D08. 20240328 RIB Plan van aanpak Huiselijk geweld en kindermishandeling.pdf

Het programma is een samenwerking tussen de regiogemeenten, lokale teams, Gecertificeerde Instellingen, Raad voor de Kinderbescherming en Veilig Thuis. Het programma richt zich op het slimmer en effectiever organiseren van de bescherming voor het gezin, door het benutten van de directe omgeving en het zo vroeg mogelijk inzetten op stoppen en duurzaam oplossen van onveiligheid. Dit gebeurt vanuit een lerende cultuur, waarbij de expertises op veiligheidsvlak het lokale team coachen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de Top-3 Methodiek (risicogestuurde zorg). Dit houdt in, eerst het (samen)werken om directe veiligheid te realiseren zodat er ruimte komt om te kunnen werken aan verandering voor de slachtoffers en plegers. Dan het creëren van stabiele veiligheid, door het aanpakken van de belangrijkste onderliggende risicofactoren die onveiligheid en geweld in stand houden. En als laatste het werken volgens herstelgerichte zorg, gericht op langdurige veiligheid. Gedurende alle fasen blijven professionals alert op de directe veiligheid van alle betrokkenen (Movisie, 2021). Binnen het programma staat centraal dat het gezin samen optrekt met de professionals. Bijvoorbeeld door een gezamenlijke analyse van de situatie te maken en gezamenlijk te bepalen wie op welk moment wat nodig heeft.

Het programma geeft op hoofdlijnen weer hoe de bescherming er over vijf tot tien jaar uit zou kunnen zien, uitgaande van de volgende uitgangspunten: • Om kinderen en volwassenen (0–100), gezinnen en huishoudens heen staat het lokaal (wijk)team dat hulpverleent. • Er is voor een gezin of huishouden één vast gezicht binnen het lokaal (wijk)team dat indien nodig samen optrekt met een professional uit een op te richten regionale veiligheidsorganisatie met als werknaam regionaal veiligheidsteam. • Het regionaal veiligheidsteam heeft (ten opzichte van het lokaal team aanvullende) expertise en bevoegdheden op gebied van veiligheidsvraagstukken in gezinnen en huishoudens. In deze organisatie zijn functies van de Gecertificeerde Instellingen, Veilig 23

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming samengebracht. • Professionals van lokale teams, regionale veiligheidsteams en specialistische aanbieders werken gezins-/systeemgericht en in gezamenlijkheid (integraal) aan het effectief en duurzaam borgen van veiligheid. Professionals worden gefaciliteerd om samen te werken en een lerende omgeving te vormen. • Dicht bij deze professionals en gezinnen staat een netwerk van specialisten met kennis van kinderen, volwassenen en specifieke uitingsvormen van geweld. Het landelijke Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming heeft een beeld geschetst van hoe de ondersteuning er toekomstig uit kan zien, maar toont geen uitgewerkt plan. Om hier de komende jaren concrete invulling aan te geven hebben de VNG en de ministeries van JenV en VWS opdracht gegeven tot een interbestuurlijk meerjarig programma Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming 2023-2026. Het landelijke programmadoel valt uiteen in twee doelstellingen die betrekking hebben op: 1. Het integraal systeem- en mensgericht werken. Dit richt zich op het daadwerkelijk gehoord voelen en ondersteund door kinderen, ouders, volwassenen, waar veiligheidsproblematiek een probleem is. Daarnaast zullen de lokale teams versterkt worden, zodat zij voldoen aan de leidraad 'werken aan veiligheid' voor lokale teams en gemeenten.

Ook komt er een nauwe samenwerking met de nog te ontwikkelen regionale veiligheidsteams. De regio en lokale gemeenten hebben invloed op deze doelstelling. 2. Stelsel- en structuurveranderingen. De huidige knelpunten vragen om een nieuwe manier van samenwerking tussen partners in de veiligheids- en beschermingsketen. Deze doelstelling dient landelijk uitgewerkt te worden en vervolgens verankerd in nieuwe wet- en regelgeving. In tabel 13 wordt een verwachtte planning weergegeven voor de acties en mijlpalen op landelijk niveau. Tabel 13 Landelijk

Q1 2024

Q2 2024

Q3 2024

Q4 2024

2025

2026

2027

Oplevering landelijk convenant "stevige lokale teams" Landelijk besluit over de voorkeursvariant van de RVT's Benodigde aanpassingen, transitie, en transformatie(kosten) voorkeursvariant RVT's inzichtelijk Landelijk politiek besluit RVT's en mogelijke start wetgevingstraject Afronding wetgevingstraject en start transitie en transformatie RVT's

Regionaal Huidige aanpak & ontwikkelingen 1. Regionale Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Analoog aan het landelijke Toekomstscenario heeft de regio Zuid-Holland Zuid een programmaplan opgesteld, en uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsprogramma en diverse projectplannen. Het regionale programma Veilig Opgroeien is Teamwerk vormt hiervoor de basis. Gedurende het programma vindt monitoring plaats om te leren en het effect van het programma inzichtelijk te maken. Tevens worden er afspraken gemaakt met partijen om in de toekomst beter te kunnen voldoen aan de informatiebehoefte van regiogemeenten. De verdere uitwerking van het programma vindt plaats middels de vier basisprincipes van het regionale Toekomstscenario: gezinsgericht, lerend, rechtsbeschermend en transparant, en eenvoudig. Binnen de regio Zuid-Holland Zuid lopen of gaan starten de volgende projecten: 24

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

1. Project Versterken lokale teams 2. Project Visie gefaseerd werken 3. Project Verklarende analyse 4. Project MDA++ 3 5. Project Integrale sturing (Integrale Governance, Sturingsinformatie, Structureren van casuïstiektafels in de regio) 6. Project Regionaal veiligheidsteam. 7. Project Verbinding Volwassenen-GGZ 8. Project Juridische gezinsinterventies Globaal zijn deze als volgt in tijd uitgezet. De twee voornaamste staan hieronder verder toegelicht. Versterken lokale teams In november 2019 stelde de VNG-commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs en de VNGcommissie Bestuur en Veiligheid het kwaliteitskader “Werken aan veiligheid voor lokale (wijk)teams en gemeenten” vast. In september 2022 heeft de VNG besloten om dit Kwaliteitskader aan te passen. Het Kwaliteitskader heeft nu de naam ‘Werken aan veiligheid – leidraad voor gemeenten voor de opdrachtverstrekking’. De leidraad richt zich op gemeenten en de opdrachtgevende verantwoordelijkheid van de gemeente richting organisaties die invulling geven aan het bieden van ondersteuning aan gezinnen/huishoudens waar sprake is van onveilige situaties. De gemeente dient samen met de uitvoerende partijen zorg te dragen dat lokale wijkteams voldoende zijn toegerust om deze ondersteuning te bieden of organiseren.

