Document · PDF

Bijlage 3 KDV Startfoto Papendrecht.pdf

Raadsvergadering Papendrecht 2 februari 2026, gemeente PapendrechtBij agendapunt: 15: RV Toekomstvisie Papendrecht 204027.726 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Ten aanzien van het cultuurbeleid heeft de gemeente nog geen duidelijke keuzes gemaakt, vooral ten aanzien van de te subsidiëren instellingen. Dit geldt in zekere zin ook voor het evenementenbeleid. Ten aanzien van het recreatiebeleid wordt een spanning ervaren tussen het bewaken en borgen van de (groene) voorzieningen en ecologische en duurzame openbare ruimte tegenover het gebruik van deze voorzieningen en openbare ruimte. Ook hierin zijn nog onvoldoende keuzen gemaakt. Externe belanghebbenden De externe belanghebbenden hebben een divers beeld van de gemeente Papendrecht op het gebied van sport, cultuur en recreatie. Voor sommigen scoort de gemeente Papendrecht sterk op de sportieve en culturele voorzieningen en zet daarop vol in met de nieuwe Multifunctionele Accommodatie (MFA) als gevolg van de investeringen in onderwijshuisvesting. Papendrecht wordt gezien als een traditionele sportgemeente met sterke sportverenigingen (voetbal, korfbal PKC, atletiek). Dit draagt bij aan een hechte en betrokken samenleving en Papendrechtse gemeenschapszin. Anderen zien daarin dat de gemeente weliswaar sterk inzet op degenen die hieraan verbonden en bij betrokken zijn (actieve en niet actieve sportbeoefening), maar de inzet van de gemeente voor de woongemeenschap die hieraan niet deelneemt achterblijft.

Een aantal kwetsbaarheden wordt genoemd in de huidige voorzieningen en het huidige beleid. Dit betreft bijvoorbeeld het jarenlang wisselend beleid op het gebied van evenementen. Juist ten aanzien van evenementen die op initiatief van inwoners en ondernemers zijn ontwikkeld, wordt weinig stimulerend beleid gevoerd (kunstijsbaan met lokale sponsering, multicultureel festival). Daarnaast wordt vaak genoemd het gebrek aan aansluiting dat de gemeente weet te krijgen bij bepaalde doelgroepen: jongeren en de multiculturele gemeenschap. Zij pleiten voor een doorontwikkeling van sport, cultuur en recreatie om deze ook voor deze doelgroepen aantrekkelijk en toekomstbestendig te houden. Papendrecht heeft daarbij in deze visie ook een sterke regio-functie voor Hardinxveld, Giessenlanden, Sliedrecht, Alblasserdam. Ook daarbij wordt genoemd dat de gemeenten in de regio, waaronder Papendrecht, te veel zelf willen doen. De kinderboerderij komt ter sprake als voorbeeld van een voorziening met onzekere status: het verzelfstandigen is mislukt, hij staat op de lijst van mogelijke bezuinigingen, maar zou ook ondergebracht kunnen worden bij de holding. Recreatieve infrastructuur (zoals een schaatsbaan of jongerencentrum) is beperkt67, wat gevolgen heeft voor doelgroepen zoals jongeren.

De meeste betrokkenen vinden het logisch dat je voor een aantal grotere voorzieningen moet uitwijken naar andere gemeenten. Die zijn goed te bereiken. Om in de toekomst met de twee grote sportparken uit te wijken naar de overkant van de A15, daarover verschillen de meningen sterk. Papendrecht als uitgaansgelegenheid scoort niet hoog. Er is één café. Daar kan de jeugd naartoe. Voldoende voorzieningen voor jongeren zijn wel noodzakelijk om vitaal, dynamisch en aantrekkelijk te blijven voor jongeren. Als je het hebt over opgroeien, hoort dit daar wel bij.

Papendrecht beschikt over een jongerencentrum (De Boeieraak) en twee inlooplocaties voor jongeren. Het jongerenwerk

is georganiseerd in Suppord.

Inwoners: Het OCD legde panelleden, voor wie het thema cultuur en sport op dit moment belangrijk is 68, drie stellingen voor. Acht op de tien (77%) leden vindt dat er voldoende sportvoorzieningen in Papendrecht zijn. Vier op de tien (41%) respondenten met een mening vindt dat het cultureel aanbod betaalbaar is voor alle inwoners. 12 respondenten hebben hier geen mening over. Met de stelling ‘in Papendrecht is veel te beleven’, is bijna de helft (47%) van de respondenten het (zeer) oneens.

