E04. 20210831 Beantwoording art. 40 vragen OP PFAS.pdf

Intussen hebben onze inwoners het er maar mee te doen. Dat vinden wij niet verstandig en ook niet eerlijk. De inwoners van de Drechtsteden hebben immers niet gevraagd om vervuild drinkwater. Vervuild met stoffen die er niet in horen te zitten. Zoals GenX. Daarom willen wij u vragen om een Subsidieregeling in het leven te roepen, zodat onze inwoners zelf zuiveringsapparatuur in hun woningen kunnen laten aanleggen. De aanschafkosten voor zuiverings-apparatuur belopen een paar honderd euro per huishouden. Daar zijn in prijstechnische zin door middel van collectieve inkoop van zuiveringsapparatuur misschien nog interessante slagen in te maken. Doel is het mogelijk te maken dat de inwoners tegen een betaalbare prijs zuiverings-apparatuur kunnen aanschaffen. De Drechtsteden kunnen op die manier de inwoners de hand reiken en hen aanbieden zuiverings-apparatuur aan te schaffen zodat de inwoners die daarvoor kiezen zich tege betaalbare kosten van schoon drinkwater kunnen voorzien. Zo’n subsidieregeling zou ook kunnen worden opengesteld voor woningbouwcorporaties en bedrijven. Gezondheid is van groot belang. Mensen die gezond leven en gezond zijn kosten de samenleving minder. Op de langere termijn is het nu zuiveren van het drinkwater van giftige stoffen die er niet in thuis horen niet alleen goed voor onze inwoners maar zeker ook voor de staatshuishouding.

De aanschaf van zuiveringsapparatuur mogelijk maken binnen de Drechtsteden impliceert in feite een investering in de gezondheid van onze inwoners. Mogelijk zijn daarvoor ook nog subsidiepotjes in Den Haag en Europa voor te vinden? En investeren in gezond drinkwater dat vrij is van gifstoffen is natuurlijk ook erg duurzaam. Een win-win situatie dus: beter voor de mens, beter voor het milieu, beter voor de staatshuishouding.

Pagina 14 van 16

Papendrecht Onderwerp

woensdag 27 september 2017 Stort PFOA bevattend afval in de regio Drechtsteden – uiteenlopende statements over de hoeveelheid gestort afval door DuPont/Chemours en TNO

DuPont/Chemours stelt dat de opslag van PFOA bevattend afval hoger was dan wordt beweerd door TNO. Zit TNO er naast of klopt de bewering van DuPont/Chemours niet? Hoe valt te verklaren dat TNO beweert dat naar schatting meer dan 550 kilo minder (600 minus enkele tientallen kilogrammen) PFOA bevattend afval is gestort, terwijl het bedrijf in kwestie dat heeft gestort stelt dat het om 600 kilo PFOA bevattend afval zou gaan?

Pagina 15 van 16

Op 25 mei 2016 gaf Chemours een statement af, welke wij meesturen als bijlage bij deze brief. Dat statement luidde als volgt: “Tien jaar geleden is DuPont met het storten van PFOA bevattend afval gestopt. Vóór juni 2016 heeft DuPont verschillende stortplaatsen in de omgeving gebruikt voor het opslaan va zijn restafval en daar zat ook PFOA bevattend afval bij. Vanaf 1989 is er geen gebruik meer gemaakt van stortplaatsen zonder een beheerssysteem, waarbij technische voorzieningen voorkomen dat afvalstoffen zich mogelijk verspreiden via het grondwater. Vóór 1989 is PFOA bevattend afval ook opgeslagen op stortplaatsen zonder onderafdichting. Naar schatting bevatte dit maximaal 600 kilo PFOA.” Op 11 juli 2017 gaf de gemeente Dordrecht in een raadsinformatiebrief (met kenmerk SO/1886570) de volgende informatie: “Naar aanleiding van de in 2016 uitgevoerde bodemonderzoeken naar PFOA op voormalige stortplaatsen heeft de provincie TNO opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de aard en omvang van de stort van mogelijk PFOA-houdend afval op de stortplaatsen Crayestein-West en Derde Merwedehaven. Van deze stortplaatsen zijn archiefgegevens beschikbaar over in het verleden gestort afval (van de oudere stortplaatsen zijn dergelijke archiefgegevens niet beschikbaar). Op 6 juli 2017 heeft de provincie het onderzoek van TNO gepubliceerd.

De belangrijkste conclusie is dat er in de periode van 1985 tot 2006 op beide stortplaatsen bedrijfsafval van DuPont is gestort dat mogelijk PFOA bevat. TNO schat de hoeveelheden PFOA (zuivere stof) op beide stortplaatsen in op enkele tientallen kilogrammen. TNO heeft geen aanwijzingen gevonden dat hierbij vergunningeisen zijn overschreden.” TNO komt uit op een schatting dat de hoeveelheid PFOA bevattend afval niet meer beloopt dan ‘enkele tientallen kilogrammen’, terwijl DuPont/Chemours in een eigen bedrijfsstatement over afvalstortplaatsen aangeeft dat het naar schatting om maximaal 600 kilo PFOA bevattend afval gaat. Hoe valt het verschil tussen deze beide beweringen volgens u te verklaren?

Onafhankelijk Papendrecht Ruud Lammers.

Pagina 16 van 16

Indienen via de regiogriffie Aan het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden T.a.v. de heer drs. Arno Brok, voorzitter Noordendijk 250 3311 RR Dordrecht Datum Betreft

6 februari 2016 Gezondheid / Perfluoroctaanzuur (PFOA) DuPont Dordrecht

Geachte heer Brok, Bij deze vragen wij uw aandacht voor het volgende. Lokale politici, zoals Anton van Rees, fractievoorzitter van de PvdA Sliedrecht, en leden van de Provinciale Staten van Zuid-Holland reageren verbijsterd op de onthulling 1 door de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid op de website Sliedrecht24 dat ambtenaren van de gemeente Dordrecht en de provincie Zuid-Holland al zeker tien jaar op de hoogte zijn van de grondwaterverontreiniging met de kankerverwekkende stof PFOA op het terrein bij waterbedrijf Evides te Dordrecht. De verontreinigingen zijn zelfs al sinds eind jaren’80 bekend. Om deze reden stellen wij u hierna een aantal vragen ex artikel 36 van het Reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de Drechtraad (versie 6.0), met het verzoek deze schriftelijk te willen (laten) beantwoorden en de leden van de Drechtraad hiervan op de hoogte te stellen, teneinde te bewerkstellingen dat een verdiepende discussie hierover gevoerd kan worden. Onafhankelijke onderzoekscommissie? De PvdA Sliedrecht vindt dat milieugedeputeerde Rik Janssen (SP) van de provincie Zuid-Holland ‘hieraan consequenties mag verbinden’.

