De Handreiking Participatiewet in Balans

Als er geen overgangsrecht is, pas je in dit geval in je besluit de nieuwe regels toe; 82 Zie ook Aanwijzing 5.61 in Aanwijzingen voor de regelgeving | . 83 Zie voor een voorbeeld van temporele werking | uitspraak ECLI:NL:CRVB:2016:952 van de Centrale Raad van Beroep. 130 | Stimulansz • Handreiking Participatiewet in balans • 15 juni 2026 131 Stimulansz • Handreiking Participatiewet in balans • 15 juni 2026 • Er is een besluit genomen vóór de datum van wijziging van de wet, maar betrokkene maakt tegen dat besluit bezwaar en de bezwaarprocedure wordt pas na de datum van wijziging afgerond. Dus lopende de bezwaarprocedure verandert de wet. Dan geldt er een zogeheten ex nunc-toetsing (zoals-het-nu-is). Lopende het bezwaar wijzigt de wet In een bezwaarprocedure is sprake van een volledige heroverweging van het bestreden besluit. Er geldt een ‘ex nunc’-toetsing (zoals-het-nu-is). Deze toetsing houdt in dat in bezwaar alle feiten en omstandigheden op het tijdstip van de heroverweging meegenomen worden in de besluitvorming. Dit geldt voor nieuwe feiten of gegevens en ook voor nieuwe wettelijke voorschriften. Bij de heroverweging wordt dus in beginsel getoetst aan de wettelijke voorschriften (wet, verordening en beleidsregels) zoals die op het moment van de heroverweging gelden (ex nunc).

Maar als toepassing van die nieuwe regels of het nieuwe beleid leidt tot een voor de belanghebbende minder gunstige beslissing, dan pas je ze niet toe. Een bezwaarmaker mag immers niet in een slechtere positie terecht komen dan waarin hij zonder bezwaar had verkeerd. Een wijziging van een wet in formele zin moet je toepassen, tenzij dit leidt tot gevolgen die de wetgever niet voor ogen kan hebben gehad. Voorbeeld Er is in januari 2026 bezwaar gemaakt tegen een besluit van de gemeente van december 2025 dat betrokkene geen incidentele bijzondere bijstand krijgt. Dit besluit is genomen op basis van de beleidsregels bijzondere bijstand van 2025. De gewijzigde beleidsregels van 2026 zijn gunstiger en zouden in het geval van betrokkene een toekenning mogelijk maken. Beleidsregels met betrekking tot bijzondere bijstand zijn gebaseerd op artikel 35 van de Participatiewet. De in dat artikel geregelde of de daarvan afgeleide bevoegdheid om beleidsregels vast te stellen is niet gewijzigd en er is dus ook geen overgangsrecht van toepassing. Als de beleidsregels zelf ook geen bepalingen van overgangsrecht kennen brengt het ex-nunc principe met zich mee, dat in de heroverweging in bezwaar (artikel 7:11 Awb) getoetst moet worden aan het recht ten tijde van de beslissing op bezwaar. In dit geval betekent dit dat bij de heroverweging de beleidsregels van 2026 gelden.

132 Stimulansz • Handreiking Participatiewet in balans • 15 juni 2026 Colofon Deze handreiking is geschreven door Stimulansz in opdracht van VNG en in samenwerking met VNG Realisatie, Divosa, SAM en het ministerie van SZW. Auteurs Petra Gerritsen Eva Labrujère Kris Park Annemieke Wildenburg Hanneke Willemsen Eindredactie Annemieke Wildenburg Illustraties Félice Angevaare Jolien Klein Wassink Marjon Mertens (marjontekent.nl) Stimulansz info@stimulansz.nl 030 298 2800 www.stimulansz.nl 133 Stimulansz • Handreiking Participatiewet in balans • 15 juni 2026 Over Stimulansz Stimulansz is kennis- en adviespartner van gemeenten en levert praktische oplossingen die écht werken. We vertalen de theorie van wet- en regelgeving naar de werkvloer, waarbij we laten zien dat er meer mogelijk is in de regelgeving dan vaak wordt gedacht. We adviseren en trainen beleidsmedewerkers, klantmanagers en andere professionals en doen dat met veel enthousiasme en betrokkenheid en vanuit een grote kennis van de praktijk. En we helpen mee aan het verbeteren van de bedrijfsvoering van uw organisatie. Zo zit Stimulansz in het hart van alle werkprocessen met als doel de dienstverlening van gemeenten in het sociaal domein beter, en daarmee het leven van mensen die afhankelijk zijn van die dienstverlening, een stuk makkelijker te maken.

Nieuwsgierig? Benieuwd wat Stimulansz nog meer te bieden heeft? Ga naar stimulansz.nl voor meer trainingen, kennis en advies. Volg ons ook op: