C02. 20220414 DGJ, Voorlopige jaarstukken 2021.pdf
Tekst van het document
De SOJ heeft het onderzoek in 2021 laten uitvoeren door Zorgfocus. Het onderzoek gaat daarmee over jeugdhulp dat in 2020 is ingezet. De responsecijfers lagen op een vergelijkbaar niveau als de vorige jaren. In de antwoorden van ouders en jeugdigen, bijvoorbeeld aangaande de tevredenheid over de jeugdhulp, zijn niet sterk veranderd. De resultaten zijn daarmee, ondanks de ingezette verbetering, nog lastig te vertalen naar noodzakelijke beleidsaanpassingen. Daarom is een werkgroep in 2021 gestart met het voorbereiden van een andere aanpak van het onderzoek. De werkgroep, bestaande uit gemeenten, Stichting Jeugdteams en cliëntvertegenwoordigers heeft onder leiding van de SOJ de uitvoering van een narratief cliëntervaringsonderzoek voorbereid. De uitvoering van dit onderzoek start in de loop van 2022. 2.4 Bezwaar en beroep Als uitwerking van de AEF-rapportage over de governance in Zuid-Holland Zuid, hebben gemeenten in 2021 zelf de regie genomen over de lokale verordening en nadere regels. Gemeenten stemmen dit onderling af om de noodzakelijke regionale samenhang te behouden. De SOJ heeft signalen en kennis gedeeld en meegedacht bij het opstellen van de verordening en nadere regels. De SOJ heeft de gemeenten in 2021 gefaciliteerd voor bezwaar en beroep.
Bezwaarschriften De ingekomen bezwaarschriften zijn behandeld door de bezwaarschriftencommissie Jeugd ZHZ, ondersteund door de secretaris van de commissie (jurist Juridisch Kenniscentrum). De bezwaarschriftencommissie Jeugd ZHZ maakt een eigen jaarverslag over 2021. In 2021 zijn er in totaal achttien bezwaarschriften ingekomen, waarvan er zeven zijn ingetrokken en vijf ongegrond zijn verklaard. Eén zaak is gegrond verklaard en één
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
45
bezwaarschrift bleek kennelijk niet-ontvankelijk. Dit betekent dat er nog vier bezwaarschriften in behandeling zijn. Van de achttienbezwaarschriften ging het in drie gevallen om een PGB sociaal netwerk, in zeven gevallen om een PGB-zorgaanbieder (totaal 10 PGB) en in één geval was het bezwaarschrift gericht tegen een besluit Zorg in Natura (ZiN). Er stonden nog twee zaken open uit voorgaande jaren. Na een uitspraak in hoger beroep door de Centrale Raad van Beroep is er een schikking getroffen met betrokkene. Betrokkene heeft als gevolg hiervan in 2021 twee bezwaarschriften (die aangehouden waren) uit eerdere jaren, ingetrokken. Beroepschriften De ingekomen (hoger) beroepschriften en voorlopige voorzieningen zijn behandeld door het Juridisch Kenniscentrum van het Servicecentrum Drechtsteden ondersteund door de Stichting Jeugdteams ZHZ en de SOJ ZHZ. In 2021 zijn zevenzaken bij de Rechtbank Rotterdam ingediend. Daarvan zijn er twee voorlopige voorzieningen hangende een bezwaarschrift ingediend die door de rechtbank ongegrond zijn verklaard. Er zijn drie beroepschriften ongegrond verklaard en er is één schikking getroffen. Naar verwachting zal het nog openstaande beroep in 2022 worden behandeld. Er zijn er drie hoger beroepschriften bij de Centrale Raad van Beroep ingekomen. Daarvan zijn er twee gegrond verklaard en in één zaak is er tot een schikking gekomen.
Eén uitspraak bij de Centrale Raad voor Beroep is belangrijk in het kader van rechtsontwikkeling: In ECLI:NL:CRVB:2021:1327 is uiteengezet dat artikel 2.3, eerste lid, van de Jeugdwet geen ruimte biedt voor een beoordeling van de financiële draagkracht van een gezin om het zelf verlenen van de jeugdhulp mogelijk te maken: r.o. 4.5 “De Raad is van oordeel dat de in artikel 2.3, eerste lid, van de Jw bedoelde maatstaven eigen mogelijkheden en probleemoplossend vermogen van de ouder(s) geen ruimte bieden voor een beoordeling van de financiële draagkracht van een gezin om zelf jeugdhulp te kunnen verlenen. Een dergelijke vergaande interpretatie vindt in de tekst noch in de geschiedenis van totstandkoming van de Jw steun. Het oordeel dat een dergelijke interpretatie wel mogelijk is, gaat de rechtsvormende taak van de rechter te buiten. Het standpunt van het college dat met zijn beredenering een nadere invulling is gegeven aan hetgeen is overwogen in de uitspraak van de Raad van 17 juli 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2362 verwerpt de Raad. De overweging zoals opgenomen in rechtsoverweging 4.5. van de betreffende uitspraak is niet bedoeld om een financiële draagkrachtmeting mogelijk te maken.” Dit betekent dat onderzoek naar het gezinsinkomen zoals eerder vormgegeven was in deze regio (op grond van de Nibud-norm) en zoals vastgelegd was in de lokale regelgeving, niet is toegestaan.
De CRvB oordeelt dat er geen ruimte is binnen de Jeugdwet om de financiële draagkracht te beoordelen. De gemeenten in Zuid-Holland Zuid zijn naar aanleiding van deze uitspraak per direct gestopt met het uitvoeren van het onderzoek naar het gezinsinkomen (vanaf juni 2021). De lokale regelgeving wordt naar verwachting in 2022 aangepast.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
46
In beide hoger beroepen die ongegrond zijn verklaard door de CRvB, speelde het onderzoek naar het gezinsinkomen een rol. In de ene situatie is een extern onderzoeksbureau ingehuurd om de jeugdhulp in kaart te brengen. In de andere situatie is er tot een schikking gekomen tussen het college en de cliënt en diens gemachtigde en is een schikkingsbesluit genomen door het college van burgemeester en wethouders.
2.3.3 Ontwikkelen van de uitvoering De SOJ heeft projecten uitgevoerd die bijdragen aan beter passende hulp voor jeugdigen en gezinnen. Een aantal van deze projecten is in de loop van 2021 onder de aansturing van het Netwerk MT Jeugd gebracht. Voor enkele projecten heeft de SOJ hiervoor het ambtelijk opdrachtnemerschap uitgevoerd en in andere projecten heeft de SOJ meegedacht en/of meegewerkt. Jeugdhulp op School Het is van belang om jeugdhulp efficiënt in te zetten, om aan te sluiten bij de leefomgeving van de jeugdigen en om daarbij niet langs elkaar heen te werken. De SOJ heeft in 2021 dan ook de verdere implementatie van Jeugdhulp op School uitgevoerd, samen met de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs. Binnen het perceel Jeugdhulp op School werken scholen samen met specifieke aanbieders die jeugdhulp leveren op school. Per school zijn poortwachtersduo's ingesteld van school en Stichting Jeugdteams, die bepalen welke hulp noodzakelijk is en daarmee het volume van Jeugdhulp op School. Nu Jeugdhulp op School steeds meer ingebed raakt op de scholen, krijgen de poortwachtersduo's steeds meer ook een adviserende rol voor scholen en samenwerkingsverbanden over o.a. een passende ondersteuningsstructuur.
De voorbereidingen van een taakgerichte financiering vanaf 2022 zijn aangehouden, omdat ondanks een flinke toename van de inzet van Jeugdhulp op School in 2021, de (facturatie)data nog te beperkt waren om een budget per school te kunnen bepalen. Doorbraakaanpak gecertificeerde instellingen Naar aanleiding van het inspectierapport 'Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd' hebben de vier bovenregionaal samenwerkende jeugdhulpregio's in Zuid-Holland samen met de gecertificeerde instellingen (GI's) een verbeterplan opgesteld. Het verbeterplan kent 2 doelen: 1. borgen dat er binnen vijf werkdagen een vaste jeugdbeschermer en binnen zes weken een gedragen koers is voor jeugdigen met een beschermingsmaatregel; 2. zorgen dat jeugdigen met een beschermingsmaatregel binnen 3 maanden passende jeugdhulp ontvangen. In 2021 heeft de SOJ de regio vertegenwoordigd in dit bovenregionale proces. Het verbeterplan bestaat uit bovenregionale én regionale activiteiten. Voor het eerste doel heeft onze regio in 2021 niet deelgenomen aan de caseloadverlaging van de GI's dat onderdeel uitmaakt van het bovenregionale verbeterplan, vanwege onduidelijkheid over wat er nodig was.