4.4 Openbare ruimte en groen 4.4.1 Huidige situatie In deze paragraaf gaan wij in op de huidige stand van zaken met betrekking tot het onderhoud van de openbare ruimte in Papendrecht. We kijken naar de huidige afspraken, en naar de tevredenheid van inwoners met de eigen woonomgeving. Huidige beleidsafspraken Op dit moment wordt de openbare ruimte in Papendrecht onderhouden aan de hand van een aantal kwaliteitsniveaus. Er worden vijf kwaliteitsniveaus onderscheiden: A+ tot en met D. Hierbij is A+ het hoogste kwaliteitsniveau. De gemeente Papendrecht hanteert het kwaliteitsniveau B voor het openbaar groen, behalve in het centrum en de begraafplaats waarvoor kwaliteitsniveau A geldt. Voor onderhoud aan verharding (denk aan onkruid tussen tegels) geldt in heel Papendrecht kwaliteitsniveau C, behalve in het centrum waar kwaliteitsniveau A geldt. Op specifieke plekken wordt ecologisch groenbeheer uitgevoerd: dan wordt er bewust voor gekozen om een plek niet te laten voldoen aan het kwaliteitsniveau, ten behoeve van het versterken van biodiversiteit.69

Stellingen over het thema onderwijs, economie en duurzaamheid worden vanwege de omvang gerapporteerd op basis van ongewogen aantallen. Weging heeft bij kleine aantallen te grote invloed op de percentages. 69 https://www.papendrecht.nl/Inwoners/Alle_onderwerpen/Openbare_ruimte/Groen_in_Papendrecht/Kwaliteit_van_o nderhoud 68

Tevredenheid inwoners Wanneer we kijken naar de tevredenheid van inwoners met de eigen leefomgeving, dateert de meest recente peiling uit 2018. Daarbij is de vraag aan inwoners gesteld of zij het eens waren met een aantal stellingen over de openbare ruimte. De uitslag is weergegeven in figuur 3.10.70 Hieruit is op te maken dat meer dan de helft van de respondenten het eens is met de stellingen ‘mijn buurt is heel’ en ‘mijn buurt is schoon’. Voor

Figuur 3.10 Enquête tevredenheid over de buurt (2018)

wat betreft het openbaar groen zegt minder dan de helft van de respondenten dat dit goed is (48%). Wel geeft een ruime meerderheid van de respondenten (75%) aan dat er voldoende groen in de buurt is.71

4.4.2 Beleidsdoelen en ambities De meeste ambities op het gebied van de openbare ruimte staan in de

Omgevingsvisie. Een

overkoepelende ambitie, in het kader van een klimaatbestendige gemeente, is dat de gemeente veel groener moet worden: dit door in buurten en wijken schaduwrijke locaties te creëren, overbodige verharding te verwijderen en te vervangen door groen en door langs wandel- en fietsroutes rijen met bomen aan te brengen. Een ander belangrijk aandachtspunt is het versterken van de ‘groenblauwe infrastructuur’.72 Daarbij wordt verharding voor auto’s ingeruild voor groen. Ook worden nieuwe verbindingen gemaakt, bijvoorbeeld tussen groene plekken in de gemeente. Deze ecologische routes leiden ertoe dat dieren zich makkelijker kunnen verplaatsen. Ook kan dit gecombineerd worden met wandel- en fietsroutes. Daarnaast zijn de volgende doelen opgenomen: -

Het creëren van een buitenruimte die uitnodigt om elkaar te ontmoeten;

Een buitenruimte die ruime mogelijkheden geeft om te sporten en te bewegen;

Voldoende bomen om hittestress te voorkomen.

Daarbij is natuurinclusief bouwen richting de toekomst de norm. Schoolpleinen worden onthard en bij het creëren van verblijfsplekken in de openbare ruimte is het percentage schaduw 40%.

VNG Burgerpeiling, zie voor nadere informatie: https://vng.nl/projecten/burgerpeiling VNG Burgerpeiling, zie voor nadere informatie: https://vng.nl/projecten/burgerpeiling 72 Dit verwijst naar het geheel van groenaanbod als parken en bossen, en het wateraanbod als beken en kanalen. 70 71

In verband met de minder sterke ombuigingencatalogus

financiële situatie in de gemeente Papendrecht is er een

opgesteld. Het onderhoud van het openbaar groen is hierin als mogelijke

bezuinigingsoptie opgenomen.

4.4.3 Beeld van belanghebbenden Gemeente Papendrecht Het onderwerp openbare ruimte en groen komt in de gesprekken met de gemeente beperkt aan bod. Voor zover het ter sprake komt, stelt de gemeente dat een openbare ruimte vooral dient voor het creëren van ontmoetingsplekken, welke de sociale cohesie versterken. De openbare ruimte staat nu – door inbreidingslocaties – nog niet onder druk. Het bestaande groen binnen Papendrecht, moet blijven, maar uitbreiden wordt, gelet op de woningbouwopgaven, complex. De discussie hierover gaat dan met name over het gebied boven de A15. Regionale partners Ook andere belanghebbenden benoemen dit onderwerp nauwelijks als een belangrijke opgave. Vanuit de Provincie wordt het grensgebied tussen Molenlanden en Drechtsteden in breder perspectief onderzocht en besproken. Bovendien wordt benoemd dat, in lijn met wat ook in de gemeentelijke beleidsdoelen staat, het verbinden van ecologische routes met wandel- en fietspaden belangrijk is maar dat dit nu onvoldoende gebeurt. Externe belanghebbenden Deelnemers die deze maatschappelijke opgave benoemen, stellen dat er in de basis wel ecologisch beheer wordt toegepast door de gemeente. De gemeente legt haar beheer echter onvoldoende uit aan inwoners. Een voorbeeld is dat de gemeente actief grassen hoger laat groeien ten behoeve van biodiversiteit.