Het convenant wordt ontwikkeld in nauwe afstemming met onder andere de gemeenten, de Associatie Wijkteams, de SBJ, cliënt- en brancheorganisaties, VWS en partijen uit de brede sociale basis. Daarnaast zal ook de Leidraad Werken aan Veiligheid onderdeel uitmaken van dit kader. Dit betreft een nietvrijblijvend kader voor gemeenten. Visie gefaseerd werken aan veiligheid Bij kinderen en gezinnen waar sprake is van onveiligheid zijn in de praktijk vele organisaties betrokken, met allen eigen taken, verantwoordelijkheden en werkwijzen. In de praktijk zijn er veel onduidelijkheden over wie op welk moment aan zet is. Hier liggen groten kansen om de samenwerking te verbeteren, tussen onder andere de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming, en de lokale teams. Het Toekomstscenario focust op het bundelen van expertise door vanuit één regionaal veiligheidsteam te gaan samenwerking bij veiligheidscasuïstiek. In de regio wordt hiervoor de Visie gefaseerd werken aan veiligheid gehanteerd als basis. Deze visie richt zich op: 1) Eerst werken aan de directe veiligheid met een veiligheidsbeoordeling, veiligheidsvoorwaarden en een veiligheidsplan. 2) Vervolgens de inzet van risicogestuurde zorg om risicofactoren terug te dringen 3) Als laatste ondersteuning inzetten op het vlak van herstel.

In tabel 14 hieronder wordt een verwachtte planning en mijlpalen weergegeven van de acties vanuit de regio.

25

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

Tabel 14 Landelijk

Q1 2024

Q2 2024

Q3 2024

Q4 2024

2025

2026

2027

Verstrekken definitieve opdracht "versterken lokale teams" Opleveren Koersdocument Geweld in Afhankelijkheidsrelaties Uitwerken monitoringsplan Toekomstscenario Opstellen samenwerkingsafspraken ketenpartners De regio Zuid-Holland Zuid werkt volgens één uniforme werkwijze De regiovisie Zorg & Veiligheid wordt opgeleverd Monitoring regionale Toekomstscenario

2. Veilig Thuis Inwoners kunnen bij Veilig Thuis terecht wanneer zij slachtoffer zijn van huiselijk geweld of kindermishandeling of bij het vermoeden van deze gebeurtenissen bij een ander. Zowel inwoners als professionals kunnen advies vragen bij Veilig Thuis of een melding doen bij vermoeden van kindermishandeling of huiselijk geweld. Veilig Thuis volgt dan de meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Veilig Thuis kan na melding besluiten een onderzoek te starten om te inventariseren of het vermoeden bevestigd wordt en indien nodig een melding doen bij de Raad voor de Kinderbescherming. Veilig Thuis heeft tevens een doorverwijsfunctie, zij kan casussen overdragen aan andere partijen, zoals Sterk Papendrecht of een specialistische zorgaanbieder. 3. Bemoeizorg (Antes) Bemoeizorg is een vorm van zorg waarbij men zelf op mensen afstapt die complexe problemen hebben op meerdere gebieden in hun leven. Denk daarbij aan (een combinatie van) drugs-, medicatie-, en alcoholmisbruik, psychiatrische problemen, verwaarlozing, ernstige vereenzaming, enzovoorts. Wanneer hulpverleningsinstanties constateren dat een inwoner zorg nodig heeft, maar niet achter de deur komen, kan Bemoeizorg worden ingeschakeld. In de regio Drechtsteden biedt Antes bemoeizorg. 4.

Meldpunt Zorg & Overlast Bij het Meldpunt Zorg & Overlast kunnen inwoners in de regio Zuid-Holland Zuid melden wanneer zij zich zorgen maken over een familielid, buurman of buurvrouw, of iemand anders in hun omgeving. Dit kunnen ook mensen zijn waarvan inwoners vinden dat zij zorg nodig hebben maar hier zelf niet om kunnen of willen vragen. Ook als inwoners vermoeden dat er onvoldoende hulp geboden wordt, kunnen zij dit bij het Meldpunt Zorg & Overlast aangeven. Het Meldpunt Zorg & Overlast werkt nauw samen met een groot netwerk van zorg- en hulpverleners in de regio om de signalen of meldingen goed aan te kunnen pakken. Bij deze instanties wordt nagegaan of de persoon van de melding al bekend is. Het Meldpunt werkt onder andere samen met de Wijk GGD, sociale wijkteams, bemoeizorg, verslavingszorg, Geestelijke Gezondheidszorg, Leger des Heils, politie, WMO instellingen, Veilig Thuis ZHZ en woningbouwcorporaties. Ieder signaal of iedere melding die binnenkomt bij het Meldpunt wordt door een deskundige behandeld. De deskundige gaat na wat er mogelijk aan de hand is en onderzoekt wat er nodig is aan zorg en/ of ondersteuning. Soms kan dit betekenen dat er een hulpverlener wordt gevraagd om bij de betrokkene langs te gaan. Dit kan iemand zijn van het wijkteam, de Wijk GGD'er of misschien een professional van een (gespecialiseerd) bemoeizorg team. 26

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

5. Voorzieningen geïndiceerde jeugdzorg Regionaal zijn er diverse voorzieningen voor geïndiceerde jeugdzorg waar jeugdigen met problematieken terecht kunnen wanneer ondersteuning vanuit het voorveld niet afdoende is. Regionaal zijn er voorzieningen voor jeugdhulp, jeugdbescherming, en jeugdreclassering. 6. Voorzieningen Beschermd Wonen & Maatschappelijke Opvang Beschermd Wonen & Maatschappelijke Opvang zijn regionaal georganiseerd. Beschermd Wonen is er voor volwassenen met psychische of psychosociale problemen die 24 uur per dag hulp nodig hebben. Een voorbeeld hiervan is de vrouwenopvang in Dordrecht. Daarnaast wordt regionaal de Maatschappelijke Opvang georganiseerd. Deze is bedoeld voor inwoners die dakloos zijn of dreigen te raken. Dit kan bijvoorbeeld komen door huiselijk geweld of psychische problemen. 7. Campagne Orange the World Ieder jaar is er wereldwijd een campagne die aandacht vraagt voor het voorkomen en stoppen van geweld tegen meisjes en vrouwen. De afgelopen jaren heeft Ladies Circle (gevestigd in de regio) hier aandacht aan besteed in gemeente Papendrecht.

Toekomstige aanpak & ontwikkelingen Regionale visie aanpak Zorg & Veiligheid De regio heeft een subsidie aangevraagd bij ZonMW voor het verbeteren van de samenwerking in de zorg- en veiligheidsregio. Onderdeel hiervan is het opstellen van een regiovisie Zorg & Veiligheid. Als de subsidie wordt toegekend, streeft de regio ernaar om deze visie eind 2024, begin 2025, op te leveren. Voor het opstellen van deze regiovisie wordt ook gebruik gemaakt van de Landelijke ontwikkelagenda zorg en veiligheid, de aanpak Veiligheid Voorop, de visie Gefaseerd samenwerken aan veiligheid, en het netwerk zorg en staf. Diverse partners op het vlak van zorg en veiligheid, zoals Veilig Thuis, politie, Openbaar Ministerie, zorg- en veiligheidshuis, GGZ, Raad voor de Kinderbescherming, et cetera, zijn hierbij betrokken. Al deze partijen worden betrokken bij het opstellen van de visie. De regio streeft ernaar om het eerste kwartaal van 2024 een Koersdocument Geweld in Afhankelijkheidsrelaties op te leveren, wat uiteindelijk deel zal uitmaken van de bredere regiovisie Zorg en Veiligheid. Alle betrokken partijen in de keten dienen gezamenlijk inspanningen te leveren om de leidraad Werken aan veiligheid te implementeren in de lokale teams in de regio. Samenwerking is een essentieel onderdeel van deze leidraad.

Een gezamenlijke visie op het thema onveiligheid en de samenwerking hierin is van cruciaal belang om te komen tot een gezamenlijk gedragen effectieve aanpak. Lokaal Huidige aanpak & ontwikkelingen Het lokale Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Het regionale Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming kent een lokale vertaling. Veilig Thuis, Stichting Jeugdteams, Gecertificeerde Instellingen, de Raad voor de Kinderbescherming en de Service Organisatie Jeugd zijn in 2018 een samenwerking gestart om de samenwerking in het vrijwillige kader anders vorm te geven, resulterend in het programma Veilig Opgroeien is Teamwerk dat in 2020 is gestart. Het doel van Veilig Opgroeien is Teamwerk is eerder, sneller, en in samenhang deskundige ondersteuning te bieden aan gezinnen waar sprake is van onveilige ontwikkeling. Veilig Opgroeien is Teamwerk richt zich erop ondersteuning zoveel mogelijk vanuit het vrijwillig kader te organiseren. Dit programma wordt momenteel verder doorontwikkeld naar het 27

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

Toekomstscenario, gericht op een doelgroep van 0-100 jaar, waar tevens verbetering in de samenwerking in de jeugdbescherming- en veiligheidsketen centraal staat. Om de opdracht zoals omschreven binnen het Toekomstscenario uit te voeren, is een lokale vertaling hiervan vereist. Zo dienen op lokaal niveau medewerkers getraind te worden in onder andere het signaleren van onveilige situaties, het toepassen van de meldcode, gezinsgericht werken, betrokken zijn zolang nodig, et cetera. Lokale teams dienen te investeren in training van professionals. De landelijke leidraad 'werken aan veiligheid' vormt hiervoor de basis. Eind 2023 heeft de regio een lokale startfoto gemaakt, waaruit naar voren is gekomen hoe alle lokale teams, waaronder Sterk Papendrecht, ervoor staan in de uitwerking van de taken zoals beschreven in de leidraad 'werken aan veiligheid. Lokale teams dienen deze ontwikkelpunten actief op te pakken en te borgen in afspraken. Het borgen van deze afspraken zal in nauwe samenhang moeten gebeuren met het convenant “Stevige lokale teams” dat op dit moment wordt ontwikkeld door de VNG.

Dit houdt in, wanneer er bij kinderen en gezinnen sprake is van onveiligheid wordt er vanaf 2025 in de regio ZuidHolland Zuid door lokale teams en de netwerkpartners veiligheid gewerkt vanuit één visie, met één taal, volgens één werkproces en met één format voor het opstellen van veiligheidsplannen. Deze aanpak is gestoeld op de werkwijze van de Top-3 Methodiek, gebaseerd op de visie gefaseerd werken. Gemeente Papendrecht is hierin aan zet om zorg te dragen voor de borging hiervan binnen Sterk Papendrecht. Sterk Papendrecht dient in 2025 te werken volgens de leidraad 'werken aan veiligheid', welke geborgd zal worden in het regionale uniforme werkproces. De regio levert uiterlijk het eerste kwartaal van 2024 de lokale startfoto Sociaal Team in relatie tot de Leidraad werken aan Veiligheid op. Sterk Papendrecht is reeds aan de slag met ontwikkelpunten die uit deze startfoto naar voren zijn gekomen als verbeterpunten. 2. Actieplan Schulden & Armoede (2022-2025) Het actieplan Schulden & Armoede heeft vier pijlers centraal staan: • Gericht informeren • Samen signaleren • Ondersteuningsaanbod verbeteren • Meedoen stimuleren. Het doel is het tegengaan van armoede en schulden onder inwoners. Binnen de pijlers wordt op de volgende punten ingezet: Gericht informeren • Het continueren en updaten van de verjaardagskaart voor 18-jarigen en de Kwikstartapp.

• Geldfit beter bekend maken in Papendrecht, door aandacht in onze communicatie voor de Geldfittest. We streven naar 1.000 bezoekers per jaar. • In samenwerking met het consultatiebureau onderzoeken hoe we passende informatie kunnen meegeven aan gezinnen over het omgaan met financiën; • Het aanbieden van een lespakket over geldzaken aan scholen in Papendrecht; • Zoeken naar mogelijkheden om via cultuur(educatie) het onderwerp van armoede breder bekend en bespreekbaar te maken; Samen signaleren • Tijdelijke inzet van een coördinator armoede en schulden bij Sterk Papendrecht voor het oppakken van de wettelijke taak vroegsignalering van betalingsachterstanden. We zetten in op een respons van één derde door een passende, persoonlijke benadering;

28

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

•

Het voorkomen van huisuitzettingen door betalingsachterstanden, door het voortzetten van de samenwerking in het convenant preventie huisuitzettingen • Het organiseren van netwerkbijeenkomsten over het thema armoede en schulden; • Het stimuleren en informeren van een signalerend netwerk in Papendrecht, zoals het onderwijs, zorginstellingen, bedrijven, sportverenigingen, buurthuizen, enzovoorts. • In samenwerking met buurthuizen tussentijds een dorpsgesprek organiseren over armoede, isolement, samen meedoen en het omzien naar elkaar. Ondersteuningsaanbod verbeteren • Het continueren van succesvolle interventies zoals budgetcoaching bij Stapje Fitter, hulp bij belastingaangifte en een regelarm maatwerkbudget; • Minimahuishoudens ondersteunen in het verduurzamen van (eigen) woningen. Dit doen we in samenwerking met het Regionaal Energieloket. • Een begeleidingstraject (nazorgtraject) opzetten bij Schuldhulpmaatje. Dit betreft coaching na afloop van een schuldhulptraject om terugval te voorkomen; • Interventies van derde partijen voor minimahuishoudens stimuleren, als die een aanvulling zijn op ons huidige ondersteuningsaanbod. Dit zijn bijvoorbeeld het uitbreiden van Quiet Drechtsteden naar Papendrecht (een ondernemersnetwerk tegen armoede) en het organiseren van Hulp Portraits (minimahuishoudens krijgen een professionele portretfoto).

• Het beter bekend maken van onze minimaregelingen onder inwoners en organisaties; • Onderzoek laten doen naar de klantreis van inwoners met financiële problemen; Meedoen stimuleren • Starten met een pilot waarin we een gratis mbo-opleidingsjaar aanbieden voor mensen in een uitkeringssituatie. We zoeken de verbinding met regiogemeenten die hier al ervaring mee hebben opgebouwd; • Ondersteunen van mensen die digitaal minder vaardig of anderszins laaggeletterd zijn. Dit kan door meer de verbinding te zoeken met volwasseneducatie (vanaf 2022 zit bij het educatieaanbod ook de training 'omgaan met geld'); • Onderzoek doen naar de toepasbaarheid van 'een schuldenvrije start' voor jongeren; • In regionaal verband onderzoeken we de mogelijkheid tot een volwassenfonds sport/cultuur. 3. Kansrijke Start (vanaf 2023) Kansrijke Start legt de focus op hulp en ondersteuning rond de geboorte om een gezonde ontwikkeling te bevorderen. Vanaf 10 maanden voor de geboorte tot ongeveer 2 jaar na de geboorte wordt gewerkt aan een gezonde ontwikkeling. De omgeving waarin een kind wordt geboren, groeit, en zich ontwikkelt in de eerste 1000 dagen, bepaalt in grote mate de kansen voor later. Door een goede investering in deze periode, wordt een kind een kansrijke start geboden en wordt gebouwd aan een gezonde generatie in de maatschappij.