Fractievoorzitter Anton van Rees wil nog verder gaan: “Alle mensen in het verleden, bij onderzoek en handhaving betrokken, zouden vanaf dit moment vervangen moeten worden door een door ‘Den Haag’ aan te stellen onafhankelijke onderzoekscommissie. Het vertrouwen in de nu betrokken instanties is weg. Deze zijn onbetrouwbaar om verder onderzoek te doen.” Node is de openheid de afgelopen jaren gemist, gezien de reacties die loskomen. •

1

Vraag 01: wilt u er bij de Minister op aandringen dat er zo snel mogelijk een onafhankelijke onderzoekscommissie zal worden ingesteld die de onderste steen boven water haalt? Bron: website http://www.sliedrecht24.nl/harde-kritiek-op-pfoa-onthullingen-ozhz/ Pagina 1 van 5

Duidelijkheid De OZHZ concludeerde eind 2015 dat de PFOA-verontreiniging in het grondwater wordt beheerst. “Maar is echt goed in beeld waar PFOA precies in de grond zit? Dat is een vraag waar we snel antwoord op moeten krijgen. Bekend is dat sporen van PFOA erg lang in het milieu blijven. En niet voor niets mag PFOA sinds 2012 niet meer worden gebruikt in Nederland. We hebben er recht op om te weten hoe groot de omvang van het PFOA-probleem is”, reageert het Sliedrechts raadslid Vincent Prins (CDA). Zijn partij wil ook snel duidelijkheid over de omvang van het probleem. Tenslotte zal PvdA-statenlid in de provincie Zuid-Holland Willem Minderhout komende woensdag 10 februari 2016 Gedeputeerde Rik Janssen ‘het vuur aan de schenen leggen’. Ongerustheid Er bestaat, kortom, veel ongerustheid over de gang van zaken bij DuPont. Ook de fractie van Onafhankelijk Papendrecht maakt zich hierover zorgen. Vervuiling van het grondwater beperkt zich niet tot één locatie, maar de vervuiling sijpelt door naar de omgeving. Ook Papendrecht loopt volgens onze fractie net zoveel gevaar als de inwoners in de directe omgeving van de fabriek van DuPont als de inwoners van de aanpalende gemeente Sliedrecht. •

Vraag 02: Graag willen wij u vragen om namens het bestuur van de Drechtsteden erop aan te dringen dat er naast de instelling van een onafhankelijke onderzoekscommissie zoals bij vraag 1 aan de orde gesteld, zo snel mogelijk nadere duidelijkheid aan de Drechtraad zal worden verschaft met betrekking tot onderstaande vragen.

De vragen zijn opgesteld naar aanleiding van het artikel ‘The Lawyer Who Became DuPont’s Worst Nightmare’ van Nathaniel Rich, dat op 6 januari 2016 in The New York Times Magazine verscheen. Rich beschrijft hierin de ervaringen van Rob Bilott, de advocaat uit de V.S. die ontdekt dat het bedrijf DuPont al jaren PFOA gebruikt, terwijl het (bedrijf) weet dat PFOA waarschijnlijk schadelijk is voor de gezondheid. DuPont is met deze kennis jaren doorgegaan met het lozen, storten en in de lucht emitteren van deze stof. •

Vraag 03: zijn er door DuPont Dordrecht ook schadelijke stoffen geloosd, gestort en in de lucht geëmitteerd? En zo ja, welke stoffen zijn dat en wanneer is dat gebeurd?

Effecten alternatief PFOA onbekend Het gebied dat in de V.S. hierdoor is besmet geraakt is enorm. Ook in Dordrecht staat een fabriekscomplex waar tot september 2012 PFOA is gebruikt. Het RIVM doet op dit moment onderzoek naar de gezondheidsrisico’s van PFOA. Van het alternatief dat in de V.S. voor PFOA in de plaats is gekomen zijn de effecten onbekend. 200 wetenschappers tekenden in mei 2015 de ‘The Madrid Statement on Poly- and Perfluoralkyl Substances (PFASs)’ waarin ze hun zorg uitspreken over de productie van alle stoffen van deze soort, inclusief het alternatief wat DuPont nu in de V.S. gebruikt (!), en het vrijkomen ervan in het milieu. Eline van den Boogaard, voormalig Statenlid en woonachtig in Dordrecht, vertelt ons dat ze zeer ongerust is. Welke stof nu in Dordrecht in gebruik is als vervanger voor PFOA is onbekend. • Vraag 04: welke stof wordt op dit moment gebruikt bij DuPont Dordrecht? Van den Boogaard stelt het volgende: “Ik wil precies weten waaraan wij, bewoners, hebben blootgestaan en wat daarvan de effecten op onze gezondheid zijn. Omdat het artikel van Rich belangrijke inzichten bevat over PFOA en de omgang van DuPont met PFOA, inzichten die een breed publiek tot zich moet kunnen nemen, heb ik een uitgebreide samenvatting ervan in het Nederlands gemaakt. Tevens heb ik een eerste set met vragen opgesteld om daarmee een bijdrage te leveren aan Pagina 2 van 5

het boven water brengen van de feiten over PFOA en de effecten van deze stof op de gezondheid en het milieu in Nederland. Dit is een oproep aan iedereen die mee kan en mee wil doen met het boven tafel brengen van de feiten: politici, journalisten, onderzoekers, juristen, etc., blijf het bevoegd gezag alstublieft bestoken met vragen, zorgen, meningen en oplossingen. Het is van belang dat mensen zich in deze zaak verdiepen. Alleen dan zijn de resultaten van het RIVM onderzoek in de juiste context te beoordelen”, aldus Van den Boogaard. Vragen (waar DuPont staat wordt DuPont in Dordrecht bedoeld) Over het afval • vraag 05: Hoelang, van wanneer tot wanneer, heeft DuPont PFOA gebruikt? • vraag 06: Hoeveel van deze stof heeft DuPont in totaal gebruikt? En uitgesplitst per jaar? • vraag 07: Hoeveel PFOA heeft DuPont in totaal in de lucht geëmitteerd? En uitgesplitst per jaar? • vraag 08: Hoeveel PFOA heeft DuPont in totaal gestort? En uitgesplitst per jaar? • vraag 09: Hoeveel PFOA heeft DuPont in totaal in de rivier geloosd? En uitgesplitst per jaar? • vraag 10: Hoeveel PFOA heeft DuPont in totaal in het riool geloosd? En uitgesplitst per jaar? • vraag 11: Zijn er nog andere manieren waarop DuPont van PFOA afval is afgekomen? Zo ja hoe? En per methode hoeveel in totaal? En per methode uitgesplitst per jaar? • vraag 12: Is er nog PFOA aanwezig bij Chemours Dordrecht (de nieuwe naam)?

