D01. 20251002 RIB Programma centrum vastgesteld.pdf
Tekst van het document
Perspektief op de Markt
Participatie
Legenda
Veel inwoners ervaren het centrum als functioneel maar weinig uitnodigend. Winkelpark de Meent biedt voldoende winkels, maar wordt vooral gezien als plek met voornamelijk ketens. Ruimte voor lokale ondernemers komt volgens inwoners onvoldoende aan bod.
Mixed use
Zij geven aan dat het voor startende ondernemers in de detailhandel lastig is om een rendabele bedrijfsvoering te realiseren binnen de huidige marktomstandigheden. Leegstand, een kaal marktplein en gebrek aan sfeer worden vaak genoemd. Inwoners zien kansen in meer horeca, kleinschalige initiatieven en plekken om te verblijven, zodat het centrum meer betekenis krijgt als ontmoetingsplek en levendige dorpskern.
Sport Onderwijs Woon Bijeenkomst Winkel Kantoor Industrie
Gebruiksfunctie (CITYFÖRSTER)
Kern Winkelgebied (CITYFÖRSTER)
Analyse | 37
Polycentrisch Papendrecht (CITYFÖRSTER)
Centrum Bedrijventerrein Fokker (smart delta drechtsteden)
Industrie
Vooziening
Dorp Papendrecht kent een sterke werkgelegenheid op bedrijventerreinen aan de randen, maar deze zijn ruimtelijk losgekoppeld van het dorp. Door de polycentrische structuur en het ontbreken van economische functies in de kern is de dorpskern geen vanzelfsprekende ontmoetingsplek. Voor horeca, ontspanning en ontmoeting wijken bewoners vaak uit naar omliggende gemeenten.
38 | Programma Centrum 2040
Onderwijs
Regional Verbinding
Tegelijk groeit de behoefte aan nabijheid, mede door vergrijzing en veranderend consumentengedrag. Er is online zichtbaarheid van lokale activiteiten en ondernemers via platforms als Papendrecht Verrast en PuurPapendrecht. Kansen liggen in het stimuleren van laagdrempelige horeca, ontmoetingsplekken en sociale functies binnen de dorpsstructuur. Zo kan het dorp beter inspelen op de vraag naar lokale verbondenheid, herkenbaarheid en een prettig dagelijks leefmilieu.
Regionaal De economie van Papendrecht profiteert van de sterke economische industriele clusters die we in de regio hebben. Er is een sterke economische samenwerking op het gebied van innovatie en onderwijs & arbeidsmarkt. De in de gemeenten gevestigde bedrijven bieden werk aan een aanzienlijk deel van de inwoners uit de regio. De effecten van deze samenwerkingen en de sterke bedrijfsclusters die de regio hebben zijn alleen niet altijd zichtbaar in de lokale winkelcentra terwijl ze wel een deel van de identiteit van het dorp en de regio vormen.
BELANGRIJKSTE LESSEN 1
Versterken van Winkelpark de Meent en omgeving als regionale trekpleister
2
Ontwikkelen van de waterkant als levendige verblijfsplek
3
Stimuleren van culturele activiteiten en lokale evenementen
4
Ondersteunen en stimuleren van lokale en jonge ondernemers:
5
Een toekomstbestendig en divers aanbod voor verschillende doelgroepen:
Benut de goede bereikbaarheid en centrale ligging om de commerciële en recreatieve aantrekkingskracht van het winkelgebied – inclusief omliggende straten – te versterken. Dit vergroot de verblijfsduur van bezoekers en draagt bij aan de lokale economie.
Transformeer de waterkant tot een aantrekkelijk gebied met ruimte voor recreatie en horeca. Daarmee ontstaat een bestemming die het sociale en economische leven van Papendrecht verrijkt. De maritieme geschiedenis vormt hierbij een krachtig aanknopingspunt.
Maak het centrum aantrekkelijker door te programmeren op het gebied van cultuur en recreatie. Denk aan activiteiten vanuit de bibliotheek of kleinschalige programmering op het plein, die ontmoeting stimuleren en het centrum levendiger maken.
Creëer een stimulerend vestigingsklimaat met ondersteunende diensten en toegankelijke voorzieningen voor nieuwe en kleinere ondernemers. Dit draagt bij aan een diverser en dynamischer centrumaanbod.
Ontwikkel voorzieningen en programmering die inspelen op de behoeften van jongere gezinnen, werkenden en ouderen. Horecagelegenheden kunnen hierin een verbindende rol spelen, gericht op zowel inwoners als bezoekers, en bijdragen aan een levendige en toegankelijke dorpskern.
Analyse | 39
SWOT: ECONOMIE & CENTRALE FUNCTIES Sterktes
Zwaktes
Regio
Dorp
Centrum
Regio
Dorp
Centrum
•
Papendrecht is onderdeel van de groeiende economische regio Zuid-Holland en de Drechtsteden.
•
Papendrecht heeft diverse bedrijventerreinen met grote werkgevers.
•
•
•
De sterke (maritieme) economie van Papendrecht is niet zichtbaar in het centrum.
•
De regio biedt diverse werken economische kansen in alle sectoren (landbouw, industrie, dienstverlening).
Het dorp is groot genoeg om een economisch centrum in de regio te zijn.
Concurrentie tussen de verschillende steden als economische, residentiële en recreatieve locaties.
•
•
Centraliteit en compactheid van Winkelpark de Meent, met barrièrevrij niveauverschil.
•
•
Winkelcentrum Winkelpark de Meent volgt een traditioneel concept van winkelen.
Meerdere wijkwinkelcentra en goede dekking van centrale functies (onderwijs, aanbod en veiligheid).
Dordrecht en Rotterdam hebben een grote aantrekkingskracht om te werken en recreëren, wat resulteert in hoge negatieve woon-werkverkeercijfers.
•
•
Levendige winkel sfeer in en rondom Winkelpark de Meent.
•
Het aanbod in Winkelpark de Meent wordt gedomineerd door grotere merken met minder streekproducten.
•
Online vertegenwoordiging van de lokale activiteiten en bedrijven (Papendrecht Verrast, PuurPapendrecht).
•
De westelijke kant van de Markt is veranderd in een rustig gebied gericht op seniorenhuisvesting.
•
Vrijwel geen kantoorruimte; het centrum functioneert niet als bedrijventerrein voor bedrijven.
•
De boulevard/waterkant wordt economisch niet goed benut, vooral door het ontbreken van een duidelijke fysieke verbinding.
•
Grote spelers in de maritieme industrie, met Zuid-Holland als koploper in de maakindustrie in Nederland.
•
Gedeelde groeiagenda en regionale samenwerking.
•
Diverse bedrijventerreinen, innovatiecentra en investeringsinitiatieven.
•
Diverse werkmogelijkheden binnen fijne woon-werkomgeving.
•
Papendrecht ontwikkelt zich tot een regionaal agglomeratiecentrum en knooppunt tussen de oostelijke steden en de Merwede.
•
Een goede basis aan winkel- en horecagelegenheden.
•
Groeiende reputatie als middelbaar onderwijscentrum binnen de Drechtsteden.
•
Papendrecht vervult een regionale winkelfunctie.
•
Toenemende populariteit in regionaal toerisme (bijv. Kinderdijk, Dordrecht, Biesbosch). De Waterbus wint aan populariteit.
•
Winkelcentrum Winkelpark de Meent biedt een breed scala aan diensten en functies.
•
Investeringsinteresse in nieuwe woningbouwontwikkelingen.
•
Grote bedrijvigheid op de bedrijventerreinen groeit (bijv. Fokker).
•
Fokker & de oogkliniek als directe buur bieden mogelijkheid voor (verdere) samenwerking en inkomensstromen.
40 | Programma Centrum 2040
•
Oudere generatie als betrouwbare en vaste klanten.
•
Doorlopende woningbouwontwikkelingen met een diverse mix van bewoners en verdere investeringsbelangen.
•
Goede mix van woningen, winkels en publieke voorzieningen rondom Winkelpark de Meent en de Markt.
•
•
Goede parkeervoorzieningen (parkgarages eerste 2 uur gratis parkeren) in het centrum, hebben een sterk aanzuigende werking. Uit de online survey blijkt dat de meeste Papendrechters het centrum bezoeken om te winkelen.
•
Industriële en productiebedrijven staan voor enorme uitdagingen vanwege de energietransitie.
De polycentrische structuur van Papendrecht vermindert het belang van het centrum (supermarkten en bedrijventerreinen aan de randen).
•
Het retailaanbod is voornamelijk gebaseerd op grotere franchisebedrijven en grote merken.
•
Wereldwijde trends als e-commerce en online winkelen verminderen de interesse in lokaal aanbod en fysieke winkels.
•
Geen zichtbaar adres voor toerisme en economie (bijvoorbeeld een VVV).
•
Bedrijventerreinen zijn duidelijk gescheiden van het dorp, zonder zichtbaar voordeel in het centrum.
•
Beperkte ruimte voor uitbreiding van industrie- en woongebieden.
•
Sterke afhankelijkheid van autoverkeer voor de economie.
Kansen
Bedreigingen
Regio
Dorp
Centrum
Regio
Dorp
Centrum
•
Grote kans om als regio te laten zien wat voor sterke economische gebieden met maritieme en industriële identiteit de regio heeft.