Circa één op de zes kinderen maken een minder goede start, door bijvoorbeeld vroeggeboorte/laag geboortegewicht, of blootstaan aan sociale risicofactoren zoals stress, roken, slechte opvoeding. Dit heeft een levenslang effect op zowel de fysieke als mentale gezondheid en ontwikkeling, waardoor kans op verschillende terreinen, zoals school, in de maatschappij, et cetera worden verminderd.

29

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

4. Routekaart Jeugd (2024-2028) Lokaal wordt binnen de Routekaart Jeugd aandacht besteed aan het verbeteren van de jeugdhulp binnen de gemeente Papendrecht. Hierin is een nauwe samenwerking met Sterk Papendrecht. Gezamenlijk met partners is hierin vormgegeven hoe in de toekomst in te spelen op knelpunten die geconstateerd zijn. Er wordt breed gekeken naar grotere maatschappelijke vraagstukken, en hoe we hier lokaal op kunnen anticiperen. De eerste contouren en opvallende speerpunten zijn geschetst. De routekaart dient nog concreter te worden uitgewerkt. Op het vlak van veiligheid, waaronder kindermishandeling, lift de routekaart jeugd mee op de ontwikkelingen en monitoring binnen het Regionale Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Daarnaast houden we binnen de Routekaart jeugd zicht op de ontwikkeling op veiligheidscasuïstiek middels het Dashboard van de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ), waar we de lokale ontwikkelingen nauw in de gaten houden. 5.Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) Inwoners kunnen terecht bij de Sociale Dienst Drechtsteden met vragen en/of ondersteuningsbehoefte op het vlak van werk, bijstand, schulden, en Wmo. Zo biedt de SDD onder andere schuldhulpverlening aan voor inwoners die in de schulden zitten.

Binnen de SDD wordt gewerkt met de inzichten vanuit het stresssensitief werken, wat inhoudt dat er in de aanpak rekening wordt gehouden met hoe stress doorvloeit in de cognitieve vermogens en gedrag van inwoners. 6.Adviespunt Scheiden Kind & Ouderschap - Inloopspreekuur Scheiden Het Adviespunt SKO is er voor alle inwoners met vragen over scheiden/ uit elkaar gaan tussen partners. Het Adviespunt SKO houdt inloopspreekuren waarbij iedere inwoner met vragen op dit thema terecht kan. Daarnaast fungeert het Adviespunt SKO als vraagbaak voor professionals. 7. Vluchtelingenwerk Binnen gemeente Papendrecht biedt Vluchtelingenwerk ondersteuning voor vluchtelingen en asielzoekers vanaf het moment dat ze worden opgevangen totdat ze zelfstandig hun weg hebben gevonden. Bij de aanvang van de ondersteuning door Vluchtelingenwerk worden per statushouder de leefgebieden doorgenomen. Hier kan duidelijk worden dat er sprake is van bepaalde problematieken, bijvoorbeeld trauma. Ook spelen vaak op een later moment, gedurende de eerste anderhalf jaar van de persoon in Nederland, problematieken op. Wanneer dergelijke risico's of problematieken gesignaleerd worden, wordt Sterk Papendrecht betrokken. 8. Sterk Papendrecht Sterk Papendrecht is het lokale team dat inwoners ondersteuning biedt op diverse levensgebieden.

Hierbij kan gedacht worden aan ondersteuning in het dagelijks leven, opvoeding, gezondheid, zorg, dagbesteding, werk en inkomen, zelfstandig wonen, financiën, vervoer, ondersteuning voor mantelzorgers, en problemen binnen het gezin of de relatie. Sterk Papendrecht bestaat uit onder andere een volwassenenteam, jeugdteam, de WijkGGD (via Yulius) en een wijkverpleegkundige (via Rivas). Waar niet voldoende tegemoet kan worden gekomen aan de hulpvraag van de inwoner door eigen begeleiding/ondersteuning kan Sterk Papendrecht doorverwijzen naar een zorgaanbieder of andere instantie, en in bepaalde gevallen zelf de casusregie houden (1 gezin, 1 plan, 1 regisseur). Sterk Papendrecht heeft een divers aanbod, neem bijvoorbeeld het programma Samen Oplopen, 30

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

waar gezinnen met veel problemen, of jeugdigen die veel stress ervaren, ondersteuning krijgen van een mede-inwoner op verschillende vraagstukken. Ook biedt Sterk Papendrecht opvoedondersteuning aan ouders met een problematiek of vraagstuk rondom opvoeden. Binnen het jeugdteam van Sterk Papendrecht worden onder andere casussen opgepakt met echtscheidingsproblematiek bij gezinnen, die binnen komen via de rechtbank. Deze professionals zetten zich vervolgens in om complexe (v)echtscheidingen in goede banen te leiden met als doel verdere problematiek binnen het gezin zoveel mogelijk te voorkomen. Daarnaast heeft Sterk Papendrecht Sociale Raadslieden. De Sociale Raadslieden helpen inwoners met juridische zaken. Denk hier bijvoorbeeld aan problemen vanwege de toeslagenaffaire, waar de Sociale Raadslieden de inwoner bij kunnen helpen. Ook voert Sterk Papendrecht de vroegsignalering uit voor inwoners zonder bijstandsuitkering, gevestigd bij de SDD. Als laatste richt Sterk Papenrecht zich tevens op het bestrijden van eenzaamheid en ondersteuning van mantelzorgers. 9. Praktijkondersteuner huisarts In Papendrecht is er een praktijkondersteuner huisarts GGZ voor jeugd en volwassenen. De POH 'er kan lichte klachten op het vlak van GGZ-problematiek zelf oppakken. Waar het gaat om zwaardere klachten kan deze de inwoner doorverwijzen naar de juiste hulp.

De insteek is dat de inwoner op deze manier direct naar de juiste plek verwezen wordt en door de eigen begeleiding van de POH'er de inwoner niet onnodig verwezen wordt naar specialistische hulp. 10. Activiteiten eenzaamheid/ontmoeting Binnen Papendrecht worden tal van activiteiten georganiseerd, gericht op het tegengaan van eenzaamheid onder de inwoners. Denk bijvoorbeeld aan activiteiten vanuit, Sterk Papendrecht, maar ook de sport- of cultuurverenigingen. Zo worden er voor iedere Papendrechter die nieuwe contacten wil leggen of op zoek is naar gezelligheid in diverse wijken koffiemomenten georganiseerd. Ook is het mogelijk deel te nemen aan één van de wandelgroepen, worden er activiteiten georganiseerd als bijvoorbeeld een gouwe ouwe in Theater de Willem, en wordt er een training vanuit Sterk Papendrecht aangeboden genaamd 'Grip op je leven'. Onderdeel van deze training is onder andere het opbouwen van een sociaal netwerk. 11. Integrale Klantroute Sterk Papendrecht en de SDD realiseren een integrale aanpak om de samenwerking te versterken ten dienste van een betere dienstverlening aan de inwoner. Deze aanpak is gericht op het sneller verhelderen van de ondersteuningsvragen, alsmede een domein overstijgend en op elkaar afgestemd ondersteuningsaanbod.