Eind 2021 is besloten, mede naar aanleiding van de bevindingen in de doorbraakaanpak, om ook in onze regio een caseloadverlaging voor jeugdbeschermers mogelijk te maken, zodat zij meer tijd aan jeugdigen en gezinnen kunnen besteden. Er wordt vanaf 2022 toegewerkt naar de landelijke caseloadnormen die in 2014 zijn vastgesteld. Voor het tweede doel heeft de SOJ in 2021 samen met de GI's en het regionaal expertiseteam Passende hulp van de Stichting jeugdteams, een regionale
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
47
doorbraakaanpak ontwikkeld. Deze aanpak houdt in dat GI's tijdig signaleren wanneer passende hulp voor een jeugdige niet binnen drie maanden beschikbaar is en deze casussen agendeert voor bespreking met het regionaal expertteam Passende hulp. Het regionaal expertteam adviseert en helpt zo nodig bij het toeleiden naar passende hulp. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar jeugdhulp voor de jeugdige, maar ook voor hulp en ondersteuning voor de andere gezinsleden op alle leefdomeinen. Het regionaal expertiseteam is hiervoor versterkt en uitgebreid. Het landelijk ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd heeft de GI's en het regionaal expertteam ondersteund bij het analyseren van de casussen uit de doorbraakaanpak en aanbevelingen gedaan voor het tijdig kunnen toeleiden naar passende zorg. Het aantal jeugdigen met jeugdbescherming dat drie maanden of langer wacht op passende hulp, is dankzij de inspanningen van GI's, expertiseteam, aanbieders, gemeenten en SOJ gedaald van 96 in oktober 2019 naar 19 eind 2021. Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd In 2021 hebben de SOJ en de voorzitter van het regionaal expertteam Passende hulp, de regio vertegenwoordigd in het bovenregionale ontwikkelproces voor de inrichting van een gezamenlijk expertisenetwerk Jeugd, dat de jeugdhulpregio's ondersteunt bij complexe weinig voorkomende casuïstiek.
De SOJ en voorzitter van het regionaal expertteam hebben namens de regio geparticipeerd in meerdere werkgroepen. Met door het ministerie van VWS beschikbaar gestelde middelen, zijn kansrijke initiatieven in Zuidwest ondersteund en gefaciliteerd. Deze middelen worden ingezet via de coördinerend gemeente Rotterdam. Er zijn vier hoofdthema's benoemd, die voor de gehele regio Zuidwest gelden: jeugdigen met een forensisch profiel; jeugdigen met een weinig voorkomende, zeer specialistische hulpvraag (waar de samenleving meestal geen kant en klaar antwoord op heeft); wachttijden en het effect van wachten bij (zeer) complexe casuïstiek; wonen in een gezinsachtige omgeving (kleinschalig). Er is gestart met een analyse op deze thema's. Dit moet in het tweede kwartaal van 2022 leiden tot een bovenregionaal plan. Afbouw gesloten jeugdhulp In 2021 heeft de SOJ de regio vertegenwoordigd in het bovenregionale ontwikkelproces en namens de regio geparticipeerd in meerdere werkgroepen met als doel het vervangen van het aantal gesloten 'bedden' in de regio door kleinschalige alternatieven en/of intensieve ambulante interventies. In 2021 zijn de volgende resultaten geboekt: Het opgestelde plan voor de vastgoedtransitie is door alle vijf jeugdhulpregio's in Zuidwest goedgekeurd. Daarmee kon de coördinerend gemeente Rotterdam aanspraak maken op hiervoor ingerichte doeluitkering van VWS.
Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs en er is een eerste knelpuntenanalyse over de samenhang gemaakt. Er zijn twee pilots gestart: een kleinschalige woonvoorziening in Den Haag en een intensief ambulant team 'Marathon'.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
48
Vanuit de begeleidingscommissie van team Marathon, zijn knelpunten in de keten (kinderrechter, plaatsingscoördinatie en verwijzers) verkend, geadresseerd en indien mogelijk opgelost. De samenwerkings- en bekostigingsafspraken met de twee betrokken jeugdhulpaanbieders zijn vastgesteld in de 5 jeugdhulpregio's in Zuidwest. De bedbezetting in de gesloten jeugdhulp was eind 2020 al gedaald tot het niveau wat voorzien was in 2024. Dit leidt in 2022 vermoedelijk tot noodzakelijke aanpassingen, vanwege grote financiële risico's voor de betrokken jeugdhulpaanbieders en daarmee de continuïteit van de geboden hulp aan jeugdigen.
Beweging van 0 In de voorbereidingen van de vernieuwde contractering 2022 is de opgave geformuleerd om het aantal uithuisplaatsingen te verminderen. In 2021 heeft de SOJ met ondersteuning van het landelijke ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd het project Naar 0 uithuisplaatsingen opgestart. In dit project zijn cliëntvertegenwoordigers, Stichting Jeugdteams, jeugdhulpaanbieders, aanbieders van volwassenzorg, gecertificeerde instellingen en gemeenten (sociaal domein breed) betrokken. Zij verkennen de mogelijkheden, knelpunten en randvoorwaarden voor het inzetten van de Beweging van 0 in twee concrete proeftuinen in Dordrecht en Sliedrecht in 2022. Wel thuis, Humanitas Humanitas Wel Thuis biedt aanvullende ondersteuning aan gezinnen die in het kader van een (dreigende) jeugdbeschermingsmaatregel begeleid worden door één of meer hulpverleners. Wel Thuis richt zich op de alledaagse vragen en behoeften van het gezin. Vrijwilligers helpen de gezinsleden om meer greep te krijgen op hun situatie en uiteindelijk zelf verder kunnen. De SOJ heeft in 2021 Humanitas gesubsidieerd voor het uitvoeren van het project Wel thuis. Humanitas heeft hiervoor vrijwilligers geworven, getraind en begeleid. Deze vrijwilligers zijn gekoppeld aan gezinnen. In 2021 heeft twintig koppelingen gerealiseerd.
Humanitas heeft in 2021 geïnvesteerd in een betere samenwerking met lokale teams en gecertificeerde instellingen (GI's), wat heeft geleid tot een toename van het aantal aanmeldingen van gezinnen vanuit de GI's. Gezinnen ervaren de inzet van Wel thuis als ondersteunend. Veilig opgroeien is teamwerk (VOiT) Veilig opgroeien is teamwerk is een werkwijze die in 2018 is ontwikkeld door de Stichting Jeugdteams, Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen (GI's) en Raad voor de Kinderbescherming, onder leiding van de SOJ. VOIT maakt het mogelijk dat zorgen over een veilige ontwikkeling van jeugdigen eerder worden vastgesteld en samen met het gezin in een vroegtijdig stadium aan een blijvend veilige ontwikkeling wordt gewerkt. In VOiT stellen Veilig Thuis en GI's expertise en ondersteuning in een eerder stadium beschikbaar aan de professionals van de Stichting Jeugdteams; namelijk op het moment dat een jeugdprofessional zorgen heeft over de veilige ontwikkeling van een kind en er niet in slaagt om samen met het gezin deze zorgen duurzaam weg te nemen. Zo kan de jeugdprofessional naast het gezin blijven staan. De werkwijze is in 2020 uitgerold naar alle gemeenten in de regio. Medio 2021 heeft de projectleider van de SOJ een analyse uitgevoerd naar de stand van zaken van VOiT in elke gemeente. Er bestaan grote verschillen in de samenwerking binnen VOiT met elk
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
49
lokaal team, maar de basis is overal gelegd. De SOJ heeft in afstemming met het Netwerk MT Jeugd de aansturing van VOiT overgedragen aan een ambtelijk opdrachtgever namens de gemeenten. Ook heeft de SOJ een voorstel gedaan om de projecten Geweld Hoort Nergens Thuis (o.a. MDA++) en Naar 0 uithuisplaatsingen, onder te brengen in een samenhangend programma, toewerkend naar het landelijk toekomstscenario voor Kind- en gezinsbescherming. Daarnaast heeft de SOJ samen met het regionaal actieteam van de samenwerkende organisaties de voortgang en verbinding tussen het lokale maatwerk en de regionaal opererende samenwerkende organisaties gevolgd en waar nodig bijgestuurd. Eind 2021 heeft het regionaal actieteam de verdere ontwikkeling en borging van VOiT overgedragen aan 14 lokale actieteams die bestaan uit de manager van het lokale team, een manager vanuit de samenwerkende organisaties en een beleidsadviseur van de gemeente. Zo kan beter worden aangesloten op de lokale situatie en krijgen gemeenten een regisserende rol. Verder heeft het bureau Whise in opdracht van de SOJ samen met een projectteam van betrokken organisaties, gemeenten en cliëntvertegenwoordigers een meetplan ontwikkeld van de sociale waarde van VOiT en is een eerste aanzet gedaan tot een nulmeting.
