C09. 20220415 OZHZ, Ontwerpbegroting 2023 en voorlopige jaarrekening 2021.pdf
Tekst van het document
Om de inzet voor de bodemtaak te reguleren ontwikkelt OZHZ samen met gemeenten een risicomodel (RUN-bodem) voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. RIJK, IPO, VNG en UvW overleggen al langere tijd met elkaar over de financiering van de overgaande bodemtaken. Er zijn op dit moment, ten tijde van het opstellen van de ontwerpbegroting 2023, nog steeds geen definitieve afspraken gemaakt. Verwachting is dat de beschikbare Rijksmiddelen substantieel afnemen. De argumentatie is dat de grote bodemsaneringen inmiddels achter de rug zijn. Men legt daarbij echter onvoldoende de verbinding met actuele onderwerpen zoals woningbouwopgaven, ontwikkeling van industrie en het
8 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
verduurzamen van de omgeving. Er is daarom, op dit moment, sprake van een substantieel risico dat de bodemtaak niet kostendekkend overgaat naar de gemeenten. De afgelopen jaren is de financiering van de overkomende gemeentelijke bodemtaken steeds onderwerp geweest in de begrotingsrichtlijnen, die OZHZ jaarlijks meegeeft aan de opdrachtgevers. Daarbij is steeds uitgegaan van een globaal bedrag van circa € 800.000,- voor de toekomstige gemeentelijke bodemtaken. In deze ontwerpbegroting 2023 is dit bedrag verminderd op het provinciale jaarprogramma (zie bijlage 1). Vanuit de onzekerheid over de taakuitvoering en financiering vanuit het Rijk is het AB ermee akkoord gegaan dat OZHZ een bedrag van € 500.000,- structureel en € 300.000,- incidenteel toevoegt aan de gemeentelijke jaarprogramma's. OZHZ ziet 2023 daarmee nadrukkelijk als een overgangsjaar. Doel is om in dit jaar aan de hand van de eerste ervaringen met de Omgevingswet meer inzicht te krijgen in de omvang van de uitvoering en de beschikbare middelen. Op basis van dit inzicht zullen op later moment structurele afspraken over uitvoeringsbeleid en benodigde middelen worden gemaakt. 5.4 Zeer zorgwekkende stoffen Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) zijn voor mens en milieu gevaarlijke stoffen. Het gaat om veel bronnen en stoffen, met potentieel ernstige effecten op mens en milieu.
Bedrijven moeten daarom de uitstoot van deze stoffen voorkomen of minimaliseren. ZZS vormt het overkoepelende thema in de landelijke discussie over Tata Steel in IJmuiden en Chemours in Dordrecht. Naast landelijke voorbeelden zijn er ook meer lokale situaties (zoals in de pilot van VNG) die duidelijk maken dat de aanpak van ZZS een belangrijke rol spelen in de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Voor OZHZ komen er taken aan: •
Een inventarisatie: het resultaat leggen bedrijven ter beoordeling voor aan OZHZ.
•
Bedrijven moeten een plan van aanpak opstellen om de uitstoot van ZZS te voorkomen of te beperken. Ook dit plan beoordeelt OZHZ.
Van sommige bedrijven zal de omgevingsvergunning ambtshalve moeten worden geactualiseerd. In enkele gevallen zal extra toezicht plaatsvinden en treedt OZHZ zo nodig handhavend op. Voor een groot deel verwacht OZHZ dat de ZZS-aanpak kan worden meegenomen in het reguliere werk. De Ontwikkelaanpak 2022 – 2025 bevat acties om nieuwe werkwijzen te kunnen ontwikkelen. OZHZ kan die vervolgens borgen in de jaarprogramma's van de opdrachtgevers. Bij het uitwerken gebruikt OZHZ de ervaringen die al worden opgedaan bij reeds lopende acties voor de provinciale afvalbedrijven en de ervaringen die gemeenten in de Achterhoek hiermee opdoen. 5.5 Energieagenda In 2020 presenteerde OZHZ een aanpak voor energiebesparing bij bedrijven: een slimme combinatie van én toezicht én stimuleren om zo efficiënt mogelijk naar de energiedoelen te werken, die in de regionale energiestrategieën (RES) staan.
9 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
De gemeenten hebben ambitieuze doelen gesteld in hun RES. Bedrijven moeten een belangrijke bijdrage leveren. Zij zijn namelijk wettelijk verplicht om energie te besparen. OZHZ controleert namens de gemeenten en provincie of de bedrijven doen wat ze verplicht zijn én stimuleert het toepassen van energiebesparende en opwekkende maatregelen. OZHZ maakt daarom gebruik van een mix van toezichthoudende en preventieve/adviserende instrumenten. Het maatwerk bestaat het gebruikelijke toezicht per bedrijf (3.000 bedrijven in 4 jaar), benaderen van branches en samenwerken met bedrijventerreinen. OZHZ zet al beschikbare middelen in, en voor het uitvoeren van totale aanpak is extra structureel budget nodig. Daarvan is een deel opgenomen in de jaarprogramma's. Daarmee kan OZHZ echter onvoldoende bijdragen aan de doelstellingen voor energiebesparing bij bedrijven en is het niet mogelijk om structurele capaciteit op te bouwen. Gesprekken met een aantal gemeenten hierover worden in 2022 gevoerd. Daarnaast speelt dat het Rijk via het gemeentefonds aan de klimaatdoelstellingen zal bijdragen. OZHZ geeft de opdrachtgevers in overweging om een deel van deze door het Rijk beschikbaar te komen (en al gestelde) middelen structureel te reserveren voor de benodigde extra inzet op de wettelijke taak: toezicht op energiebesparing bij bedrijven als onderdeel van de RES.
