook staat in dit hoofdstuk hoe we sturen op resultaten en hoe de verantwoording naar de gemeenteraad verloopt.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

10

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



2.

Papendrecht en de wereld eromheen

De sociale structuur en de kracht van Papendrecht

 De veranderende wereld



 Voor we beschrijven wat onze ambitie voor de toekomst is, schetsen we een beeld van Papendrecht en de huidige wereld eromheen. De eerste paragraaf beschrijft de sociale structuur en de kracht van Papendrecht. Daarna volgen de huidige en toekomstige verwachte veranderingen en opgaven, die spelen in de samenleving. Hierbij is er oog voor inhoudelijke en organisatorische uitdagingen. Dit onderbouwen we met landelijke data, landelijke onderzoeksrapporten en literatuur. We verfijnen dit met de waardevolle inzichten uit de evaluatie van het Kompas Sociaal Domein, lokale data en de kennis en ervaringen van inwoners en partners. Deze inzichten leiden in het volgende hoofdstuk tot onze ambitie.

2.1 De sociale structuur en de kracht van Papendrecht

Percentage volwassenen 20-64 jaar 8%

7,1%

6% 6,1%

5,6%

5,8%

5,6%

5,5%

7%

6,7%

6,1%

4%

2%

0%

2.1.1 Onze inwoners Om een algemeen beeld te vormen van de huidige samenstelling van de bevolking van Papendrecht, starten we in deze paragraaf met een aantal cijfers. Op 1 januari 2024 telde de gemeente Papendrecht 32.174 inwoners. Deze inwoners zijn verdeeld over 14.312 huishoudens. De samenstelling van deze huishoudens is als volgt:

 20-24 jaar - 5,6%  25-29 jaar - 5,5%

 30-34 jaar - 6,1%  35-39 jaar - 5,6%

 40-44 jaar - 5,8%  45-49 jaar - 6,1%

 50-54 jaar - 7,1%  55-59 jaar - 7%

 60-64 jaar - 6,7%  Regio ZHZ

Bron: CBS - Bevolking naar leeftijd en geslacht | 2024

Percentage senioren, naar leeftijd 6% 5,8%

Huishoudsamenstelling

5,7%

5,4%

4%

40%

3,4%

30% 33,3%

35,7%

2% 30,9%

2%

20%

0,7% 0,2%

0% 10%

 65-69 jaar  70-74 jaar

0%

 75-79 jaar  80-84 jaar

 85-89 jaar  90-94 jaar

 95 jaar

en ouder

 Regio ZHZ

Bron: CBS - Bevolking naar leeftijd en geslacht | 2024

 Alleenstaand  Samenwonend met kind & eenoudergezinnen  Samenwonend zonder kinderen  Regio ZHZ Bron: CBS - Huishoudensstatistiek | 2024

1. 2.

Papendrecht en de wereld eromheen

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

12

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 2.1.2 Onze verenigingen, bewonersgroepen, vrijwilligers en mantelzorgers In Papendrecht is veel maatschappelijke betrokkenheid. Onder meer via het rijke verenigingsleven. Er zijn meerdere sportverenigingen, verenigingen voor culturele activiteiten en (geloofs)gemeenschappen, zoals kerken. Dankzij deze initiatieven is er veel voor inwoners te doen. Dit maakt het mogelijk dat inwoners zich onderdeel van de gemeenschap kunnen voelen. Door de grote hoeveelheid aan verenigingen en actieve gemeenschappen zijn er verschillende manieren om via vrijwilligerswerk van betekenis te zijn. Naast het verenigingsleven zien we ook andere contacten en betrokkenheid tussen inwoners via bijvoorbeeld de Lief- en leedstraten en de 'Koffie met' mogelijkheden. Via verenigingen en gemeenschappen en op andere manieren zetten veel inwoners zich in als vrijwilliger en mantelzorger.

Mantelzorg gegeven in afgelopen 12 maanden, 19 jaar en ouder

Doet vrijwilligerswerk, 19 jaar en ouder

2.1.3 Onze voorzieningen Papendrecht is geen grote stad en geen plattelandsdorp. Het beste van beide werelden is nooit ver weg. Voor alle grootstedelijke voorzieningen kunnen inwoners de brug over naar Dordrecht of naar Rotterdam. Voor veel voorzieningen kunnen de inwoners in hun eigen gemeente terecht. Zo kunnen kinderen kiezen uit twaalf basisscholen (bijna allemaal een integraal Kindcentrum), inclusief speciaal basisonderwijs. Na de basisschool kunnen de kinderen onderwijs krijgen op één van de twee middelbare scholen. Verder heeft Papendrecht kinderdagverblijven, een theater, bibliotheek, kinderboerderij, meerdere sporthallen en -velden en een zwembad. Ook zijn er meerdere maatschappelijke organisaties in Papendrecht. Denk aan Sterk Papendrecht, het Odensehuis, Bij Bosshardt, Opnieuw & Co. 't Winkeltje en de Voedselbank.

21%

26%

Papendrecht

Regio ZHZ

100

80

60

40

20

0

22% Papendrecht

22% Regio ZHZ

Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ | 2020

Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ | 2022

1. 2.

Papendrecht en de wereld eromheen

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

13

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk





SCHOOL

In Papendrecht zijn meerdere huisartsenpraktijken waar inwoners terecht kunnen met vragen over hun gezondheid. Het hebben van voldoende huisartsen is en blijft komende periode een uitdaging. Inwoners die vragen hebben over wonen, welzijn en zorg kunnen aankloppen bij het sociaal team van Sterk Papendrecht. Kinderen en jongeren worden door jeugd- en jongerenwerkers ondersteund, bij het ontwikkelen van hun talenten en het opgroeien tot een zelfstandige volwassene. Ook zijn in Papendrecht veel vrijwilligers actief. Bijvoorbeeld als taalcoach, begeleider van een statushouder, steun aan een ander gezin of als schuldhulpmaatje. Tot slot zetten we buurtwerkers, buurtsportcoaches en de cultuurmakelaar in. Zij verbinden inwoners met elkaar via een gemeenschappelijke interesse of doel.