Tot slot heeft de SOJ in 2021 de lokale teams, Veilig Thuis en andere melders ondersteund bij het organiseren en voorzitten van lokale beschermingsgesprekken en financieel bijgedragen aan de procesregie voor de jeugd(straf)tafel in het Zorg- en Veiligheidshuis. Cliëntparticipatie De SOJ faciliteerde in 2021 het Jeugd Ervaringen Team (JET) voor het meedenken door ervaringsdeskundigen over jeugdhulp in Zuid-Holland Zuid. Daarnaast leverde de SOJ een financiële bijdrage aan het Ouderplatform ZHZ. Zij behartigen de belangen van ouders uit de regio die te maken hebben (gehad) met jeugdhulp of jeugdbescherming. Het JET en het Ouderplatform zijn betrokken bij projecten in de regio zoals Veilig Opgroeien is Teamwerk. Daarnaast namen ze actief deel aan de ontwikkeltafels ter voorbereiding op de vernieuwde contractering 2022. Binnen de nieuwe contracten worden jeugdhulpaanbieders geacht om ervaringsdeskundigheid in het primaire jeugdhulptraject te benutten. Die inzet is ook declarabel gemaakt. Hiermee wordt verwacht dat de hulp beter zal aansluiten bij de behoeften van de jeugdigen.
Daarnaast heeft het regionale netwerk (bestaande uit vertegenwoordigers van jongeren& cliëntenraden en Wmo-adviesraden uit de regio), het JET, Ouderplatform en de Adviesraad Wmo/Jeugd Dordrecht brieven geschreven aan de gemeenten in de regio over de prioriteiten die zij gesteld willen zien voor de jeugdhulp in onze regio en over de impact van COVID-19 op de jeugdhulp. Dit heeft geleid tot nadere gesprekken en acties van verschillende gemeenten en de SOJ. BSO+ Vanuit het project Definitie Jeugdhulp en de voorbereidingen op de vernieuwde contractering 2022 werd duidelijk dat er nog onvoldoende aanbod is voor de opvang van jeugdigen met een extra zorgvraag. Deze jeugdigen lijken individuele begeleiding te krijgen in plaats van opvang in een groep. De SOJ heeft samen met een werkgroep van de gemeenten Dordrecht, Molenlanden, Zwijndrecht, het Jeugd Ervaringen Team (JET) en
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
50
de Stichting Jeugdteams een start gemaakt met een uitvoeringsplan hoe gemeenten dit lokaal kunnen organiseren. Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2021 Lasten
Baten
Realisatie 2021 Saldo
Lasten
Baten
Afwijking 2021 Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Producten
130.443
130.443
0
134.804
134.804
0
-4.361
4.361
0
Saldo baten en lasten
130.443
130.443
0
134.804
134.804
0
-4.361
4.361
0
Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
0
0
0
0
0
0
0
0
0
130.443
130.443
0
134.804
134.804
0
-4.361
4.361
0
*Het betreft hier de begroting na alle wijzigingen, ofwel de begroting zoals deze is vastgesteld in het AB van 8 juli 2021 (1ste burap 2021).
Met ingang van 2018 mogen de overhead en de algemene dekkingsmiddelen niet meer aan de programma's worden toegerekend. Deze dienen in een afzonderlijk begrotingsprogramma te worden gepresenteerd. Indien rekening wordt gehouden met de overhead en de algemene dekkingsmiddelen bedragen de begrote baten en lasten € 135,6 mln. en de werkelijke baten en lasten € 139,6 mln. Waarbij bij de baten rekening is gehouden dat het tekort nog wordt opgehaald bij de gemeenten. Hieronder wordt inzicht gegeven in de financiële resultaten over 2021, hierbij is wel rekening gehouden met de overheadkosten en de algemene dekkingsmiddelen. Overzicht van baten en lasten (bedragen x € 1.000) (bedragen x € 1.000)
Primaire begroting 2021 Actuele begroting 2021 Lasten
Baten
110.147
109.954
0
193
Saldo baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
110.147 110.147
Saldo
Lasten
Baten
-193
135.641
135.448
193
0
193
0 135.641 135.641
Saldo
Afwijking tov actuele begroting
Resultaat 2021 Lasten
Baten
-193
139.566
139.392
Saldo -174
Lasten 3.924
Baten 3.944
Saldo 19
193
0
174
174
0
-19
-19
0 139.566 139.566
0
3.924
3.924
0
Begrotingsmutaties De primaire begroting met begrote lasten van € 110,1 mln. is in twee stappen aangepast. De eerste wijziging betrof de begrotingswijziging van 12,3 mln. bij de tweede bestuursrapportage 2020. De begrotingswijziging betrof het loslaten van het eerder vastgestelde financieel kader met een einddoel van een begroting van € 100 mln. op prijsniveau 2019. De besparingstargets werden doorgeschoven op een gestegen kostenniveau in 2019 en 2020. De tweede wijziging betrof de begrotingswijziging bij de eerste bestuursrapportage van 2021 van € 13,2 mln. Ook hier lagen de belangrijkste oorzaken in het niet halen van de doorgeschoven kostenreducties door gemeenten en het verder stijgende kostenniveau. Lasten primaire begroting
(bedragen x € 1 mln.) 110,1
Begrotingswijziging 2ste bestuursrapportage 2020
12,3
Begrotingswijziging 1ste bestuursrapportage 2021
13,2
Actuele begroting
135,6
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
51
Toelichting op overzicht baten en lasten (bedragen x € 1.000)
Raming na Realisatie Realisatie wijziging (1e 2021 2020 burap) Regionale zorgmarkt
Realisatie 2021 Prognose Realisatie 2021 -/-/- realisatie 2e burap prognose 2e burap 2020
107.644
95.995
105.255
105.430
2.214
LTA
6.161
5.377
4.828
6.005
156
783
PGB
6.905
5.853
6.333
6.613
292
1.052
Stichting Jeugdteams
14.094
13.292
14.027
14.027
67
802
Serviceorganisatie
4.762
4.219
5.198
5.248
-486
543
139.556
127.737
135.641
137.323
2.243
14.829
139.392
124.505
135.448
137.130
2.262
14.887
Totaal lasten excl. reserve uittreding Leerdam & Zederik Baten excl. Uittreding reserve Leerdam & Zederik Ontrekking reserve frictiekosten uittreding Leerdam & Zederik Totaal baten
11.649
174
232
193
193
-19
-58
139.566
124.737
135.641
137.323
2.243
14.829
Samenvatting resultaat en aandachtspunten De realisatie 2021 is € 2,2 mln. hoger dan de prognose in de tweede bestuursrapportage. De gemelde overschrijdingen gedurende het jaar zijn als volgt gerapporteerd: (bedragen x € 1 mln.) Stand begroting 1-1-2020
122,4
1ste bestuursrapportage
13,2
Begrotingswijziging
2
1,7
Geen begrotingswijziging
de
bestuursrapportage
Jaarrekening
2,2
Totaal mutaties
17,2
Realisatie 2020
139,6
Het overgrote deel hiervan zit op de post regionale zorgmarkt. De toelichting hierop en op de overige posten is opgenomen in onderstaande paragraaf 'Afwijkingen ten opzichte van de prognose 2e burap en realisatie 2020'. Ten opzichte van 2020 zijn de kosten met € 14,8 mln. (11,9%) gestegen. Gecorrigeerd voor prijsindexatie is de overschrijding € 11,2 mln. (8,9%). In onderstaande grafiek is de kostenontwikkeling van 2018 tot en met 2021 weergegeven.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
52
Jeugdhulp naar voren Er is voor € 1,9 mln. aan jeugdhulp naar voren (lokaal door gemeenten gecontracteerde en ingezette jeugdhulp) in de jaarcijfers van de SOJ verantwoord. Vorig jaar was dit € 0,1 mln. Voorspelbaarheid De realisatie is € 2,2 mln. (1,6%) hoger dan de prognose bij de tweede bestuursrapportage. De groei van de kosten van jeugdhulp heeft zich verder doorgezet. Dit is ook reeds gebleken uit de maandrapportages welke zijn verschenen na de tweede bestuursrapportage (afwijking 0,1% op regioniveau in de decemberrapportage). Hierbij wordt opgemerkt dat de vrijval oude jaren € 2,2 mln. bedraagt. Tevens wordt opgemerkt dat op regioniveau de voorspellingen redelijk tot goed kloppen, maar dat dat op gemeenteniveau bij enkele gemeenten het geval is. Aantal zorgaanbieders Het aantal zorgaanbieders dat in 2021 zorg heeft geleverd is 239 (125 gecontracteerd, 88 maatwerk en 26 LTA). Landelijke ontwikkeling kosten jeugdhulp In opdracht van onder meer de VNG heeft BDO onderzoek gedaan naar de tekorten bij gemeenten in het sociaal domein in 2020. Hieruit blijkt dat het landelijk tekort op het onderdeel jeugdhulp € 1,5 mld. bedroeg. Onze regio heeft in het land een aandeel van circa 2,6%. Vertaald naar onze regio zou dit een tekort betekenen van € 39 mln. Het tekort in onze regio was aanzienlijk lager en bedroeg € 12 mln.