De gemeente heeft echter niet uitgelegd waarom zij dat doet, waardoor inwoners het vooral lelijk vinden. Verder wordt de gemeente gewaardeerd om het beheer van bodemspiegels rond bomen: deze komen in eigen beheer van inwoners. Dit draagt bij aan biodiversiteit en leidt bovendien tot lagere kosten. Kritiek op de gemeente richt zich voornamelijk op het plein bij het gemeentehuis: juist daar kan de gemeente een voorbeeldfunctie innemen ten aanzien van het openbaar groen, maar doet dit in de praktijk niet waardoor het plein onaantrekkelijk is geworden. Inwoners Het OCD legde panelleden, voor wie het thema openbare ruimte en groen op dit moment belangrijk is, vier stellingen voor. Het merendeel van deze panelleden vindt dat Papendrecht voldoende groen en parken heeft (62%), dat de openbare ruimte goed is onderhouden (56%) én dat de openbare ruimte schoon is (54%). Over de binnenstad zijn deze panelleden minder te spreken. Meer dan helft (55%) is het (zeer) oneens met de stelling dat Papendrecht een aantrekkelijke binnenstad heeft.

Een ombuigingscatalogus is een overzicht van mogelijke bezuinigingsmaatregelen waarmee overheden of instellingen financiële ruimte kunnen creëren, bijvoorbeeld om aan begrotingsdoelstellingen te voldoen. Het bevat per maatregel een inschatting van de financiële opbrengst, uitvoerbaarheid en mogelijke maatschappelijke gevolgen. 73

Figuur 3.11 Resultaten OCD openbare ruimte en groen

4.5 Onderwijs 4.5.1 Huidige situatie In Papendrecht zijn er verschillende scholen voor zowel basis- als voortgezet onderwijs74. Basisscholen in Papendrecht 1.

De Kameleon, speciaal basisonderwijs met 171 leerlingen (onder de koepel van Stichting Speciaal Onderwijs Drechtsteden)

De Knotwilg, openbaar basisonderwijs voor 271 leerlingen

Daltonschool De Leilinde, openbaar basisonderwijs op basis van Daltonprincipes, voor 175 leerlingen

De Viermaster, openbaar basisonderwijs voor 243 leerlingen.

OBS Anne Frank, openbaar basisonderwijs voor 197 leerlingen.

OBS ’t Kofschip, openbaar basisonderwijs voor 227 leerlingen.

IKC De Wielen, openbaar basisonderwijs voor 96 leerlingen (onder de koepel van Stichting Openbaar Primair Onderwijs Papendrecht-Sliedrecht)

IKC Beatrix, protestant-christelijk basisonderwijs voor 359 leerlingen.

Prins Constantijn, protestant-christelijk basisonderwijs voor 188 leerlingen.

10. Christelijk Kindcentrum Prins Floris, protestant-christelijk basisonderwijs voor 402 leerlingen. 11.

Oranje Nassau, protestant-christelijk basisonderwijs voor 206 leerlingen.

12. Augustinusschool, reformatorisch basisonderwijs voor 160 leerlingen. Totaal is er een capaciteit voor 2695 basisonderwijsleerlingen75. Middelbare scholen in Papendrecht 1.

Willem de Zwijger College (openbaar onderwijs voor VBO / MAVO / HAVO / VWO) heeft totaal 1124 leerlingen, waarvan er 609 uit Papendrecht zelf komen.

HAVO / VWO De Lage Waard (christelijk onderwijs HAVO / VWO) heeft totaal 1234 leerlingen, waarvan er 434 uit Papendrecht zelf komen.

VBO / MAVO De Lage Waard (christelijk onderwijs VBO / MAVO) heeft totaal 927 leerlingen, waarvan er 325 uit Papendrecht zelf komen.

Stedelijk Dalton Lyceum Papendrecht (openbaar onderwijs voor HAVO / VWO) heeft totaal 75 leerlingen, waarvan er 47 uit Papendrecht zelf komen.

Totaal is er een capaciteit voor 3360 leerlingen in het voorgezet onderwijs in Papendrecht76. Hiervan komen 1415 leerlingen (42%) uit Papendrecht zelf.