1. 2.

Papendrecht en de wereld eromheen

Woningcorporatie Woonkracht10 bezit ongeveer 4.000 sociale huurwoningen binnen onze gemeente. Dit komt neer op 29% van alle woningen in Papendrecht. Daarnaast zijn er meerdere woonzorgcomplexen voor verschillende doelgroepen zoals ouderen met een grote zorgvraag, mensen met een licht verstandelijke beperking en jongvolwassenen met autisme. Voor de vorming van een goede sociale structuur werken we samen met andere gemeenten uit de regio. Het gaat om de uitvoering van een aantal wetten, waarbij er voordelen zijn om dit op grotere schaal uit te voeren. Dit doen we via de drie gemeenschappelijke regelingen op gezondheid en jeugd, sociaal en veiligheid.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

14

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk





1. 2.

Gemeenschappelijke Regeling Sociaal. Deze regeling voert voor de regio Drechtsteden onder meer de volgende wetten uit:

Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J). Deze regeling voert voor de regio ZuidHolland Zuid de volgende wetten uit:

• Participatiewet, bijvoorbeeld inwoners begeleiden naar werk en het financieel ondersteunen van mensen zonder inkomen of met een zeer laag inkomen; • Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), het helpen van inwoners met schulden; • Wet maatschappelijke ondersteuning, het afhandelen van aanvragen voor onder andere huishoudelijke hulp of een rolstoel; • Wet Inburgering, het helpen van nieuwkomers om in te burgeren in Nederland.

• Leerplichtwet, het handhaven van de leerplicht; • Wet publieke gezondheid, het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van onze inwoners; • Een deel van de Jeugdwet via de Serviceorganisatie Jeugd. Zij ondersteunen de gemeente met het inkopen van Jeugdhulp, het contractmanagement en de financiële administratie hiervan; • Wet maatschappelijke ondersteuning: via Veilig Thuis het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling.

Papendrecht en de wereld eromheen

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

15

Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid. Deze regeling voert voor de regio Zuid-Holland Zuid de volgende wetten uit: • Wet veiligheidsregio's: deze wet bevat bepalingen over de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio, de GHOR); • Wet publieke gezondheid: zorg dragen voor de voorbereiding op de bestrijding van een epidemie van een aantal infectieziektes.

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 2.1.4 De gemeente en onze partners Het bedrijfsleven is een belangrijke partner voor ons. Ondernemers dragen bij aan onze economie en zorgen voor werkgelegenheid. Ook zijn er bedrijven die zich al jaren inzetten voor onze samenleving. Bijvoorbeeld door sponsoring en andere initiatieven op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Er is een uitgebreid netwerk aan lokale initiatieven tussen gemeente, bedrijfsleven en scholen in Papendrecht om jongeren aan te haken op het bedrijfsleven. Met elkaar proberen we de jongeren te interesseren in vooral techniek en vervolgopleidingen in de regio om zo de doorlopende leerlijn te stimuleren.

Naast de groei, verandert de samenstelling van onze bevolking. Door immigratie wordt onze samenleving diverser en ontstaan integratievraagstukken. Hieronder staan twee grafieken met cijfers uit 2022. Een inwoner heeft een migratieachtergrond op het moment dat minimaal één ouder in het buitenland geboren is. In totaal gaat het in 2022 om 6411 inwoners.

Kijkend naar de laatste jaren, dan kunnen en durven we het om dingen anders te doen. Denk daarbij aan vernieuwende projecten, als ’De Zorgzame Buurt’ en de ‘Integrale wijkaanpak'. Gemeenschappelijk daarbij, is het besef dat samenwerking noodzakelijk is om verschillende doelen te bereiken. Iedere (vrijwilligers)organisatie heeft zijn eigen vakkennis en ervaring. Door dat samen te voegen en met elkaar te werken kunnen we iets bereiken voor de inwoners. Samen staan we sterker! Iets wat te zien was bij de oprichting van het Cultuurplatform. Of het samen met partners zoeken naar oorzaken van het grote beroep op jeugdzorg, via de Routekaart Jeugd.

4000

De schaal van Papendrecht is bij veel onderwerpen onze kracht. Groot genoeg om iets te betekenen, klein genoeg om dat werkbaar en haalbaar te maken. Onder meer doordat er korte lijntjes zijn, waardoor we onderwerpen en partners sneller en eenvoudiger aan elkaar kunnen verbinden.

Inwoners met een migratieachtergrond naar werelddeel

Aantal inwoners met een migratieachtergrond 7000 6000 5000

3000 2000 1000

22 20

21 20

20 20

19 20

18 20

17 20

16 20

15 20

14 20

13 20

28 892

1207

2516

2.2.1 Veranderende bevolkingssamenstelling In Nederland spelen meerdere maatschappelijke vraagstukken, die ook voor Papendrecht gelden. Of we merken de gevolgen ervan. Zo blijft de bevolking in Nederland groeien. Dat zorgt voor een grotere druk op de woningmarkt en op voorzieningen. Het kan ook voor spanningen zorgen in de manier waarop we met elkaar samenleven.

Papendrecht en de wereld eromheen

12

Bron: Gegevens van het CBS over de migratieachtergrond van inwoners voor de periode 2010-2022

2.2 De veranderende wereld

1. 2.