• vraag 13: Is er bij DuPont een interne regel geweest, waarin stond dat PFOA niet in het riool of oppervlaktewater geloosd mag worden? (toelichting: net als in de V.S.) • vraag 14: Zo ja, heeft DuPont zich aan die interne regel gehouden? • vraag 15: Met welk alternatief voor PFOA werkt Chemours sinds september 2012? • vraag 16: Zijn dat dezelfde ‘chemistries’ als in de fabriek in de V.S. worden gebruikt? Zo nee, wat dan wel? Over de door het bevoegd gezag gehanteerde veiligheidsnormen Uit het artikel van Rich blijkt dat er veel discussie is geweest over de veiligheidsnormen. Eerst stelt DuPont V.S. zelf een interne veiligheidsnorm (exposure level) vast van 1 p.p. b (parts per billion, wat gelijk is aan de in Europa vaker gebruikte maat 1 μg/l). Zodra het bedrijf in een rechtszaak verwikkeld raakt komen DuPont en de Milieudienst van West- Virginia gezamenlijk tot een norm van 150 p.p. b. Voor drinkwater heeft de United States Environmental Protection Agency een adviesnorm van 0,4 p.p. b voor drinkwater afgegeven. Uit recent onderzoek blijkt dat deze nog lager zou moeten zijn. Philippe Grandjean van de Harvard School of Public Health en Richard Clapp van de University of Massachusetts-Lowell, kwamen deze zomer bijvoorbeeld uit op een veiligheidsnorm voor drinkwater van bij benadering 0,001 p.p. b.

• vraag 17: Hoeveel bedraagt de gehanteerde veiligheidsnorm voor de aanwezigheid van PFOA in de lucht momenteel? En hoeveel was deze in het verleden? • vraag 18: Is de hoogte van deze norm onderbouwd met onafhankelijke onderzoeksresultaten? • vraag 19: Hoeveel bedraagt de gehanteerde veiligheidsnorm voor de aanwezigheid van PFOA in het oppervlaktewater momenteel? • vraag 20: En hoeveel was deze in het verleden? • vraag 21: Is de hoogte van deze norm onderbouwd met onafhankelijke onderzoeksresultaten? • vraag 22: Hoeveel bedraagt de gehanteerde veiligheidsnorm voor de aanwezigheid van PFOA in het riool momenteel? En hoeveel was deze in het verleden? • vraag 23: Is de hoogte van deze norm onderbouwd met onafhankelijke onderzoeksresultaten? • vraag 24: Hoeveel bedraagt de gehanteerde veiligheidsnorm voor de aanwezigheid van PFOA in de bodem/ het grondwater momenteel? • vraag 25: En hoeveel was deze in het verleden? • vraag 26: Is de hoogte van deze norm onderbouwd met onafhankelijke onderzoeksresultaten? • vraag 27: Hoeveel bedraagt de gehanteerde veiligheidsnorm voor de aanwezigheid van PFOA in het drinkwater momenteel? Pagina 3 van 5

• • • • •

vraag 28: Hoeveel was deze in het verleden? vraag 29: Is de hoogte van deze norm onderbouwd met onafhankelijke onderzoeksresultaten? vraag 30: Zijn er veiligheidsnormen voor het alternatief voor PFOA waar Chemours sinds september 2012 mee werkt vastgesteld? En zo ja, welke? vraag 31: Is de hoogte van deze normen, of het besluit om geen normen te hanteren onderbouwd met onafhankelijke onderzoeksresultaten? vraag 32: Hoe is de relatie tussen de veiligheidsnorm voor drinkwater en de andere gehanteerde veiligheidsnormen voor PFOA?

Metingen • vraag 33: Zijn er in Nederland concentraties van PFOA hoger dan 0,001 p.p. b in het drinkwater gemeten? Zo ja; voor alle gevallen: Hoeveel bedroeg deze concentratie? Waar is dit gemeten? Wanneer is dit gemeten? • vraag 34: Zijn er in Nederland concentraties van PFOA hoger dan 0,001 p.p. b in de lucht gemeten? Zo ja; voor alle gevallen: Hoeveel bedroeg deze concentratie? Waar is dit gemeten? Wanneer is dit gemeten? • vraag 35: Zijn er in Nederland elders concentraties van PFOA hoger dan 0,001 p.p. b gemeten? Zo ja; voor alle gevallen: Hoeveel bedroeg deze concentratie? Waar is dit gemeten? Wanneer is dit gemeten? • vraag 36: Bent u bereid om alle metingen van PFOA die er gedaan zijn, vanaf het moment dat DuPont startte tot heden, openbaar te maken? In een bijlage behorende bij een document 2 van de Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid van 16 oktober 2015 staat: “De in 2014 in het ondiepe grondwater gemeten concentraties PFOA bedragen maximaal 1374 μg/l.

De voorlopige locatie-specifieke interventiewaarde op basis van de Europese maatstaven bedraagt 2370 μg/l.” • vraag 37: Waarom wijken de gemeten waarde en de locatie-specifieke interventiewaarde zoveel af van de in het artikel van Rich genoemde veiligheidsnormen? Tevens staat er in genoemd document opgeschreven: “Er kan niet worden uitgesloten dat er ter plaatse van de kern van de verontreiniging in de ophooglaag wel sterk verhoogde gehalten aan PFOA in het eerste watervoerende pakket voorkomen.” • vraag 38: Wordt - met andere woorden - niet uitgesloten dat (veel te) hoge concentraties van PFOA in het drinkwater terecht zijn gekomen? De United States Environmental Protection Agency was erg ongerust toen ze erachter kwam dat de gemiddelde concentratie van PFOA in het jaar 2003 in het bloed van volwassen Amerikanen 4 tot 5 p.p. b was. • vraag 39: Zijn in Nederland, bij de bloedbanken of op andere locaties, ook concentraties in het bloed gemeten die hoger waren dan 0,001 p.p. b? • vraag 40: Zo ja; voor alle gevallen: Hoeveel bedroeg deze concentratie? Waar is dit gemeten? Wanneer is dit gemeten? • vraag 41: Hoeveel bedroeg de gemiddelde concentratie van PFOA in het bloed van volwassen Nederlanders in de afgelopen decennia? • vraag 42: Hoeveel bedroeg de gemiddelde concentratie van PFOA in het bloed van volwassenen die in de Drechtsteden wonen in de afgelopen decennia?