Via: https://scholenopdekaart.nl/ https://www.devogids.nl https://www.papendrecht.nl/Inwoners/Alle_onderwerpen/Onderwijs https://allecijfers.nl/onderwijskaart 75 Aantallen op basis van ingeschreven leerlingen via https://scholenopdekaart.nl 76 Aantallen via https://allecijfers.nl/middelbare-scholen-overzicht/papendrecht 74

Benutting van VO-scholen in de regio vanuit Papendrecht In totaal gaan er (ongeveer) 1855 Papendrechtse leerlingen naar het voorgezet onderwijs. Hiervan gaan er 1415 leerlingen (76%) naar scholen in Papendrecht zelf, en gaan ongeveer 440 Papendrechtse leerlingen (24%) naar scholen in de omliggende gemeenten, zoals het Johan de Witt-gymnasium in Dordrecht en het Griendencollege in Sliedrecht. Onderstaande tabel toont het overzicht van het aantal leerlingen woonachtig in de gemeente Papendrecht per gemeente waar deze leerlingen naar de middelbare school gaan. De leerlingaantallen gelden voor schooljaar 2024-2025. Gemeente

Aantal leerlingen

Papendrecht

1.415

Dordrecht

221

Sliedrecht

127

Rotterdam

Hardinxveld-Giessendam

Zwijndrecht

Gorinchem

Molenlanden

Arnhem

Breda

Den Haag

Tabel 3.1 Benutting VO-scholen in de regio vanuit Papendrecht

4.5.2 Beleidsdoelen en ambities Onderwijsachterstanden en voortijdige schoolverlaters Met het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (OAB) richt de gemeente zich op het verminderen en voorkomen van onderwijsachterstanden van kinderen vanaf 2,5 jaar tot het moment dat zij het basisonderwijs verlaten. Het onderwijsachterstandenbeleid raakt aan o.a. kinderopvangbeleid, passend onderwijs, jeugdhulp en de aanpak laaggeletterdheid. Door de synergie op te zoeken met de andere beleidssporen kan de inzet van zware jeugdhulp worden voorkomen. Het OAB start bij de samenwerking met de kinderopvang-, onderwijspartners en het consultatiebureau. Hierdoor wil de gemeente de onderwijsachterstanden bij kinderen voorkomen en verder verkleinen. In 2024 waren er 3085 kinderen77 (peuters en basisschoolleerlingen) in Papendrecht, waarvan 475 kinderen (15%) een hoog risico hebben op onderwijsachterstand78. De kernpunten van het gemeentelijke OAB beleid79 zijn dat de gemeente extra investeert in de voorschoolse periode (2,5-4 jaar), met gericht aanbod voor peuters met (risico op) een taalachterstand. Hierdoor stijgt

Deze aantallen worden modelmatig berekend door het CBS op basis van: 1) Opleidingsniveau van de ouders; 2) Herkomst; 3) Verblijfsduur van de moeder in Nederland; 4) Wel of niet in de schuldsanering; 5) Het gemiddelde opleidingsniveau van de moeders op school. 78 https://dashboards.cbs.nl/v5/onderwijsachterstanden/ 79 Beleidsnota Onderwijsachterstandenbeleid Gemeente Papendrecht 2021- 2024 77

de bijdrage vanuit het rijk naar de gemeente van €200.000 tot €616.000 in 2020. Deze toename is mede het gevolg

van

een

verandering

verdelingssystematiek

van

Rijksmiddelen

voor

onderwijsachterstanden. Om de juiste kinderen te bereiken in de leeftijd vanaf 2,5 jaar, is de doelgroep definitie uitgebreid: niet alleen op basis van taalachterstand, maar bijvoorbeeld ook (dreigende) ontwikkelingsachterstand. Op basis hiervan worden jaarlijks 45 kinderen geïndiceerd van de in totaal 325 kinderen die jaarlijks een consultatiebureau bezoeken. In totaal gaat het om 90 tot 100 kinderen tot 4 jaar die jaarlijks ondersteuning nodig hebben. Toch maken slechts 64% van de ouders gebruik van de mogelijkheid van voorschoolse educatie. De gemeente vergoedt de helft van de kosten van de voorschoolse educatie (VE). Ook worden de aanbieders tegemoet gekomen in de kosten voor het VE-aanbod. Vanaf 1 januari 2022 is er tevens een hbo-geschoolde pedagogisch beleidsmedewerker/coach in iedere VE-groep werkzaam. De gemeente ondersteunt ook dit financieel. De gemeente financiert tevens (tijdelijke) pilots en interventies in de basisschoolleeftijd, bijvoorbeeld extra taalondersteuning of schakelklassen (zoals de “Wereldklas” voor NT2-leerlingen). Op basis van CBS-cijfers van 202180 is er een daling zichtbaar van vroegtijdige schoolverlaters (als percentage van het totaal aantal leerlingen) van 4,4% in 2010 naar 2,3% in 2021, wat beneden het Nederlandse gemiddelde is (3%).

4.5.3 Beeld van belanghebbenden Gemeente Papendrecht Het voornaamste onderwerp dat rond onderwijs aan bod komt met deelnemers binnen de gemeente, is het huisvestingsvraagstuk van de VO-scholen, welk ten tijde van het onderzoek ter instemming bij de raad lag.81 Een deelnemer vraagt zich af waarom Papendrecht zelf VO-onderwijs wil realiseren, terwijl er veel ruimte is in bijvoorbeeld Dordrecht. Dit is in lijn met andere thema’s waar de gemeente de focus heeft om zaken zélf te realiseren en daarbij vaak niet over gemeentegrenzen heen kijkt. Daarentegen stelt dezelfde deelnemer dat de scholen in Papendrecht bekend staan in de regio om hun hoge kwaliteit. Regionale partners Regionale partners hebben tijdens de interviews geen uitspraken over onderwijs en scholen in Papendrecht gedaan. Externe belanghebbenden Partijen binnen gemeente Papendrecht, niet zijnde de gemeente, benadrukken juist het belang van VOonderwijs in Papendrecht. Papendrecht wordt omschreven als een echte onderwijsgemeente. Het voortgezet onderwijs wordt omschreven als één van de beste in de regio. Dit terwijl volgens deze belanghebbenden, de gemeente dit kenmerk op geen enkele manier uitdraagt.