20

20

11

0

1768

 Afrika - 892  Amerika - 1207  Azië - 1768  Europa - 2516  Oceanië - 28 Bron: CBS | 2022

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

16

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 Papendrecht heeft inwoners van 45 nationaliteiten buiten de Nederlandse nationaliteit. Van de inwoners met een migratieachtergrond uit andere Europese landen, heeft ongeveer 27 % een migratieachtergrond uit Midden- en Oost-Europese landen. Er worden minder kinderen geboren en het aantal ouderen neemt toe en leven gemiddeld langer. Deze laatste ontwikkeling is in Papendrecht groter dan in andere gemeentes. Door deze dubbele vergrijzing, door minder paarvorming (het alleen willen wonen) en door een toename van het aantal scheidingen, zijn er meer éénpersoonshuishoudens. Deze veranderende bevolkingssamenstelling heeft gevolgen voor de woningmarkt, de veranderende en toenemende zorgvraag, de betaalbaarheid van voorzieningen, het aantal mantelzorgers en voor de arbeidsmarkt. Bevolkingsprognose

2021

3969

2040

3970

2461

0

2000

4000

 65-74 jaar

 75-84 jaar

 85+ jaar

2.2.2 Technologische ontwikkelingen Technologische ontwikkelingen hebben onze samenleving veranderd. Het is de verwachting dat we beter gebruik gaan maken van de huidige technieken en dat nieuwe technologische ontwikkelingen blijven komen. Deskundigen schatten in dat onze samenleving nog ingrijpend gaat veranderen hierdoor. Vernieuwende ontwikkelingen als kunstmatige intelligentie (AI) en automatisering veranderen onze manier van leven en werken. We gaan meer machines, slimme computerprogramma's en robots gebruiken. Dit biedt kansen voor het opvangen van het personeelstekort, het beter ondersteunen van mensen met een beperking en het beter af kunnen stemmen van diensten op de behoefte van inwoners. Tegelijkertijd roepen deze ontwikkelingen ook vragen op over privacy, data-beveiliging en de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Digitale veiligheid wordt een steeds groter vraagstuk, zowel voor de veiligheid van gemeentelijke systemen als online criminaliteit waar inwoners slachtoffer van kunnen worden.

856

3200

6000

1735

8000

10.000

Bron: Bevolkingsprognoses Primos | 2020

We hebben te maken met krapte op de arbeidsmarkt. Afhankelijk van hoe het met de economie gaat, zijn er altijd beroepen die te maken hebben met een tekort aan personeel. Dit wisselt door de tijd heen,

1. 2.

Papendrecht en de wereld eromheen

net zoals het met de economische situatie in een land de ene keer beter gaat dan de andere keer. Daarnaast zijn er zijn ook specifieke ontwikkelingen die de komende jaren zorgen voor knelpunten in verschillende beroepsgroepen. De vergrijzing leidt tot een kleinere beroepsbevolking en dus tot minder arbeidskrachten. Terwijl door de vergrijzing de vraag naar zorgpersoneel stijgt. Nu werkt één op de zeven mensen in de zorg. Bij hetzelfde beleid, moet in 2040 één op de vier mensen in de zorg werken om aan de zorgvraag te voldoen. Daarnaast zijn er personeelstekorten in het onderwijs, kinderopvang, techniek en informatie & communicatietechnologie (ICT). De vraag voor de toekomst is dus: hoe zetten we onze beroepsbevolking in? Deze vraag hangt samen met de bovenliggende vraag: hoe maken we de hulp en ondersteuning die we bieden in het sociaal domein toekomstbestendig? Daarbij kijkend naar het personeelstekort en de stijgende kosten.

2.2.3 Beperkte invloed Door de toegenomen zorgvraag zijn de kosten voor hulp en ondersteuning in het sociaal domein de afgelopen jaren flink gestegen. Dit speelt vooral bij de uitvoering van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De betaalbaarheid van

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

17

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 het lokale, gemeentelijke sociaal domein staat op dit moment onder druk. Dat geldt ook voor het geven van zorg op grond van de Wet langdurige zorg en de Zorgverzekeringswet. Als gemeente hebben we beperkt invloed op de kosten van het sociaal domein. Dat komt door de veranderende bevolkingssamenstelling, landelijke politieke ontwikkelingen en onze afhankelijkheid van het Rijk voor wetgeving en financiering. Bij de stijgende zorgvraag spelen ook cultuur en gedrag een rol. Denk hierbij aan de toenemende prestatiedruk en de invloed van sociale media. Hierdoor lijkt het, alsof het hebben van tegenslag niet meer bij het leven mag horen. Ook de grotere welvaart en het snelle en drukke leven leidt tot gezondheidsproblemen, waaronder overgewicht, het niet fit voelen en mentale problemen. In Papendrecht zien we dit bijvoorbeeld aan de cijfers over overgewicht. Meer dan de helft van de inwoners heeft matig of ernstig overgewicht en 36% van onze inwoners voldoet niet aan de beweegrichtlijn. Aan de andere kant is het lidmaatschap bij sportverenigingen relatief hoog in Papendrecht. Als het gaat om mentale problemen, valt op dat in Papendrecht minder jongeren hun gezondheid als positief ervaren dan gemiddeld in de regio Zuid-Holland Zuid. Meisjes geven hun gezondheid een lagere score dan jongens.

Tot slot zijn er wereldwijd problemen waar wij als gemeente geen of weinig invloed op hebben, zoals klimaatproblemen en oorlogen. 2.2.4 Toenemende hulpvragen Afgelopen jaren neemt het aantal hulpvragen toe, vooral op basis van de Wmo en de Jeugdwet. In de volgende figuur is het toenemend gebruik op de Wmo te zien. Grote veroorzaker van deze voorspelling is de dubbele vergrijzing met diverse beperkingen en hulpvragen als gevolg. In ieder geval neemt het aantal mensen met dementie fors toe. Van 290.000 mensen in 2021 naar 500.000 in 2040 in Nederland. We leven in een tijd dat mensen meer gewend zijn geraakt om aan professionals hulp te vragen, in plaats van zelf problemen op te lossen of hiermee te leren omgaan. Hier hebben we als overheid

1. 2.