Het is dan aan de gemeenten om daarover een besluit te nemen. 5.6 Aanpak ondermijning Ondermijnende criminaliteit is een belangrijk thema binnen het openbaar bestuur, en verheven tot speerpunt op zowel landelijk als lokaal niveau. Steeds vaker worden bedrijfsactiviteiten en ondernemingen gebruikt als dekmantel voor het witwassen van geld en als faciliteit voor de productie, opslag of distributie van illegale goederen. Signalen van ondermijnende criminaliteit komen vaak voor in de horeca, detailhandel en bij garagebedrijven. Het belang van een brede aanpak van ondermijning komt terug in onder meer het Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit. OZHZ levert bij de aanpak van ondermijning kennis en data over bedrijven (samenwerking RIEC), neemt deel aan data-uitwisseling, levert deskundigheid over de milieuaspecten van de onderzochte locaties en, indien passend, snelle handhaving van de milieuovertredingen. De afgelopen jaren is de regionale aanpak (deskundigheid en samenwerking) verder ontwikkeld. Een aantal gemeenten en de provincie ZuidHolland stelden specifieke budgetten beschikbaar. Via de Ontwikkelaanpak 2022 – 2025 gaat OZHZ dit onderdeel versterken. 5.7 Doorontwikkeling van de VTH-taken In 2020 en 2021 zijn onderzoeken uitgevoerd naar de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) door omgevingsdiensten.
Landelijk door de Commissie Van Aartsen, de Algemene Rekenkamer, het Dreigingsbeeld milieucriminaliteit en dichter bij huis door de provincie Zuid-Holland. OZHZ pakt het vervolg op deze onderzoeken op in de periode 2022 – 2025, samen met de andere omgevingsdiensten in Zuid-Holland, de gemeenten en de provincie.
10 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
De Commissie Van Aartsen heeft primair onderzocht welke verbeteringen nodig zijn in het totale VTH-systeem. De commissie doet een aantal aanbevelingen om het VTH-systeem te verbeteren. De onderzoeken van de Algemene Rekenkamer en het Dreigingsbeeld gaan over de kwaliteit en het gebruik van data bij de aanpak van milieucriminaliteit. Het nieuwe kabinet moet nog (stand van zaken maart 2022) besluiten over het vervolg op de landelijke onderzoeken. De 29 omgevingsdiensten onderzochten wel al welke instrumenten kunnen worden ingezet om de aanbevelingen van de Commissie Van Aartsen te implementeren. Hiertoe heeft OmgevingsdienstNL een Impulsprogramma opgesteld. De verkenning van de provincie Zuid-Holland heeft inmiddels geleid tot een bestuursopdracht van de 5 dagelijkse bestuur. Deze is gericht op de inhoudelijke maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven van gemeenten en provincie. Vraag is wat nodig is om die ontwikkelingen en opgaven aan te (blijven) kunnen. Denk bijvoorbeeld aan circulariteit, duurzaamheid en klimaat. Namens de dagelijks besturen van de 5 omgevingsdiensten heeft de bestuurlijke begeleidingsgroep opdracht gegeven aan de directeuren om te starten met een verbetertraject op de onderwerpen: Arbeidsmarktcommunicatie, behoud en ontwikkeling van kennis en expertise Behoud van kennis en expertise op bestaande onderwerpen blijft van belang.
Als eerste nieuwe inhoudelijke onderwerpen worden genoemd de circulaire economie, energietransitie en de aanpak van ondermijning en milieucriminaliteit. Helder moet worden gemaakt welke kennis en expertise nodig is voor de taakuitvoering door omgevingsdiensten nu en in de toekomst. Zo mogelijk moeten de omgevingsdiensten aansluiting zoeken bij wat er al bij gemeenten en andere samenwerkingsverbanden gebeurt op het terrein van kennisontwikkeling, om overlap te voorkomen. Ook moet waar mogelijk worden aangesloten bij landelijke ontwikkelingen. Informatiehuishouding en digitalisering Hierbij ligt het accent op het belang van kwalitatief goede data, goede informatie-uitwisseling, digitalisering van werkprocessen en versterking van de VTH-keten. De Altijd Actuele Digitale Vergunning (AADV of DIGI-V) wordt in de loop van 2023 voor alle provinciale vergunningen toegepast. OZHZ benut de jaarplannen van de Ontwikkelaanpak 2022 – 2025 om het vervolg op de genoemde landelijke onderzoeken en de provinciebrede bestuursopdracht te faciliteren. Een aantal van de genoemde onderwerpen is voor OZHZ zeker niet nieuw. In de Ontwikkelaanpak is al opgenomen dat: •
OZHZ al de ambitie heeft om de gemeenten te helpen om toekomstgerichte gebiedsontwikkelingen in Zuid-Holland Zuid makkelijker te maken. OZHZ zorgt er o.a. voor dat iedereen die duurzamer wil bouwen of ondernemen, precies weet wat de verplichtingen en kansen zijn op het gebied van energie, circulaire economie, klimaat en biodiversiteit. En OZHZ ondersteunt gemeenten en provincie in het waarmaken van hun duurzame ambities en denkt proactief mee met innovatieve ondernemers. OZHZ stimuleert niet alleen wat verplicht is, maar ook wat nog meer kan.
•
OZHZ het uitwisselen van informatie en data verwerkt in de hoofdlijnen die aansluiten op de opgaven en ambities in de regio. Te denken valt dan aan datakwaliteit, geo-informatie, robotisering en business intelligence, en ook het vervangen van de huidige VTH-software (2023) en het DMS/Zaaksysteem
11 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
(2025). OZHZ investeert in technieken die op de markt komen om effectief, met kwaliteit en efficiënt te kunnen blijven samenwerken. •
OZHZ de ambitie heeft om bij te dragen aan een effectieve en efficiëntere aanpak van de opsporing en vervolging van milieucriminaliteit. OZHZ is een onmisbare schakel in de keten van partijen die elkaar nodig hebben om milieucriminaliteit aan te pakken. Onderdeel daarvan is het versterken van de samenwerking, het uitwisselen van informatie met ketenpartners en het verder ontwikkelen van kennis en vaardigheden van medewerkers.
5.8 Oorlog in Oekraïne De gevolgen van de oorlog in Oekraïne op de bedrijfsvoering OZHZ zijn op dit moment moeilijk in te schatten. Duidelijk is dat de huidige prijsontwikkelingen een grote druk leggen op de exploitatie OZHZ: •
OZHZ heeft een duurzame bedrijfsvoering met een grotendeels elektrisch wagenpark en een duurzaam ingericht pand. De hogere energieprijzen, in combinatie met de krapte op de arbeidsmarkt, werken echter in de volle breedte van de exploitatie door. De inflatie in januari en februari 2022 bedroeg respectievelijk 6,4% en 6,2%.
•
De indexering 2022 van OZHZ van de materiële kosten (begrotingsrichtlijnen 2022) bedraagt 1,5%. Ongeveer € 10,7 mln. van de exploitatielasten OZHZ (materieel en inhuur) is op korte termijn gevoelig voor prijsfluctuaties. De meeste leveranciers indexeren op grond van de werkelijke prijsontwikkeling. Een deel daarvan komt al tot uiting in 2022; dit geldt met name voor de inhuurcontracten die eind 2021 en begin 2022 zijn afgesloten.
•
In 2022 valt ook een direct effect te verwachten van de openstaande vacatures. Op dit moment (maart 2022) zijn dit er ongeveer 20. De looneisen zullen toenemen. Dit zal ofwel leiden tot hogere salarislasten, ofwel tot hogere inhuurkosten. Gezien de situatie op de arbeidsmarkt zal daarnaast ook sprake zijn van tussentijdse uitstroom van medewerkers en inhuur. Bij vervanging leidt dit weer tot extra loon- en inhuurkosten.
•
Inspecteurs maken in hun werk regelmatig gebruik van de eigen auto. De hoge brandstofkosten kan leiden tot een verminderde bereidheid om de eigen auto in te zetten. Het wagenpark van OZHZ kan hier mogelijkerwijs niet in voorzien. Ook zullen de kosten van woon-werkverkeer toenemen van medewerkers die met de auto gaan. Dit kan leiden tot hogere inhuurkosten en extra looneisen bij nieuw personeel.
•
Een eventuele economische recessie kan leiden tot bezuinigingen bij deelnemers. De bijdrageverordening stelt regels over de mogelijkheden om te bezuinigen (2% per jaar). De bedrijfsvoering van OZHZ is flexibel ingericht met een flexibele schil van 10% en een weerstandsvermogen dat volstaat om mogelijke bezuinigingen op te vangen. Bij een hogere bezuiniging dan de norm is een frictievergoeding verschuldigd van de deelnemer.
•
Overigens kan de oorlog ook van invloed zijn op de inhoudelijke taakuitoefening, zoals een extra inzet bij het opzetten en in gebruik nemen van opvanglocaties. Dat zal dan bijvoorbeeld vooral extra druk geven op de expertise op het gebied van bouw- en brandveiligheid, waar de capaciteit toch al buitengewoon krap is.
12 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
6.
Financiële uitgangspunten van de begroting 2023
De gemeenten en gemeenschappelijke regelingen in de regio Zuid-Holland Zuid werken met eenduidige kaders voor de begroting. Daarnaast stelt de provincie Zuid-Holland (PZH) jaarlijks de provinciale (financiële) uitgangspunten op en aandachtspunten voor de meerjarenbegroting. Op grond van de regionale en provinciale kaders beslist het AB over de begrotingsrichtlijnen OZHZ. Het AB heeft op 2 december 2021 de volgende richtlijnen vastgesteld voor de begroting 2023. Deze richtlijnen zijn bij het opstellen van de voorliggende begroting in acht genomen, met de volgende bijzonderheden: 1.
Inzake de indexering 2023: a)
De lasten van de begroting 2023 te indexeren met de loon- (2,0%) en prijsindex (1,5%) van de Septembercirculaire 2021;
b)
De budgetten wettelijke taken (jaarprogramma's) en de inwonerbijdrage te indexeren met 1,85%;
c)
Het uurtarief 2022 blijft ongewijzigd ten opzichte van de begrotingsrichtlijnen 2022 (€ 95,12).
d)
Het tarief 2023 bedraagt € 96,88.
2.
De omslagrente in 2023 te bepalen op 0,0%;
3.
De totale inwonerbijdrage voor 2023 vast te stellen op € 2,253 mln.
Na de vaststelling van de begrotingsrichtlijnen is de inflatie aanzienlijk toegenomen, onder invloed van de stijgende energieprijzen. De oorlog in Oekraïne (zie paragraaf 5.9) verhoogt het risico. Zoals aangegeven bedraagt de inflatie begin 2022 circa 6,3%, ten opzichte van een prijsindex van 1,85% in de begroting 2022. In maart 2022 bedroeg de inflatie zelfs 9,7%. De inflatie werkt in de volle breedte van de exploitatie door. In eerste aanleg wordt het risico zoveel mogelijk opgevangen in de huidige exploitatie door eventuele incidentele meevallers in te zetten. In tweede aanleg wordt een beroep gedaan op het weerstandsvermogen. In de risico calculatie van het weerstandsvermogen is rekening gehouden met een hogere inflatie. Bij begrotingsrichtlijnen 2024 zal OZHZ, op grond van de septembercirculaire en een integrale herrekening van het uurtarief, bezien of aanpassing van het tarief 2023 nodig is.
13 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
II
KRITISCHE PRESTATIE-INDICATOREN
1.
Algemene kentallen
Het AB heeft in de bijdrageverordening de kaders voor financiën en kwaliteit opgenomen. In de algemene prestatie indicatoren is de naleving van deze verordening opgenomen. Naast het rapporteren van (financiële) gegevens als zodanig, is ook het tijdig bespreken en tussentijds informeren en communiceren met de opdrachtgevers een belangrijke algemene prestatie indicator. De kritische prestatie-indicatoren zullen in 2022 nader worden herijkt, op grond van de invoering van de Omgevingswet. Met de gemeenten zijn prestatieafspraken gemaakt. OZHZ moet deze afspraken binnen een bandbreedte van 90% - 110% realiseren. Essentieel voor het behalen van de omzetdoelstelling is de productiviteit van de medewerkers. Voor een sluitende exploitatie van OZHZ is het noodzakelijk dat de productieve medewerkers voor gemiddeld 1410 uur per FTE productief zijn. De omzet van OZHZ is per taakveld in verschillende mate variabel. Voor de wettelijke taken geldt dat budgetten binnen zekere marges mogen fluctueren. Voor de adviestaken geldt dat er tot dusver geen sprake is van enige verplichting voor gemeenten om opdrachten bij OZHZ neer te leggen. Tegen deze achtergrond hanteert OZHZ de doelstelling van een gemiddelde flexibele schil van 10%.
Het aandeel overhead (ondersteuning en management) wordt begrensd op 27,3% van de totale formatie, inclusief de capaciteit van de flexibele schil met overheadtaken (Nota Bedrijfsvoering OZHZ). Speerpunt
Prestatie indicator
Taakuitvoering vindt plaats binnen de door het AB gestelde
Taakuitvoering van OZHZ voldoet aan de VTH-
kaders voor financiën en kwaliteit (bijdrageverordening)
kwaliteitseisen. Producten en prestaties worden gerealiseerd binnen een bandbreedte van 90-110% van het jaarprogramma. Volumeafspraken voor de uitvoering van de wettelijke en additionele wettelijke taken voldoen aan de afgesproken bandbreedten.
Opdrachtgevers worden actief geïnformeerd.
2 maal per jaar voortgangs- en 1 maal per jaar jaarrapportages volgens planning in jaarprogramma
Periodiek overleg met de opdrachtgever
1 maal per maand vindt gesprek met de gedeputeerde plaats 2 maal per jaar met wethouders 1 maal per 4 maanden ambtelijk MARAP-overleg
Speerpunt
Prestatie indicator
Productiviteit
Het aantal productieve uren per FTE bedraagt 1.410 uur.
Flexibele schil
Het aandeel uren inhuur ten opzichte van het totaal aantal uren is gemiddeld 10%
Aandeel overhead
Het aandeel uren overhead ten opzichte van het totaal aantal uren is genormeerd op 27,3%
14 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
Ziekteverzuim
2.
OZHZ hanteert een norm van 5% voor ziekteverzuim.
Vergunningen en meldingen
Vergunningaanvragen moeten binnen wettelijke termijnen worden afgehandeld en meldingen moeten beoordeeld worden op juistheid en volledigheid. De door de inwoners en bedrijven ingediende documenten worden getoetst en leiden bij volledigheid en juistheid tot een bevestigingsbrief of een beschikking. Speerpunt
Prestatie indicator
Tijdige vergunningverlening
Reguliere procedure: 99% van de reguliere vergunningen wordt binnen de wettelijke termijn verleend. Uitgebreide procedure: 95% van de uitgebreide vergunningen wordt binnen de wettelijke termijn verleend. Bij wettelijke termijn moet gedacht worden aan de mogelijkheden die de wet biedt, dus inclusief mogelijke verlenging. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt bezien of deze KPI aanpassing behoeft.
Risicobeheersing
99% van de in mandaat genomen besluiten blijft in stand in bezwaar, beroep of hoger beroep
Dienstbaarheid
Klanttevredenheid: Het gemiddelde van het klanttevredenheidsonderzoek is minimaal een 7.
3.
Toezicht en handhaving
OZHZ houdt toezicht en handhaaft de relevante wettelijke bepalingen. Bij toezicht wordt informatie verzameld en een oordeel gevormd over het feit of een activiteit voldoet aan de in de vergunning en regels gestelde eisen. Onder handhaving wordt verstaan het opleggen van sancties (bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk) als uit het toezicht blijkt dat niet aan de gestelde eisen wordt voldaan. Kritische prestatie-indicatoren zijn de toezichtdichtheid (TD) en naleving (NA): TD is gedefinieerd als het percentage uitgevoerde preventieve controles in een verslagperiode t.o.v. het aantal geplande controles in het jaarprogramma. NA is gedefinieerd als het aantal uitgevoerde initiële periodieke milieucontroles zonder overtredingen t.o.v. het aantal uitgevoerde initiële periodieke milieucontroles aan het einde van een verslagperiode. Speerpunt
Prestatie indicator
Betrouwbaarheid Provincie
Provincie Grijs: TD grijs = 100% NA grijs >= pm
15 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
Provincie Groen: TD groen = 100% NA groen >= pm Betrouwbaarheid Gemeenten
Gemeenten RUN: TD milieu = 100% NA milieu >= 50%
Betrouwbaarheid Gemeenten RUN WABO BREED (Alblasserdam, Dordrecht)
Gemeenten integraal toezicht: TD integraal = 100% NA- integraal >=50% Gemeenten bouw en sloop: Werkzaamheden worden uitgevoerd voor de gemeenten Alblasserdam en Dordrecht, Voor de bouw- en sloopfase is geen KPI TD vastgesteld. Afhankelijk van het soort bouwof sloopplan geeft het beleid aan of toezicht noodzakelijk is. NA bouwfase >= 70% NA sloopfase >= 70%
Risicobeheersing
80% van de in mandaat genomen besluiten blijft in stand in bezwaar, beroep of hoger beroep.
4.
Beoordeling en beschikkingen bodem
OZHZ levert expertise op het gebied van geluid, lucht, bodem en externe veiligheid aan de opdrachtgevers voor het ontwikkelen, inrichten en beheren van een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving. Om de kwaliteit van de producten, waarvoor geen wettelijke termijn bestaat en ook een toets bij de rechter niet van toepassing is, te beoordelen is een klanttevredenheidsonderzoek (KTO) de beste aanpak. OZHZ voert regulier klanttevredenheidsonderzoek uit met behulp van projectevaluaties voor de adviestaken. Voor de beoordelingen en beschikkingen bodem voert OZHZ er periodiek een uit, omdat bij deze taak sprake is van een relatief kleine klantenkring. Hierover wordt in de jaarstukken (en niet in de tussentijdse rapportages) gerapporteerd.
Beoordeling en beschikking bodem Tijdigheid
Minimaal 90% van de producten wordt afgerond binnen de termijn.
Risicobeheersing
99% van de in mandaat genomen besluiten blijft in stand in bezwaar, beroep of hoger beroep.
Dienstbaarheid
Klanttevredenheid: Het gemiddelde van het KTO is minimaal een 7.
16 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
III FINANCIEN 1.
Algemeen
De ontwerpbegroting 2023 is gebaseerd op de door het Algemeen Bestuur vastgestelde begrotingsrichtlijnen 2023 (zie I, paragraaf 6). Onderstaand het meerjarige begrotingsbeeld. Begroting 2022-2026 Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid
Primaire begroting 2022
Realisatie 2021
Aangepaste begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Baten Inwonerbijdrage
2.182
2.212
2.212
2.253
2.253
2.253
2.253
Wettelijke taken
22.020
20.344
23.455
22.259
22.336
22.336
22.336
Offerte- en subsidietaken
3.761
2.881
2.618
2.252
2.252
2.157
2.157
7
-
-
-
-
-
-
-653
-
-
-
-
-
-
27.318
25.438
28.286
26.764
26.841
26.745
26.745
21.360
20.190
23.603
21.689
21.712
21.640
21.713
315
419
423
488
538
515
442
1.808
1.890
1.708
1.725
1.725
1.725
1.725
Overige baten Overige bijzondere posten Totaal baten Lasten Personeelskosten Kapitaallasten Ondersteuning SCD Huisvesting
485
524
501
509
509
509
509
Overige bedrijfskosten
1.258
1.291
1.856
1.237
1.237
1.237
1.237
Additionele productkosten
2.393
1.398
1.438
1.105
987
987
987
Onvoorzien
154
129
147
134
134
133
133
Overige bijzondere posten
-
-
-
-
-
-
-
27.772
25.839
29.676
26.887
26.841
26.745
26.745
Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
-454
-401
-1.390
-123
-
-
-
Onttrekkingen aan reserves
1.571
405
1.437
123
-
-
-
Toevoegingen aan reserves
850
4
47
-
-
-
-
Gerealiseerd resultaat
267
0
0
0
0
0
0
2.182
2.212
2.212
2.253
2.253
2.253
2.253
Totaal lasten
Bedragen × EUR 1.000 Waarvan algemeen dekkingsmiddel
De begroting is meerjarig in evenwicht. Opvallend is de hoge incidentele omzet in 2022 ten opzichte van het meerjarige beeld. Daarbij gaat het met name om conjunctuurgevoelige bouwbudgetten, de deels extern gesubsidieerde e-agenda en de bodemtaken.
17 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
2.
Baten
Inwonerbijdrage (€ 2,2 mln.) De inwonerbijdrage is een lumpsumbudget, te zien als een algemeen dekkingsmiddel. De inwonerbijdrage heeft een omvang van € 2,2 mln. Vanuit de inwonerbijdrage worden gedekt: •
Kosten voor instandhouding van het bestuur en bedrijfsvoering van de dienst (€ 1,3 mln.);
•
De taken en werkzaamheden van inspecteurs, vergunningverleners en adviseurs, die indirect ten goede komen aan alle opdrachtgevers en producten, zoals relatiebeheer, kwaliteitszorg en rapportages, etc. (€ 0,7 mln.);
•
De regionale uitvoering van de wachtdienst (€ 0,2 mln).
Wettelijke taken (€ 22,3 mln.) De wettelijke taken Milieu omvatten producten en prestaties, die per kwartaal op voorschotbasis bij de opdrachtgevers (gemeenten en provincie) in rekening worden gebracht. Het regionaal uitvoeringsniveau (RUN) vormt daarbij het bestuurlijke vastgestelde kader. Jaarlijks vindt nacalculatie plaats aan de hand van de geleverde prestaties. De wettelijke taken Bouw- en Woningtoezicht worden eveneens op voorschotbasis bij de opdrachtgevers in rekening gebracht. Het betreft de gemeenten Alblasserdam, Dordrecht en Molenlanden 1. De omzetraming is gebaseerd op de meerjarige doorwerking van de jaarprogramma's. Bijlage 1 bevat het overzicht van de jaarprogramma's per opdrachtgever. In 2022 is sprake van een hoge incidentele omzet in de jaarprogramma's (€ 1,2 mln). Deze heeft voornamelijk betrekking op bouwtaken, bodemtaken en de e-agenda. Onzeker is het effect van de overgang van de taken van de bodemtaken van provincie naar gemeenten. Vooralsnog wordt uitgegaan van een budget neutrale overheveling. Voor nadere informatie wordt verwezen naar deel I, paragraaf 5.3: Ontwikkelingen. Offerte en subsidietaken (€ 2,3 mln.) Opdrachtgevers verstrekken op basis van een offerte of programma een opdracht voor een specifiek advies of onderzoek. Daarnaast ontvangt OZHZ subsidiebijdragen of kan er sprake zijn van detachering van personeel.
In de raming is ook rekening gehouden met BRIKS 2-taken die worden uitgevoerd voor de provincie Zuid-Holland en de DCMR. Afrekening van de offerte- en subsidietaken vindt plaats op basis van gerealiseerde uren of een vaste opdrachtsom. De offerte en subsidietaken zijn in 2023 lager dan voorgaande jaren. In 2021 en 2022 was sprake van een omvangrijke provinciale opdracht ten aanzien van het saneren van lood in speeltuinen.
1
Het betreft enkel de uitvoering van toezicht bouw.
2
Vergunningverlening en toezicht met betrekking tot bouwen, reclame, inrit, kappen en slopen.
18 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
3.
Lasten
Personeelskosten (€ 21,7 mln.) De personeelskosten zijn gebaseerd op de vaste formatie (€ 19,2 mln.) en de flexibele capaciteit (€ 2,5 mln.) van OZHZ. De salarislasten zijn berekend op basis van de werkelijke loonkosten. Daarbij is rekening gehouden met schaalfrictie, individuele rechten, pensionering en de cao-wijziging in 2022. De personeelskosten in 2023 zijn aanzienlijk lager (-/- € 1,9 mln.) dan in 2022. Dit houdt verband met de incidentele omzet in 2022 (extra inhuur), de instroom en opleiding van nieuwe medewerkers in 2022 en een hoger aandeel eigen personeel in 2023 ten gevolge van aanpassing van het capaciteitsbeleid. Voor het capaciteitsbeleid wordt verwezen naar de paragraaf bedrijfsvoering (deel IV). Een gezonde verhouding tussen het structurele en incidentele budget brengt OZHZ beter in staat om een robuuste organisatie op te bouwen rondom de kerntaken. Met de huidige omzetverhouding moet een groot deel van de capaciteit worden ingehuurd. Naast hogere uitvoeringskosten door hoge inhuurtarieven en meer overdrachtsmomenten, belemmert dit de opbouw van lokale kennis. Kapitaallasten (€ 488.000) OZHZ doet investeringen in ICT-voorzieningen en het huidige kantoorpand. De afschrijvingen zijn aangepast aan de verwachte investeringen. In 2022 pleegt OZHZ extra investeringen voor het nieuwe werkconcept.
Het betreft het meubilair (€ 43.000), aanpassingen in het gebouw (€ 704.000) en ICT devices (€ 295.000). Dekking vindt plaats door vrijval van huidige kapitaallasten, en lagere facilitaire kosten. Daarnaast vervangt OZHZ twee vaartuigen. In totaal gaat het om een investering van ongeveer € 1,9 mln. Bij de overdracht van het materieel van PZH naar OZHZ in 2011, zijn afspraken gemaakt over de financiële dekking van de vervanging van de vloot. De extra kapitaallasten worden gedekt door een extra bijdrage uit het jaarprogramma PZH. De exploitatielasten worden gedekt uit het materieel budget PZH. Per saldo heeft de vervanging van de vloot een neutraal effect op de exploitatie OZHZ. Vanwege de extra investeringen in het nieuwe werk concept en de vloot nemen de kapitaallasten toe tot en met 2025. Vanaf 2026 is sprake van een daling omdat dan de initiële investering in het inbouwpakket van het pand is afgeschreven. Ondersteuning SGD (€ 1,7 mln.) Met ingang van 1 januari 2022 voert de Servicegemeente Dordrecht de taken uit die tot dan door het SCD werden uitgevoerd. Voor OZHZ gaat het om taken op het gebied van ICT, personeels- en salarisadministratie, juridische diensten en aanbestedingen. Eind 2021 hebben OZHZ en de Servicegemeente Dordrecht een nieuwe dienstverleningsovereenkomst gesloten.
Deze gaat per 1 april 2022 in en is gebaseerd op het alleenrecht dat het AB en DB in de periode juni – september 2021 verleenden. OZHZ is voor de periode van 1 april 2014 tot 1 april 2022 een dienstverleningscontract aangegaan met het SCD over de ICT (€ 1,4 mln.) en personele en overige dienstverlening (€ 370.000.). De overige dienstverlening omvat dienstverleningscontracten hoofdzakelijk op het gebied van inkoop advies, het JKC en de inkoop van verzekeringen. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf "Bedrijfsvoering" (deel IV).
19 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
Huisvesting (€ 542.000) OZHZ is gevestigd in het pand Post120 in Dordrecht. De huurkosten worden doorbelast door de verhuurder op basis van de getekende huurovereenkomst. De huisvestingskosten zijn opgebouwd uit de kale huurprijs en servicekosten en worden jaarlijks geïndexeerd. Per 2016 heeft OZHZ een huurcontract afgesloten voor de locatie Post 120 te Dordrecht. Het contract is in eerste aanleg aangegaan voor 10 jaar. Eind 2021 heeft tussentijdse verlenging plaatsgevonden van het contract tot en met 2030. Overige bedrijfskosten (€ 1,2 mln.) De overige bedrijfslasten betreffen onder meer, print- en drukkosten, bedrijfsgezondheidszorg, kwaliteitszorg, externe advieskosten en telefoonkosten. De grootste onderdelen binnen deze begrotingspost zijn de softwarelicenties (€ 596.000), facilitaire kosten (€ 112.000), externe expertise (€ 112.000), leaseauto's (€ 86.000), verzekeringspremies (€ 77.000), telefonie (€ 73.000) en voorlichting en communicatie (€ 61.000). Opgemerkt wordt dat de kosten vanaf 2023 fors lager zijn dan in 2022 het geval is. De incidentele kosten in 2022 (€ 543.000) hebben betrekking op: •
Dubbele licentiekosten vanwege de implementatie van het nieuwe VTH-systeem (€ 240.000) De kosten
•
De projectkosten voor de invoering van het nieuwe werk concept (€ 103.000).
•
De opschoning van het archief (€ 200.000).
worden gedekt uit een onttrekkingen uit de bestemmingsreserve digitalisering.
Additionele productkosten (€ 1,1 mln.) Binnen deze begrotingspost zijn de additionele productkosten verantwoord voor de taakuitvoering van OZHZ. Daarbij gaat het om kosten die worden gemaakt door OZHZ en vervolgens een op een worden doorbelast aan de opdrachtgevers. Tegenover de additionele productiekosten staat dus een overeenkomstige omzet. Ook het materiële budget van de provincie Zuid-Holland voor het uitvoeren van de provinciale taken is binnen deze begrotingspost verantwoord. Opgemerkt wordt dat de kosten in 2023 fors lager zijn dan in 2022 (-/- € 333.000). De additionele productiekosten zijn in 2022 relatief hoog door incidentele opdrachten van de provincie voor het saneren van lood in speeltuinen en tuinen. Onvoorzien (€ 134.000) De post onvoorzien is onderdeel van het weerstandsvermogen en bedraagt 0,5% van de totale lasten voor reservering. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen (deel IV).
20 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
4. Reserves 4.1
Mutaties reserves 2021-2025
Onderstaand de meerjarige mutaties van de reserves: Verloop reserves
Beginsaldo
2023
2024
2025
2026
Saldo
981 185 102 291 110 123 271 275 103 350 267
47 0 -102 -291 0 0 -271 -275 -103 -350 -47
0 0 0 0 0 -123 0 0 0 0 0
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
1028 185 0 0 110 0 0 0 0 0 220
3.056
-1.390
-123
0
0
0
1.543
Algemene reserve Materieel budget PZH Doorontwikkeling Digitalisering in relatie tot de doorontwikkeling Verlofstuwmeer Regieplan Frictiekosten ontvlechting Archief Werkconcept CAO Onverdeeld resultaat Totaal eigen vermogen
2022
Bedragen * € 1.000 Algemene reserve De algemene reserve is onderdeel van het weerstandsvermogen. Voor de beleidsuitgangspunten, omvang, en samenstelling van het weerstandsvermogen en de bijbehorende risico’s wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen. De toevoeging in 2022 betreft de aanvulling om het weerstandsvermogen op peil te brengen. Materieel budget PZH De reserve is bedoeld voor eventuele complexe dossiers van PZH. Doorontwikkeling De doorontwikkeling dient om OZHZ ook in cultureel opzicht klaar te stomen voor de Omgevingswet. De onttrekking in 2022 betreft extra opleidingskosten in het kader van de instroom van nieuwe medewerkers. Digitalisering in relatie tot de doorontwikkeling OZHZ streeft naar een volledige digitalisering van de werkprocessen. Dit draagt bij aan de maatschappelijke wens tot een snelle en transparante informatievoorziening en een vlottere afdoening van zaken. De onttrekking in 2022 (€ 291.000) betreft de invoering van het nieuwe VTH-systeem. Verlofstuwmeer OZHZ heeft nog te maken met een verlofstuwmeer. Omdat een bovengemiddelde opname van verlof leidt tot vervangende inhuur ontstaat een financieel risico. Hiervoor is een bestemmingsreserve gevormd. Vooralsnog zijn geen onttrekkingen geraamd.
Regieplan (Ontwikkelopgave) OZHZ en zijn opdrachtgevers zien in de maatschappelijke opgaven van de gemeenten en provincie in de komende periode belangrijke kansen en uitdagingen. Het ontwikkelprogramma (voorheen regieplan) biedt een programmatische, doelgerichte, aanpak. Een deel van het programma wordt gedekt uit een bestemmingsreserve.
21 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
Frictiekosten ontvlechting De reserve is bedoeld voor improductiviteit ten gevolge van het inwerken van nieuwe medewerkers en het bevorderen van uitstroom of doorstroom naar andere functies. Beiden zijn nodig om de formatie kwalitatief en kwantitatief op orde te brengen. De onttrekking in 2022 betreft volledig de instroom van nieuwe medewerkers. Bestemmingsreserve Archief De Regionale Archivaris bemerkt dat er achterstanden ontstaan in het 538 meter strekkende archief over de periode 1995 – 2016. In 2022 wordt de achterstand ingelopen. De opdracht is uitbesteed aan een externe partij. De onttrekking betreft de externe kosten. Bestemmingsreserve Werk concept De reserve wordt ingezet voor de transitie naar het nieuwe werk concept. Het betreft de projectorganisatie en aanpassing van de kantoorinrichting. Bestemmingsreserve Cao-effect Ten tijde van de tweede bestuursrapportage 2021 was een informeel akkoord gesloten over de cao. Inschatting was dat de cao zou leiden tot een onderbesteding van ongeveer € 350.000 in 2021. Omdat hoofdzakelijk sprake zou zijn van een vertraging van de lasten van 2021 naar 2022, is dit bedrag toegevoegd aan de bestemmingsreserve "cao-effect". De incidenteel niet gedekte lasten van de cao in 2022 worden in 2022 onttrokken uit deze bestemmingsreserve. Een eventueel restant valt vrij per ultimo 2022.
Onverdeeld resultaat Het financieel resultaat 2021 bedraagt € 267.000. Een bedrag van € 47.000 wordt toegevoegd aan de algemene reserve ter versterking van het weerstandsvermogen. Gegeven de hoge inflatie en de onzekerheden hieromtrent, geeft het DB in overweging om het restant (€ 220.000) toe te voegen aan het weerstandsvermogen als extra buffer. Op grond van de zienswijzen van gemeenteraden en provinciale staten zal OZHZ een definitief voorstel voorleggen aan het algemeen bestuur.
22 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
IV PARAGRAFEN 1.
Inleiding
In het Besluit Begroting en Verantwoording staat dat in de Programmabegroting in elk geval de navolgende paragrafen opgenomen moeten zijn: 1.
Lokale heffingen;
2.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing;
3.
Onderhoud kapitaalgoederen;
4.
Financiering;
5.
Bedrijfsvoering;
6.
Verbonden partijen;
7.
Grondbeleid.
De paragrafen “1. lokale heffingen”, “6. verbonden partijen” en “7. grondbeleid” zijn niet op OZHZ van toepassing, omdat OZHZ niet wordt gefinancierd door heffingen, niet participeert in verbonden partijen en geen gronden in bezit heeft. In bijlage 2 heeft OZHZ een tabel voor de paragraaf verbonden partijen van de deelnemers opgenomen. De overige paragrafen zijn hieronder toegelicht.
2.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de meerjarenbegroting is en geeft inzicht in de financiële draagkracht van OZHZ als zich onvoorziene gebeurtenissen voordoen. Een exact sluitende meerjarenbegroting zonder toereikende buffer betekent dat elke onvoorziene financiële tegenvaller direct dwingt tot bezuinigen om alsnog een structureel sluitende begroting te houden. In dat geval staat het beleid van OZHZ ook direct onder druk. Daarom heeft OZHZ op elk moment voldoende weerstandscapaciteit nodig.
2.1
Risicobeheersing
OZHZ is een regionaal samenwerkingsverband van gemeenten en provincie Zuid-Holland (PZH). Doel is een efficiënte en effectieve uitvoering van wettelijke taken op het gebied van milieu. Voor een aantal eigenaren voert OZHZ ook het bouw en woningtoezicht uit. Daarbij is het van belang om inzicht te hebben in de risico’s die zich kunnen voordoen bij de uitvoering van de taken, de oorzaken op te sporen en passende maatregelen te treffen. De doelstellingen van het risicomanagement van OZHZ zijn: •
Meer inzicht krijgen in de (strategische) risico’s die onze organisatie loopt bij het behalen van onze doelstellingen en de afspraken die wij daarover met onze eigenaren hebben gemaakt.
•
Verminderen van het negatieve effect van risico’s in het behalen van onze doelen.
•
Het verbeteren van de interne beheersing en het borgen daarvan in onze bedrijfsprocessen.
23 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
•
2.2
Een goede onderbouwing van de berekening van ons weerstandsvermogen.
Begripsbepaling en wettelijk kader
De huidige economische ontwikkelingen versterken het belang van een goede interne financiële beheersing. Integraal risicomanagement wil zeggen dat vanuit een weloverwogen beleid systematisch risico’s worden geïdentificeerd, geanalyseerd en gekwantificeerd. Vervolgens worden er risicobeheersmaatregelen getroffen. Het structureel op orde hebben van de financiële positie van OZHZ vereist enerzijds een financieel sluitende (meerjaren)begroting gebaseerd op betrouwbare realistische ramingen. Anderzijds dient OZHZ een ruim voldoende weerstandsvermogen ratio te streven. Dit houdt in dat de organisatie altijd voldoende weerstandscapaciteit beschikbaar moet hebben om de significante resterende risico’s op te kunnen vangen die niet met risicomanagement zijn afgedekt (voortaan: kortweg resterende risico’s genoemd). Deze risico’s bepalen de benodigde weerstandscapaciteit. Daar staat de beschikbare weerstandscapaciteit tegenover. Op 24 november 2016 heeft het AB de gewijzigde financiële verordening vastgesteld, gelet op artikel 216 van de Provinciewet en het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV). Artikel 10 van de financiële verordening schrijft voor dat het DB eens per 4 jaar een nota weerstandsvermogen en risicomanagement aanbiedt aan het AB. Het relevante kader wordt primair gevormd door artikel 42 tot en met 44 van het BBV.
Daarnaast heeft de commissie BBV via notities, stellige uitspraken, richtlijnen en antwoorden op vragen het kader verder uitgewerkt.
2.3
Relatie weerstandsvermogen en risicomanagement
OZHZ streeft een voldoende omvang van het weerstandsvermogen na. Dit houdt in dat altijd voldoende weerstandscapaciteit beschikbaar is om de financiële risico’s op te kunnen vangen die niet door het risicomanagement zijn afgedekt. Daarmee kan worden voorkomen dat elke onvoorziene financiële tegenvaller direct dwingt tot bezuinigen om alsnog een structureel sluitende begroting te krijgen. Het weerstandsvermogen fungeert dus als buffer voor substantiële onvoorziene financiële tegenvallers. Hoe groot die buffer op dat moment moet zijn, is dynamisch en dus afhankelijk van de resterende risico’s dat de organisatie op dat (rapport)moment loopt. Risico’s kunnen door getroffen beheersmaatregelen in het kader van risicomanagement worden afgedekt. De niet afgedekte risico’s worden zo veel mogelijk financieel gewaardeerd (uitgedrukt in kans x financiële impact) en gerelateerd aan een benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit kent structurele en incidentele componenten die direct of latent beschikbaar (kunnen) zijn. Onder de resterende risico’s in het kader van de benodigde weerstandscapaciteit worden verstaan: de risico’s die: •
Niet (voldoende) zijn of kunnen worden afgedekt door beheersmaatregelen (AO/IC, bedrijfsmatige sturing etc.) of overige activiteiten (verzekering, voorzieningen etc.) in het kader van risicomanagement.
•
Niet of nauwelijks beïnvloedbaar zijn en hoofdzakelijk tot de externe risico’s behoren.
•
Voornamelijk een incidenteel karakter hebben en dus niet behoren tot de reguliere terugkerende risico’s.
24 Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022
•
Een positief of negatief effect kunnen hebben op de doelen of de financiële positie.
•
Waarvan de omvang onzeker is en niet redelijkerwijs goed te kwantificeren is.
•
In relatie tot de financiële positie van materiële betekenis zijn.
• 2.4
Zich in het verantwoordings-/begrotingsjaar (moment van rapportage) of 3 jaren daarna kunnen voordoen.
Benodigde weerstandscapaciteit OZHZ
De weerstandscapaciteit van OZHZ bestaat uit de algemene reserve en het budget onvoorzien. Voorzieningen behoren niet tot de weerstandscapaciteit. Het risicoprofiel OZHZ bevat per risico: •
Een algemene omschrijving.
•
Het effect.
•
De impact.
•
De waarschijnlijkheid.
•
De financiële bandbreedte van het risico.
•
De beheersmaatregelen.
•
De benodigde weerstandscapaciteit.
Op grond van het risicoprofiel wordt de benodigde weerstandscapaciteit berekend. Vooralsnog is uitgegaan van de risico-inventarisatie zoals deze ook is opgenomen in de jaarrekening 2021.
Categorie 1 Wettelijke taken
Omschrijving risico
Effect
Impact
Kans
Beheersmaatregel
Bezuiniging
Schaalnadeel
Medium
Medium
Frictiekostenregeling
Financieel restrisico
Benodigde weerstandcapaciteit
308
154
354
265
253
190
Regionaal Uitvoeringsniveau Flexibele schil Tarifiëring 2 Overige omzet (offerte en subsidie)
Bezuiniging
Schaalnadeel
Medium
Hoog
3 Prijsstijging inflatie
Hoger dan index
Exploitatieverlies
Medium
Hoog
4 Ziekteverzuim
Hoger dan norm (5%)
Exploitatieverlies
Groot
Medium
Verzuimbeleid
739
370
5 Omgevingswet
Omzetdaling
Schaalnadeel
Groot
pm
Frictieregeling
pm
pm
262
196
1.916
1.175
Flexibele schil
Separaat wetgevingstraject 6 Tarieven inhuur
Overspannen arbeidsmarkt
Kostenverhoging
Totaal benodigd weerstandsvermogen
Medium
Hoog
Marktplaatsprocedure
Bedragen x € 1.000 Waarschijnlijkheid Zeer hoog
Kans > 75%
Hoog
Kans > 50% en < 75%
Medium
Kans > 25% en < 50%
Laag
Kans < 25%
Impact Groot
financieel risico > € 400.000
Medium
financieel risico > € 150.000 en < € 400.000
Klein
financieel risico < € 150.000 25
Ontwerpbe groti ng 20 23 Vastgesteld DB 14 a pril 2 022