Inwoners worden middels klankbordsessies betrokken en kunnen zo advies geven over betere inrichting van de gezamenlijke dienstverlening. 12. Jong JGZ Jong JGZ fungeert als het consultatiebureau. Zij adviseren professionals uit de praktijk, en kijken mee met de groei en ontwikkeling van het kind. Ouders kunnen hier terecht bij uitdagingen rondom gedrag, gezondheid, of ontwikkeling van het kind. Wanneer nodig zoekt Jong JGZ de juiste specialist in het netwerk hiervoor. Jong JGZ heeft dus ook een 31

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

signalerende functie. Daarnaast voeren zij het Rijksvaccinatieprogramma uit, welke de kinderen dienen te beschermen tegen diverse ziektes. 13. Voorschoolse educatie/ onderwijsachterstandenbeleid In Papendrecht wordt voorschoolse educatie geboden aan peuters waarbij ouders de ontwikkeling van hun kind thuis niet voldoende kunnen stimuleren. Op deze manier krijgen de kinderen een goede start op de basisschool. Middels uitvoering van het onderwijsachterstandenbeleid wordt hierop ingespeeld. 14. Passend onderwijs In Papendrecht wordt passend onderwijs geboden aan leerlingen die extra hulp nodig hebben. Zoals bijvoorbeeld kinderen met leer- of gedragsproblemen. 15. Integrale wijkaanpak (onderdeel van Integraal Veiligheidsplan (IVP)) De integrale wijkaanpak richt zich op het verbeteren van de ondersteuning door in te spelen op problematieken en behoeften in de wijk op het vlak van leefbaarheid en veiligheid. De start heeft plaatsgevonden in januari 2024. Momenteel wordt de aanpak verder uitgewerkt. 16. Trainingsatlas & Theatervoorstelling (vanaf 2024) Het Adviespunt SKO gaat het aanbod in 2024 uitbreiden met de Trainingsatlas en een Theatervoorstelling over het thema scheiden op (een) VO-scho(o)l(en). Gedurende de Trainingsatlas worden inwoners die scheiden / uit elkaar gaan vaardigheden aangeleerd over hoe met elkaar om te gaan in deze situatie.

In de Theatervoorstelling op de VO-school wordt het thema scheiden / uit elkaar gaan bespreekbaar gemaakt onder jeugdigen. Ook ouders worden betrokken. Professionals zoals docenten worden geïnformeerd en kunnen terecht bij het Adviespunt SKO voor vragen rondom het thema. 17. Brede Spuk – Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) (2023-2026) Binnen de Brede Spuk – GALA wordt ingezet op een gezonde generatie met weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, wonen, en werken in een gezonde leefomgeving waarin sprake is van een sociale basis. Er wordt ingezet op het voorkomen van gezondheidsproblemen middels de inzet van (leefstijl)interventies en leefstijl als (onderdeel van) behandeling. In september jongstleden is er een plan van aanpak opgesteld. Hierbij wordt gefocust op de onderdelen terugdringen gezondheidsachterstanden, fysieke leefomgeving verbeteren, versterken sociale basis, gezonde leefstijl, versterken mentale gezondheid en vitaal ouder worden. Binnen de diverse onderdelen worden er verschillende maatregelen in gang gezet, zoals bijvoorbeeld de inzet van een JOGG-regisseur (Jongeren op Gezond Gewicht) in het kader van beweging en gezondheid. 18. Herstelwoning Recentelijk is er binnen Papendrecht een herstelwoning gerealiseerd.

Deze woning kan tijdelijk, voor de duur van 2-6 maanden, gebruikt worden voor de opvang van kwetsbare gezinnen/gezinsleden wanneer er sprake is van onveiligheid in de thuissituatie. Het doel hierachter is de gezinnen/gezinsleden uit de onveilige thuissituatie halen en intussen te inventariseren welke zorg het gezin nodig heeft en dit te bewerkstelligen. 19. Aanbod Laaggeletterdheid Veel armoede komt door laaggeletterdheid blijkt uit onderzoek (Christoffels, Baay, & Leverls, 2016). In Papendrecht hebben we als aanbod een digitaal inloopspreekuur, waar inwoners terechtkunnen met vragen rondom digitale apparaten of internetgebruik. Daarnaast hebben we een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) waar inwoners terecht kunnen met specifieke 32

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

digitale ondersteuningsvragen. Ook hebben we Klik & Tik, waarbij inwoners in zes lessen computervaardigheden leren. De taaloefengroep in Papendrecht helpt inwoners met Nederlands lezen, spreken, en schrijven. Daarnaast kunnen inwoners terecht bij het taalcafé, waarbij door in gesprek te gaan met anderen wordt geoefend met het beter Nederlands leren. Verschillende onderwerpen komen hierbij aan bod. Als laatst wordt er in Papendrecht een taalklas georganiseerd voor ouders op de Anne Frank school. Het doel hiervan is ouderbetrokkenheid vergroten door het verbeteren van de taalvaardigheid.

Toekomstig aanbod/aanpak 1. Aanpak Voorkoming Escalatie AVE is een model dat gemeenten helpt om de zorg- en veiligheidsketen te verbinden rondom de aanpak van complexe problematiek in het sociaal domein. AVE betrekt alle direct daarbij betrokken organisaties (gemeentelijk en regionaal) in een eenvoudig model dat de inrichting van casus- en procesregie helder en duidelijk maakt aan professionals, beleidsadviseurs en bestuurders. De AVE-aanpak sluit aan bij de integrale aanpak van gemeenten in het sociaal domein en bij de ketens van justitie en politie. 2. Meerjaren actieplan eenzaamheid Het meerjaren actieplan eenzaamheid focust op een gecoördineerde en langdurige aanpak om eenzaamheid te verminderen. Samen met een adviseur van één tegen eenzaamheid heeft men een format opgesteld, waarin een visie, focus, actielijnen, en reeds bestaand aanbod binnen het thema in Papendrecht in kaart zijn gebracht. Door middel van het meerjarenplan pogen we de eenzaamheid in Papendrecht te doen afnemen. Dit plan wordt een gestructureerde aanpak, om sociale verbondenheid te bevorderen en het verminderen van eenzaamheid bij verschillende bevolkingsgroepen. Het plan is momenteel in ontwikkeling. 3. Welzijn op Recept en consult/ welzijnscoach (onderdeel van Brede Spuk - GALA) Welzijn op Recept biedt een alternatief voor inwoners met psychosociale klachten.