Papendrecht en de wereld eromheen

zelf een rol in gehad, door onze samenleving en het voorzieningenen ondersteuningsaanbod zo in te richten dat mensen overal hulp kunnen vragen. Ook lijkt het dat hulpvragen complexer zijn geworden. Misschien komt dat ook doordat wij en onze partners, ons bewuster zijn van het feit dat problemen vaak met elkaar te maken hebben. En dat we het nog moeilijk vinden om dit samenhangend, op een zo simpel mogelijke manier op te pakken. We hebben ook partners gesproken die van mening zijn dat de hulpvragen echt complexer zijn geworden. Volgens hen zijn er meer inwoners met complexe problemen door een uitgestelde hulpvraag als gevolg van wantrouwen naar de overheid en meer psychische problematiek na de periode met COVID-19. Maar ook een ingewikkelder wordend systeem van hulpverlening via verschillende instanties en verschillende financieringsstromen. Daarnaast zijn er nieuwe vraagstukken bijgekomen: energiearmoede, de toeslagenaffaire, digitale inclusie en klimaatstress. Prognose wmo-gebruikers verschil met 2023 +10 +5 +0 -5 -10 -15 -20 -25 -30 2018 -26%

2019 -18%

2020 -9%

2021 -5%

2022 -3%

2023 0%

2024 2%

2025 4%

2026 5%

2027 7%

2028 7%

Bron: https://wmovoorspelmodel.vng.nl | 2023

Bij meerdere inwoners en partners bestaat de indruk dat mensen steeds individualistischer in het leven staan. Daardoor ontstaat een

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

18

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 toenemend gevoel van sociaal onbehagen, een gevoel van langs elkaar heen leven. Toch is er geen duidelijk wetenschappelijk bewijs van meer individualisering. Veel van wat we als individualisering zien, overlapt met onderwerpen als emancipatie, ontzuiling en flexibilisering van de arbeidsmarkt. Aan de ene kant lijkt het erop dat sociale en maatschappelijke participatie niet zozeer minder is geworden, maar anders. Zo gamen sommige mensen van over de hele wereld met elkaar, maar weten ze niet altijd wie hun buren zijn. Aan de andere kant blijkt uit verschillende onderzoeken dat mensen minder tijd hebben voor sociale contacten. Er is een verschuiving te zien naar meer digitale contacten via sociale media. Dit alles zorgt voor de indruk dat er een afname is 'van elkaar helpen' en dat meer mensen aangeven eenzaam te zijn. Hierbij speelt een rol dat inwoners, bij het bereiken van een hoge leeftijd, door beperkingen het huis (bijna) niet meer uitkomen. Is (zeer) ernstig eenzaam, 19-65 jaar

Is (zeer) ernstig eenzaam, 65 jaar en ouder 100

80

20% Papendrecht 60

40

11% Papendrecht

20

0

100

80

14% Regio ZHZ

60

40

11% Regio ZHZ

20

0

Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ | 2022

1. 2.

Papendrecht en de wereld eromheen

2.2.5 Vertrouwen in de overheid Mensen verloren afgelopen jaren vertrouwen in de overheid. De overheid wordt steeds meer ervaren als (mede) veroorzaker van hun problemen. Hierdoor vermijden mensen overheidsvoorzieningen. Ook schaamte en angst zorgen voor een (te hoge) drempel bij het vragen om hulp. Naast minder vertrouwen, blijkt uit onderzoek dat een aantal burgers minder graag het gezag van de overheid wil accepteren. Mensen staan meer open voor complotdenken. In extreme situaties verklaren ze zich soeverein (erkennen de overheid niet) en weigeren belasting of huur te betalen. 2.2.6 Grotere verschillen Verschillen tussen mensen en tussen groepen mensen worden groter. Verschillen in opleidingsniveau, vaardigheden, beroep, inkomen en financieel vermogen (economisch kapitaal). Maar ook verschillen in ‘wie je kent’ (sociaal kapitaal), ‘waar je bij past’ (cultureel kapitaal) en ‘wie je bent’ (persoonskapitaal: gezondheid en aantrekkelijkheid). Sommige groepen hebben daardoor minder kansen in de samenleving, een minder goede gezondheid, grotere kans op verslavingen, een lagere levensverwachting en vinden dat de overheid te weinig voor hen doet. Deze groepen zijn vaak de doelgroep van criminelen, omdat ze vatbaarder zijn voor zorgfraude (vooral kwetsbare inwoners) en ondermijning door hun mentale problemen of geldproblemen.

Deze verschillen zien we op wijkniveau terug in Papendrecht. De wijken Kraaihoek en Westpolder hebben een lage score als we kijken naar sociaaleconomische positie (SEP). Die positie bestaat uit een combinatie van de volgende factoren: materiële omstandigheden, vaardigheden, capaciteiten, kennis, het sociale netwerk, de status en de macht van mensen in dat netwerk. Een lage SEP leidt verhoudingsgewijs tot een groter beroep op voorzieningen, bijvoorbeeld op grond van de Wmo, de Jeugdwet en de Participatiewet. Kijkend naar de grotere verschillen, is een verband te leggen met de toegenomen polarisatie in Nederland: meer wij-zij-denken. Een proces waarbij tegenstellingen tussen groepen in de samenleving sterker worden. Hierdoor komen groepen steeds meer tegenover elkaar te staan. Een ruime meerderheid van de bevolking maakt zich hier zorgen over. Er zijn vooral zorgen over de omgangsvormen in het politieke

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

19

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 en maatschappelijke debat en over kleine groepen die veel aandacht krijgen in de media. In de eigen leefomgeving ervaren mensen minder polarisatie. Dat komt vooral omdat mensen zich meestal omringen met gelijkgestemden. Daarnaast zijn ze voorzichtiger geworden in het uitspreken van hun mening. Sterke beelden over polarisatie zijn niet zonder gevolgen. Een gepolariseerde samenleving kan de sociale samenhang tussen inwoners en onze democratie aantasten.