exclusief gemeentelijke uitgaven De gerapporteerde landelijke kostenstijging in 2020 op het onderdeel jeugd is 6%. In onze regio was dat ook 6%. De voorlaatste laatste onderzoeken betroffen het jaar 2019. Toen is onder meer geconstateerd dat het landelijk tekort in 2019 30 procent bedroeg, waarbij dat voor de regio Zuid Holland Zuid 13% was. Vooruitblik financieel De groei van de jeugdhulpuitgaven (hogere zorginzet per jeugdige) in de afgelopen jaren lijkt nog niet gestopt. Dit betekent dat het risico op toekomstige groei nog niet geweken is. Daarom wordt in de primaire begroting 2023 en het meerjarenperspectief ook rekening gehouden met (afnemende) groei naast de verwerkte kostenreducties op basis van door gemeenten te nemen maatregelen en het normenkader voor de inzet van jeugdhulp uit de nieuwe inkoop. Alle betrokken partijen, gemeenten, Netwerk MT, Stichting Jeugdteams en Serviceorganisatie spannen zich hard in de beoogde kostenreducties te bereiken. Voor gemeenten zijn dit de gedefinieerde maatregelen in de ontwikkelagenda van het netwerk MT, waaronder het project Afbakening jeugdhulp. Verder ligt er een belangrijke rol voor gemeenten in de aansturing van de Stichting Jeugdteams bij de toepassing van de afbakening reikwijdte, het normenkader, het voeren van casusregie en integraal en kostenbewust werken volgens het concept "Anders Zorgen".
Dit is tegelijkertijd de belangrijkste bijdrage van de Stichting Jeugdteams aan de kostenreductie. De Serviceorganisatie ziet toe op naleving van het normenkader door zorgaanbieders en het sturen op de doelen uit de Inkoop Jeugdhulp 22.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
53
Toelichting per post: afwijkingen t.o.v. de prognose 2e bestuursrapportage 2021 en realisatie 2020 Regionale zorgmarkt De post is € 2,2 mln. hoger dan de prognose bij de tweede bestuursrapportage en € 11,6 mln. hoger dan vorig jaar. Ontwikkeling kosten en aantal jeugdigen 2021 ten opzichte van 2020 In onderstaande overzichten is per jeugdhulpcategorie de ontwikkeling van de kosten weergegeven en de ontwikkeling van het aantal jeugdigen per maand gedurende 2020 en 2021. Kosten (bedragen x € 1.000)
Forecast groep
Realisatie % Realisatie 2021 Realisatie 2021 -/verschil 2020 voorlopige realisatie 2020 forecast jaarrekening
Jeugdbescherming en jeugdreclassering
9.825
10.355
530
5,4%
Jeugdhulp dyslexie
2.005
1.830
-175
-8,7%
Jeugdhulp maatwerk
1.649
2.601
952
57,7%
Jeugdhulp onderaannemerschap
5.520
6.196
676
12,3%
Jeugdhulp vervoer
1.548
2.135
587
37,9%
Jeugdhulp zorgprofielen ambulant
38.050
44.166
6.116
16,1%
Jeugdhulp zorgprofielen verblijf
26.945
29.734
2.789
10,4%
Pleegzorg Totaal zorg via declaraties Overige (o.a. subsidies, corona, JNV, vrijval oude jaren) Totaal kosten regionale zorgmarkt
8.785
9.737
952
10,8%
94.326
106.754
12.428
13,2%
1.669
890
-779
-46,7%
95.995
107.644
11.649
12,1%
Aantal jeugdigen per maand
Uit bovenstaande overzichten blijkt dat de zorgkosten fors zijn toegenomen bij een stabiele ontwikkeling van het aantal jeugdigen in tweedelijns gespecialiseerde zorg bij zorgaanbieders. De indexatie van de tarieven is verantwoordelijk voor 2,94% van de kostenstijging. De grootste toename in absolute zin zit in ambulante jeugdhulp (Jeugdhulp zorgprofielen ambulant € 6,1 mln.). Bij verblijfszorg (stijging € 2,8 mln. Jeugdhulp zorgprofielen verblijf) wordt opgemerkt dat er bij één gemeente tweede jeugdigen met hoge kosten (samen € 2,4 mln.) zijn opgenomen. De twee jeugdigen zijn dus goeddeels verantwoordelijk voor de gehele toename in kosten van jeugdhulp met verblijf. Procentueel gezien zitten de grootste toenames op de kleinere posten maatwerk en vervoer. Bij vervoer wordt een deel van de toename (€ 0,2 mln.) veroorzaakt doordat er vorig jaar vanwege COVID-19 minder vervoerd is. Maatwerk betreft aanbieders
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
54
(exclusief pleegzorg, gezinshuizen en gecertificeerde instellingen) die zorg hebben geleverd zonder dat zij gecontracteerd zijn. Jeugdigen konden dan niet geplaatst worden bij gecontracteerde aanbieders. Indien wordt gekeken naar de percelen dan zien we dat de stijging van de zorgkosten voor het grootste deel neerslaat in het perceel jeugd & opvoedhulp. Rekening houdend met een schatting voor nog niet gedeclareerde zorg bedraagt de toename hier € 5,6 mln. (27%). De twee grootste stijgers naar omvang betreft het perceel SGGZ (specialistische GGZ) met € 3,2 mln. (13%). LTA Het LTA (Landelijk Transitie Arrangement) is € 0,2 mln. hoger dan de prognose bij de tweede bestuursrapportage. Ten opzichte van vorig jaar stijgt de post € 0,8 mln. De contracten worden gesloten door de VNG, contractbeheer en monitoring wordt uitgevoerd door de VNG en gemeenten moeten de werkelijke kosten betalen. PGB De post PGB is € 0,3 mln. hoger dan de prognose bij de tweede bestuursrapportage en € 1,1 mln. hoger dan vorig jaar. De last van vorig jaar van 5.853k bevatte een incidentele vrijval van kosten voorgaande jaren van € 0,3 mln. De kosten PGB stijgen sinds 2019 fors. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat zowel het afgegeven budget per jeugdige als het gedeclareerde bedrag per jeugdige stijgt. Daarnaast is ook het aantal jeugdigen met een PGB gestegen.
Tabel PGB ZHZ per 8 februari 2022 exclusief Leerdam en Zederik, 2021 prognose: (bedragen x € 1.000)
2018
2019
2020
2021
Budget * € 1.000
8.043
8.795
9.501
10.300
Declaraties * €1.000
4.998
5.455
6.150
6.905
979
930
956
1.020
Budget per jeugdige * € 1
8.215
9.457
9.939
10.098
Declaratie per jeugdige * € 1
5.105
5.865
6.433
6.769
Aantal unieke jeugdigen
De budgetten zijn veel hoger dan de besteding. PGB-houders hebben het recht niet benutte budgetten uit voorgaande jaren nog te besteden. Over de periode 2017 tot en met 2020 is dat € 12,8 mln. In de praktijk doet dit risico zich beperkt voor. De SVB geeft aan dat landelijk gemiddeld 10 procent van het budget niet besteed wordt. Stichting Jeugdteams Deze post is ca, € 67.000 hoger dan de prognose bij de tweede bestuursrapportage. Dit wordt veroorzaakt doordat geen rekening was gehouden met extra inzet doorontwikkeling expertteams ten behoeve van de doorbraakaanpak 2 inspectie. De realisatie is € 0,8 mln. hoger dan vorig jaar. De helft hiervan als gevolg van indexatie en de andere helft door aanvullende subsidies voor onder meer de doorontwikkeling van het expertteam ten behoeve van de doorbraakaanpak en poortwachters voor Jeugdhulp op school. De besteding door de Stichting Jeugdteams per gemeente, is als volgt.