80 81

https://zichtopwijken.nl/dashboard/60?region=NL00-GM0590 Inmiddels heeft de raad ingestemd met de nieuwe de onderwijshuisvesting ter waarde van €130 miljoen.

Daar staat tegenover dat voor vervolgonderwijs mensen vaak vertrekken uit de gemeente, naar Dordrecht, Breda, Tilburg, Rotterdam of Den Haag. Het blijkt lastig om deze inwoners terug naar Papendrecht te krijgen. Dit terwijl deze zelfde inwoners cruciaal zijn voor de bedrijven die in de gemeente zijn gevestigd en daarmee de economie, maar ook voor de noodzakelijke verjonging van de gemeente Papendrecht. De gemeente speelt volgens deelnemers geen actieve rol, en wordt zelfs passief genoemd, in het verbinden van onderwijs en werk. Bedrijven en onderwijsinstellingen zoeken zelf actief naar partnerschappen voor praktijkgerichte programma’s in de regio. Tot slot zien onderwijsinstellingen in de gemeente zélf nieuwe uitdagingen. De bredere maatschappelijke ontevredenheid en wantrouwen sijpelt door naar de scholen. Scholen komen steeds vaker terecht in diepgaande conflicten met ouders, welke oplopen tot rechtszaken en zelfs betrokkenheid van politie. De leiding van scholen bevindt zich steeds vaker in de positie dat zij medewerkers moeten ‘beschermen’ tegen mondige ouders. Zij zijn dan ook zoekende hoe dit kan worden gekeerd en welke rol de gemeente hierin zou kunnen spelen. Inwoners Het OCD legde panelleden, voor wie het thema onderwijs op dit moment belangrijk is 82, drie stellingen voor (50 respondenten).

Zeven op tien hiervan is het (zeer) eens met de stellingen dat Papendrecht voor ieder type leerling voldoende onderwijsaanbod heeft én scholen een vellige leeromgeving bieden. Over de stelling de gemeente ondersteunt voldoende bij- en naschoolse opvang heeft het grootste deel geen mening, namelijk 32 respondenten (54%).

Figuur 3.12 Resultaten OCD onderwijs

4.6 Mobiliteit 4.6.1 Huidige situatie Autoverkeer en wegennet Papendrecht is in principe goed bereikbaar via snelwegen en regionale wegen. Verkeersdrukte, met name op piekmomenten belemmert in de praktijk de bereikbaarheid. In 2023 vonden er 710 verkeersongevallen per 100.000 inwoners plaats in Papendrecht (het gemiddeld in Nederland ligt op 746 verkeersongevallen per 100.000 inwoners). Papendrecht volgt de algemene trend in Nederland, welk na de daling door de coronapandemie weer een stijging laat zien. In Papendrecht, gemiddeld over de afgelopen tien jaar, betreffen het in 86% ongevallen met alleen materiele schade, bij 15% van het totaal aantal ongevallen is ziekenhuisopname noodzakelijk en 0,4 van de ongevallen kent een dodelijke afloop.83 Papendrecht heeft per 1 januari 2024 15.950 personenauto’s, gemiddeld 1 per huishouden. Hiervan zijn 915 elektrisch (Batterij-elektrische voertuigen, BEV) en 556 hybride (plug-in hybride voertuigen, PHEV) en geregistreerd in Papendrecht.84 Papendrecht heeft momenteel 418 (semi)publieke laadpunten, maar door de elektrisering is de dekkingsgraad gedaald van 51% in 2020 naar 25% in 2025.85 De dekkingsgraad is het aantal elektrische auto’s dat gebruik kan maken van een openbare laadpaal binnen 250 meter. Openbaar vervoer In Papendrecht zijn verschillende vervoersmodaliteiten beschikbaar.

Het openbaar vervoer wordt openbaar aanbesteed door de Provincie. In deze concessieperiode verzorgt Qbuzz de verbindingen in de Drechtsteden, Molenlanden en Gorinchem. Dit doet Qbuzz met R-net treinen op de MerwedeLingelijn, 22 buslijnen en 6 buurtbussen.86 het busverkeer Papendrecht is goed bereikbaar met de bus als gekeken wordt naar het aantal haltes. Zie onderstaand figuur.

https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/mobiliteit https://klimaatmonitor.databank.nl/ 85 https://www.waarstaatjegemeente.nl 86 https://www.zuid-holland.nl/onderwerpen/verkeer-vervoer/openbaar-vervoer/drechtsteden-molenlandengorinchem-dmg/ 83

Figuur 3.13 Openbaarvervoer busverbindingen gemeente Papendrecht (Bron: Provincie Zuid-Holland87) Ook is Papendrecht bereikbaar met de waterbus (verzorgt door Waterbus), welk verbindingen verzorgt

van

Tegelijkertijd

Sliedrecht tot heeft

aan

Papendrecht

Rotterdam. geen

eigen

treinstation. De dichtstbijzijnde mogelijkheden liggen in Dordrecht en Sliedrecht.