1.

Niet iedereen ontwikkelt vanuit de eigen situatie voldoende vaardigheden om zich te redden. Terwijl het hebben van sommige vaardigheden nodig is, om mee te kunnen doen in de samenleving en om problemen te voorkomen of hier zelf goed mee om te kunnen gaan. Bij vaardigheden gaat het bijvoorbeeld over het om kunnen gaan met geld, zelf een sociaal netwerk kunnen bouwen, weten hoe je gezond kan blijven of over taalvaardigheden. Belangrijke aandacht is nodig voor kinderen die in armoede opgroeien. Hierdoor krijgen ze vaak minder kansen en leren ze minder vaardigheden aan. Vaak ervaren zij als volwassenen meer en sneller problemen en kunnen zij die belangrijke vaardigheden ook niet doorgeven aan de volgende generatie. Dit is een onderdeel van intergenerationele problematiek. Deze groep heeft een groter risico om slachtoffer te worden van ondermijnende criminaliteit.

Sociaal-economische positie 2023

Molenvliet

In een gezin kan sprake zijn van: • Armoede en schulden • Verwaarlozing • Huiselijk geweld • Psychische problemen ouders

Wilgendonk

Oostpolder Westpolder

Kraaihoek

Voor het kind kan dit betekenen: • Ongelijke kansen op ontwikkeling en meedoen • Geen goede rolmodellen • Gebrekkige emotionele ondersteuning

Middenpolder

De cirkel van intergenerationele problematiek

De Kooy-Oosteind

 Hoog  Gemiddeld  Laag  Heel laag Bron: https://wmovoorspelmodel.vng.nl | 2023

En de (jong)volwassene kan dan te maken hebben met: • Werkloosheid • Baan met laag inkomen • Verslaving • Psychische problematiek

2.2.7 Kernproblemen De aanbevelingen uit de evaluatie van het Kompas Sociaal Domein geven het advies iets te doen aan de kernproblemen. Een kernprobleem is dé oorzaak van of aanleiding tot andere moeilijkheden. We herkennen vanuit data, gesprekken en literatuur drie verschillende kernproblemen die in Papendrecht spelen.

1. 2.

Papendrecht en de wereld eromheen

Samenlevingsvisie Papendrecht

Voor de jongere kan dit het gevolg zijn: • Laag zelfbeeld • Lager opleidingsniveau • Schooluitval • Psychische problematiek • Criminaliteit

Disclaimer: Dit is een versimpelde weergave van de werkelijkheid om een globale indruk van de vicieuze cirkel te schetsen.

|

20

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 2.

Verschillende groepen inwoners voelen zich buitengesloten door bijvoorbeeld hun achtergrond of geloof. Ook ervaren verschillende groepen inwoners, vanwege een beperking of het hebben van een laag inkomen, belemmeringen om mee te kunnen doen.

3.

Het hebben en houden van een gezonde leefstijl en het daarmee voorkomen van gezondheidsklachten, is lastig in een wereld vol met (vaak goedkopere) ongezonde verleidingen. Een gezonde leefstijl gaat over bewegen en voeding, maar ook over het voorkomen van verslavingen, zoals alcohol, roken en gamen.

(Zeer) goed ervaren gezondheid, 19 jaar en ouder 80%

72%

60%

70%

40%

20%

0%

 Papendrecht

 Regio ZHZ

Bron: CBS - Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ | 2022

1. 2.

Papendrecht en de wereld eromheen

2.2.8 Informatie en bureaucratie Een deel van onze inwoners heeft van ons of onze partners iets nodig om goed deel te kunnen nemen aan de samenleving of om problemen op te lossen. Kijkend naar ons participatietraject kwamen twee onderwerpen veel naar voren. Inwoners en professionals hebben de indruk dat veel mensen niet weten wat, waar te doen is en waar welke hulp te vinden is. Er is meer en/of betere informatie hierover nodig. Het tweede onderwerp is bureaucratie. Bureaucratie die inwoners en partners veel tijd kosten of die ze als 'regels vanuit wantrouwen ervaren'. Dit roept de vraag op hoe wij met onze inwoners en partners willen omgaan. 2.2.9 Inwoner voorop Als laatste willen we een organisatorisch aandachtspunt noemen. In Papendrecht zijn veel organisaties op sociale vraagstukken actief. De gemeente wordt, door zowel de uitkomsten van de evaluatie van het Kompas Sociaal Domein als door onze partners, opgeroepen om een heldere visie op te stellen. Met daarbij keuzes in wat we wel en niet gaan doen. Daarbij is ook aangegeven dat het belangrijk is om allemaal de inwoner voorop te hebben staan, uit te stijgen boven organisatiebelangen en met elkaar samen te werken. Zowel binnen het sociaal domein als in de samenwerking met eerstelijns medische professionals zoals huisartsen en fysiotherapeuten. Ook de samenwerking met actieve inwoners vraagt onze aandacht.

Zij willen betrokken zijn bij ontwikkelingen en zo nodig ondersteuning krijgen bij initiatieven.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

21

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk





3.

Onze ambitie De monitoring van de visie

Papendrecht over 20 jaar

Via drie sporen

Minder schrijven, meer doen



 Nu we meer weten over Papendrecht en de wereld om ons heen, kijken we in dit hoofdstuk vooruit. Hoe willen we dat Papendrecht er over 20 jaar uitziet? Hoe gaan we dan met elkaar om? Wat doen inwoners voor elkaar en waar is de gemeente bij nodig? We weten dat we als gemeente beperkte invloed hebben. Het schetsen van ons toekomstbeeld helpt bij het maken van keuzes, bij de vraagstukken waar we wel invloed op hebben. Dit toekomstbeeld helpt daarnaast om in de hectiek van elke dag, ons te blijven richten op de gewenste effecten op lange termijn.