2

Bron: website OZHZ artikel Provincie en gemeente brengen feiten over stof PFOA in beeld. Pagina 4 van 5

Over de impact op Nederland • vraag 43: Hoe groot is het gebied dat is besmet met PFOA in een concentratie hoger dan 0,001 p.p. b? • vraag 44: Welke bedrijven in Nederland werkten met stoffen die vallen onder The Madrid Statement on Poly- and Perfluoralkyl Substances (PFASs) van 1950 tot heden? Op welke locaties in Nederland wordt met deze stoffen gewerkt? Over medisch onderzoek In de V.S. hebben de mensen die in het met PFOA besmette gebied wonen via een rechtszaak kunnen afdwingen, dat DuPont de kosten financierde van het medisch onderzoek naar de relatie tussen PFOA en ziekten. Dit onderzoek bestond uit 12 studies en duurde 7 jaar; 70.000 bewoners leverden hun bloed in voor het onderzoek. Het toonde een waarschijnlijke relatie tussen PFOA en nierkanker, teelbalkanker, schildklierafwijkingen, hoog cholesterol, zwangerschapsvergiftiging en colitis ulcerosa aan. • • • • • •

vraag 45: Welk onafhankelijk onderzoek is er in Nederland bij een grote populatie gedaan naar de relatie tussen PFOA en ziekten? vraag 46: Bij welke van deze onderzoeken is bloed onderzocht? vraag 47: Zo ja, is er bij de controlegroep vastgesteld dat de betrokken personen in een gebied wonen dat vrij is van besmetting door PFOA of één van de andere stoffen die onder ‘The Madrid Statement’ vallen? vraag 48: Betrekt het RIVM alle bestaande onafhankelijke onderzoeken, dus ook de genoemde onderzoeken waar in deze vragen aan is gerefereerd, in haar oordeel? vraag 49: Is voor bewoners in Nederland een weg naar de rechter mogelijk succesvol, om onafhankelijk onderzoek naar de effecten van PFOA waarbij bloed wordt onderzocht gefinancierd te krijgen door DuPont/Chemours? vraag 50: Gaat de overheid een onderzoek naar de effecten van PFOA waarbij bloed wordt onderzocht bij een grote populatie mogelijk maken?

Relatie met het RMJP – het Regionaal Meerjaren Programma Drechtsteden 2014-2018 In het RMJP staan behartenswaardige woorden opgeschreven over het aantrekkelijker maken van ons gebied, over fysieke veiligheid en gezondheid. • vraag 51: Bent u bereid ten behoeve van de totstandkoming van een effectiever milieubeleid (fysieke veiligheid /gezondheid van de inwoners) in onze regio Drechtsteden een veel hogere prioriteit toe te kennen aan een scherper (nog te ontwikkelen) milieubeleid in het kader van het RMJP, als de Drechtraad u daarom vraagt? Wij danken u voor een spoedige beantwoording van deze vragen en zien uit naar uw transparantie en open communicatie ten aanzien van de wijze waarop de lokale/regionale/nationale overheid hiermee omgaat, in het bijzonder in de richting van de inwoners van ons (Drechtstedelijke) gebied die (mogelijk) het slachtoffer zijn geworden van de bij deze ter discussie gestelde bedrijfsactiviteiten. Hoogachtend, Onafhankelijk Papendrecht Ruud Lammers.

Pagina 5 van 5

Aan het College van B&W en de Gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, T.a.v. de heer Aart-Jan Moerkerke, voorzitter, Markt 22 3351 PB Papendrecht

Papendrecht Onderwerp

12 februari 2020 Meten van PFAS in het Papendrechtse kraanwater

Geachte heer Moerkerke, Bij deze willen wij een verzoek bij het College en de gemeenteraad indienen om een onderzoek mogelijk te maken. Het gaat concreet om het meten van Poly- en Perfluoralkylstoffen (PFAS) in het kraanwater van Papendrecht. Wij hebben hiervoor een offerte1 opgevraagd bij het Toxicologisch Laboratorium van de Vrije Universiteit Amsterdam (Bijlage (1)). Het Toxicologisch Laboratorium van de Vrije Universiteit Amsterdam heeft vorig jaar vastgesteld dat zich in een door hen zelf genomen monster van het kraanwater 20 nanogram (ng) per liter FRD902/FRD-903 (perfluorverbinding GenX) bevindt. In het bemonsterde Dordrechtse kraanwater werd 0,88 ng GenX per liter gemeten en in het Sliedrechtse kraanwater 0,14 ng. Wat betreft PFOA werd in het monster dat genomen is in onze gemeente toen ook een duidelijk hoger niveau (10 ng per liter) gemeten dan in Dordrecht (3,4 ng). In het kraanwater van Sliedrecht (< 0,5 ng) werd geen detecteerbare hoeveelheid PFOA gevonden. Het Papendrechtse kraanwater bevatte 22x méér GenX dan het kraanwater uit Dordrecht en 142x keer meer dan het kraanwater uit Sliedrecht. Vanwege het grote verschil is de test vorig jaar door het laboratorium nog een keer uitgevoerd, met hetzelfde resultaat. De gereguleerde PFAS vallen in Nederland onder de zogenoemde ‘drinkwaterrichtwaarden’ van het RIVM.

Dat instituut leidde drie jaar geleden een landelijke meetcampagne naar FRD-903 (een van de GenX-stoffen) in drinkwater en drinkwaterwinningen in Nederland. De aanleiding hiertoe was dat deze stof in enkele monsters kraanwater was gevonden. Het is ‘twee voor twaalf’ voor de 221 locaties waar in Nederland drinkwater wordt gewonnen. Dat zei Vewin 2, belangenbehartiger van de Nederlandse drinkwaterbedrijven, in september vorig jaar.

Uit de meetcampagne van het RIVM kwam naar voren dat de waarde soms verhoogd was; er zijn op een paar plekken uitzonderlijke concentraties gevonden van 30 ng/L (nanogram per liter). Het journalistieke onderzoek collectief Follow the Money3 berichtte hier recent over. 1 De offerte voegen wij bij als bijlage (1) bij deze brief. 2 bron: Follow the Money 3 Glaasje teflon tappen: PFAS duiken op in onze drinkwaterbronnen (Mira Sys, 1 februari 2020).