Figuur 3.13 Waterbus verbinding Papendrecht (Bron: Waterbus88) De VNG-burgerpeiling uit 2018 geeft aan dat 71% van de inwoners uit Papendrecht tevreden is over het openbaar vervoer in de nabijheid. Dit ten opzichte van 59% van de rest van Nederland. 89 Maar de bereikbaarheid is een kwetsbare factor voor de aantrekkelijkheid van de leefomgeving, zeker voor het

https://www.arcgis.com/apps/mapviewer/index.html?url=https://geoservices.zuidholland.nl/arcgis/rest/services/Verkeer/Verkeer_mobiliteit_OV/MapServer&source=sd 88 https://www.waterbus.nl/lijnen 89 https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/burgerpeiling 87

aantrekken van hoger opgeleiden.90 De verbindingen met omliggende steden zijn in Papendrecht met name belangrijk voor forenzen en scholieren. De efficiëntie en frequentie van bussen en waterbussen spelen een rol bij de toegankelijkheid. In de randen van de dag is Papendrecht slechter bereikbaar. Maar het gebruik van openbaar vervoer wordt ook sterk bepaald door de kwaliteit van het voor- en natransport. Er is daarom ook behoefte aan betere aansluitingen en snellere verbindingen. Fietsverkeer en voetgangers Elke twee jaar inventariseert de Fietsersbond de inrichting en kwaliteit van de fietspaden in elke gemeente. Papendrecht scoort een 3,4 op een schaal van 1 (zeer slecht) tot 5 (uitstekend), maar laat over de jaren geen verbeteringen zien. 91

Figuur 3.14 Fietsstadscore (bron Fietsersbond)

4.6.2 Beleidsdoelen en ambities Mobiliteitsplan Papendrecht 2035 Het Mobiliteitsplan Papendrecht 203592 biedt een visie en strategie voor een duurzame, veilige en toegankelijke mobiliteit in Papendrecht. Het plan sluit aan op de Omgevingsvisie en richt zich op een mobiliteitstransitie, waarbij de nadruk ligt op actieve vervoerswijzen (lopen en fietsen) en efficiënter autogebruik. Het plan is gebaseerd op drie hoofdpijlers: -

Zorgeloze mobiliteit: toegankelijk en inclusief voor iedereen.

Leefbaarheid en groen: meer ruimte voor groen en duurzame mobiliteit.

Veilig bereikbare stad: aandacht voor verkeersveiligheid en doorstroming.

Het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service, Privéauto) vormt de basis. Dit betekent dat voetgangers en fietsers voorrang krijgen in het mobiliteitsbeleid, gevolgd door openbaar vervoer en deelmobiliteit, en pas als laatste de privéauto. Per modaliteit zijn er verschillende wensbeelden: Lopen (‘Stappen’) -

Voetgangers krijgen prioriteit in het centrum en woonwijken.

Verbetering van oversteeklocaties en wandelroutes, vooral naar scholen, OV-haltes en winkelcentra.

Meer ruimte voor voetgangers door aangepaste inrichting van wegen.

Fietsen (‘Trappen’)

Rekenkamercommissie Papendrecht, Economisch beleid en perspectief gemeente Papendrecht, 2018, p.10 www.waarstaatjegemeente.nl 92 Wijnen J. en B. Louwers, 2023. Mobiliteitsplan Papendrecht 2035 Papendrecht vitaler, verkeersveiliger en bereikbaar. Accent adviseurs. 90 91

Investeringen in veilige fietsroutes, snelfietspaden en fietsstraten.

Verbeterde fietsverbindingen met omliggende regio’s (o.a. F15 snelfietsroute naar Rotterdam).

Meer en betere fietsenstallingen bij OV-haltes, winkelcentra en bedrijventerreinen.

Openbaar Vervoer (OV) -

Uitbreiding en verbetering van de R-netverbindingen en Waterbus.

Verbeterde frequentie en dekking van het lokale en regionale OV, inclusief avond- en weekenddiensten.

Betere overstapmogelijkheden en integratie van OV met de fiets en deelmobiliteit.

Mobility as a Service (MaaS) en deelmobiliteit -

Opzetten van een netwerk van mobiliteitshubs voor OV, deelfietsen en deelauto’s.

Stimulering van elektrische deelmobiliteit, zoals elektrische fietsen en auto’s.

Verbetering van multimodale reisopties via digitale platforms.

Privéauto en parkeren -

Afwaardering van wegen: meer 30 km/u-zones om autoverkeer te ontmoedigen en veiligheid te verhogen.