3.1 Papendrecht over 20 jaar Het gaat goed met onze inwoners. Iedereen doet mee op zijn eigen manier. Dat kan door te werken of door vrijwilligerswerk te doen. Maar ook door van betekenis te zijn voor familie, vrienden of mensen in de buurt. Inwoners voelen zich veilig in Papendrecht, thuis, op school, bij instanties in de buurt en bij de (sport)vereniging. Niemand hoeft onzeker te zijn over het hebben van een dak boven het hoofd. Er zijn voldoende inkomsten om boodschappen te kunnen doen en de huur te betalen. En inwoners hebben de financiële mogelijkheden om te kunnen sporten of cultureel actief te zijn. In Papendrecht biedt het rijke verenigingsleven voldoende kansen en mogelijkheden voor alle Papendrechters om zich te ontwikkelen en te doen waar ze gelukkig van worden. Kinderen krijgen thuis, op school en in de vrijetijdsomgeving, de mogelijkheden en vaardigheden mee, om zich te ontwikkelen en weerbaar te zijn. Hierdoor hebben zij een goede basis om op eigen kracht mee te doen aan de samenleving en dit aan de volgende generatie door te geven.

Onze ambitie

Ook over 20 jaar is in sommige situaties meer hulp nodig dan inwoners elkaar kunnen bieden. Dan weten inwoners de weg naar ondersteuning eenvoudig te vinden. Deze ondersteuning is meestal tijdelijk en soms blijvend. Het uitgangspunt bij het geven van ondersteuning is dat inwoners zoveel mogelijk midden in de samenleving blijven staan. Ze hebben een netwerk, kunnen activiteiten blijven doen en blijven van betekenis voor anderen. Als gemeente werken we goed samen met onze partners in Papendrecht, zowel met professionele partners als met vrijwilligers(organisaties). Dit doen we vanuit wederzijds respect en vertrouwen en op basis van deze visie. We inspireren en stimuleren inwoners om met elkaar aan de samenleving te blijven bouwen. Het vertrouwen tussen overheid en inwoners is gegroeid. We blijven inzetten op de onderliggende oorzaken van grote(re) problemen en we bieden steeds meer groepsgerichte ondersteuning in plaats van individuele ondersteuning. Hierdoor maken we ons steeds minder zorgen over de omvang van de zorgkosten.

3.2 Via drie sporen

Gezonde leefstijl is belangrijk voor iedereen. Over 20 jaar zijn inwoners zich hier meer van bewust. In Papendrecht is te zien en te ervaren dat gezonde keuzes de makkelijke keuzes zijn en dat er steeds minder ongezonde verleidingen zijn. Hierdoor voelen inwoners van Papendrecht zich gezond en fit, mentaal en fysiek. Inwoners hebben een netwerk en doen van jong tot oud, elk op hun eigen manier actief mee aan de samenleving. Ze zijn er voor elkaar en hebben daardoor het gevoel dat hun leven waardevol en van betekenis is. Dat neemt niet weg dat tegenslag bij het leven hoort. Soms zit het fysiek of mentaal niet mee.

1. 3.

Gevoelens van eenzaamheid zijn er wel eens, maar inwoners weten elkaar te vinden wanneer dat nodig is. Papendrechters zijn veerkrachtig en helpen elkaar door moeilijke momenten heen. Met elkaar zijn en maken inwoners, met al hun verschillen, Papendrecht.

Alles wat we als gemeente doen om in de buurt van dit toekomstbeeld te komen, hangt met elkaar samen. We doen dit met partners en inwoners samen. Eén activiteit of project draagt vaak bij aan verschillende ambities. Daarom beschrijven we in het volgende hoofdstuk de weg naar onze ambities via drie sporen.

Samenlevingsvisie Papendrecht

1. Inwoners vormen de samenleving 2. Voorkomen van problemen 3. Zorgen voor ondersteuning

|

23

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 3.3 Monitoring van de visie Deze visie is voor de langere termijn. We monitoren onze ambitie via een aantal indicatoren die informatie geven over wat we voor onze inwoners willen bereiken. Aan data voegen we altijd het verhaal erachter toe. Meer informatie over monitoring en de doorlopende leercyclus staat in Hoofdstuk 5.

De lange termijn indicatoren Meedoen, van betekenis zijn en zich kunnen ontwikkelen: • % sociale samenhang3 • % inwoners van 19 jaar en ouder dat vrijwilligerswerk doet1 • % % inwoners van 19 jaar en ouder dat mantelzorg geeft1 • % inwoners van 13 en 15 jaar dat jonge mantelzorger is2 • % inwoners van 19 jaar en ouder dat aangeeft dat hun leven betekenis en doel heeft1 • % inwoners van 13 en 15 jaar dat zich meestal (zeer) gelukkig voelt2 • % inwoners van 19 jaar en ouder dat zich (zeer) ernstig eenzaam voelt 1 • % inwoners van 13 en 15 jaar dat zich in het afgelopen maand soms tot altijd eenzaam heeft gevoeld2 • % inwoners van 19 jaar en ouder dat geen regie heeft over het eigen leven1 • % voortijdig schoolverlaters in voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs4 Zeker kunnen zijn van basisbehoeftes: • % inwoners met een maatwerkvoorziening vanuit de Jeugdwet7 • % inwoners met een maatwerkvoorziening vanuit de Wmo en Participatiewet5 • % inwoners van 19 jaar en ouder dat moeite heeft met rondkomen1 • % inwoners van 13 en 15 jaar dat bij iemand terecht kan bij een probleem2

1

Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid

2

Gezondheidsmonitor Jeugd, Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid

3

Veiligheidsmonitor Papendrecht

4

Gemeentelijke Duurzaamheidsindex, Onderzoekcentrum Drechtsteden

5

Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein

6

Kindmonitor, Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid

7

Centraal Bureau voor de Statistiek

1. 3.