In plaats van een medisch recept voor te schrijven, verwijst de huisarts en/of de verpleegkundige deze patiënten door naar een welzijnscoach. De welzijnscoach gaat samen met de inwoner op zoek naar wensen, behoeften en mogelijkheden. Omdat ieder individu anders is en andere wensen en behoeften heeft, is hier altijd sprake van maatwerk. De welzijnscoach gaat in een serie oplossingsgerichte ondersteuningsgesprekken en samen met de inwoner na hoe deze haar of zijn situatie kan verbeteren en weer positieve emoties kan ervaren. Zo krijgt de inwoner inzicht in wat er speelt, wordt gemotiveerd om actie te ondernemen, en wordt ondersteund om te achterhalen hoe dit aan te pakken en bij het zetten van daadwerkelijke stappen. Bijvoorbeeld richting een activiteit. 4. Visie en actieagenda Wonen & Zorg Senioren Onze visie met betrekking tot senioren is dat we een samenleving willen zijn waar (toekomstige) senioren waardig oud kunnen worden, waarin zij zelf de regie hebben en met hun netwerk het leven kunnen leiden waarin zij zich prettig voelen. Waar we samenleven en waar we elkaar helpen wanneer de ander dat nodig heeft. De visie is gereed, momenteel wordt er een actieagenda vormgegeven.

33

Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling

Bronnenlijst Comijs, H. (1999). Elder mistreatment: Prevalence, risk indicators and consequences (proefschrift). Amsterdam: Vrije Universiteit. Christoffels, I., Baay, P., Bijlsma, I., & Levels, M. (2016). Over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede. Expertisecentrum Beroepsonderwijs & Stichting Lezen & Schrijven. KNMT. (z.d.). Signaallijst bij meldcode. Geraadpleegd op 16 november 2023, van https://knmt.nl/sites/default/files/20220221_signaallijst_bij_meldcode.pdf Movisie. (2021). Huiselijk geweld: over risicogestuurde zorg en risicofactoren. Geraadpleegd op 14 november 2023, van https://movisie.nl/artikel/huiselijk-geweld-over-risicogestuurdezorg-risicofactoren Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport (2011). Actieplan Ouderen in Veilige Handen (Kamerstuk: Kamerbrief, 30-03-2011, VWS). Onderzoekscentrum Drechtsteden. (2021). Papendrecht in cijfers. Geraadpleegd op 15 november 2023, van https://raad.papendrecht.nl/documenten/Verkiezingen/220316Papendrecht-in-cijfers.pdf Richtlijnen jeugdhulp & jeugdbescherming. (z.d.). Kindermishandeling. Geraadpleegd op 16 november 2023, van https://www.richtlijnenjeugdhulp.nl/kindermishandeling Sterk Huis. (z.d.). Femicide. Geraadpleegd op 16 november 2023, van https://www.sterkhuis.nl/femicide/ Veilig Thuis. (z.d.). Vormen van mishandeling.

Geraadpleegd op 16 november 2023, van https://veiligthuiszuidhollandzuid.nl/vormen-van-mishandeling Verwey-Jonker Instituut, (2020), Kwestie van lange adem. Kan huiselijk geweld en kindermishandeling echt stoppen? Utrecht

34

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

Inhoudsopgave 1.

Inleiding .......................................................................................................................... 3 1.1 Verkenning ................................................................................................................... 4

2. Plan van aanpak................................................................................................................ 4 2.1 Informatiebehoefte ................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 2.2 Deskundigheidsbevordering ......................................................................................... 5 2.3 Samenwerking ............................................................................................................. 5 2.3 Opdrachtgeverschap .................................................................................................... 8 2.4 Monitoring .................................................................................................................... 9 3. Sturing ............................................................................................................................... 9 4. Financiën..........................................................................................................................10 5. Terugkoppeling.................................................................................................................10

2

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

1. Inleiding Volgens lokale data van Veilig thuis is in de gemeente Papendrecht een stijging in het aantal meldingen van kindermishandeling van 2019 tot en met 2023. Op basis van deze gegevens heeft de gemeenteraad gevraagd om dit Plan van aanpak voor de bestrijding van kindermishandeling, huiselijk geweld, en ook femicide. Ouderenmishandeling wordt ook meegenomen in dit plan. Het plan heeft een link met bestaande en opkomende programma's, zoals de Integrale Wijkaanpak en de Routekaart Jeugd. De basis van dit plan van aanpak is een verkenning. Onderdeel van de verkenning is een analyse van de data van Veilig Thuis. Deze analyse had als doel de omvang van kindermishandeling in kaart te brengen. Helaas waren de benodigde gegevens om de omvang van het probleem in beeld te brengen niet beschikbaar. Dit gold ook voor de gegevens over huiselijk geweld en ouderenmishandeling. Om het plan van aanpak verder data gedreven vorm te geven, zijn risicofactoren en beschermende factoren van de drie soorten mishandeling in kaart gebracht. Tot slot is er een inventarisatie gemaakt van huidig en gepland beleid en aanbod. U leest de analyses en uitkomsten van dit onderzoek in de bijgevoegde "Verkenning huiselijk geweld en kindermishandeling Papendrecht".

Het doel van het plan van aanpak is het versterken van de aanpak rondom kindermishandeling, huiselijk geweld, en ouderenmishandeling binnen de gemeente Papendrecht. Het maatschappelijk effect dat we hiermee willen bereiken is de problematiek meer voorkomen en terugdringen. 3

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

1.1 Verkenning Uit de data van Veilig Thuis is geen duidelijk beeld ontstaan over de omvang van de problematiek in aantal personen met mishandeling. Een stijgende trend in gestarte meldingsdossiers kindermishandeling is wel te zien, wat mogelijk wijst op een groeiende problematiek. Dit is niet met zekerheid te zeggen. Een stijging in bepaalde risicofactoren en een daling in beschermende factoren is ook zichtbaar, waardoor een toename van problematiek mogelijk is. Verder denken we dat een deel van de problematiek niet in beeld is bij instanties. Er komen een aantal opvallende punten als stijgende risicofactoren naar voren in de verkenning, zoals psychische problematiek, financiële moeilijkheden, ernstige eenzaamheid bij volwassenen, en specifieke doelgroepen als eenoudergezinnen. Het bestaande en toekomstige aanbod en programma's binnen team MO richt zich al op het verminderen van de risicofactoren en vergroten van de beschermende factoren vanuit de diverse beleidsterreinen. Er is echter beperkt inzicht in de effectiviteit, wat leidt tot een wildgroei aan programma's en aanbod. Een gebiedsgerichte aanpak in de wijk Kraaihoek lijkt de beste keuze om zoveel mogelijk winst te behalen, blijkt uit de verkenning. Dit is in lijn met de focus van de Integrale Wijkaanpak gericht op de wijk Kraaihoek.