De normen voor dit type stoffen zijn bepaald niet in steen gebeiteld, zeker niet als we naar de internationale ontwikkelingen kijken en die met elkaar vergelijken. De normen in Nederland liggen wat hoger dan in bijvoorbeeld Denemarken en de Verenigde Staten, ondanks dat het om dezelfde stoffen en gezondheidsrisico’s gaat. Het hiervoor genoemde journalistieke onderzoek collectief Follow the Money heeft gemeld dat de hoeveelheid PFAS in kraanwater van New York maximaal 10 nanogram per liter mag zijn. In Nederland wordt voorlopig aan 150 nanogram per liter vastgehouden, wat volgens het RIVM met een technische discussie over de onderbouwing van de norm te maken zou hebben. De norm voor veilig kraanwater (als het om de hoeveelheid PFAS gaat) ligt in New York 15x scherper dan hier in Nederland. Wij vinden dat saillant. Papendrecht ligt dicht in de buurt van de fabriek van Chemours (DuPont) die reeds decennia lang PFAS emitteert. In de recent in première gegane film Dark Waters wordt uit de doeken gedaan wat de gevolgen zijn voor de slachtoffers van dit soort PFAS-emissies. Bedrijfsadvocaat Robert Bilott werd in 1998 door een veehouder uit Parkersburg (West Virginia, Amerika) ingeschakeld om een rechtszaak aan te spannen tegen het chemiebedrijf DuPont.

De manier waarop DuPont de zaak bagatelliseert, traineert en onder zijn verantwoordelijkheid probeert uit te komen, is frustrerend en huiveringwekkend tegelijk. In wezen is Dark Waters een twee uur durende aanklacht tegen het Amerikaanse bedrijf dat – totdat dit schandaal naar buiten kwam – over het algemeen als ‘gerenommeerd’ werd omschreven. Het vergt nogal wat zelfbeheersing om niet woedend te worden over het handelen van DuPont in deze zaak.

De veehouder meende dat het bedrijf een plaatselijke kreek, waar zijn vee van gedronken had en ziek van was geworden, vervuild had. In de daaropvolgende juridische strijd tegen DuPont bracht Bilott een decennialange geschiedenis van milieuverontreiniging aan het licht. Dus niet alleen in Nederland4 heeft milieuverontreiniging plaats gevonden, ook in Amerika is dat voorgevallen. In een recent aan de gemeenteraad uitgedeeld pamflet van de burenraad van Chemours5 (Bijlage (2)) valt onder andere te lezen dat Chemours het voornemen heeft om “GenX-emissie de komende jaren met 99 procent te verminderen”. Is hier al iets van te merken? Het ligt voor de hand te laten onderzoeken hoe het op dit moment is gesteld met de aanwezigheid van PFAS in het Papendrechtse kraanwater. De enige manier om erachter te komen of de hoeveelheid PFAS in het Papendrechtse kraanwater vermindert, is te (laten) meten of de hoeveelheid PFAS dan ook daadwerkelijk terugloopt. Zonder metingen te doen, blijft het gissen. Vandaar dat wij dit verzoek bij het College en de gemeenteraad neerleggen. Als gezegd: het Toxicologisch Laboratorium van de Vrije Universiteit is bereid het onderzoek uit te voeren. Met vriendelijke groeten, Hoogachtend,

De fractie van Onafhankelijk Papendrecht, Ruud Lammers, José van der Tak, Hendrika Hoekstra en Martijn Hardam. Bijlage (1) Offerte Bijlage (2) Werkconferentie Burenraad DuPont & Chemours

4 DuPont had ook in Nederland de afgelopen decennia elk jaar duizenden kilo PFOA via de lucht of water uitgestoten. Mét

een vergunning van de milieudienst (bron: Follow the Money). 5 Werkconferentie Burenraad DuPont en Chemours, november 2019, Dordrecht, pagina 4 (Bijlage (2)).

2930

Onafhankelijk Papendrecht t.a.v. de heer Ruud Lammers Lohmanlaan 8 3354 AS Papendrecht

DATE

OUR REFERENCE

6 Februari 2020

EH20/0002/JK/CdG

E-MAIL

TELEPHONE

PAGE

Jacco.koekkoek@vu.nl

+31 (0)20-5989539

1 of 2

Subject:

ATTACHMENT

Offerte analyseren PFAS kraanwater

Geachte heer Lammers, Hierbij ontvangt u de offerte voor het analyseren van per- en polyfluorstoffen (PFAS) in kraanwater afkomstig uit de gemeente Papendrecht. Het adres waar het kraanwater zal worden bemonsterd, zal door de heer K Thieme worden geregeld. Hij zal ook de afspraak regelen voor de bemonstering. Specificaties: Item kosten Afdeling E&H levert de flessen voor de monstername €0 Bemonsteringsprotocol Elke fles wordt eerst voorgespoeld met het te bemonsterende water door tweemaal de fles voor circa 20% te vullen en na een driemaal zwenken weer te ledigen. Hierna wordt de fles volledig gevuld met het monster. Bemonstering door de afdeling E&H: €250 Analyse van perfluoralkylverbindingen Samenstelling pakket zie onderstaande tabel Levertermijn 2 – 3 weken na aankomst monsters op de universiteit.

€350 per monster

Indien u akkoord gaat met deze offerte, vraag ik u zodra de opdracht wordt vergeven dit per e-mail naar jacco.koekkoek@vu.nl te sturen. Mocht u vragen hebben dan kunt u altijd contact opnemen met Jacco Koekkoek, 020-5989539 of jacco.koekkoek@vu.nl Met vriendelijke groet, Jacco Koekkoek

FACULTY OF SCIENCE DEPARTMENT OF ENVIRONMENT AND HEALTH

WWW.SCIENCE.VU.NL/ENVIRONMENTANDHEALTH

VISITING ADDRESS

MAILING ADDRESS

O|2 Building De Boelelaan 1108 1081 HZ Amsterdam The Netherlands

O|2 Building De Boelelaan 1085 1081 HV Amsterdam The Netherlands

2/2

Tabel: analysepakket PFAS Detectieniveau (ng/l) Perfluorbutaanzuur

PFBA

4

Perfluorbutaansulfonaat

PFBS

1

Perfluorpentaanzuur

PFPeA

4

Perfluorhexaanzuur

PFHxA

1

Perfluorhexaansulfonaat

PFHxS

0.5

Perfluorheptaanzuur

PFHpA

1

Perfluoroctaanzuur

PFOA

0.5

Perluoroctaansulfonaat

PFOS

1

6:2 Fluortelomeersulfonzuur

6:2 FTS

2

Perfluornonaanzuur

PFNA

0.5

Perfluordecaanzuur

PFDA

0.5

Perfluorundecaanzuur

PFUnDA

0.5

Tetrafluor-heptafluorpropoxy propionzuur

HFPO-DA (GenX)