•
•
De vele mensen die pendelen naar Papendrecht voor werk verleiden om te lunchen of koffie te halen in het centrum.
•
Toegenomen concurrentie van de verschillende gemeenten binnen de regio voor economische investeringen en talent.
•
De Drechtsteden concurreren met elkaar om verschillende functies, maar een goede verdeling en specialisatie van functies zou de gehele regio versterken.
•
Creëer partnerschappen tussen bedrijventerreinen en het dorpscentrum om initiatieven te bevorderen die werknemers en bezoekers naar het centrum brengen, zoals het delen van ruimtes, evenementen en samenwerkingsprojecten.
•
Er liggen kansen voor Papendrecht om hun maritieme economie beleefbaar te maken in het centrum. Dit levert attractiewaarde op. Stimuleer jonge ondernemers in lege winkelpanden in Winkelpark de Meent.
•
Mogelijke conflicten of meningsverschillen tussen regionaal belanghebbenden kunnen samenhangende economische strategieën belemmeren.
De bedreiging dat bewoners in woonwijken hun eigen wijk blijven bezoeken omdat de faciliteiten daar zo goed zijn, waardoor ze het centrum niet hoeven te bezoeken.
•
•
Maak gebruik van de polycentrische structuur om het belang van het centrum te vergroten. Coördineer en verdeel de functies van de subcentra.
•
Bedrijven in Papendrecht hebben niet genoeg ruimte om uit te breiden en zoeken andere locaties voor hun huisvesting.
De sociale demografie van het centrum beïnvloedt het imago van Papendrecht en bepaalt welke ondernemers zich er wel of niet vestigen. Dit heeft gevolgen voor de levendigheid en de mix van functies in het centrum.
•
Webshopping, dropshipping en e-commerce vormen een bedreiging voor Winkelpark de Meent, die juist een prominente positie in het centrum heeft.
•
Het centrum is economisch te afhankelijk van autoverkeer.
•
Vergrijzing van de inwoners kan leiden tot afnemend voetgangersverkeer en minder inkomsten in het centrum op de lange termijn.
•
Leegstand van winkelpanden in Winkelpark de Meent.
•
Inwoners van Papendrecht ervaren leegstand in Winkelpark de Meent als onprettig.
•
Europese regelgeving verplicht grote bedrijven om te meten wat hun sociale impact op de omgeving is. Hier liggen kansen om gezamenlijke sociale initiatieven te starten.
•
•
•
Stimuleer lokale bedrijven en unieke, onafhankelijke winkels als aanvulling op de grotere franchises, waardoor de diversiteit en aantrekkingskracht van Winkelpark de Meent en winkelcentrum vergroten. Ontwikkel lokale werkgelegenheidskansen en -voorzieningen om woon-werkverkeer te verminderen, wat een levendigere, zelfvoorzienende gemeenschap bevordert. Richt een speciaal kantoor voor toerisme en economische ontwikkeling op om de attracties en het economische potentieel van Papendrecht te promoten en de zichtbaarheid ervan te vergroten.
•
•
De verblijfsduur van bezoekers verhogen. Momenteel blijft men gemiddeld 45 min in Papendrecht, maar de eerste 2 uur zijn gratis. Zorg dat bezoekers naast shoppen ook andere dingen kunnen doen. Uitbreiding van aanbod voor baby’s en jonge kinderen om aantrekkingskracht op jonge gezinnen te vergroten. Niet alleen qua winkels, maar ook qua faciliteiten zoals speeltuinen.
•
Versterk de economische stabiliteit van het centrum door het diversifiëren van inkomstenstromen, mixed use te stimuleren en meer dichtheid te ontwikkelen.
•
Trek jongere generaties aan met nieuwe programma’s en aantrekkelijke, toegankelijke ruimtes.
•
De grote parkeerplaatsen en de jachthaven bieden ruimte voor ontwikkeling.
•
Grote afhankelijkheid van de industriële sector, kan toekomstige transformatie-uitdagingen in de weg staan.
•
Druk op de lokale infrastructuur en diensten vanwege toenemende bevolkingsdichtheid en woon-werkverkeer.
•
Papendrechters die naar andere gemeenten gaan voor een drankje/hapje eten.
•
Afhankelijkheid van de activiteiten van Fokker kan risico’s opleveren voor werknemers als het bedrijf veranderingen ondergaat (denk aan reorganisatie).
•
Concurrentie van andere onderwijsinstellingen in aangrenzende gemeenten die soortgelijke programma’s aanbieden.
•
Blijvende afhankelijkheid van autoverkeer draagt bij aan milieuzorgen en belemmert inspanningen om duurzame mobiliteit te stimuleren.
•
Verschuivingen in consumentengedrag richting online winkelen verminderen verder het voetgangersverkeer en de verkoop in lokale detailhandelsvestigingen.
•
Vergrijzing van de bevolkingsdynamiek kan leiden tot afnemend voetgangersverkeer en veranderend consumentengedrag en minder inkomsten in het centrum op de lange termijn.
•
Winkelpark de Meent, dat uitsluitend functioneert als een groot winkelcentrum, kan economische uitdagingen tegenkomen vanwege moeilijkheden bij het diversifiëren van zijn functies.
Analyse | 41
42 | Programma Centrum 2040
II SCENARIO’S
Scenario´s| 43
Brede Feedback
Themamiddag College
SCENARIO’S
Openbare Avondsessie Raadzaal Feedback Participatie onderzoek II Gemeente Voorlopige Scenario‘s
Brede Sessie II
ANALYSE
SCENARIO’S UITWERKEN
SWOT ARPIL 2024
44 | Programma Centrum 2040
OKTOBER 2024
FEBRUARI 2025
INTRODUCTIE SCENARIO’S Om richting te geven aan de toekomst van het centrum van Papendrecht hebben we gewerkt met scenario’s. Deze methode helpt om verbeeldingskracht te gebruiken, het gesprek te stimuleren en los te komen van bestaande patronen. Door uiteenlopende toekomstbeelden te verkennen, ontstaat ruimte voor dialoog over wat wenselijk is, wat weerstand oproept en welke afwegingen ertoe doen. De scenario’s zijn opgebouwd rond de vier centrale thema’s van dit traject: groen, blauw en recreatie; sociaal en wonen; verbinding; en economie en centrale functies. Voor elk thema is de SWOT-analyse als vertrekpunt genomen. Op basis daarvan hebben we met ontwerpend onderzoek en referentievoorbeelden verkend welke ruimtelijke en programmatische ingrepen kunnen inspelen op de benoemde kansen en uitdagingen.
Om de verschillen scherp te maken en het gesprek echt uit te lokken, zijn de scenario’s bewust overdreven en uitvergroot. Elk scenario trekt één richting radicaal door. Zo laten we zien hoe het centrum van Papendrecht eruit zou kunnen zien als één thematische invalshoek volledig leidend wordt. De scenario’s bevatten een breed palet aan mogelijke ontwikkelingen, variërend in schaal, ambitie en uitvoerbaarheid. Deze werkwijze sluit aan bij de aanpak van de rijksoverheid, die in de publicatie Vier scenario’s voor de inrichting van Nederland in 2040 dezelfde verkennende methode toepast. Door bewoners en gemeentelijke experts te bevragen op wat hen aanspreekt en wat juist niet, ontstaat zicht op gedeelde waarden, voorkeuren en grenzen. Deze vormen samen een belangrijke bouwsteen voor het programma centrum. Enquete Flyer (CITYFÖRSTER)
Scenario´s| 45
DE GROENE LONGEN VAN PAPENDRECHT
Klimaatadaptief gezicht van Papendrecht
Een levendige bestemming voor recreatie en vrije tijd
Mensvriendelijke, groene openbare ruimte
Het centrum wordt de etalage voor de groenblauwe transformatie, waardoor de stedelijke biodiversiteit wordt versterkt.
Het centrum sluit naadloos aan op zowel lokale als regionale attracties en biedt een gevarieerd aanbod aan activiteiten.
De Markt en boulevard worden getransformeerd tot groene openbare gebieden die ontmoeting stimuleren en de verblijfskwaliteit van bewoners en bezoekers verhogen.
46 | Programma Centrum 2040
Groene Toekomst Scenario, Axo (CITYFÖRSTER)
GROENE ENTREE
BLAUWE MARKT DORPSBOS WINKELPARK DE MEENT ALS SPONS
DOORLOPENDE GROENE FIETSAS
BUURTTUINEN
“Heerlijk zo, al dat groen. Je vindt altijd wel een bankje in de schaduw!”
PARK AAN HET WATER
ENERGIE DAKLANDSCHAP
ACTIEVE MARINA BIODIVERSE VEERWEG WILDE SLOBBENGORS
GETIJDEN PARK
WATERENTREE
ECOLOGISCHE PROMENADE
SCENARIO I Scenario´s| 47
SCENARIO I: EEN GROENE TOEKOMST Participatie Vergroening van het centrum, met name rond de Markt en Veerweg, kwam vaak terug in de gekozen voorkeuren. Ideeën als groene daken, retentiebekkens en biodiversiteit werden positief ontvangen. Tegelijk klonk kritiek op het gemeentelijk groenbeleid: jarenlang verdwenen bomen en bossages ten gunste van gras en onderhoudsgemak. Deelnemers riepen op tot geloofwaardige, structurele vergroening, met aandacht voor herplanting, kwaliteit van verblijven en de verbinding tussen groen en water. Groene Toekomst, colllage (CITYFÖRSTER)
Scenario Papendrecht krijgt een centrum dat voelt als een groen dorpsbos. Grote bomen bieden schaduw en verkoeling bij hitte, groene daken en gevels houden gebouwen koel en vangen regenwater op. Op de Markt zorgen waterelementen voor verkoeling, in buurttuinen wordt samen geteeld en ontmoet. Een robuust netwerk van groen en water maakt het centrum bestand tegen extreme weersomstandigheden, met ruimte voor mentale gezondheid, schaduw en ontmoeting.