2. Plan van aanpak Naast de ontwikkelingen op landelijk en regionaal niveau in het kader van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, nemen we ook lokaal het initiatief. Hoewel er op landelijk en regionaal niveau diverse kaders en adviezen worden gevormd, moet de verdere invulling hiervan lokaal bepaald worden. Hieronder presenteren we de acties die we op lokaal niveau gaan uitvoeren, waarbij sommige verbonden zijn aan het regionale Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Door de aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld te versterken hopen we kindermishandeling, huiselijk geweld, en ouderenmishandeling meer te kunnen voorkomen en terug te dringen. Femicide is een mogelijk gevolg van huiselijk geweld. In dit plan richten we ons op femicide door in te zetten op huiselijk geweld. Ondanks het gegeven dat we niet alle benodigde data voor handen hebben om tot een doeltreffende en gerichte aanpak te komen, zien we de urgentie van de problematiek. Om deze reden acteren we ondertussen op de problematiek. Vanuit deze invalshoek wordt met het plan hieronder aan de slag gegaan. Het plan van aanpak wordt gezien als groeidocument. Daarnaast gaan we aan de slag met het verbeteren van de informatievoorziening om de aanpak gerichter te kunnen maken. Dit doen we door in 2024 ambtelijk en bestuurlijk in gesprek te gaan met Veilig Thuis en hier afspraken over te maken. 4

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

Hieronder gaan we in op de diverse acties binnen het plan van aanpak. 2.2 Deskundigheidsbevordering Scholing In 2024 gaat Sterk Papendrecht aan de slag met het in kaart brengen van welke scholing er nodig is voor professionals op het vlak van deskundigheidsbevordering in relatie tot het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming (veiligheidscasuïstiek), bijvoorbeeld aanvullende scholing in de Top-3 methodiek 1. Het doel is om inzichtelijk gemaakt wat alle professionals nodig hebben als basiskennis rond het thema veiligheid en vervolgens gerichte training aan te bieden. Op deze manier zorgen we ervoor dat medewerkers over voldoende kennis en vaardigheden beschikken om onveilige situaties te herkennen, de meldcode toe te passen, en gezinsgericht te werken. De focus ligt hierbij op het trainen van diverse disciplines, om de samenwerking binnen Sterk Papendrecht optimaal te laten verlopen. Door in te zetten op deskundigheidsbevordering op veiligheidscasuïstiek hopen we te komen tot beter passende ondersteuning voor gezinnen met veiligheidsproblematiek. In 2024 maakt Sterk Papendrecht afspraken met de gemeente over training in relatie tot het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

Coaching Verschillende professionals binnen Sterk Papendrecht, zowel binnen het jeugdteam als volwassenenteam, gaan gecoacht worden door veiligheidsexpertises. Dit is onderdeel van de opdrachtverstrekking aan de lokale teams die vanuit de regio komt in het kader van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. We zullen in 2025 op deze manier werken. Door professionals van Sterk Papendrecht te laten samenwerken met de veiligheidsexpertises hopen we te bereiken dat professionals van Sterk Papendrecht passende ondersteuning kunnen bieden met minder handelingsverlegenheid aan gezinnen met veiligheidszorgen. Professionals van Sterk Papendrecht, zowel binnen het jeugdteam als volwassenenteam, worden in 2025 gecoacht door experts in veiligheidscasuïstiek.

2.3 Samenwerking Leidraad 'Werken aan Veiligheid' Sterk Papendrecht past de leidraad 'Werken aan veiligheid'2 toe, die vastgelegd wordt in een uniform regionaal werkproces en een opdrachtverstrekking “versterken 1

De Top-3 Methodiek helpt bij informatie ordenen, concretiseren, taxeren, en prioriteren. Dit leidt tot gezamenlijke visie, gestructureerde aanpak, en gemakkelijker samenwerken met betrokkenen. 2 De Leidraad 'Werken aan Veiligheid' biedt professionals richtlijnen bij veiligheidscasussen.

5

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

lokale teams” die vanuit de regio komt. In 2025 dient de leidraad volledig ingevoerd te zijn binnen Sterk Papendrecht. Dit betekent dat Sterk Papendrecht in 2025 onder andere volledig werkt volgens de visie 'Gefaseerd samenwerken aan veiligheid'3, waarbij in de regio is afgestemd dat er gewerkt gaat worden met de Top-3 methodiek. In 2025 heeft Sterk Papendrecht de leidraad 'Werken aan veiligheid' volledig geïmplementeerd conform het regionale uniforme werkproces.

Samenwerking gedragswetenschapper De samenwerking binnen Sterk Papendrecht tussen de gedragswetenschapper en het jeugdteam en volwassenenteam wordt versterkt. Een gedragswetenschapper heeft een belangrijke adviserende rol binnen Sterk Papendrecht. De specifieke expertise van de gedragswetenschaper wordt vaker gebruikt door jeugdprofessionals en volwassenenprofessionals bij casussen waar de meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is opgestart. Door de specifieke expertise in te zetten hopen we gezinnen in onveilige situaties beter passende hulp te kunnen bieden. In 2024 gaat Sterk Papendrecht de samenwerking tussen de gedragswetenschapper en het jeugdteam en volwassenenteam versterken.

Integrale Klantroute We verwerken en borgen het thema veiligheid in de Integrale Klantroute (IKR) bij Sterk Papendrecht. De IKR4 is de route die een klant aflegt bij aanmelding bij Sterk Papendrecht, waarin alle vormen van dienstverlening van samenwerkende partijen verwerkt zitten. Hierdoor kan gemakkelijker op- en afgeschaald worden. De samenwerkende partners kunnen via een korte triage de hulpvraag goed in kaart brengen. Zo kan sneller en vanuit samenwerking de juiste vervolgstap gezet worden om op te kunnen starten. Het verwerken van veiligheid in de IKR wordt als volgt aangepakt: • • • •

3 4

Er wordt een basisteam veiligheid gevormd. Dit team bestaat uit medewerkers van Stichting Jeugdteams en MeeVivenz. Bij dit team komen de aanmeldingen binnen en wordt afgestemd wie betrokken moeten zijn. In het basisteam veiligheid worden afspraken gemaakt over werkprocessen. Er is een gedragsdeskundige bij het volwassenenteam aangetrokken, zodat er zowel een voor jeugd en volwassenen beschikbaar is binnen Sterk Papendrecht. Ook wordt er vanaf 2024 extra inzet (1 fte) toegevoegd aan het basisteam veiligheid. Zo wordt expertise, deskundigheid, en uitvoeringskracht vergroot op het thema veiligheid. Hier zijn structureel middelen voor verkregen via de perspectiefnota.

De Visie Gefaseerd werken aan veiligheid richt zich op drie fasen: directe veiligheid, risicogestuurde zorg (aanpakken risicofactoren), en herstel. De Integrale Klantroute focust op het sneller verhelderen van ondersteuningsvragen en afgestemd ondersteuningsaanbod.

6

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

Door het basisteam veiligheid in de klantroute te verwerken kunnen jeugdprofessionals en volwassenenprofessionals leren van elkaar en beter weten waarop afstemming nodig is in het belang van het gezin. In 2024 gaat Sterk Papendrecht het thema veiligheid verwerken en borgen binnen de Integrale Klantroute.