2
In reactie op het verscherpt toezicht door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in de regio ZHZ.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
55
Opbrengsten Loonkosten
Hardinxveld- Stichting Jeugdteams Zuid-Holland zuid Giessenda Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Hoeksche WaardMolenlanden Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie
Alblasserdam Realisatie
Dordrecht Realisatie
Gorinchem Realisatie
fte jeugdprof regulier
5,72
38,06
10,85
4,22
6,19
7,96
7,92
12,49
15,25
8,66
117,32
Regulier budget SO
658.143
4.278.418
1.089.068
500.846
771.971
839.459
883.938
1.392.859
1.706.993
1.021.733
13.143.428
JPT
24.961
162.263
41.304
18.995
29.278
31.837
33.524
52.825
64.739
38.750
498.476
Budgetcategorie SLEUTEL
Totaal SO Realisatie
683.103
4.440.681
1.130.372
519.841
801.249
871.296
917.462
1.445.684
1.771.733
1.060.483
13.641.904
Jeugdprof
388.223
2.689.019
741.353
266.559
424.540
516.516
546.009
825.071
1.051.168
577.696
8.026.154
JPT
14.889
96.787
24.637
11.330
17.464
18.990
19.997
31.509
38.616
23.114
297.332
Gedragswetenschapper Gebiedsmanagers Secretariaat
23.505
152.799
38.895
17.887
27.570
29.980
31.569
49.744
60.963
36.490
469.402
46.004
299.063
76.126
35.009
53.961
58.678
61.788
97.361
119.319
71.420
918.730
10.032
65.217
16.601
7.634
11.767
12.796
13.474
21.232
26.020
15.574
200.348
Staf
11.915
77.455
19.716
9.067
13.976
15.197
16.003
25.216
30.903
18.497
237.945
Ondernemingsraad
3.223
20.949
5.333
2.452
3.780
4.110
4.328
6.820
8.358
5.003
64.357
Expertteam
24.225
157.481
40.087
18.435
28.415
30.899
32.536
51.269
62.831
37.608
483.785
Zorgbemiddelaar Care & Able
5.765
37.479
9.540
4.387
6.763
7.354
7.743
12.202
14.953
8.950
115.138
18.459
119.999
30.546
14.047
21.652
23.545
24.792
39.066
47.877
28.657
368.641
Totaal Loonkosten
546.240
3.716.248
1.002.833
386.810
609.887
718.066
758.238
1.159.490
1.461.009
823.010
11.181.832
Apparaatskosten
36.122
234.820
59.773
27.489
42.369
46.074
48.515
76.447
93.688
56.078
721.374
Arbeidskosten overig
59.067
383.978
97.741
44.950
69.283
75.340
79.331
125.006
153.199
91.698
1.179.592
Verzorgingskosten
1.362
8.852
2.253
1.036
1.597
1.737
1.829
2.882
3.532
2.114
27.193
Huisvestingskosten
29.487
191.688
48.794
22.440
34.587
37.611
39.604
62.405
76.479
45.777
588.872
Totaal kosten
-672.278
-4.535.586
-1.211.395
-482.724
-757.723
-878.827
-927.517
-1.426.229
-1.787.907
-1.018.676
-13.698.863
Opbrengsten -/- Kosten Correctie geen vergoeding overschrijding Te betalen gemeentelijke bijdragen basis Overige posten (aanvullende subsidies) Totaal te betalen gemeentelijke bijdragen
10.826 2.852 669.425 22.643 692.068
-94.905 18.542 4.517.044 147.194 4.664.238
-81.023 4.720 1.206.675 37.468 1.244.144
37.117 2.171 480.554 17.231 497.785
43.526 3.346 754.377 26.559 780.936
-7.530 3.638 875.189 28.881 904.070
-10.055 3.831 923.686 30.411 954.097
19.455 6.036 1.420.193 47.920 1.468.113
-16.174 7.398 1.780.509 58.727 1.839.237
41.807 4.428 1.014.248 35.152 1.049.400
-56.959 13.641.902 13.641.902 452.185 14.094.087
Serviceorganisatie De kosten van de Serviceorganisatie zijn € 436.000 lager dan de geactualiseerde begroting en 486k lager dan de prognose bij de tweede bestuursrapportage. De stijging ten opzichte van vorig jaar bedraagt € 543.000. Naast indexatie (€124.000) wordt de toename ten opzichte van vorig jaar veroorzaakt door kosten voor het inkoopproces Jeugdhulp 2022 en extra investering in contractmanagement en data-analyse. In onderstaand overzicht is een specificatie opgenomen. (bedragen x € 1.000)
Begrotingspost
Begroting Realisatie Realisatie geactualiseerd begroting
Persooneelskosten eigen personeel
1.850.000
1.873.539
23.539
Personeel van derden
1.125.000
1.086.249
-38.751
Uitbestede ICT Dienstverlening en overige ICT kosten
1.050.000
956.903
-93.097
Dienstverlening SCD
225.000
166.020
-58.980
Overige kosten
948.117
679.649
-268.468
Totale kosten
5.198.117
4.762.360
-435.757
De grootste onderschrijding zit op de post overige kosten. Er was een stelpost van 270k opgenomen voor detail – fraude- controles PGB naar aanleiding van het controleprogramma PGB. Aangezien het controleprogramma PGB pas in het voorjaar van 2022 wordt uitgevoerd zijn er als mogelijke opvolging hiervan ook geen detail controles in 2021 uitgevoerd en is deze stelpost niet benut. Bij de post ICT zijn een aantal stelposten niet besteed. De post dienstverlening SCD is lager vanwege minder benodigde juridische ondersteuning op bezwaar en beroep. Bij de prognose in de tweede bestuursrapportage was nog een post van 50k opgenomen voor het Netwerk MT. Uiteindelijk is besloten dat het Netwerk MT de benodigde middelen langs andere weg ophaalt. Baten De baten volgen de lasten. De kosten worden in rekening gebracht bij de deelnemers. De onttrekking reserve frictiekosten volgt het besluit hierover bij de uittreding van Leerdam en Zederik.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
56
Gemeentelijke bijdragen In onderstaande tabel zijn de gemeentelijke bijdragen voor 2021 opgenomen. Bij de definitieve jaarrekening op basis van de definitieve productieverantwoordingen van zorgaanbieders met controleverklaring van de accountant zal de definitieve bijdrage per gemeente bepaald worden.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
57
2.4 Algemene dekkingsmiddelen Door de wijziging van de BBV-voorschriften mogen baten en lasten als overhead en de algemene baten niet meer toegerekend worden aan de verschillende programma's. Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2020 Lasten
Baten
Realisatie 2021
Financiering
0
0
Saldo 0
Lasten -34
Vpb heffing
0
0
0
Onvoorzien
0
0
Algemene dekkingsmiddelen
0
24.490
Baten
Afwijking 2021 Saldo
Lasten
Baten
Saldo
11
45
34
11
45
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
24.490
216
72.930
72.714
-216
48.441
48.224
Overhead
12.904
5.706
-7.198
15.553
10
-15.543
-2.649
-5.696
-8.345
Saldo baten en lasten
12.904
30.196
17.292
15.736
72.952
57.216
-2.832
42.756
39.924
Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
0
708
708
0
817
817
0
108
108
12.904
30.904
18.000
15.736
73.768
58.032
-2.832
42.864
40.032
*Het betreft hier de begroting na alle wijzigingen, ofwel de begroting zoals deze is vastgesteld in het AB van 8 juli 2021 (1ste burap 2021).