Herziening van het parkeerbeleid, met een focus op minder parkeerdruk en meer ruimte voor andere vervoersvormen.

Elektrificatie van vervoer, met uitbreiding van de laadinfrastructuur.

Verkeersveiligheid -

Inzet op Duurzaam Veilig Wegverkeer, met een herinrichting van wegen en kruispunten.

Risico-gestuurde aanpak op basis van ongevallengegevens en meldingen.

Educatie en campagnes voor veilig rijgedrag, met extra aandacht voor fietsers en scholieren.

Uitvoeringsprogramma en maatregelen -

Verbetering voet- en fietspaden: aanleg en onderhoud van veilige infrastructuur.

Onderzoek en monitoring: regelmatige evaluatie van verkeersstromen en mobiliteitsbehoeften.

Samenwerking met regio: aansluiting bij provinciale en landelijke mobiliteitsplannen, zoals de A15verkenning en OV-concessies.

Het Mobiliteitsplan 2035 zet in op een fundamentele verandering in mobiliteit, waarbij actieve en duurzame vervoerswijzen voorrang krijgen. Door een samenhangende aanpak wordt gewerkt aan een leefbare, veilige en bereikbare gemeente die aansluit bij de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit. Integrale Laadvisie Papendrecht De Integrale Laadvisie Papendrecht93 beschrijft de strategie van de gemeente Papendrecht voor de uitrol van een toegankelijke, betaalbare en duurzame laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. De visie is opgesteld als onderdeel van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) en sluit aan bij nationale klimaatdoelen en het Schone Lucht Akkoord. Er wordt ingezet op private, semipublieke en publieke laadpunten, afhankelijk van de doelgroep en het type voertuig. Laadpunten worden strategisch geplaatst zoals op toeristische trekpleisters en bedrijventerreinen. Momenteel zijn er 150 publieke laadpunten (75

Gemeente Papendrecht, 2022. Integrale laadvisie gemeente Papendrecht.

laadpalen). In 2025 zijn er naar verwachting 300 laadpunten nodig, oplopend naar 875 laadpunten in 2030. Laden in de openbare ruimte legt een beslag op schaarse ruimte, privaat opladen (thuis of op bedrijventerreinen) wordt gestimuleerd. De gemeente kiest voor het vergunningenmodel, waarbij meerdere exploitanten laadpunten kunnen plaatsen en beheren. De gemeente werkt hierin samen met netbeheerder Stedin, marktpartijen en regio Zuidwest Nederland. Slim laden en lokale opwekking (zonne-energie) worden onderzocht om netverzwaring te beperken. Collegeprogramma 2022-2026 van Papendrecht Het Collegeprogramma 2022-2026 van Papendrecht94 bevat diverse standpunten en beleidsdoelstellingen over mobiliteit en bereikbaarheid, met nadruk op verkeersveiligheid, duurzame mobiliteit, en betere alternatieven voor de auto: Algemene visie op mobiliteit -

De gemeente wil mobiliteit en verkeersveiligheid verbeteren, waarbij de auto minder ruimte krijgt en voetgangers en fietsers prioriteit krijgen.

Duurzaam vervoer wordt gestimuleerd, en de afhankelijkheid van de auto moet verminderen.

De gemeente werkt aan een nieuw Mobiliteitsplan, waarbij inwoners en ondernemers zijn geraadpleegd via een enquête en bewonersbijeenkomsten.

Fietsers en wandelaars -

Fietsers en voetgangers krijgen meer ruimte in de openbare ruimte.

Het gemeentebeleid verschuift naar het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service, Privéauto).

Nieuwe fietsroutes en verbeterde infrastructuur voor fietsers en wandelaars worden ontwikkeld.

Veilige fiets- en wandelroutes naar scholen zijn een aandachtspunt.

De gemeente stelt een lokale fietsagenda op, waarin wordt vastgelegd hoe de fietsinfrastructuur wordt verbeterd.

Openbaar vervoer -

Behoud en verbetering van het OV-netwerk is een belangrijke doelstelling, maar de gemeente is afhankelijk van de provincie en vervoerders.

Er wordt onderzocht of gratis openbaar vervoer voor 66+ inwoners mogelijk is.

De gemeente wil betere overstapmogelijkheden en verbindingen realiseren binnen de regio.

Waterbus en R-net spelen een rol in het verbeteren van de bereikbaarheid.

Autoverkeer en parkeren -

Verkeersveiligheid is een speerpunt, met maatregelen zoals het verlagen van maximumsnelheden en de herinrichting van wegen.

Minder ruimte voor auto’s in het straatbeeld en meer 30 km/u-zones.

Parkeerbeleid wordt geactualiseerd met de vraag of iedereen nog direct voor de deur moet kunnen parkeren.

Elektrisch rijden wordt gestimuleerd, en de gemeente werkt aan de uitbreiding van laadpalen.