48 | Programma Centrum 2040
“Het vergroenen van ons dorp lijkt mij een heel goed idee. Dit is goed voor milieu, natuur en houdt de kosten laag.”
Groen Netwerk (CITYFÖRSTER)
126 17
2 111
63
19
4
113
21
6 115
124
8
61
23
28
4
10
166
6
25
27
122
203A
59
12
168
30 14
57
18
170 8
16
32
120 141
20
172
55
22
10
118
174
3
24 53
12
26
176
44
116
205-379
5
203B 51
28
14
114
30
7
42
117
16
32
119
49
112
9
40
4 121
18
110
123
11
38
6 47
108
125
13
36
8 45 15
106
127
10
34
43
129
17 12
135
131
32
104 41
14
133 30
102 213-387
39
16 135
100
18
28 37
137
19
26
98
139
35
21
141 24
96
143
33
94
IDEEËN
44 92 46
2
48
90
1
31
1
50 1 52
88 178
3
29
5
221-395 86
7 9
397-451
84
11 27
126
13
82 25 80 128 23 4
78
2 4
21
20 130
76
6 8
19
120 74 122
10
106
132
12
17
134
22
72
124
15 104
20
70 2
14
13
136 68
18 2
66
11
108
138
4 64
9
14 6
118 1
110
1
62 7
22
12 8
1-169 60
3
5
101-177
3
10
112
35
Zorg voor vergroening van de Markt en de Veerweg door een verscheidenheid aan bomen en planten.
16
116
10
5
24 58
8
12
7
5 33
56
114 26
14
6
54
7
19
31
20
2
9
16
4
11
28
17
18 15
29
2
9
18
13
4 20 30
13
15
16
11
17
22
6
27 32
1
14
2
21
19
8
4
23
Transformeer het waterfront tot een park door het gebruik van lokale vegetatie, zodat er ruimte ontstaat voor overstromingen, maar ook voor recreatie en ontspanning.
2A
12
10
25 1 6 3
8
5 48
10 7
1-75
12
9
92C
22
92B 14-16
11 92A
90
88 57
86 50
Maak een groene toegang bij de Veerweg, de Waterbus en de jachthaven met een focus op fietsers en voetgangers, waardoor men zich welkom voelt.
76-78
82 53
80 52-90
1-12 1-62
51
50A
49 47B 23 66
47A
64
92-114
6-16
62 56A 47
60 45
58 52 81-87
50 22
43 39
15
46 35
44
Creëer een ononderbroken voetgangersroute langs de promenade richting de Markt, volop bomen, buitenmeubilair en groen.
42 40
27
10
2-10
37 3-11
23 2-8
25
29C
17 7-13D
31B 1-3 13
33B 1
19A
15-17 2-8 17 1B 9 7 5 1C 13
3
44A
11
42
44
46
Verbind de Markt met het kanaal in het noorden en voeg zichtbare waterelementen toe op de Markt voor verkoeling en recreatie.
40
1 58 48
56
54
3
50
107 11
2A
9
7 91 5
85
3
53
83 61
1 79
1
81 1E
1
71
67
69
65
55
63
77
2-2A
2 3
3
4
3
2
1-9 5
4
5
4 7
5 4
7B
7A
Stimuleer het sponswerkingseffect (wateropvangcapaciteit) van het dorp door regenwater te vertragen en op te slaan met groene daken en retentiebekkens.
7
6
6
9
4 9
8
7
8
17
11 6
11
10
20
2
13 9 8
12
18
10
15
13
10
19 4
14
11
21
17
14
15 16
12
12
10
8
16
6
19 12
18
18
13
21A 21
20
14
20
17
22
14 23
23
1-58
15 24
16
22
25
26
17A
27
24f
27 22
24e
19 28
29
30
24
18
24d
26
28
30
24c
26
21
31
24b
23 6
25
16
24a
33
31
20
24
25
25
35
28
23
22 37
21
32
27 30 29
19 4
34
24
31
17
26
15
35
31 13
38 36
33ZW
11
33
28
35
9
37
35 39 7
37
40 41 5
39
42
Benut platte daken voor hernieuwbare energieproductie en als groene ruimte voor biodiversiteit.
30
44
43
3 41
59-94 1 46
43
29
47 32 27
37
45 24
49
104
105
106
103
47
25
26
49
23
48
456
51
22
28 454
32A
2 21
455
453 53
30
21
20 19 22
14A
55
32
19 20
95-189 57 4
18
18 17 16
14 16 12
1 15 10
2
8 6
14
457
458
Ontwikkel gemeenschappelijke tuinen en groenplekken voor bewoners zonder eigen tuin door te onttegelen en om biodiversiteit en sociale betrokkenheid te stimuleren.
3
3 13 12 4 11
10
8
9
Breid de groene infrastructuur uit naar het Slobbengors park, om sport, biodiversiteit, en dieren zoals schapen en geiten, meer ruimte te geven.
7
6 5
1
22-31
Scenario´s| 49 Groene Toekomst Scenario, Plan (CITYFÖRSTER)
HET DORPSHART VAN PAPENDRECHT
Sociaal en cultureel hart van Papendrecht
Een multifunctioneel en verdicht centrum
Investeer in een jongere doelgroep
Door het creëren van inspirerende openbare ruimtes en het verplaatsen van culturele activiteiten naar het centrum, maken we van Papendrecht een ontmoetingsplek waar gemeenschapszin en creativiteit bloeien. Iedereen is welkom: van jong tot oud.
Samen met lokale investeerders transformeren we het centrum van Papendrecht tot een levendige dorpskern, waar verhoogde woningdichtheid en multifunctionele ruimtes bijdragen aan een bruisend dorpsleven.
Met gerichte initiatieven en voorzieningen versterken we de betrokkenheid van jongeren en starters, waardoor het centrum een veilige en energieke plek wordt die jong talent aantrekt en behoudt.
50 | Programma Centrum 2040
Gemeenschapelijke Toekomst Scenario, Axo (CITYFÖRSTER)
EVENEMENTEN ONDERWIJS
SPEELPLAATS LEVENDIGE BEGANE GROND
“De waterkant is de ideale plek om te sporten!!”
FORUM VOOR DISCUSSIE
HISTORISCHE ROUTE ZONDSONDERGANG TRAPPEN
KLEINE EVENEMENTEN
RIVIEREN ACTIVITEITEN FITNESS & SPEL
GEMEENSCHAP SLOBBENGORS
OPEN LUCHT ATELIER
“‘Heerlijk om aan het water te kunnen picknicken!’ TOERISTISCH ENTREE
PICKNICK AAN DE WATERKANT
SCENARIO II Scenario´s| 51
SCENARIO II: EEN GEMEENSCHAPPELIJKE TOEKOMST Participatie
Gemeenschappelijke Toekomst, colllage (CITYFÖRSTER)
Scenario Het dorpshart van Papendrecht draait om ontmoeting. De bibliotheek is het levendige middelpunt, met taalcafés, voorleesuurtjes en ruimte voor een goed gesprek met een kop koffie. Op het marktplein spelen kinderen in de speeltuin, ouderen praten bij op comfortabele bankjes. Aan de waterkant zorgen waterpunten ervoor dat jongeren fijn kunnen sporten en even op adem komen. Verenigingen organiseren bijeenkomsten, toernooitjes en buurtfeesten — midden in het centrum, zichtbaar en voor iedereen toegankelijk.
52 | Programma Centrum 2040
Veel deelnemers zagen kansen om de Markt te versterken als sociaal en cultureel middelpunt van Papendrecht. Ideeën zoals kleinschalige evenementen, een toeristisch informatiepunt en voorzieningen voor jeugd en gezinnen werden regelmatig gekozen. Tegelijk werd gewaarschuwd voor overlast door hangplekken, vooral nabij woningen. Meerdere deelnemers betwijfelden de haalbaarheid van de voorgestelde ideeën en wezen erop dat eerdere jeugdinitiatieven, zoals verbetering van het skatepark, juist zijn afgewezen. Ook klonk de oproep om de rustige wandelkwaliteit rond de haven en de waterkant te behouden.