Het resultaat op overhead en overige baten en lasten is circa € 57 mln. positief. Dit is ondanks een storting in de voorziening bovenformatieven van € 215.000. De COVID-19 lasten zijn ook deels bij dit programma verantwoord (overhead gerelateerde COVID-19 kosten). Daarnaast zijn de COVID-19 kosten verantwoord op programma 1. Het positieve resultaat komt grotendeels doordat er meer uren op COVID zijn verantwoord dan bij de 1ste burap was voorzien. De mutaties van de reserve bestaat uit de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2020 (€ 127.000), onttrekking uit reserve van Leerdam en Zederik (€ 689.000). Het saldo op financiering bestaat voor het grootste gedeelte uit rente. In 2021 zijn diverse kasgeldleningen afgesloten. De rente die over de kasgeldleningen moet worden betaald is negatief, waardoor een rentevergoeding wordt ontvangen. In totaal bedroeg de vergoeding € 38.000. Hieronder wordt een toelichting gegeven op de over- en onderschrijdingen welke geen verband houden met COVID-19: Lagere overhead kosten bij de SOJ € 174.000 (V) Hogere overhead kosten bij DGJ € 75.000 (N) Storting voorziening bovenformatieve medewerkers € 215.000 (N)
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
58
3 Verplichte paragrafen 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Kaders In het AB van 13 december 2018 is de nota risicomanagement en weerstandvermogen vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe risico's binnen de Dienst Gezondheid en Jeugd worden geïnventariseerd, gekwalificeerd beheerst en waar nodig gekwantificeerd. Beleid omtrent weerstandsvermogen Voor het bepalen van een gewenst weerstandsvermogen is inzicht nodig in de omvang en in de achtergronden van de risico’s. DGJ maakt gebruik van het volgende model om de risico's te rangschikken. Kans
Financiële impact
Dat het risico zich voordoet 4
3
2
1
x > € 2 mln.
€ 2 mln. < x <
€ 0,5 mln. < x <
x < € 0,1 mln.
€ 0,5 mln.
€ 0,1 mln.
4 zeer grote kans >75%
16
12
8
4
3 grote kans 50-75%
12
9
6
3
2 middelgrote kans 25-50%
8
6
4
2
1 kleine kans < 25%
4
3
2
1
In onderstaande tabel zijn de geïnventariseerde risico’s weergegeven. Ook is aangegeven of het risico incidenteel dan wel structureel is en of er ten opzichte van de vorige rapportage wijzigingen zijn opgetreden (te weten de 2e Bestuursrapportage 2021). Deze risico's omvatten slechts dat deel van de totaal door de DGJ in kaart gebrachte risico's welke gekwantificeerd kunnen worden en 'resteren' na het nemen van beheersmaatregelen (vermijden/verzekeren/voorzien). Dienst Gezondheid en Jeugd (DGJ)
Hieronder volgt een toelichting per risico. 1. Batenraming De producten van de DGJ worden hoofdzakelijk gefinancierd uit inwoner- en directe gemeentelijke bijdragen. Een deel van de inkomsten heeft echter een fluctuerend karakter, zoals de subsidies in het kader van Veilig Thuis, de opbrengst van de polikliniek voor onder meer Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
59
reizigersvaccinaties (ca. € 0,5 mln). Voor met name dit laatste onderdeel is het onduidelijk wat de impact van COVID-19 is op de hier te realiseren opbrengsten. In de begroting zijn verder ramingen opgenomen voor onder meer OGGZ, WMO toezicht en kinderopvang waarvoor jaarlijks een traject met gemeenten wordt doorlopen over de omvang vergoeding van het takenpakket (in de vorm van een offerte/DVO). Hierdoor is er een risico dat de realisatie van deze baten afwijkt van de raming. 2. Bedrijfsvoering/primair proces. Onder dit risico wordt verstaan de mogelijke extra inzet van mensen en middelen indien er een hoger dan voorzien beroep wordt gedaan op de dienstverlening in brede zin (Veilig Thuis, GGD ZHZ, LVS ZHZ en hiermee samenhangende ondersteuning) van de DGJ. Een voorbeeld hiervan is ook de (extra) inzet in crisissituaties. 3. Claims De DGJ kent een grote verscheidenheid aan producten. Om de kwaliteit hiervan te borgen worden de nodige inspanningen geleverd, mede in het kader van de HKZcertificatie. Risico's op fouten (miscommunicatie, foutieve registraties) en hieruit mogelijk voortkomende schadeclaims zijn echter nooit in zijn geheel uit te sluiten. 4. Uittreding L-Z (Leerdam-Zederik) Met de uittreding van Leerdam en Zederik uit de GR is de batenraming structureel neerwaarts bijgesteld.
Voor het weer structureel in evenwicht brengen van de begroting vanaf 2023 zijn maatregelen genomen waarbij rekening is gehouden met de inzet van de overeengekomen uittredingssom (oorspronkelijk totaal € 4 mln., waarvan € 3 mln. voor de DGJ en € 1 mln. voor de SOJ). Er wordt een beperkt risico gezien in het niet volledig kunnen realiseren van de maatregelen. 5. CAO-loonkosten Conform de notitie kaderstelling op de GR-en houdt de DGJ rekening met een loon- en prijsindexatie bij het opstellen van de begroting. Daarvoor moet, conform deze notitie, uitgegaan worden van de indices van de septembercirculaire van het vorige begrotingsjaar. Gelet op het gegeven dat de daadwerkelijke loonkosten afhankelijk zijn van de uiteindelijk in de CAO gemaakte afspraken is er een risico dat de daadwerkelijke stijgingen hoger uitvallen. 6. Transitie SCD-Dordrecht Tot ultimo 2021 steunde de DGJ voor ICT, HRM, Juridische diensten en inkoop) op het Servicecentrum Drechtsteden (SCD). Vanaf 2022 is het SCD ondergebracht bij de gemeente Dordrecht en is de gemeente Dordrecht als servicegemeente verantwoordelijk voor de taakuitvoering. Zij neemt in deze situatie de verantwoordelijkheid voor en de regie op de besturingsprocessen rondom producten en diensten op zich. Zowel voor het leveren en beheren als voor het (door)ontwikkelen van deze producten en diensten.
Met de servicegemeente Dordrecht (SGD) is hiervoor een overeenkomst tot en met 2025 gesloten waarbij afspraken zijn gemaakt over onder meer de omvang en prijs van de te leveren diensten. Daarin is zoveel mogelijk opgetrokken met de GR OZHZ die zich in dezelfde situatie bevindt. Onder regie van de SGD wordt ook een vervolg gegeven aan het door het SCD ingezette traject ICT verandert waarmee een transitie naar een regie-organisatie op het gebied van
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
60
ICT wordt beoogd en de uitvoering van operationele taken meer in de markt worden belegd. Deze transitie brengt kansen maar ook mogelijke (financiële) risico's met zich mee. Het privacygevoelige karakter van het takenpakket van de DGJ brengt namelijk met zich mee dat er hoge eisen (moeten worden) gesteld aan de informatiebeveiliging. Indien daarin niet kan worden voorzien door het SGD/leveranciers dan vraagt dit mogelijk aanvullende inspanningen en kosten. In de 2e Burap 2021 was dit nog niet als risico gekwantificeerd. Bij deze actualisatie is een eerste kwantificering opgenomen. 7. Impact COVID-19 In het kader van de bestrijding van COVID-19 verricht DGJ grote inspanningen . De hiermee samenhangende kosten bedroegen in 2020 ca. € 9 mln. en zijn in 2021 opgelopen naar € 63 mln. De minister van VWS heeft toegezegd dat de GGD'en de meerkosten over 2021 volledig vergoed krijgen. Ook voor 2022 is deze toezegging gedaan met daarbij de 'beperking' dat dit niet geldt voor gederfde inkomsten. Over 2020 is inmiddels een eindafrekening bij VWS ingediend om het openstaande bedrag van € 4 mln. af te rekenen. Deze is nog niet afgehandeld. Over 2021 is een voorschot van € 50 mln. ontvangen en zal het (nog vast te stellen) verschil met de realisatie ook worden aangevraagd. Voor 2022 wordt voor de bevoorschotting uitgegaan van een begroting van € 50 mln.
en zijn de eerste voorschotten hiervoor ook al gedaan en uitbetaald. Gelet op de toezeggingen en de wijze waarop deze tot nu toe zijn nagekomen was er geen risico opgenomen in deze begroting ten aanzien van kosten van de uitvoering van onze taken bij de bestrijding van COVID-19. Desalniettemin is het onzeker hoe de inzet en bekostiging hiervan na 2022 zich gaat ontwikkelen. Ook onzeker is welke impact COVID-19 heeft op het takenpakket en de daaraan gerelateerde en hiervoor genoemde risico's 1-4. Daarom is er nu wel voor gekozen om een eerste kwantificering van het risico op te nemen in deze paragraaf. Impact op risico-inventarisatie bij deelnemers aan de GR De deelnemers aan de GR benoemen in hun gemeentelijke begroting welke risico's er zijn ten aanzien van hun deelname aan de gemeenschappelijke regeling. Daarbij worden verschillenden modellen en benaderingen gehanteerd. In dat kader worden de volgende aantekeningen geplaatst; De DGJ acht het zeer onwaarschijnlijk dat alle risico's zich in hetzelfde jaar zullen voordoen en schat in dat huidige reserve (stand ultimo 2021) de beschikbare € 500.000 afdoende is om alle huidige risico's af te dekken.