Innovatievoorstel plegers huiselijk geweld en kindermishandeling Hulp aan plegers van huiselijk geweld wordt nauwelijks aangeboden. Het stigma over plegers merken we ook onder hulpverleners; er ontbreekt kennis en er is handelingsverlegenheid. Daarom gaat Sterk Papendrecht een innovatievoorstel voor een hulpaanbod voor plegers van huiselijk geweld en kindermishandeling maken. Het voorstel bestaat uit aanbod voor plegers, en deskundigheidsbevordering aan professionals die met plegers werken. Op deze manier willen we passend aanbod bieden voor plegers van huiselijk geweld die vanuit eigen motivatie hulp zoeken. In 2024 wordt het voorstel uitgewerkt en gekeken wat er in Papendrecht nodig is. In 2025 is naar verwachting duidelijk hoe dit ingericht kan worden. Sterk Papendrecht gaat in 2025 aan de slag met het uitvoeren van een innovatievoorstel voor een passend hulpaanbod voor plegers van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Versterken signalering ouderenmishandeling Sterk Papenrecht gaat focussen op het versterken van de signalering van ouderenmishandeling, vanuit het mantelzorgpunt, sociaal raadslieden, en de onafhankelijke cliëntondersteuning. Momenteel wordt er in de signalering gewerkt met het protocol huiselijk geweld en kindermishandeling. Alle medewerkers van MeeVivenz (diensten die vanuit MeeVivenz worden geboden binnen Sterk Papendrecht zoals het mantelzorgpunt, sociaal raadslieden, en onafhankelijke clientondersteuning) werken met dit protocol. In het kader van de implementatie van het AVE model zal voor mantelzorgconsulenten, sociaal raadslieden, en onafhankelijke clientondersteuning extra aandacht komen voor het signaleren en op de juiste plek neerleggen van deze signalen. Wanneer de medewerkers tijdens het uitvoeren van hun werk vrijwilligers en inwoners tegenkomen, geven zij aan dat signaleren vanuit inwoners belangrijk is voor een leefbare en zorgzame samenleving. Ook geven de medewerkers aan waar inwoners terecht kunnen met deze signalen. Dit geldt niet alleen voor signalen oudermishandeling, maar bijvoorbeeld ook signalen van schulden et cetera. Sterk Papendrecht gaat in 2024 en 2025 inzetten op het versterken van de signalering van onder andere ouderenmishandeling, vanuit het mantelzorgpunt, sociaal raadslieden, en onafhankelijke cliëntondersteuning.

Borging convenant "stevige lokale teams" Sterk Papendrecht gaat het convenant “stevige lokale teams" dat op dit moment 7

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

ontwikkeld wordt door de VNG borgen binnen de organisatie. Dit houdt in dat bij kinderen en gezinnen waar sprake is van onveiligheid, vanaf 2025 in Sterk Papendrecht wordt gewerkt vanuit een door de regio opgestelde gezamenlijke visie, taal, en werkproces voor het opstellen van veiligheidsplannen. Het regionale uniforme werkproces is gericht op het verbeteren van de samenwerking in de jeugdbeschermings- en veiligheidsketen, zoals de lokale teams, Veilig Thuis, de Gecertificeerde Instelling, en de Raad voor de Kinderbescherming. Door in te zetten op versterking van samenwerking willen we de kloof tussen de hulpverlening en afstemming tussen partijen in de keten verkleinen. Zo kunnen we beter tijdige, passende, en aansluitende ondersteuning bieden. Op deze manier kan bijvoorbeeld gemakkelijker op- en afgeschaald worden wanneer de benodigde zwaarte van ondersteuning voor gezinnen verandert, passend bij de zorgbehoefte. De regio voert de regie in het vormgeven van de visie, taal, en werkwijze. De gemeente heeft vervolgens de regie in het zorgdragen van de borging hiervan binnen Sterk Papendrecht. Zie onderdeel 'opdrachtgeverschap'. We hopen met de borging van dit convenant op betere aansluiting en transparantie in ondersteuning voor gezinnen met veiligheidsproblematiek.

Sterk Papendrecht gaat het convenant "stevige lokale teams" dat op dit moment ontwikkeld wordt door de VNG borgen. Dit betekent dat in 2025 Sterk Papendrecht werkt vanuit de door de regio opgestelde gezamenlijke visie, taal, en werkproces voor het opstellen van veiligheidsplannen.

2.3 Opdrachtgeverschap De gemeente Papendrecht gaat aan de slag met het vormgeven van opdrachtgeverschap richting Sterk Papendrecht voor de opdrachtverstrekking "versterken lokale teams". Deze opdrachtverstrekking komt vanuit de regio naar Sterk Papendrecht in het kader van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. In de opdracht wordt benadrukt dat de regio de kaders stelt, maar de gemeente Papendrecht zelf verantwoordelijk is voor de borging binnen Sterk Papendrecht en de verdere invulling binnen deze kaders. Vanuit de perspectiefnota 2023 is extra budget verkregen om het opdrachtgeverschap aan te pakken. De accounthouder Sterk Papendrecht gaat in samenwerking met de beleidsadviseur jeugd en beschermd wonen & opvang dit accounthouderschap verder vormgeven. Zij maken met Sterk Papendrecht afspraken over het accounthouderschap specifiek voor de opdrachtverstrekking "versterken lokale teams". Goed opdrachtgeverschap in relatie tot het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming vanuit de gemeente richting Sterk Papendrecht is een randvoorwaarde voor een succesvolle uitvoering van het plan van aanpak. 8

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

Gemeente Papendrecht gaat in 2024 aan de slag met het vormgeven van stevig opdrachtgeverschap op het vlak van de opdracht "versterken lokale teams" die in het kader van het regionale Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming vanuit de regio richting Sterk Papendrecht komt.

2.4 Monitoring Aanbod risicofactoren en beschermende factoren Uit de verkenning blijkt dat er veel programma's zijn om risicofactoren terug te dringen en beschermende factoren te bevorderen. Resultaten van deze programma's zijn vaak niet voldoende bekend. Door meer in te zetten op monitoring kunnen we beter werken aan kwaliteit en resultaten bereiken. We kunnen dan redenen om programma's door te zetten, te veranderen, of te stoppen beter onderbouwen. Een data-adviseur neemt de monitoringsrol op zich. Gaandeweg wordt bekeken op welke programmalijnen de monitoring uitgebreid gaat worden, afhankelijk van de mogelijkheden en haalbaarheid. Gemeente Papendrecht gaat in 2024 en verder inzetten op het uitbreiden van data en monitoring om meer effecten van programma’s en aanbod op de risico- en beschermende factoren van het thema inzichtelijk te maken.

Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Vanuit de regio komt er een monitoringsplan voor het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming op regioniveau. Gemeente Papendrecht gaat dezelfde monitoring lokaal uitvoeren. Zo brengen we de resultaten van het programma lokaal in beeld. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verminderen van het aantal jeugdigen met een jeugdbeschermingsmaatregel. Gemeente Papendrecht gaat de komende jaren de monitoring die regionaal voor het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming wordt vormgegeven toepassen op lokaal niveau om resultaten van het programma lokaal inzichtelijk te maken.

3. Sturing De sturing op de eerdergenoemde onderdelen voeren we uit vanuit de bestaande lijnen die nu lopen of binnenkort worden vastgesteld zoals de Routekaart Jeugd, het Sociaal Kompas, het GALA, en andere programmalijnen. Zo wordt de sturing zo efficiënt mogelijk vormgegeven.

9

Plan van aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling

4. Financiën Voor de uitvoering van het plan van aanpak wordt (vooralsnog) geen aanvullend budget aangevraagd, omdat het voortbouwt op bestaande of verwachte interventies. Bij verdere uitwerking van het plan kan in voorkomende gevallen alsnog een aanvullend budget benodigd zijn. Dit zal dan meegenomen worden in de reguliere planning- en control cyclus.

5. Terugkoppeling Relevante cijfers vanuit monitoring rond het thema worden bijgehouden via de planning- en control cyclus. Voor een verdere verdieping in het onderwerp zal een beeldvormende sessie met de raad plaatsvinden.

10