Onze ambitie

Zich veilig voelen: • % inwoners dat zich vaak onveilig voelt in de eigen buurt3 • % inwoners van 4-12 jaar dat (meestal) niet weerbaar is6 Vitaal zijn: • % inwoners van 19 jaar en ouder met een (zeer) goed ervaren gezondheid1 • % inwoners van 13 en 15 jaar dat zich na een moeilijke periode meestal weer snel herstelt2 • % inwoners van 0-12 jaar dat elke dag minimaal 1 uur beweegt/sport6 • % inwoners van 13 en 15 jaar dat dagelijks minstens 1 uur beweegt2 • % inwoners van 19 jaar en ouder dat voldoet aan de beweegrichtlijn1

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

24

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 3.4 Minder schrijven, meer doen De samenlevingsvisie geeft ons richting voor de lange termijn, voor wettelijke taken en niet-wettelijke taken. Zoals eerder in Hoofdstuk 1 is beschreven, is ook de omgevingsvisie ons kader voor die onderdelen van de samenlevingsvisie die gevolgen hebben voor fysieke aspecten van de samenleving. Dit werkt ook andersom. Daar waar fysieke programma's en plannen een sociale impact hebben, is de samenlevingsvisie daar samen met de omgevingsvisie het kader voor. Het is onze ambitie om minder te schrijven en ons meer te richten op de uitvoering. Dat betekent dat we van plan zijn geen aparte beleidsnota's meer te ontwikkelen over onderwerpen die al in deze samenlevingsvisie staan. Vanuit deze visie gaan we aan de slag met uitvoeringsplannen. Hierover meer in Hoofdstuk 5.

1. 3.

Onze ambitie

Daar waar het nodig is of wettelijk verplicht, stelt de gemeenteraad verordeningen vast die vallen onder deze samenlevingsvisie. Datzelfde geldt voor het college van burgemeester en wethouders als het gaat om beleidsregels, nadere regels en subsidieregels. Daar waar het om fysieke aspecten gaat, landt dit in programma's of plannen onder de omgevingsvisie. Voor onze regionale samenwerking is deze samenlevingsvisie de basis voor de standpunten die we inbrengen in de regionale besluitvorming.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

25

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



4.

De ontwikkeling richting onze ambitie

 Spoor 1: Inwoners vormen de samenleving

Spoor 2: Voorkomen van problemen

Spoor 3: Zorgen voor ondersteuning



 Richting het gewenste Papendrecht over 20 jaar, beschrijft dit hoofdstuk hoe we vanuit verschillende thema's hierop gaan ontwikkelen. En wat onze rol en prioriteiten daarbij zijn. Hoe we hier vervolgens concrete acties onder gaan hangen en hoe we door de tijd heen keuzes maken, staat in Hoofdstuk 5.

4.1 Spoor 1: Inwoners vormen de samenleving Figuur Sociale Basis de inwoner en diens sociaal netwerk

gemeenschappen

persoonlijke sociale basis

bewonersinitiatieven

gemeenschappelijke sociale basis mantelzorg institutionele sociale basis

plekken voor ontmoeting vrijwilligers

steunpunt mantelzorg

eerstelijns hulpverlening professionals in de sociale basis

verenigingen

steunpunt vrijwilligers

accommodaties en voorzieningen

Bron: Movisie

4.1.1 De persoonlijke sociale basis De persoonlijke sociale basis gaat over de inwoners zelf en hun directe omgeving. Dit is het gedeelte waar we ons als gemeente het minste mee bemoeien. Dit gaat over de inwoner en zijn familie, vrienden en buren. Onze ervaring is dat mensen veel zelf kunnen en dit ook zelf willen, liefst zonder overheidsbemoeienis. Inwoners hebben hier een eigen verantwoordelijkheid in. Zo verwachten we van inwoners die ouder worden, dat ze nadenken over de toekomst en wat ze dan voor woning en eventuele zorg nodig hebben. Net zoals we van ouders verwachten dat ze hun kinderen een goede opvoeding meegeven.

1. 4.

De ontwikkeling richting onze ambitie

Mensen helpen elkaar vaker dan gedacht. Als gemeente hebben we daar geen volledig inzicht in en dat hoeft ook niet. We gaan uit van het wetenschappelijke inzicht dat mensen een goed gevoel hebben, zich gezonder voelen en minder stress ervaren, als ze iets voor een ander kunnen betekenen. We blijven onze inwoners inspireren en stimuleren om naar elkaar om te kijken en daarmee fijne buurten te creëren en behouden. Dat betekent dat we contact met onze inwoners houden, initiatieven aanmoedigen en waar nodig faciliteren. Natuurlijk vormen onze inwoners ook netwerken met mensen van buiten de gemeente. Zeker als het gaat om digitale gemeenschappen. Het is goed dat iedereen daarin een eigen keuze kan maken. Voor Papendrecht zelf vinden we het waardevol als inwoners daarnaast ook iets voor de eigen gemeente en de mensen dicht in de buurt betekenen. Binnen de familie nemen inwoners soms de zorg voor een kind, ouder of partner op zich. Vaak uit liefde en verantwoordelijkheidsgevoel, maar soms ook omdat ze zich verplicht voelen. Deze mantelzorg kan een zware last zijn en een grote impact hebben op hun leven. Zowel op korte als op lange termijn. Als gemeente hebben we mantelzorgers hard nodig, doordat er relatief minder zorgprofessionals beschikbaar zijn komende jaren. Daarom erkennen we de belangrijke rol van mantelzorgers. We waarderen en ondersteunen hen.

Rol gemeente Als gemeente geven we ruimte aan onze inwoners. We inspireren, stimuleren en faciliteren waar nodig. Op sommige onderdelen zijn we meer ondersteunend, zoals voor mantelzorgers. ! Onze prioriteiten zijn: • Inspireren en stimuleren van inwoners om voor elkaar, hun kinderen en hun ouders van betekenis te zijn. • Faciliteren van inwonersinitiatieven voor verbinding tussen buurtbewoners. • Waarderen en ondersteunen van mantelzorgers.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

27

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 4.1.2 De gemeenschappelijke sociale basis In de gemeenschappelijke sociale basis zijn inwoners actief als vrijwilliger of onderdeel van een gemeenschap. Dit kan op veel verschillende manieren. Met de buren een moestuin beginnen. Of met anderen een stichting oprichten om met elkaar leuke activiteiten te doen of een maatschappelijke bijdrage te leveren. Papendrecht heeft een rijk verenigingsleven waardoor er voor iedereen wel iets te doen is. Als gemeente doen we wat nodig is om dit te behouden en uit te breiden, als dit professionele hulp en ondersteuning kan voorkomen. Gemeenschappen In Papendrecht zijn verschillende gemeenschappen, gebaseerd op geloof, eenzelfde achtergrond of herkomst. Bij deze gemeenschappen zien we een grote betrokkenheid bij het welzijn van onze inwoners. Als gemeente blijven we in verbinding met deze gemeenschappen en delen we informatie om met onze acties op elkaar aan te blijven sluiten. Daarnaast helpen we de gemeenschappen om in verbinding te blijven met maatschappelijke initiatieven en professionele organisaties. Op die manier kunnen inwoners ook binnen hun gemeenschap de informatie vinden over waar, welke ondersteuning te vinden is. Vrijwilligerswerk Inwoners zetten zich in als vrijwilliger, omdat ze dat zelf willen en niet omdat het moet. De gemeente kan dit stimuleren en faciliteren.

Wij vinden het belangrijk dat inwoners vrijwilligerswerk blijven doen. Daarom blijven we dit waarderen. Vrijwilligers zijn nodig. Voor de leuke activiteiten en voor de hulp die sommige inwoners nodig hebben. Vrijwilligers kunnen dit laagdrempeliger geven dan professionals. Denk daarbij aan vrijwilligers die

1. 4.

De ontwikkeling richting onze ambitie

zich inzetten als maatje voor een inwoner of ervaringsdeskundigen die lotgenotencontact organiseren of groepsgericht ervaringen delen. De inzet van vrijwilligers op alle leeftijden verbindt mensen. Het geeft ze een gevoel van waarde en helpt gevoelens van eenzaamheid te verminderen. Komende jaren hebben we een relatief kleine beroepsbevolking. Het is voorstelbaar dat inwoners tussen de 18 en de pensioengerechtigde leeftijd relatief minder tijd gaan hebben voor vrijwilligerswerk door werk, zorg voor kinderen en/of mantelzorg. Gelukkig zijn er voldoende inwoners boven de pensioengerechtigde leeftijd die iets kunnen betekenen. We vragen hen, om hun tijd en levenservaring vrijwillig in te zetten voor anderen. Verder vinden we het belangrijk dat kinderen in een omgeving opgroeien waarin vrijwilligerswerk iets is dat erbij hoort. Iets dat ze zelf uit kunnen proberen, om het daarna ook als volwassene te blijven doen. Maatschappelijke initiatieven In Papendrecht zien we de waarde van (vrijwilligers)initiatieven, die als doel hebben om andere inwoners te helpen of een kans te geven mee te doen aan activiteiten. Dit kan gaan om organisaties die zich daar volledig op richten als kerntaak en zonder doel om winst te maken. Het kan ook gaan om verenigingen die vooral bezig zijn met sport of cultuur en aanvullend daarop iets extra's organiseren met maatschappelijke waarde.

Dit is iets dat we steeds meer gaan verwachten van deze verenigingen. En het kan gaan om professionele organisaties die een activiteit of project opstarten waarbij ze vooral inwoners als vrijwilliger vragen om andere inwoners te helpen. We stimuleren en faciliteren deze initiatieven zoveel mogelijk. Aan de ene kant gaat het om initiatieven die voor inwoners laagdrempeliger zijn dan professionele hulpverlening of professioneel georganiseerde activiteiten. Aan de andere kant verminderen we hiermee de vraag naar meer professionele hulpverlening. Voorwaarde voor facilitering is wel dat het initiatief een blijvend resultaat wil bereiken en dat de initiatiefnemer samenwerkt met andere organisaties die met hetzelfde thema en/of voor dezelfde groep inwoners bezig is.

Samenlevingsvisie Papendrecht

|

28

1. 

Inhoudsopgave

1.

Begin hoofdstuk

1.

Volgend hoofdstuk



 Kunst & Cultuur Cultuur is belangrijk in Papendrecht. We hebben een goede culturele basis met een breed aanbod. Onder andere muziek, theater, dans en amateurkunst, verzorgd door professionele organisaties, amateurkunstorganisaties en individuele makers. Deze basis willen we behouden, zodat inwoners van jong tot oud cultuur kunnen beleven en er zelf actief mee aan de slag kunnen. Het belang van cultuur baseren we op drie verschillende waardes: 1. Maatschappelijke waarde: of inwoners cultuur nu actief of passief beleven, door cultuur ontstaat ontmoeting en verbinding, kunnen inwoners hun talenten ontwikkelen en van betekenis zijn. Ook voor inwoners in een kwetsbare positie. We stimuleren culturele organisaties om samen te werken met zorg- en welzijnsorganisaties om kunst en cultuur nog meer in te laten spelen op sociale vraagstukken in de samenleving. 2. Artistieke waarde: kunst en cultuur zet mensen aan het denken over henzelf en over de samenleving. Kunst en cultuur is het collectieve geheugen van de maatschappij. En een manier voor inwoners om zichzelf te ontspannen, ontwikkelen en te ontplooien. 3. Economische waarde: kunst en cultuur maken onze gemeente levendig en aantrekkelijk. Voor inwoners en bezoekers. Sport en bewegen Papendrecht heeft veel verschillende sportverenigingen en ook daar zijn veel vrijwilligers actief.