Indien de risico's zich voordoen zal er eerst in de lopende begroting naar mogelijke dekking worden gekeken, vervolgens (te accorderen door het Algemeen bestuur) naar het weerstandsvermogen en zal uiteindelijk pas om een bijdrage van de deelnemers worden gevraagd Indien er een bijdrage wordt gevraagd van de deelnemers zal dit naar rato van het aantal inwoners c.q. de relatieve inwonerbijdrage zijn.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
61
Indien een risico als structureel is benoemd betekent dit dat (als het zich voordoet) het effect ervan zal zijn verwerkt in de eerstvolgende begroting. Daarmee zal de omvang van dit risico zijn afgenomen/beperkt.
Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Door de overgang naar de Coöperatie zijn de risico's beperkt. De Coöperatie heeft per 31 december 2021 openstaande verplichtingen uitstaan bij de RAV het niet kunnen voldoen van de verplichtingen is een beperkt risico. Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) De Serviceorganisatie heeft, met uitzondering van de reserve frictiekosten uittreding Leerdam en Zederik, geen weerstandsvermogen/reserves. Tegenvallers (en meevallers) ten opzichte van de begroting komen, zoals opgenomen in de bijdrageverordening, ten laste (ten gunste) van de deelnemende gemeenten. Risicobeheersing De financiële risico's focussen zich primair op de ontwikkeling van de zorgkosten in relatie tot het budget. De afgelopen jaren is gebleken dat de kosten sterk zijn gestegen (gestegen inzet per jeugdige), de in de begroting opgenomen kostenreducties niet gerealiseerd zijn en de fluctuaties in de kosten per gemeente groot zijn. Verder zijn er de volgende specifieke risico's: PGB-budgetten Van de verstrekte budgetten wordt circa 65 procent besteed. Volgens de huidige ZHZregels/verordening zijn geen beperkingen opgelegd aan het met terugwerkende kracht over oude jaren indienen van declaraties, behoudens de algemene wettelijke regel dat dit na vijf jaar niet meer kan. Over de jaren 2017-2020 betreft dit € 12,8 mln. Dit bedrag zou nog gedeclareerd kunnen worden.
De ervaring heeft geleerd dat hier beperkt gebruik van wordt gemaakt. Gewijzigde producten en tarieven en normenkader nieuwe inkoop 2022 Voor de nieuwe inkoop zijn de oude percelen, producten en tarieven van voor de decentralisatie losgelaten. Er zijn nieuwe segmenten en nieuwe jeugdhulpproducten gedefinieerd met daaraan gekoppelde nieuwe tarieven. Alhoewel hier een zo zorgvuldig mogelijk proces is gelopen, brengt een dergelijke wijziging altijd risico's met zich mee. Het belangrijkste risico is dat de faire tarieven voor de nieuwe producten (de oude producten vervallen), welke zijn berekend door een extern bureau op basis van een landelijke benchmark/database, per saldo leiden tot een kostenstijging. Uit de doorrekening volgt een schatting van een verwachte kostenstijging van € 3,0 mln. (2,7%). Deze schatting is verwerkt in de begroting. De schatting is met onzekerheden omgeven omdat onzeker is welke nieuwe producten zullen worden ingezet en of de aannames behorend bij de nieuwe producten (bijvoorbeeld geen/minder stapeling van producten) ook uitkomen. Tegenover deze verwachte kostenstijging staat een verwachte besparing vanuit het ontwikkelde normenkader voor duur en intensiteit van zorg. De besparing loopt op van € 1,9 mln. in 2022 naar € 3,4 mln. in 2024.
Aanbieders die gesloten jeugdhulp leveren Aanbieders van gesloten jeugdhulp hebben in toenemende mate problemen hun exploitatie rond te krijgen als gevolg van het beleid gesloten plaatsingen terug te dringen en bedrijfsvoeringsproblemen. Bij één zorgaanbieder is de problematiek al zo groot dat in gemeenten in de provincie Zuid-Holland moeten bijspringen. De omvang is nog onzeker.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
62
Naast bovengenoemde specifieke risico's zijn binnen de Serviceorganisatie de reguliere bedrijfsvoeringrisico's, zowel financieel als niet financieel, voor alle processen in kaart gebracht. Dit heeft geleid tot een omvangrijke lijst. Op alle risico's zijn beheersmaatregelen geformuleerd. Deze worden periodiek geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. De risico's zijn geclassificeerd volgens onderstaand model. Risicobeheersing
De oranje en rode risico's zijn in onderstaand schema geplot. Kans
Ernst
4
3
2
1
Catastrofaal
Ernstig
Matig
Klein
4 zeer grote kans dat het zich voordoet
A4, A8 B, A15
3 grote kans dat het zich voor doet
A36
A25, A27, A32
2 middelgrote kans dat het zich voor doet
A 42
1 kleine kans dat het zich voor doet
In de volgende tabel zijn de risico's beschreven. Het totaalrisico van hogere kosten jeugdhulp dan begroot en beschikbaar bij gemeenten komt samen in het roodgekleurde risico A36. Dit is een samenstelling van een aantal onderliggende risico's.
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
63
Risiconummer
A-4
A-8 B
A-15
A-25
A-27
A-32
A-36
A-42
Scope
Zorginzet
Declaraties jeugdhulp RTA+LTA
Declaraties jeugdhulp RTA+LTA
PGB
PGB
Generiek
Generiek
Generiek
Risico’s:
Oorzaken/ risicofactoren: Effect:
Wat kan er mis gaan?
Wat kunnen oorzaken daarvan zijn?
Verwijzer geeft Druk van burger verwijzing af Burgder ten dienste terwijl burger willen zijn terwijl voorliggend Te weinig veld of eigen kracht budgetbewustzijn bij ook een oplossing verwijzer zou kunnen zijn
Kosten zorg lopen op
Zorgaanbieder Fraude en declareert niet administratieve verleende zorg of onzorgvuldigheid declareert onjuist (niet declarabele uren) Te hoog afgegeven Gebreken in proces beschikking en Jeugdteams andere fouten in Wensen burger teveel beschikking leidend Fraude
Betaling onrechtmatig / frauduleus gedeclareerde zorg
De jeugdhulpvraag is groter dan het beschikbare budget.
Ex K
Wat kunnen gevolgen zijn?
Aanbieders Aanbieders mogen zelf Er wordt meer zorg continueren zorg te de duur en intensiteit geleverd dan nodig lang (duur) of van de zorg bepalen zetten meer zorg in Casemanagement nog dan nodig is nauwelijks toegepast (intensiteit) Geen inperking in contract en vanuit contractmanagement nog weinig druk
Zorgaanbieder Gebrekkig declareert niet administratief proces verleende zorg of aanbieders declareert onjuist Fraude (niet declarabele uren) Gebrekkig inzicht in Gebrekking de productie/ administratief proces zorgconsumptie en/of te hoge door laat indienen administratieve last van declaraties aanbieders door zorgaanbieders.
Ernst (E)* Kans (K)**
4
2
Ontbrekend inzicht in zorgconsumptie; als gevolg daarvan minder tijdige bijsturingsmogelijkh eden en minder betrouwbare prognoses Onhoudbaarheid financien en daarmee voortbestaan huidige inrichting en werking stelsel
Bezuinigingen vanuit het Rijk Groei zorgvraag Bedrijfsbelang aanbiecders (meer) zorg te leveren Ingezette zorg niet doelmatig en niet effectief Toegang niet streng genoeg Inzet jeugdhulp JNV wordt ingezet op Hogere kosten (JNV) naar voren preventie en preventie leidt niet tot lagere leidt mogelijk niet tot kosten lagere 2e lijns gespecialiseerde jeugdhulp
Mogelijke aanvullende maatregelen:
Ja/ nee***
Hoe risico te voorkomen/ te verminderen?