“Toeristisch informatiepunt lijkt me handig. En als er op de plaats naast het gemeentehuis ook een park wordt gemaakt dan zal daar zeker gebruik van worden gemaakt.” Van Dorpskernen naar Doprs hart (CITYFÖRSTER)
109
164
126 17
2 111
63
19
4
113
21
6 115
124
8
61
23
28
4
10
166
6
25
27
122
203A
59
12
168
30 14
57
18
170 8
16
32
120 141
20
172
55
22
10
118
174
3
24 53
12
26
176
44
116
205-379
5
203B 51
28
14
114
30
7
42
117
16
32
119
49
112
9
40
4 121
18
110
123
11
38
6 47
108
125
13
IDEEËN
36
8 45 15
106
127
10
34
43
129
17 12
131
135
32
104 41
14
133 30
102 213-387
39
16 135
100
18
28 37
137
19
26
98
139
35
21
141 24
96
143
33
94 44 92 46
2
48
90
1
31
1
50 1 52
88 178
3
29
5
221-395 86
7 9
397-451
84
11 27
126
13
82 25 80 128 23 4
78
2 4
21
20 130
76
6 8
19
120 74 122
10
106
132
12
17
134
22
72
124
15 104
20
70 2
14
13
136 68
18 2
66
11
108
138
16 4
116 64
9
14 6
118 1
110
1
62 7
22
12 8
1-169 60
3
5
101-177
3
10
112
35
Het versterken van de Markt als sociaal en cultureel ontmoetingspunt van Papendrecht door initatieven te stimuleren, zoals openluchtconcerten, bioscopen, festivals en kleinschalige activiteiten.
10
5
24 58
8
12
7
5 33
56
114 26
20
14
6
54
7
19
31
2
Meer speeltuinen en activiteiten voor jonge kinderen en hun ouders realiseren om levendigheid en gezelligheid te stimuleren in het centrum.
9
16
4
11
28
17
18 15
29
2
9
18
13
4 20 30
13
15
16
11
17
22
6
27 32
1
14
2
21
19
8
4
23
2A
12
10
25 1 6 3
8
5 48
10 7
Creëer ruimte voor jongeren in het centrum, zoals sportparkjes, waterpunten of ontmoetingsplekken.
1-75
12
9
92C
22
92B 14-16
11 92A
90
88 57
86 50
76-78
82 53
80 52-90
1-12 1-62
51
50A
49
Bouw voort op de sterke sociale functie van de bibliotheek door een toeristisch informatiepunt toe te voegen, waardoor bezoekers gemakkelijk toegang krijgen tot lokale informatie, evenementen en activiteiten.
47B 23 66
47A
64
92-114
6-16
62 56A 47
60 45
58 52 81-87
50 22
43 39
15
46 35
44
42 40
27
10
2-10
37 3-11
23 2-8
25
29C
17
Bied diverse woningen aan om specifiek te voldoen aan de behoeften van jongeren en senioren, waardoor functiemenging gestimuleerd wordt en het centrum levendiger.
7-13D
31B 1-3 13
33B 1
19A
15-17 2-8 17 1B 9 7 5 1C 13
3
44A
11
42
44
46
40
1 58 48
56
54
3
50
107 11
2A
9
7 91 5
85
3
53
83 61
1 79
1
81 1E
1
71
67
69
65
55
63
Ontwikkel inclusieve openbare ruimten voor senioren en mindervaliden met comfortabele zitmogelijkheden.
77
2-2A
2 3
3
4
3
2
1-9 5
4
5
4 7
5 4
9
4 9
8
8
7B
7A 7
6
6
7
17
11 6
11
10
20
2
13 9 8
12
18
10
15
13
10
19 4
14
11
21
17
14
15
16
12
12
10
8
16
6
19 12
18
18
13
Faciliteer ruimte in het centrum (zoals Winkelpark de Meent of de Kazerne) om activiteiten van Papendrechters te stimuleren. Denk aan vrijwilligersinitiatieven, (sport)verenigingen en culturele organisaties.
21A 21
20
14
20
17
22
14 23
23
1-58
15 24
16
22
25
26
24f
28
29
30
27 22
24e
19
24
18
24d
26
28
30
24c
26
21
31
24b
23 6
25
16
17A
27
24a
33
31
20
24
25
25
35
28
23
22 37
21
32
27 30 29
19 4
34
24
31
17
26
15
35
31 13
38 36
33ZW
11
33
28
35
9
37
35 39 7
37
40 41 5
39
42
30
44
43
3 41
59-94 1 46
43
29
47 32 27
37
45 24
49
104
105
106
103
47
25
26
49
23
48
456
51
22
28 454
32A
2 21
455
453 53
30
457
458
Zorg voor een beleefbare waterkant met een goed ontworpen openbare ruimte, zoals bankjes en ‘sunset stairs’.
21
20 19 22
14A
55
32
19 20
95-189 57 4
18
18 17 16
14 16 12
1 15 10
2
8 6
14
3
3 13 12 4 11
10
8
9
7
6 5
Stimuleer sport en beweging bij het waterfront door het aanleggen van outdoor sportparkjes en faciliteiten voor watersporten, vissen en varen.
1
Stimuleer dat scholen, kinderopvang en verdere opleidingsprogramma’s in de buurt van het centrum hun activiteiten verrichten om levendigheid in het centrum te bevorderen. Scenario´s| 53
22-31
Gemeenschapelijke Toekomst Scenario, Plan (CITYFÖRSTER)
DUURZAAM EN EFFICIENT VERBONDEN
Verbonden hart in de Drechtsteden
Veilig, groen en wandelvriendelijk centrum
Aantrekkelijk onderdeel van de regionale recreative route
Het centrum wordt een innovatief knooppunt van regionale bereikbaarheid en efficiënt vervoer, dat gebruik maakt van de waterbus en naadloze mobiliteit mogelijk maakt.
Voetgangers- en fietsvriendelijkheid met efficiënt autobeheer en een veilig straatontwerp rond Winkelpark de Meent, de Markt en de oude dijk, maakt een bruisend straatleven mogelijk.
Papendrechts centrale sleutellocaties worden ingericht als aantrekkelijke route, met aansprekende haltes en duidelijke bewegwijzering.
54 | Programma Centrum 2040
Verbonden toekomst scenario (CITYFÖRSTER)
TRAM
GROENE MOBILITEIT
MOBI HUB SNELBUS DORDRECHT
ACTIVITEITENROUTE
AUTOVRIJE ZONE
AUTOLUWE STRAAT
HAVEN
“Laten we een terrasje in Papendrecht pakken!”
A
RIN
FIETSERS & VOETGANGERS
MA
OVERSTEEK
“Wat een fijne fietsroute zo aan het water!”
ENTREE NAAR DE MERWEDE
RECREATIE ROUTE
SCENARIO III Scenario´s| 55
SCENARIO III: EEN VERBONDEN TOEKOMST Participatie De meest gewaardeerde ideeën richtten zich op een betere verbinding tussen de waterkant en het centrum. Veel gekozen voorstellen waren een directe fietsroute langs de Markt, een wandelpad met informatie over de historie van Papendrecht en het verbeteren van openbaar vervoer, met name de waterbus en busverbindingen richting Dordrecht en Rotterdam. In de open reacties werd het belang van goede OVverbindingen breed onderschreven. Suggesties varieerden van frequentere waterbusdiensten in de Verbonden Toekomst, colllage (CITYFÖRSTER)
avonduren tot betere bushaltes en het aantrekkelijker maken van OV-knooppunten aan het water. Een groot aantal reacties kwam van mensen die zich verbonden voelen met de jachthaven of watersportvereniging. De reacties waren kritisch. Sommige spraken van “de doodsteek voor de haven” of noemden het scenario “kansloos”. Een belangrijk kritiekpunt was het idee van een brug over de haven, dat volgens meerdere deelnemers de bereikbaarheid voor boten onmogelijk zou maken. Ook klonken zorgen over overlast door nieuwe ontwikkelingen en het bestaansrecht van de vereniging.
Hoofd transport assen (CITYFÖRSTER)
Scenario
A15
Bu
rge
ste r
Re m
bra
nd
HU
B
Ce
ntr
56 | Programma Centrum 2040
me
um
K.
tla
an N3
Papendrecht is compact en goed bereikbaar, zowel binnen het dorp als in de regionale context. Fijne, veilige routes voor voetgangers en fietsers verbinden de Markt met de Merwede, en alles daartussen. Het centrum is autoluw, maar blijft goed bereikbaar via parkeergarages aan de randen. Op mobiliteitshubs stap je eenvoudig over tussen waterbus, deelfiets, e-auto of snelbus. De entrees en aanlooproutes naar het centrum zijn toegankelijk, groen en uitnodigend.
“Een uitgebreidere dienstregeling van de waterbus zou helpen om ook in de avond van en naar Dordrecht en Rotterdam te kunnen.”
IDEEËN Ontwikkel een innovatief mobiliteitshub vlak bij het centrum waar alle vervoersmiddelen bij elkaar komen. Het toevoegen van diensten zoals pakketpunten en laadmogelijkheden zorgen voor meer reuring.
HU
B
Ontwikkel een directe fietsroute die zowel dagelijkse forenzen als recreatieve gebruikers bedient, en die de waterkant en de Markt met elkaar verbindt. Creëer een wandelpad van de Merwede naar het centrum inclusief bewegwijzering, informatie over de historie van Papendrecht, en bankjes. Prioriteer het parkeren van auto’s in de parkeergarages, waardoor er een autovrije zone komt in het historische Dorp aan de Dijk, Winkelpark de Meent en de Markt. Optimaliseer de locaties van bushaltes en verbeter de openbaarvervoerverbinding met Dordrecht en Rotterdam. Ontwikkel de haven om zeil- en motorboten uit de hele regio te ontvangen en transformeer deze tot een recreatief watersportcentrum.
Marina
Gebruik de veelgebruikte waterbushalte aan de Veerdam als katalysator voor de levendigheid aan het water, door de halte verder te ontwikkelen tot fijne verblijfsplek. Bouw een voetgangersbrug bij de watersportvereniging zodat je zowel een ‘rondje rondom de jachthaven’ kan lopen én de promenade verlengt.