0.1

FACULTY OF SCIENCE DEPARTMENT ENVIRONMENT AND HEALTH

WWW.SCIENCE.VU.NL/ENVIRONMENTANDHEALTH

VISITING ADDRESS

MAILING ADDRESS

O|2 Building De Boelelaan 1108 1081 HZ Amsterdam The Netherlands

O|2 Building De Boelelaan 1085 1081 HV Amsterdam The Netherlands

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

27 625

Waterbeleid

Nr. 389

MOTIE VAN HET LID VAN EIJS C.S. Voorgesteld 27 juni 2017 De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat door het kabinet wordt erkend dat naar aanleiding van de situatie rond het bedrijf Chemours er nog stappen te zetten zijn in de aanpak van opkomende stoffen in relatie tot bescherming van drinkwater(bronnen); overwegende dat nieuwe incidenten in de toekomst moeten worden voorkomen; verzoekt de regering, in de nieuwe structurele aanpak van opkomende stoffen uit puntbronnen: • concrete afspraken op te nemen over de bevoegdheden en rolverdeling van overheden bij (in)directe lozingen; • zorg te dragen voor maximale transparantie over de stoffen die geloosd worden en de daarmee gepaard gaande risico’s bij de vergunningverlening, en gaat over tot de orde van de dag. Van Eijs Geurts Dik-Faber

kst-27625-389 ISSN 0921 - 7371 ’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 27 625, nr. 389

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

27 625

Waterbeleid

Nr. 391

MOTIE VAN HET LID LAÇIN Voorgesteld 27 juni 2017 De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat uit lozingen van o.a. PFOA en GenX blijkt dat bij de vergunningverlening onvoldoende rekening is gehouden met de effecten van de lozing voor de drinkwatervoorziening; overwegende dat overheden – vanuit de Drinkwaterwet – een zorgplicht hebben voor de duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening; overwegende dat het bevoegd gezag gebruikmaakt van de ABM-toets en de immissietoets voor het al dan niet toestaan van een lozing en verlenen van de vergunning, maar de correcte uitvoering te wensen overlaat; verzoekt de regering, een handreiking op te stellen voor het bevoegd gezag die verduidelijkt hoe binnen de ABM- en de immissietoets rekening gehouden moet worden met de risico’s voor de duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening, en gaat over tot de orde van de dag. Laçin

kst-27625-391 ISSN 0921 - 7371 ’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 27 625, nr. 391

Motie zuiver en veilig water uit de kraan De gemeenteraad van Papendrecht, in openbare vergadering bijeen op 12 juli 2018, ter bespreking van de Kaderbrief 2019; Overwegende dat: − het GenX/drinkwater-dossier na de recente uitspraak van de rechter waarin bepaald is dat DuPont/Chemours door mag gaan met lozen (van GenX) actueler is dan ooit; − de nationale (landelijke) politiek Kamerbreed stelt dat 'de wet tekort schiet’; − dit tekortschieten er onder andere mee te maken heeft dat de drinkwaterbedrijven zijdens het bevoegd gezag niet worden geïnformeerd over de aard van de stoffen die op de rivier(en) / het oppervlaktewater worden geloosd; − de lokale/regionale politiek dient op te komen voor de belangen van alle inwoners; − door de fractie van Onafhankelijk Papendrecht bij de algemene beschouwingen in 2017 een motie is opgesteld die de steun kreeg van de ChristenUnie; − ten aanzien van de noodzaak van het stoppen met lozen van giftige stoffen zoals GenX door DuPont/Chemours de bewustwording van de problematiek de afgelopen maanden bij meerdere partijen lijkt te zijn toegenomen; − voor veel Papendrechters (en overige inwoners van de Drechtsteden) moeilijk te verteren valt dat zij er niet langer vanuit kunnen gaan dat ons leidingwater 'het beste en schoonste van de hele wereld' is (bron: OASEN); − dit nadrukkelijk ook een landelijk probleem is dat vraagt om visie en daadkracht,

en dat Papendrecht hier mogelijk verschil zou kunnen maken; Spreekt uit dat: ­ ons laatste ‘heilige huisje’ (zuiver water uit de kraan) kennelijk helaas niet meer bestaat; ­ drinkwaterbedrijf OASEN met de thans beschikbare zuiveringsinstallaties niet meer kan voorkomen dat – het resistente – GenX (hoe miniem ook) in ons leidingwater terecht komt; ­ drinkwaterbedrijf OASEN een rechtszaak heeft aangespannen tegen DuPont/Chemours; ­ het drinkwaterbedrijf die rechtszaak heeft verloren 'omdat er geen juridische gronden zijn de lozingen te verbieden'; ­ GenX en andere kwalijke chemische stoffen uit het drinkwater geweerd dienen te worden;

­ ­ ­ ­

­

­ ­

­ ­

van de gemiddelde hoeveelheid dagelijkse 125 liter water uit de kraan ongeveer 95% voor huishoudelijk gebruik, douche en wc wordt gebruikt en dat hiervan ongeveer 5% bestemd is voor consumptie door de mens; het van belang is om mede namens Papendrecht er met klem op te blijven aandringen een wetswijziging door te voeren zodat DuPont/Chemours moet stoppen met het lozen van GenX; GenX slechts een van de vele onwenselijke (zorgwekkende) stoffen is, waarvan restanten in ons leidingwater en in ons milieu teruggevonden worden en dat al deze stoffen bij elkaar opgeteld een onwenselijke 'cocktail' van gifstoffen in ons drinkwater vormen; het Duitse Milieuagentschap (UBA) over de classificatie van GenX als zeer zorgwekkende stof heeft voorgesteld om stoffen die persistent, mobiel en toxisch zijn – zoals GenX – te classificeren als zeer zorgwekkende stoffen in de Europese wetgeving voor registratie, evaluatie en toelating van chemische stoffen (REACH); de Vereniging van Waterbedrijven in Nederland er voorstander van is om in REACH een drinkwatercriterium te introduceren zodat de mogelijke negatieven effecten op de drinkwatervoorziening door de lozing van gevaarlijke stoffen meegewogen kan worden in de toelatingsprocedure van chemische stoffen; er dringend behoefte is aan een tweesporenbeleid, waarbij enerzijds ingezet wordt op het stopzetten van lozingen van giftige stoffen en waarbij

anderzijds leidingwater (thuis) optimaal gezuiverd (aangeboden) wordt; de vergunningverlening moet verbeteren met inbegrip van heldere afspraken tussen bevoegde gezagen over de rolverdeling bij (in)directe lozingen, het uitvoeren van verbeteringen in de praktijk van vergunningverlening onder andere op het gebied van capaciteit en kennisontwikkeling, het gevolg geven aan een duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening bij vergunningverlening en het toepassen van de algemene beoordelingsmethodiek en immissietoets bij oevergrondwater en indirecte lozingen; de structurele aanpak van opkomende stoffen uit puntbronnen in relatie tot bescherming van de drinkwaterbronnen een cultuuromslag impliceert, niet geboren uit luxe maar uit pure noodzaak; het streven erop gericht dient te zijn om te allen tijde zuiver water uit de kraan te bevorderen;