Nee
Afspraken met aanbieders bij nieuwe inkoopronde 2022 over reductie inzet per jeugdigdige Normenkader en afbakening jeugdhulp Perspectiefplan Casemanagement bij jeugdteams Contractmanagement SOJ
8
Gedeeltelijk, door procesinrichting bij Stichting Jeugdteams
4
2
4
2
3
3
Betaling onrechtmatig / frauduleus gedeclareerde zorg
Betaling onrechtmatig / frauduleus gedeclareerde zorg
Borging (behersingsmaatregelen / key controls)
3
3
4
3
3
3
Verhogen budgetbewustzijn door project anders zorgen (in uitvoering) Poject uit aanjaagplan 8 verwijzerstroom huisarts via jeugdteams Project aanjaagplan POH huisarts (bij een aantal gemeenten al operationeel) Gedeeltelijk via controle verklaring Aanstellen preventiemedewerker accountant bij productieverantwoording fraude >100k. Bij productie< 100k separate controle Rechtmatigheid en fraude 8 Monotoring potentiele dubbele declaraties controles Aanscherping case en contractmanagement Ja voor aspect onrechtmatigeheid/fraude Fraudepreventie functionaris door: Fraude controle -Procesinrichting bij Stichting Jeugdteams en Verhogen budgetbewustzijn door toetsingskader SOJ project anders zorgen (in -Niet rechthebbende cliënten kunnen dit niet uitvoering) direct omzetten in financieel voordeel, muv Verhoogde aandacht bij inzet Sociaal Netwerk Jeugdteams voor hoogte -Er is geen uitbetaling aan cliënten, muv inzet beschikkingen 9 sociaal netwerk -Alleen geldelijk voordeel met samenspanning in de keten JT-cliëntaanbieder, bij inzet sociaal netwerk alleen JTclient Minder borging voor te hoog afgeven beschikking (de gap tussen beschikking en uitnutting is in ZHZ veel hoger dan landelijk)
9
9
Gedeeltelijk met proef rechtmatigheidscontroles, huisbezoek ontbreekt door corona
Fraudepreventie functionaris Opschaling rechtmatigheid en fraude controle
Gedeeltelijk, voorschotten zijn afgeschaft en OHW-financiering wordt afgebouwd Aanspreken aanbieders door contractmanagement
Boetes op te laat declareren Niet meer vergoeden te laat gedeclareerde zorg Sterker aanspreken door contractmanagement
Gedeeltelijk (maatregelen in voorbereiding of uitvoering) Maatregelen Aanjaagplan Overige maatregelen Nieuwe inkoop 2022
Strakkere monitoring en sturing op uitvoering maatregelen en effect van maatregelen
12
Gemeenten kunnen elkaar aanspreken op inzet JNV 4
2
8
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
64
Financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bepaalt dat de gemeenschappelijke regelingen een aantal kengetallen moeten opnemen in de begroting en de jaarstukken. Naast de door het BBV voorgeschreven kengetallen is tevens de weerstandsratio toegevoegd. Kengetallen
Jaarrekening 2020
Begroting 2021
Jaarrekening 2021
netto schuldquote
-0,98%
- 1,45%
-0,69%
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
-2,18%
-1,44%
-1,33%
solvabiliteitsratio
6,51%
5,18%
3,79%
structurele exploitatieruimte
0,00%
0,00%
0,00%
3,5
2,0
2,0
weerstandsratio
Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de DGJ ten opzichte van de eigen middelen. Een percentage tussen de 0 en 100 is voldoende. Een quote boven de 130% is een indicatie voor een te hoge schuld. De norm houdt in dat de netto schuldquote ruim onder de 130% dient te zijn wanneer zij voornemens is een grote investering te doen. De GR DGJ heeft een netto schuldquote van -0,69%. Dit betekent dat ruim onder de norm wordt gebleven. Het kengetal netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen laat een nog beter beeld zien: -1,33%. Dit komt omdat bij dit kengetal geen rekening wordt gehouden met de verstrekte leningen aan de Stichting Breedband en de CAZ. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee het bezit gefinancierd is met eigen vermogen. Het ratio is de verhouding tussen het eigen vermogen en het balanstotaal en geeft aan in hoeverre het bezit op de balans is afbetaald. Normaal bevindt het solvabiliteitsratio van een gemeente zich tussen de 30% en 80%. De GR DGJ heeft een ratio van 3,79% wat zou aangeven dat het bezit van de GR DGJ zwaar belast is met schuld. Gezien de wijze waarop de afrekening met zorgaanbieders van de SOJ plaatsvindt, ontstaat per balansdatum een hoge schuld. Tegenover deze schuld staat een hoge vordering.
Dit betekent dat de GR DGJ tegenover de schulden voldoende vorderingen heeft staan. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is een maatstaf voor het verschil tussen structurele baten en lasten met in achtneming van beperkingen en verruimingen van de exploitatie door dotatie en onttrekking aan reserves. De maatstaf geeft aan welke structurele ruimte de GR heeft om de eigen lasten te dragen. De GR kan de structurele lasten dekken uit de structurele inkomsten. Weerstandsratio De weerstandsratio geeft de verhouding tussen de risico's en het weerstandsvermogen van de GR DGJ. Het weerstandsvermogen bestaat uit het totaal van de reserves, de post onvoorzien en de stille reserves. De GR DGJ heeft geen post onvoorzien en stille reserves. Dit betekent dat de weerstandscapaciteit gelijk is aan de omvang van de reserves, ofwel € 2,3 mln. Gezien de financiële omvang van de risico's, € 1,1 mln., leidt
Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J
65
dit tot een weerstandsratio van 2,0. Dit betekent dat de GR DGJ beperkte ruimte heeft om onvoorziene risico's op te kunnen vangen. Hierbij moet tevens de kanttekening worden geplaatst, dat van de reserves (€ 2,3 mln.) € 1,8 mln. is bestemd voor het opvangen van de frictiekosten door de uittreding Leerdam/Zederik. Als deze reserve buiten beschouwing wordt gelaten, dan wordt de weerstandsratio negatief. Aangezien de reserve voor het opvangen van de frictiekosten door de uittreding Leerdam/Zederik de komende jaren verder wordt ingezet is de verwachting dat de weerstandsratio in de toekomst negatief zal zijn zeer reëel. Dit betekent dat GR DGJ niet meer in staat zal zijn om risico's met haar weerstandsvermogen op te vangen. Kengetallen in relatie tot de financiële positie De GR DGJ hoeft tot op heden geen langlopende leningen af te sluiten om haar activiteiten te financieren. Het niet hoeven afsluiten van langlopende leningen heeft een gunstig effect op de netto schuldquote en op de begroting. De begroting wordt niet belast met langlopende renteverplichtingen vanuit aangetrokken langlopende geldleningen. Zoals bij de solvabiliteitsratio aangegeven, ontstaat er door de wijze waarop de afrekening met zorgaanbieders van de SOJ plaatsvindt, per balansdatum een hoge schuld. Tegenover deze schuld staat echter een hoge vordering.
Dit betekent dat de GR DGJ tegenover de schulden voldoende vorderingen heeft staan. Hierdoor is de lage ratio op dit moment niet zorgwekkend. Daarnaast is in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen vastgelegd in hoeverre de GR DGJ reserves mag aanhouden. Hierdoor wordt een verbetering van de ratio door een toename van de reservepositie beperkt. Tevens zorgt dit ervoor dat de GR DGJ in beperkte mate haar risico's kan afdekken. Hier staat tegenover dat mogelijke tekorten ten laste van de deelnemende gemeenten kunnen worden gebracht.
3.2 Onderhoud kapitaalgoederen De DGJ heeft beperkte investeringen in gebouwen en installaties. Op de vaste activa wordt lineair afgeschreven. De jaarlijkse kapitaal- en onderhoudslasten zijn in de jaarstukken verwerkt. De SOJ heeft geen kapitaalgoederen.
3.3 Financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de GR DGJ. Dit zijn risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), financiering, het relatiebeheer en de informatievoorziening. Het in december 2018 door het Algemeen Bestuur vastgestelde financieringsstatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van het treasurybeleid zijn de kasgeldlimiet, de renterisico’s en de kredietrisico’s. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het bedrag dat een gemeente c.q. gemeenschappelijke regeling per jaar maximaal met kort geld mag financieren. Volgens de Wet FIDO bedraagt deze limiet 8,2% van het totaal van de exploitatiebegroting voor een gemeenschappelijke regeling. Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid | Jaarstukken 2019 GR DG&J