Water entree
Scenario´s| 57 Verbonden Toekomst Scenario, Plan (CITYFÖRSTER)
ECONOMIE MET REGIONALE BETEKENIS
Stimuleer ondernemerschap en een toekomstbestendig centrum
Winkelpark de Meent en omgeving als levendige regionale trekpleister
Een economisch waterfront waar je de Identiteit gelaagd kan beleven
De ondernemersomgeving zoals de BIZ verder versterken en inzetten op innovatie. Daarbij een divers aanbod ontwikkelen dat gezinnen, bedrijven, en bezoekers aanspreekt.
Versterk Winkelpark de Meent als het kloppende hart van Papendrecht, waar uitgebreide commerciële, recreatieve, en culturele mogelijkheden samenkomen wat de lokale economie stimuleert en verrijkt.
Maak van het waterfront een economische en sociaal dynamische ontmoetingsplek door maritieme geschiedenis te combineren met hedendaagse recreatie en horeca.
58 | Programma Centrum 2040
Economische Toekomst Scenario (CITYFÖRSTER) KINDERDIJK
INNOVATIE HUB BOERENMARKT
HORECA VERMAAK
“Toffe camping met uitzicht op het water!.”
DIVERSE DETAILHANDEL LOKALE PRODUCTEN
LEVENDE GESCHIEDENIS
“Lunchen op de Markt? Alles is vers en lokaal.”
LEVENDIGE MARINA
PRODUCTIEF CENTRUM A
RIN
MA
GASTVRIJHEID
CAMPING AAN DE MERWEDE
NAAR ROTTERDAM
HORECA
SCENARIO IV Scenario´s| 59
EEN ECONOMISCHE TOEKOMST TOEKOMST SCENARIO IV: EEN ECONOMISCHE Participatie De meest gekozen interventies gingen over het stimuleren van een divers winkelaanbod in Winkelpark de Meent, ruimte voor kleine ondernemers en het uitbreiden van de marktfunctie. Ook werd gekozen voor levendigheid op straatniveau met horeca en wonen in de plint.
Economische Toekomst, colllage (CITYFÖRSTER)
In de open reacties werden vraagtekens geplaatst bij de economische insteek van het scenario. Sommige deelnemers vonden de voorstellen financieel onhaalbaar of weinig realistisch. Er werd ook gewezen op bestaande leegstand in Winkelpark de Meent en zorgen geuit over mogelijke overlast door uitbreiding van horecafuncties.
“Er is weinig kleinschalige moderne kantoorruimte beschikbaar in Papendrecht. Het centrum is hiervoor een ideale plek.”
Scenario Papendrecht is het economisch hart van de regio, compact, gemengd en levendig. Winkelpark de Meent biedt een mix van winkels, horeca, wonen en kleinschalige ondernemers. Werknemers van omliggende bedrijven zoals Fokker, Boskalis en IV-Groep weten het centrum goed te vinden voor hun lunch, koffie of snelle boodschap. Veel mensen blijven na hun wekelijkse boodschappen nog even hangen voor een terrasje op de Markt of een speciaalzaak in Winkelpark de Meent. Een sterke BIZ verbindt ondernemers en houdt het centrum aantrekkelijk en actief.
“Verleid bezoekers om langer te blijven”
Langdurig verblijf in het Centrum (CITYFÖRSTER)
60 | Programma Centrum 2040
109
164
126 17
2 111
63
19
4
113
21
6 115
124
8
61
23
28
4
10
166
6
25
27
122
203A
59
12
168
30 14
57
18
170 8
16
32
120 141
20
172
55
22
10
118
174
3
24 53
12
26
176
44
116
205-379
5
203B 51
28
14
114
30
7
42
117
16
32
119
49
112
9
40
4 121
18
110
123
11
38
6 47
108
125
13
36
8 45 15
106
127
10
34
43
129
17 12
131
135
32
104 41
14
133 30
102 213-387
39
16 135
100
18
28 37
137
19
26
98
139
35
21
141 24
96
143
33
IDEEËN
94 44 92 46
2
48
90
1
31
1
50 1 52
88 178
3
29
5
221-395 86
7 9
397-451
84
11 27
126
13
82 25 80 128 23 4
78
2 4
21
20 130
76
6 8
19
120 74 122
10
106
132
12
17
134
22
72
124
15 104
20
70 2
14
13
136 68
Maak van Winkelpark de Meent een veerkrachtig zakelijk knooppunt met gedeelde kantoren, vergaderfaciliteiten, winkels, woningen en entertainment om ondernemers en bewoners te ondersteunen.
18 2
66
11
108
138
16 4
116 64
9
14 6
118 1
110
7
12 8
1-169 60
3
5
101-177
3
10
112
35
1
62 22
10
5
24 58
8
12
7
5 33
56
114 26
20
14
6
54
7
19
31
2
9
16
4
11
28
17
18 15
29
2
9
18
13
4 20 30
13
15
16
11
17
22
6
27 32
1
14
2
21
19
8
4
23
2A
12
Stimuleer de lokale marktactiviteit door een overdekte, maar flexibele open ruimte te creëren waardoor de Markt zich kan uitbreiden.
10
25 1 6 3
8
5 48
10 7
1-75
12
9
92C
22
92B 14-16
11 92A
90
88 57
Zorg dat de lokale detailhandel zich concentreert in het Winkelpark de Meent en stimuleer een diverser aanbod van winkels met kleinere ondernemers en regionale producten.
86 50
76-78
82 53
80 52-90
1-12 1-62
51
50A
49 47B 23 66
47A
64
92-114
6-16
62 56A 47
60 45
58 52 81-87
50 22
43 39
15
46 35
44
Geef prioriteit aan winkels, cafés en restaurants op de begane grond, met woon- of commerciële doeleinden op de bovenverdieping.
42 40
27
10
2-10
37 3-11
23 2-8
25
29C
17 7-13D
31B 1-3 13
33B 1
19A
15-17 2-8 17 1B 9
Investeer in de ontwikkeling van entertainment- en culturele mogelijkheden in het centrum om het aanbod te diversifiëren en de tijdsbesteding te vergroten.
7 5 1C 13
3
44A
11
42
44
46
40
1 58 48
56
54
3
50
107 11
2A
9
7 91 5
85
3
53
83 61
1 79
1
81 1E
1
71
67
69
65
55
63
77
2-2A
2 3
3
4
3
2
1-9 5
4
5
4 7
5 4
7B
7A 7
6
6
9
Verbeter veilige fietspaden en voetgangersvriendelijke zones die belangrijke locaties zoals winkels, groen, de bibliotheek en horeca met elkaar verbinden.
4 9
8
7
8
17
11 6
11
10
20
2
13 9 8
12
18
10
15
13
10
19 4
14
11
21
17
14
15
16
12
12
10
8
16
6
19 12
18
18
13
21A 21
20
14
20
17
22
14 23
23
1-58
15 24
16
22
25
26
24f
28
29
30
27 22
24e
19
24
18
24d
26
28
30
24c
26
21
31
24b
23 6
25
16
17A
27
24a
33
31
20
24
25
25
35
28
23
22 37
21
32
27 30 29
19 4
34
24
31
17
26
15
35
31 13
38 36
33ZW
11
33
28
35
9
37
35 39 7
37
40 41 5
39
42
30
44
43
3 41
59-94 1 46
43
29
Ontwikkel de economische potentie van de waterkant met recreatieve gebieden en toeristische voorzieningen, zoals horeca, en watersport bij de jachthaven.
47 32 27
37
45 24
49
104
105
106
103
47
25
26
49
23
48
456
51
22
28 454
32A
2 21
455
453 53
30
21
20 19 22
14A
55
32
19 20
95-189 57 4
18
18 17 16
14 16 12
1 15 10
2
8 6
14
457
458
Trek weekendbezoekers aan en creëer diverse overnachtingsmogelijkheden die aansluiten bij de wensen van zowel toeristen als zakelijke reizigers.
3
3 13 12 4 11
10
8
Versterk samenwerkingen met bestaande bedrijven, zoals Fokker, om functies zoals kantoren, diensten of mobiliteitsopties in het centrum te realiseren.
9
7
6 5
1
22-31
Scenario´s| 61 Economische Toekomst Scenario, Plan (CITYFÖRSTER)
TOOLBOX STEDENBOUW Verdichting en een mix van functies zoals wonen, werken, ontspanning en sociaal contact zijn essentieel om het centrum levendig en betekenisvol te maken. Daarvoor zijn de juiste ruimtelijke voorwaarden nodig. De Stedenbouw Toolbox laat zien welke vormen van verdichtingstypologie mogelijk zijn. Het biedt ideeën voor interventies en dient als scenario voor ruimtelijke ontwikkeling, met de bestaande gebouwde omgeving als vertrekpunt. De vijf ontwikkelde principes zijn getoetst in het participatieproces en weerspiegelen wat inwoners van Papendrecht belangrijk vinden.