Draagt het college op: ­ te onderzoeken of het principe 'de vervuiler betaalt' op DuPont/Chemours van toepassing is; ­ om als gemeente Papendrecht tenminste, samen met de gemeenten Sliedrecht en Dordrecht, gezamenlijk in te (blijven) zetten op en op te trekken voor het ontwikkelen van een samenhangend beleid voor plaatselijk zuiver en veilig drinkwater; ­ relevante ontwikkelingen terug te koppelen ten behoeve van beraadslagingen; En gaat over tot de orde van de dag. Fractie van Onafhankelijk Papendrecht De heer R. Lammers.

Fractie van GroenLinks De heer B. Grimmius.

Fractie van Partij van de Arbeid Mevrouw D. Yildiz-Karso.

Motie drinkwater De gemeenteraad van Papendrecht, in openbare vergadering bijeen op 18 juli 2018, ter bespreking en besluitvormende behandeling van de Kaderbrief 2020; Overwegende dat:  uit recent onderzoek van de Vrije Universiteit naar voren is gekomen dat het Papendrechtse drinkwater vervuild is met zeer zorgwekkende stoffen;  het Papendrechtse drinkwater 10 nanogram PFOA en 20 nanogram GenX-stoffen per liter drinkwater bevat;  het Papendrechtse drinkwater 142x keer meer GenX-stoffen dan drinkwater uit Sliedrecht bevat; Spreekt uit dat:  volgens Europa de veilige norm voor drinkwater een factor van 15x strenger dan de gangbare RIVM-norm wordt;  het Papendrechtse drinkwater (afkomstig uit de Lek, stroomafwaarts vanaf Chemours in Dordrecht en uit grondwater) op afzienbare termijn binnen de veilige norm gebracht dient te worden; Draagt het college op:  het Papendrechtse drinkwater uit dezelfde bron als Sliedrecht te gaan betrekken. En gaat over tot de orde van de dag. Fractie van Onafhankelijk Papendrecht De heer R. Lammers De heer J.G.S. van der Tak

Afdeling Milieu en Gezondheid

ANALYSECERTIFICAAT PFAS 2019-32 Tabel 1 van 1 Opdrachtgever

Kenmerk opdrachtgever

Aquapeak B.V. Spoorhaven 31 2651AV Berkel en Rodenrijs Aquapeak Waterzuiveraar

Analysemethode W-PFAS-100 en 103

Ontvangstdatum opdracht 18 februari 2019 Ontvangstdatum monsters 4 maart 2019 Aanvang uitvoering 11 maart 2019 Rapportagedatum 9 april 2019 EH-code

19/0270

19/0271

19/0272

19/0273

19/0274

19/0275

Omschrijving monsters

Dordrecht Gezuiverd

Dordrecht Kraanwater

Sliedrecht Gezuiverd

Sliedrecht Kraanwater

Papendrecht Gezuiverd

Papendrecht Kraanwater

parameters PFBA Perfluorbutaanzuur PFPeA Perfluorpentaanzuur PFHxA Perfluorhexaanzuur PFHpA Perfluorheptaanzuur PFOA Perfluoroctaanzuur PFNA Perfluornonaanzuur PFDA Perfluordecaanzuur PFUnA Perfluorundecaanzuur HFPO-DA Tetrafluoro-2(heptafluorpropoxy) propaanzuur PFBS Perfluorbutaansulfonaat PFHxS Perfluorhexaansulfonaat PFOS Perfluoroctaansulfonaat 6:2 FTS 6:2 Fluortelomeer sulfonzuur

ng/liter <4 <4 <1 <1 <0.5 <0.5 <0.5 <0.5

ng/liter *4.0 <4 4.4 *2.0 3.4 <0.5 <0.5 <0.5

ng/liter <4 <4 <1 <1 <0.5 <0.5 <0.5 <0.5

ng/liter <4 <4 <1 <1 <0.5 <0.5 <0.5 <0.5

ng/liter <4 <4 <1 <1 <0.5 <0.5 <0.5 <0.5

ng/liter *10 <4 *2.1 <1 10 <0.5 <0.5 <0.5

<0.1 <1 <0.5 <1 <2

0.88 *2.3 <0.5 *1.2 <2

<0.1 <1 <0.5 <1 <2

0.14 *1.3 <0.5 <1 <2

<0.1 <1 <0.5 <1 <2

20 12 <0.5 *1.2 <2

Motie schoner en zachter drinkwater

De gemeenteraad van Papendrecht, in openbare vergadering bijeen op 07 november 2019, ter bespreking en besluitvormende behandeling van de conceptbegroting 2020; Overwegende dat: − het Europees Agentschap voor Chemische stoffen (ECHA) GenX recent heeft aangewezen als zeer zorgwekkende stof (net als eerder PFOA); − uit recent wetenschappelijk onderzoek naar voren is gekomen dat het Papendrechtse drinkwater met deze zorgwekkende stoffen is vervuild, waarbij het gaat om 10 nanogram PFOA en 20 nanogram GenX-stoffen per liter drinkwater; − in het Papendrechtse drinkwater 142x meer GenX-stoffen zitten dan het Sliedrechtse drinkwater; − deze onderzoeksresultaten in het Analysecertificaat PFAS betrekking hebbende op de bemonstering door de Afdeling Milieu en Gezondheid van de VU Amsterdam zijn opgenomen; Spreekt uit dat: − de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid een nieuwe voorlopige gezondheidskundige grenswaarde voor PFOA heeft gepubliceerd, welke grenswaarde 15x strenger is dan de grenswaarde die het RIVM hanteert; − het Papendrechtse drinkwater een hardheid kent van 10,4 graden Duits en het Sliedrechtse drinkwater een hardheid kent van 6,7 graden Duits, waardoor het Sliedrechtse drinkwater veel zachter is dan het Papendrechtse drinkwater; Draagt het college op: − te onderzoeken of het mogelijk is om over te stappen op het drinkwater dat Sliedrecht heeft; − te onderzoeken of

er andere opties zijn die kunnen leiden tot een hogere drinkwaterkwaliteit; − de gemeenteraad naar aanleiding van de resultaten van deze onderzoeken te informeren; En gaat over tot de orde van de dag. De fractie van Onafhankelijk Papendrecht.