Renovatie als uitgangspunt
Rosa huis in een rij, Atlas Architecten (NL)
In de reacties was voorkeur te zien voor slimme, duurzame verdichting met respect voor het bestaande. Vaak gekozen criteria waren het vergroenen en benutten van daken, hergebruik van leegstaande panden en renovatie als alternatief voor sloop. Deze benadering werd gewaardeerd vanwege behoud van identiteit, duurzaamheid en efficiënt ruimtegebruik. In de reflectie op getoonde beelden met zeer sterke verdichting op de Markt en de jachthaven werd negatief gereageerd. Verdichting dient zorgvuldig te gebeuren waarbij aandacht is voor het behoud van open ruimte en het voorkomen van overlast. Ook de noodzaak om eerst te investeren in de bestaande infrastructuur werd genoemd.
62 | Programma Centrum 2040
In plaats van gebouwen te slopen, kunnen we ze renoveren en een nieuwe functie geven. Dit bespaart grondstoffen, verlaagt de CO₂-uitstoot en behoudt de historische en culturele identiteit van het dorp. Door bestaande panden te moderniseren, maken we ze weer toekomstbestendig én kunnen ze nieuwe functies krijgen.
Gebruik van lege plekken We zien potentie in ongebruikte of onderbenutte ruimtes in het dorp. Door deze ruimtes slim in te zetten voor wonen, werken of recreatie, benutten we het dorp zonder dat verdere uitbreiding nodig is.
Le Pli, heros Architecten (FRA)
Nieuwe functies in combinatie met oude gebouwen
Rhein- Ruhr Zeitung Renovatie, Paribas Real Estate (DE)
SAWA Rotterdam, Pieters (NL)
Leegstaande gebouwen hoeven geen verloren ruimte te zijn. Ze kunnen een tweede leven krijgen als woning, werkplek of ontmoetingsruimte. Zo blijft het verleden zichtbaar in het dorp, terwijl we het op een slimme manier combineren met nieuwe functies.
Groene & toegankelijke daken Daken kunnen veel meer zijn dan een lege oppervlakte. Ze kunnen vergroend worden met planten, gebruikt worden voor dorpslandbouw, zon ne-energie opwekken of dienen als gezamenlijke buitenruimte. Dit maakt het dorp niet alleen duurzamer, maar ook prettiger om in te wonen. Daktuin systeem, BMI Wierer (NL)
Nieuwe duurzame bebouwing
Gebouwen optoppen
Als gebouwen ongeschikt zijn voor renovatie en gesloopt moeten worden, moet de nieuwbouw volgens duurzame methoden plaatsvinden zoals het gebruik van gerecyclede materialen, energiezuinige systemen, modulair ontwerp en hernieuwbare energie.
Door bestaande gebouwen ‘op te toppen’ met extra verdiepingen, wordt de ruimte optimaal benut. Dit helpt steden compacter en duurzamer te maken, zonder extra grondoppervlak te hoeven innemen.
Didden Village, MVRDV, Rotterdam (NL)
Scenario´s| 63
RESULTAAT SCENARIO’S & BEOORDELING IDEEËN De onderstaande interventies zijn gerangschikt op populariteit naar aanleiding van de participatie resultaten: 1 is het meest gekozen antwoord.
De Groene Longen van Papendrecht 1. Zorg voor vergroening van de Markt en de Veerweg door een verscheidenheid aan bomen en planten. 2. Transformeer het waterfront tot een park door het gebruik van lokale vegetatie, zodat er ruimte ontstaat voor overstromingen, maar ook voor recreatie en ontspanning. 3. Maak een groene toegang bij de Veerweg, de Waterbus en de jachthaven met een focus op fietsers en voetgangers, waardoor men zich welkom voelt. 4. Creëer een ononderbroken voetgangersroute langs de promenade richting de Markt, volop bomen, buitenmeubilair en groen. 5. Verbind de Markt met het kanaal in het noorden en voeg zichtbare waterelementen toe op de Markt voor verkoeling en recreatie 6. Stimuleer het sponswerkingseffect (wateropvangcapaciteit) van het dorp door regenwater te vertragen en op te slaan met groene daken en retentiebekkens. 7. Benut platte daken voor hernieuwbare energieproductie en als groene ruimte voor biodiversiteit. 8. Ontwikkel gemeenschappelijke tuinen en groenplekken voor bewoners zonder eigen tuin door te onttegelen en om biodiversiteit en sociale betrokkenheid te stimuleren. 9. Breid de groene infrastructuur uit naar het Slobbengors park, om rust, biodiversiteit en sociale betrokkenheid te stimuleren.
64 | Programma Centrum 2040
Het Dorpshart van Papendrecht 1. Versterk de Markt als sociaal en cultureel ontmoetingspunt van Papendrecht door initatieven te stimuleren, zoals openlucht concerten, bioscopen, festivals en kleinschalige activiteiten. 2. Zorg voor meer speeltuinen en activiteiten voor jonge kinderen en hun ouders om levendigheid en gezelligheid te stimuleren in het centrum. 3. Creëer ruimte voor jongeren in het centrum, zoals sportparkjes, waterpunten of ontmoetingsplekken. 4. Bouw voort op de sociale functie van de bibliotheek door een toeristisch informatiepunt toe te voegen, waardoor bezoekers gemakkelijk hun weg in Papendrecht weten te vinden. 5. Faciliteer ruimte in het centrum (zoals Winkelpark de Meent of de kazerne) om activiteiten van Papendrechters te stimuleren. Denk aan vrijwilligersinitiatieven, (sport)verenigingen en culturele organisaties. 6. Bied diverse woningen aan om specifiek te voldoen aan de behoeften van jongeren en senioren, waardoor functiemenging gestimuleerd wordt en het centrum een levendiger karakter krijgt. 7. Stimuleer scholen, kinderopvang en andere opleidingsprogramma’s om hun activiteiten te verrichten in de buurt van het centrum zodat levendigheid bevorderd wordt. 8. Ontwikkel inclusieve openbare ruimten voor senioren en mindervaliden met comfortabele zitmogelijkheden. 9.
Zorg voor een beleefbare waterkant met een goed ontworpen openbare ruimte, zoals bankjes en ‘sunset stairs’. 10. Stimuleer sport en beweging bij het waterfront door het aanleggen van outdoor sportparkjes en faciliteiten voor watersporten en vissen.
Duurzaam en efficient verbonden 1. Optimaliseer de locaties van (water) bushaltes en verbeter de openbaarvervoerverbinding met Dordrecht en Rotterdam. 2. Creëer een wandelpad van de Merwede naar het centrum inclusief bewegwijzering, informatie over de historie van Papendrecht, en bankjes. 3. Prioriteer het parkeren van auto’s in de parkeergarages, waardoor er een autovrije zone komt in het historische Dorp aan de Dijk, Winkelpark de Meent en de Markt.
Economie met regionale betekenis 1. Zorg dat de lokale detailhandel zich concentreert in Winkelpark de Meent en stimuleer een diverser aanbod van winkels met kleinere ondernemers en regionale producten. 2. Stimuleer de lokale marktactiviteit door een overdekte, maar flexibele open ruimte te creëren waardoor de Markt zich kan uitbreiden. 3. Geef prioriteit aan winkels, cafés en restaurants op de begane grond, met wonen of commerciële functies op de bovenverdieping.
4. Ontwikkel de haven om zeil- en motorboten uit de hele regio te ontvangen en transformeer deze tot een recreatief watersportcentrum.
4. Verbeter veilige fietspaden en voetgangersvriendelijke zones die belangrijke locaties zoals winkels, groen, de bibliotheek en horeca met elkaar verbinden.
5. Gebruik de veelgebruikte waterbushalte aan de Veerdam als katalysator voor de levendigheid aan het water, door de halte verder te ontwikkelen tot fijne verblijfsplek.
5. Investeer in de ontwikkeling van entertainment en culturele mogelijkheden in het centrum om het aanbod te diversifiëren en de tijdsbesteding te vergroten.
6. Ontwikkel een innovatieve mobiliteitshub vlak bij het centrum waar alle vervoersmiddelen bij elkaar komen.
6. Maak van Winkelpark de Meent een veerkrachtig zakelijk knooppunt met gedeelde kantoren, vergaderfaciliteiten, winkels, woningen en entertainment om ondernemers en bewoners te ondersteunen.
7. Ontwikkel een directe fietsroute die zowel dagelijkse forenzen als recreatieve gebruikers bedient, en die de waterkant en de Markt met elkaar verbindt. zoals pakketpunten en laadmogelijkheden zorgen voor meer reuring. 8. Bouw een voetgangersbrug bij de watersportvereniging zodat je zowel een ‘rondje rondom de jachthaven’ kan lopen én de promenade verlengt.
7. Ontwikkel de economische potentie van de waterkant met recreatieve gebieden en toeristische voorzieningen, zoals horeca, en watersport bij de jachthaven. 8. Versterk samenwerkingen met bestaande bedrijven, zoals Fokker, om functies zoals kantoren, diensten of mobiliteitsopties in het centrum te realiseren. 9. Trek weekendbezoekers aan en creëer diverse overnachtingsmogelijkheden die aansluiten bij de wensen van zowel toeristen als zakelijke reizigers.