Motie zachter drinkwater

De gemeenteraad van Papendrecht, in openbare vergadering bijeen op 07 november 2019, ter bespreking en besluitvormende behandeling van de conceptbegroting 2020; Overwegende dat: − reeds jaren gediscussieerd wordt over de wens tot zachter drinkwater in Papendrecht; Spreekt uit dat: − het Papendrechtse drinkwater een hardheid kent van 10,4 graden Duits en het Sliedrechtse drinkwater een hardheid kent van 6,7 graden Duits, waardoor het Sliedrechtse drinkwater veel zachter is dan het Papendrechtse drinkwater; Draagt het college op: − te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om tot een zachtere drinkwaterkwaliteit te komen; − de gemeenteraad naar aanleiding van de resultaten van deze onderzoeken te informeren; En gaat over tot de orde van de dag. De fractie van Onafhankelijk Papendrecht.

Motie meting Poly- en Perfluoralkylstoffen in het kraanwater De gemeenteraad van Papendrecht, in openbare vergadering bijeen op 05 maart 2020;

Overwegende dat: ­ Poly- en Perfluoralkylstoffen (PFAS) in het Papendrechtse kraanwater zitten; − (schoon, gezond en veilig) kraanwater tot de publieke goederen gerekend mag worden; − het Europees Agentschap voor Chemische stoffen (ECHA) GenX in 2019 (net als eerder PFOA) heeft aangewezen als zeer zorgwekkende stof; − uit bevindingen van het RIVM is gebleken dat deze zorgwekkende stoffen in het Papendrechtse kraanwater zitten; − de ‘motie meten=weten’ op 08 november 2018 door de gemeenteraad werd aangenomen; Spreekt uit dat: − op de Lijst van Ingekomen Stukken onder nummer A32 een brief met onderwerp ‘Meten van PFAS in het Papendrechtse kraanwater’ is opgenomen; − de gemeente ter zake van de hoeveelheid PFAS in het kraanwater thans niet over nauwkeurige meetgegevens beschikt – de wens tot meten; − het wenselijk is wél over deze meetgegevens te beschikken – de wens tot weten; Verzoekt het College: ­ om aan het Toxicologisch Laboratorium van de Vrije Universiteit Amsterdam opdracht tot onderzoek te verlenen met betrekking tot het analyseren van PFAS in het Papendrechtse kraanwater; − de resultaten van dit onderzoek voor het zomerreces aan de gemeenteraad terug te koppelen; En gaat over tot de orde van de dag. De fractie van Onafhankelijk Papendrecht.

Motie Informatiecampagne schadelijke effecten PFAS op menselijke gezondheid De gemeenteraad van Papendrecht, in openbare vergadering bijeen op 08 juli 2021; Overwegende dat: - Poly- en Perfluoralkylstoffen (PFAS) zitten in het Papendrechtse kraanwater; - Het Europees Agentschap voor Chemische stoffen in 2019 GenX, net als eerder PFOA, heeft aangewezen als ‘zeer zorgwekkende stof’; - Het Chemisch-Toxicologisch Laboratorium van de Vrije Universiteit Amsterdam in 2020 heeft vastgesteld dat In het Papendrechtse kraanwater 21,3 nanogram PFAS per liter teveel zit; - De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid recent een nieuwe gezondheidskundige grenswaarde heeft bepaald, die lager is en dus strenger; - De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid een nieuwe gezondheidskundige grenswaarde heeft afgeleid voor de sominname van vier PFAS, teweten PFOA, PFOS (perfluoroctaansulfonzuur), PFNA (perfluornonaanzuur) en PFHxS perfluorhexaansulfonzuur); - Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in opdracht van de gemeente Dordrecht onlangs het rapport ‘Herziening van de risicobeoordeling van GenX en PFOA in moestuingewassen in Dordrecht, Papendrecht en Sliedrecht’ heeft opgeleverd; Spreekt uit dat: - De inname van PFAS via het kraanwater schadelijk is voor de menselijke gezondheid; - De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid een maximale sominname van de vier PFAS componenten

adviseert van tezamen 4.4 nanogram per kilo lichaamsgewicht per week; - De meeste inwoners van Papendrecht ruim boven de aanbevolen maximum sominname van PFAS uit zullen komen [Bijlage bij de motie], zeker als de gehalten van de vier PFAS componenten uit andere voedingsmiddelen zoals groenten/vlees/eieren hierbij opgeteld worden;

Verzoekt het College: - De inwoners van Papendrecht hierover volledig en transparant te informeren; - De gevaren van de inname van PFAS stoffen voor de menselijke gezondheid uit te leggen; - Een informatiecampagne op te starten, waarin de (gemeentelijke) overheid aangeeft op welke manieren de inwoners zich kunnen beschermen tegen de schadelijke PFAS inname; En gaat over tot de orde van de dag. De fractie van Onafhankelijk Papendrecht. [Bijlage bij de motie]  De meeste inwoners van Papendrecht via het kraanwater – uitgaande van een dagelijkse consumptie van 2 liter – op een wekelijkse PFAS inname van 294 nanogram (7 dagen x 2 liter x 21 ng/liter) uit kunnen komen;  Een persoon met een lichaamsgewicht van bijvoorbeeld 60 kilo maximaal 264 nanogram PFAS per week mag innemen (60 kilo x 4.4 nanogram per kilo lichaamsgewicht = 264 nanogram);

Effecten PFAS inname op de menselijke gezondheid zijn weergegeven in onderstaande afbeelding.

Aan de gemeenteraad

datum behandeld door kenmerk doorkiesnummer onderwerp

19 juli 2021 RL. Emens 2021-0098893 14078 Art. 40 vraag OP PFAS.

Geachte heer/mevrouw , Op 14 juli 2021 is via de afdeling griffie een artikel 40 vraag ontvangen van de fractie OP betreffende PFAS. Volgens het Reglement van Orde dient deze vraag binnen een termijn van 30 dagen beantwoord te worden. Er is meer tijd nodig i.v.m. het zomerreces van het college. Beantwoording zal uiterlijk 3 september 2021 plaatvinden. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Papendrecht, de secretaris, de wnd. burgemeester,

J.M. Ansems

A.M.M. Jetten

Markt 22, 3351 PB Papendrecht | Postbus 11, 3350 AA Papendrecht Telefoon 14 078 | www.papendrecht.nl | IBAN: NL13 BNGH 0285 0068 78