Scenario´s| 65
66 | Programma Centrum 2040
III PROGRAMMA CENTRUM Scenario´s| 67
PROGRAMMA
Eindrapport definitieve feedback Beeldvormende Sessie Raad FASEIII: UITWERKEN PROGRAMMA
SCENARIO’S
brede Feedback
Themamiddag College
Openbare Avondsessie Raadzaal Feedback Survey II Gemeente Voorlopige Scenario‘s
Brede Sessie II FASEII: SCENARIO’S UITWERKEN
ANALYSE
Aftrappen Locatie bezoeken Bestaande rapporten
Interviews
Sessies
Survey
FASE I: SWOT ANALYSE ARPIL 2024
68 | Programma Centrum 2040
OKTOBER 2024
MAART 2024
JULI 2025
CENTRUM PROGRAMMA 2040 Het volgende programma presenteert het integrale toekomstbeeld en laat zien hoe het centrum van Papendrecht en de waterkant samen kunnen uitgroeien tot een sterk geheel. Papendrecht ligt op een strategische plek in de regio: goed verbonden met Rotterdam, midden in de Drechtsteden en direct aan de Merwede, met recreatieve bestemmingen zoals Kinderdijk, de Biesbosch en Dordrecht vlakbij. Deze ligging biedt een uitgelezen kans om het centrum van Papendrecht te ontwikkelen tot het Groene Dorpshart aan de Merwede, waar het prettig wonen, werken en recreëren is. De Markt ontwikkelt zich tot een groene ontmoetingsplek met bankjes en speeltuintjes, op loopafstand van een kop koffie of lekkere lunch. Tegelijkertijd wordt de Merwede niet langer als grens gezien, maar als onderdeel van het centrum. Door beter gebruik te maken van watermobiliteit en recreatie, wordt de waterkant zowel bestemming als verbindende ruimte. Met haar dorpse karakter en Winkelpark de Meent als regionaal winkelcentrum beschikt Papendrecht over een solide basis om verder uit te groeien tot een leven-
dig centrum in de Drechtsteden. Op plekken zoals het Marktplein, de Meentpassage, de Veerpromenade, het Oude Veer en de waterkant zijn nieuwe horecazaken verschenen die zorgen voor levendigheid, ontmoeting en een aantrekkelijk straatbeeld. Terrassen vullen het centrum en maken het tot een fijne plek om te verblijven, te pauzeren of af te spreken, en dragen zo ook bij aan een prettige woonomgeving. Belangrijke plekken worden fysiek met elkaar verbonden via een netwerk van groen, water en recreatie, waardoor verplaatsing door het centrum prettig en logisch aanvoelt en de woonkwaliteit toeneemt. Deze programmafase vormt de derde stap in het proces, gebaseerd op grondige analyse, ontwerpend onderzoek en participatie. In de tweede fase zijn vier thematische scenario’s en een stedenbouwkundige toolbox ontwikkeld en samen met gemeente en publiek getest. Deze vormen nu de basis voor het totaalconcept voor het centrum, met thematische accenten en concrete ontwikkelmogelijkheden voor vier focusgebieden.
Programma Centrum 2040 | 69
HOOFDTHEMA’S PAPENDRECHT Groen Het centrum wordt een groene omgeving met ruimte voor bomen, planten en water. Gunstig voor biodiversiteit, klimaatadaptatie én de recreatieve kwaliteit.
Sociaal Het centrum biedt ruimte voor iedereen om elkaar te ontmoeten, met plekken voor buurtactiviteiten, kleinschalige evenementen, sport, cultuur en spel.
Verbonden Het centrum is goed bereikbaar. Zowel regionaal als lokaal, per bus, fiets, te voet of via water. Het centrum is autoluw en fijn om doorheen te bewegen.
Economisch Een levendig centrum met regionale betekenis, gebaseerd op winkels, horeca en werkplekken, met ruimte voor kleine ondernemers, samenwerking met sleutelspelers en lokale producten.
Duurzame stedenbouw Centrale verdichting met oog voor de toekomst, waarbij stedenbouw wordt ingezet als instrument om het geïntegreerde programma te faciliteren.
70 | Programma Centrum 2040
GROEN DORPSHART AAN DE MERWEDE
VERBONDEN
ECONOMISCH
DUURZAAME STEDENBOUW
SOCIAAL Papendrecht 2040: Een groen, levendig en toekomstbestendig centrum, waar dorp en rivier samenkomen!
GROEN
Programma Centrum 2040 | 71
GEÏNTEGREERD RUIMTELIJK CONCEPT
Het centrum van Papendrecht bestaat uit karakteristieke gebieden met functies die aansluiten op de hoofdthema’s. Hoewel elk gebied zijn eigen focus heeft, is het belangrijk om de vier hotspots ruimtelijk met elkaar te verbinden in één samenhangend geheel.
72 | Programma Centrum 2040
Markt: Levendig & Groen Hart
Merwede naar Markt: Groen, Blauw Netwerk
Het ruime marktplein heeft de potentie om uit te groeien tot een groener en aantrekkelijker verblijfsgebied. Een plek waar mensen samenkomen en graag even blijven, met ruimte voor recreatie, cultuur, detailhandel en publieke voorzieningen zoals een terras, een fontein, het gemeentehuis en de weekmarkt.
Een versterking van het groenblauwe netwerk draagt bij aan een stevige fysieke verbinding tussen waterkant en markt. Door de waterkant te zien als een langgerekt park, de verbindingen als groene corridors en de markt als een groen hart, ontstaat een duidelijke ruimtelijke structuur.
Winkelpark & Waterkant: Krachtige Economie
Entrees naar het centrum: Regionale Verbinding
Winkelpark de Meent ontwikkelt zich tot een economisch hart van Papendrecht, met ruimte voor jonge ondernemers, lokaal retailaanbod, horeca, woningen en voorzieningen. Detailhandel wordt geconcentreerd binnen het winkelgebied om onderlinge versterking te stimuleren en leegstand te voorkomen. De randen van het centrum bieden juist ruimte voor functiemenging. Ook de waterkant draagt bij als economische motor, door verblijfskwaliteit, horeca en recreatie te combineren en zo meer bezoekers naar het centrum te trekken.
Een goede verbinding met het regionale mobiliteitsnetwerk vraagt om directe toegang tot diverse vormen van openbaar vervoer via water, fiets, bus of deelmobiliteit. Aantrekkelijke mobiliteitshubs en entrees stimuleren dit en bieden kansen om uitnodigende toegangspoorten tot het centrum vorm te geven.
Geïntegreerd ruimtelijk concept (CITYFÖRSTER)
Markt
Levendig & Groen Hart Markt & Omgeving
Winkelpark de Meent
Krachtige Economie Winkelpark de Meent & Waterkant
Groen- Blauw Netwerk Waterkant naar Markt
Waterkant
Regionale Verbinding Entrees naar het Centrum
Waterbus
Programma Centrum 2040 | 73
“Papendrecht 2040: een levendig centrum met ruimte voor groen, ontmoeting en economie
74 | Programma Centrum 2040
Levendig groen hart, perspektieve Markt (CITYFÖRSTER)
Levendig Groen Hart ruimtelijk concept (CITYFÖRSTER)
LEVENDIG & GROEN HART Markt
Levendige Markt De Markt wordt het sociale en groene hart van Papendrecht, met een uitnodigende openbare ruimte vol levendige horeca, activiteiten en programma’s voor jong en oud.
Gemengd Wonen
Gemengd Wonen Er komt meer variatie in woonvormen door slim gebruik te maken van verdichting en de beschikbare ruimte (zoals aan de Pontonniersweg en Beatrixgantel).
Inclusieve Openbare Ruimte
inclusieve Openbare Ruimte
Openbare ruimtes worden ingericht als toegankelijke en prettige plekken, met voorzieningen die passen bij verschillende leeftijden en behoeften.
Programma Centrum 2040 | 75
Papendrecht 2040: groen-blauwe netwerken en een klimaatadaptief centrum
76 | Programma Centrum 2040
Groen blauw netwerk, perspektieve Markt (CITYFÖRSTER)
Groen- blauw netwerk ruimtelijk concept (CITYFÖRSTER)
GROEN- BLAUW NETWERK Markt
Natuurinclusieve Markt Maak van de Markt een groene en levendige plek met veel ruimte om te verblijven, ontworpen voor iedereen en rijk aan biodiversiteit.
Groene Veerweg & Verbinding
Veerweg
Leg een groene verbinding aan tussen de waterkant en de Markt, zodat er een samenhangend geheel ontstaat binnen het groene en blauwe netwerk van Papendrecht.
Recreatieve Waterkant
Verbinding
Waterkant
Ontwikkel de waterkant tot een groen park langs de rivier voor voetgangers en fietsers, met toegang tot en beleving van de Merwede.
Programma Centrum 2040 | 77
Papendrecht 2040: de haven als entree van het centrum en schakel in het regionale waternetwerk
78 | Programma Centrum 2040
Regionale Verbinding, perspektieve Waterbus (CITYFÖRSTER)
Regionale Verbinding ruimtelijk concept (CITYFÖRSTER)
REGIONALE VERBINDING Entree Veerweg
Entree Winkel-
Centrum Entrees Ontwikkel gastvrije en goed bereikbare mobiliteitsplekken op de belangrijkste toegangswegen naar het centrum.
Veilige Straatprofielen
Entree Jachthaven
Geef fietsers en voetgangers voorrang in het verkeer door aparte rijbanen aan te leggen en het autoparkeren te concentreren in parkeergarages.
Waterverbinding Benut de waterbus en de rivier de Merwede als aantrekkelijke regionale verbinding en toegangspoort tot het centrum.
Waterbus Programma Centrum 2040 | 79
Papendrecht 2040: het water als plek voor ontspanning, horeca en toerisme
80 | Programma Centrum 2040
Krachtige economie, perspektive Waterbus (CITYFÖRSTER)
Krachtige economie ruimtelijk concept (CITYFÖRSTER)
KRACHTIGE ECONOMIE
Een bruisend winkelpark de Meent
Winkelpark de Meent
Winkelpark de Meent wordt versterkt als een regionaal centrum met ruimte voor kantoren, cultuur, wonen, horeca en lokale ondernemers.
Begane grond die uitnodigt Door horeca, winkels en andere functies op de begane grond te combineren, ontstaat er meer levendigheid en economische dynamiek.
Recreatie op de Promenade Maak van de waterkant een aantrekkelijke plek met voorzieningen op de begane grond en ruimte voor activiteiten in de openbare ruimte, en verbeter de verbinding met het centrum.
Promenade Programma Centrum 2040 | 81
PROGRAMMA CENTRUM 2040 Papendrecht werkt aan een groen en levendig centrum waar je graag komt én blijft. Vier plekken vormen de kern: de waterbushalte, waterkant, markt en Winkelpark de Meent. Elke plek met een eigen karakter. Zo ontwikkelt het winkelhart zich tot economisch hart met werkplekken, voorzieningen en wonen. Veilige, groene routes verbinden de hotspots, met mobiliteitshubs voor fiets, bus en waterbus. Doe dit alles in nauwe samenwerking met de bewoners en ondernemers. Denk ook aan culturele routes in samenhang met horeca en retail. Tussen de Markt en het water ontstaat een groene as met recreatie, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Door duurzame verdichting, actieve plinten, economische functies en inclusieve openbare ruimte wordt het centrum toekomstbestendig waar het prettig wonen, werken en verblijven is. Zet je in voor bijvoorbeeld themaweken met terugkerende evenementen. Faciliteer bewonersinitiatieven die het centrum cultureel verrijken met laagdrempelige subsidies, eventueel in samenwerking met andere overheden zoals de provincie.
Legenda Duurzame verdichting met gemengd wonen & werken
Economisch gebied, uitnodigende begane grond
Vergroening waterkant, Veerweg & verbinding
Groene daken met zonnepanelen
Mobiliteitshubs met regionale aansluiting
Inclusieve openbare ruimte
82 | Programma Centrum 2040
Krachtige economie ruimtelijk concept (CITYFÖRSTER)
Fietsen en Scooters Groene daken
Markt
Onderwijs
Innovatiehub Bioscoop
Gemeentehuis
Winkelpark de Meent
Lokale Producten
Gevarieerde Detailhandel
Verbinding met Dordrecht Bushalte
Park aan het water
Energie Daken
Waterkant
Veilige Straatprofielen
Levendige Haven
Ecologische Promenade
Lokale Samenwerking
Doorlopend Groen
Waterbus
Gastvrijheid
Entree naar de Merwede
Recreatieve Route
Programma Centrum 2040 | 83
84 | Programma Centrum 2040
IV PROGRAMMA FOCUS GEBIEDEN Programma Centrum 2040 | 85
VERDICHTING IN HET CENTRUM Toolbox stedenbouw (zie hoofdstuk 3, scenario’s)
Renovatie als uitgangspunt
Gebruik van lege plekken Nieuwe functies in combinatie met oude gebouwen Groene & toegankelijke daken Gebouwen optoppen
Nieuwe duurzame bebouwing
86 | Programma Centrum 2040
Als het gaat om verdichting in het centrum van Papendrecht, is het cruciaal om zorgvuldig te overwegen waar en hoe er gebouwd wordt. De zes principes uit de Toolbox Stedenbouw vormen al een sterke basis voor het identificeren van plekken waar nieuwe functies kunnen worden toegevoegd of bestaande functies versterkt. De analyse van de bebouwde omgeving laat duidelijke contrasten in typologieën zien, zoals weergegeven op de dichtheidskaart rechts. Er zijn aanzienlijke verschillen in hoogte en dichtheid tussen Winkelpark De Meent, de Markt en hun directe omgeving. Terwijl de torens aan de Markt en bij Winkelpark De Meent tot negen verdiepingen reiken, bestaan de aangrenzende wijken vooral uit oudere rijtjeshuizen van slechts anderhalve verdieping.
Een soortgelijk contrast bestaat tussen het uitgestrekte, open Marktplein en de omliggende hoge bebouwing. Deze harde overgangen missen een geleidelijke hoogteen dichtheidsgradiënt — iets wat essentieel is voor een dorpscentrum dat aansluit op de menselijke schaal. Een stapsgewijze verdichting van de centrumwijken, gebaseerd op de Toolbox-principes, kan helpen om die balans te herstellen. Deze harde overgangen missen een geleidelijke opbouw in hoogte en bebouwingsdichtheid – iets wat essentieel is voor een dorpscentrum dat aansluit op de menselijke schaal
Gradiënt gebouwhoogte en dichtheid (CITYFÖRSTER)
Geleidelijke opbouw in hoogte en dichtheid Door geleidelijke overgangen in bouwhoogte en dichtheid wordt zichtbaar hoe de verschillende wijken in en rond het centrum vloeiender met elkaar verbonden kunnen worden. Terwijl de Markt en Winkelpark De Meent momenteel de dichtst bebouwde punten vormen, biedt ook de waterkant potentieel als markant hoogtepunt. De focus zou echter moeten liggen op de ‘tussenliggende’ gebieden, waarvan het ontwikkelpotentieel op de volgende pagina’s wordt toegelicht.
Oude rijtjeshuizen
Winkelpark de Meent
Oude dijk
creëren van een betere gradiënt van
Waterkant
gebouwhoogtes en dichtheid
oude rijtjeshuizen
Hoog Gebouw Winkelpark de Meent
oude dijkhuizen
oude villa’s
meerlaagse woningbouw Programma Centrum 2040 | 87
FOCUS GEBIEDEN Op basis van het programmatische concept voor het centrum van Papendrecht, en het inzicht in hoe dit integraal ontwikkeld kan worden, presenteren we in dit hoofdstuk concrete mogelijke interventies voor vier focusgebieden: de Markt, Winkelpark de Meent, de verbindingen en de waterkant. Een duurzame verdichting van het centrum versterkt de levendigheid en aantrekkingskracht, door nieuwe functies en bewoners toe te voegen. Door in te zoomen op de vier gebieden met specifieke ruimtelijke kenmerken en kansen, worden verdichtingsvoorstellen getoond die passen binnen de context van Papendrecht en aansluiten bij de uitgangspunten van het programma. De in dit hoofdstuk opgenomen kaartbeelden zijn richtinggevend en schetsen een langetermijnperspectief. Ze laten zien welke ruimtelijke kansen en mogelijkheden er zijn, maar vormen nadrukkelijk geen vastomlijnd plan. Het Programma Centrum is een visievormend document: het legt de basis voor toekomstige keuzes en vormt het vertrekpunt voor verdere uitwerking. De concrete invulling per focusgebied, inclusief vervolgonderzoek en het verkennen van samenwerkingen en partnerschappen, wordt in de uitvoeringsprogramma’s verder uitgewerkt.
88 | Programma Centrum 2040
Focus gebieden (CITYFÖRSTER)
Legenda 1
2
3 4
1
Vier focus gebieden
Markt
Duurzame verdichting Groene daken met zonnepanelen
2 Winkelpark de Meent Vergroening Economisch gebied, openbare begane grond
3
Verbindingen
Groene mobiliteitshubs met regionale aansluiting Inclusieve openbare ruimte
4
Waterkant
Programma Centrum 2040 | 89
Markt:
Hoe verandert de markt in een groene, levendige plek waar mensen graag verblijven?
• • • • •
Maak het plein groener en bestand tegen hitte, met bomen, planten en schaduwplekken Voeg water en zitplekken toe voor een speels en uitnodigend karakter, geschikt voor jong en oud Ontwerp de markt als een multifunctionele plek voor cultuur, ontmoeting en dagelijks gebruik Bouw op kleine schaal om het plein uitnodigend en toegankelijk te maken Ga actief programmeren op de markt in nauwe samenwerking met stakeholders als de BIZ en bijvoorbeeld Suppord. Denk aan stadscampings of jazzfestivals
Referentie Markt: central public building, Paris
Veerweg & Centrum Entrees
Hoe zorgen we voor toegankelijke en groene mobiliteitshubs die uitnodigen om het centrum binnen te komen?
•
• •
•
90 | Programma Centrum 2040
Zorg voor herkenbare gebieden voor langzaam verkeer, met overzichtelijke en veilige overgangen naar autoverkeer Ontwerp een groene en veilige openbare ruimte rond de centrumentree en bij de bushaltes Gebruik de bushaltes als herkenbare en aantrekkelijke plekken die de route naar het centrum ondersteunen Zorg voor duidelijke bewegwijzering en een overzichtelijke inrichting voor een goede doorstroming
Referentie Veerweg Mobility Seperation, Heidelberg
Programma Markt (CITYFÖRSTER)
MARKT 2040 Maak van de markt een levendig, economisch en sociaal ontmoetingspunt met een divers programma
VEERWEG
Geef ruimte aan initiatieven voor sport, cultuur en vrijwilligerswerk in het centrum. Voorzie speelmogelijkheden en activiteiten voor jonge kinderen en hun ouders.