Mobiliteit en duurzaamheid

Gemeente Papendrecht, 2023. Collegeprogramma: Samen maken we Papendrecht, 2022-2026. PAB, VVD, CDA, ChristenUnie, SGP. 94

De gemeente stimuleert deelauto’s, elektrische fietsen en deelmobiliteit.

Hubs en P+R-locaties worden onderzocht als knooppunten voor deelmobiliteit en openbaar vervoer.

Er wordt gewerkt aan een nieuwe mobiliteitsstrategie waarbij auto’s minder voorrang krijgen en duurzame alternatieven worden gepromoot.

Maatregelen en investeringen -

Er wordt €2,5 miljoen geïnvesteerd in uitvoering van het mobiliteitsplan en verkeersveiligheid.

€40.000 wordt gereserveerd voor verkeerskundig onderzoek en regionale verkeersstromen.

De fietsinfrastructuur en voetgangersvoorzieningen krijgen prioriteit in de herinrichting van de openbare ruimte.

Papendrecht kiest hiermee voor een duurzame, veilige en toekomstgerichte mobiliteitsstrategie waarbij de fiets en het OV worden gestimuleerd, de auto minder ruimte krijgt, en er wordt geïnvesteerd in verkeersveiligheid en elektrische mobiliteit. Uitvoeringsprogramma Groeiagenda 2030 Het

Uitvoeringsprogramma

Groeiagenda

203095

beschrijft

hoe

Drechtsteden-regio,

inclusief

Papendrecht, werkt aan een duurzamer, beter bereikbaar en efficiënter mobiliteitsnetwerk. De belangrijkste speerpunten met betrekking tot mobiliteit, bereikbaarheid, openbaar vervoer en fietsers/wandelaars zijn als volgt: Algemene mobiliteitsdoelstellingen -

De regio Drechtsteden, inclusief Papendrecht, streeft naar minder autogebruik en meer duurzame alternatieven zoals OV, fiets en lopen.

Er wordt gewerkt met het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service, Privéauto), waarbij voetgangers en fietsers prioriteit krijgen.

Er is een sterke samenhang tussen mobiliteit en woningbouw: nieuwe woongebieden worden ontwikkeld nabij OV-knooppunten.

Bereikbaarheid en verkeersstromen -

Papendrecht heeft last van verkeersdrukte, vooral op hoofdwegen en rond de bruggen naar Dordrecht en Sliedrecht.

Aandacht voor doorstroming op de A15, A16 en N3, om files te verminderen en logistieke knelpunten op te lossen.

Bedrijvenaanpak “Samen Bereikbaar” moet bedrijven stimuleren om werknemers alternatieven voor de auto te bieden.

Meer OV-hubs en verbeterde overstapmogelijkheden om de bereikbaarheid van Papendrecht en de regio te versterken.

Openbaar vervoer -

De Waterbus wordt beter gepositioneerd als vervoersmiddel tussen Papendrecht, Dordrecht en Rotterdam. Er wordt gewerkt aan meer zichtbaarheid van de waterbushaltes en aansluiting op deelmobiliteit.

Smart Delta Drechtsteden, 2022. Groeiagenda 2030: Uitvoeringsprogramma 2023.

Investeringen in de MerwedeLingelijn (regionale treinverbinding) en lobby voor betere aansluiting op de Oude Lijn (Dordrecht-Leiden).

Onderzoek naar gratis OV voor ouderen en mensen met een laag inkomen in Papendrecht en andere Drechtstedengemeenten.

Fietsers en wandelaars -

Meer en betere fietsinfrastructuur, zoals bredere fietspaden en veilige fietsverbindingen binnen en buiten Papendrecht.

Verbeterde fietsverbindingen naar OV-knooppunten (zoals stations in Dordrecht en Sliedrecht).

Fiets en OV combineren door extra fietsenstallingen bij hubs en stations.

Voetgangers krijgen meer ruimte in het centrum en woonwijken van Papendrecht.

Duurzame en slimme mobiliteit -

Uitbreiding van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen, met meer laadpalen in Papendrecht en omliggende gemeenten.

Ondersteuning voor deelauto’s, deelfietsen en innovatieve mobiliteitsoplossingen om privéautobezit te verminderen.

Duurzame stadslogistiek: emissievrije bezorgdiensten en vrachtverkeer beperken in woonwijken.

Samenwerking en financiering -

Papendrecht werkt samen met andere Drechtstedengemeenten en de provincie Zuid-Holland om mobiliteitsplannen te realiseren.

Subsidies en investeringen van Rijk, provincie en EU worden actief benut om mobiliteitsprojecten te financieren.

Het mobiliteitsbeleid in Papendrecht richt zich in conclusie op minder autogebruik, beter openbaar vervoer en meer ruimte voor fietsers en voetgangers. Er wordt ingezet op verbeterde OV-verbindingen, slimme mobiliteitsoplossingen en duurzame infrastructuur, met als doel een veiligere, bereikbare en duurzamere leefomgeving voor de inwoners van Papendrecht.

4.6.3 Beeld van belanghebbenden Gemeente Papendrecht Deelnemers namens de gemeente Papendrecht geven alleen aan dat het OV onvoldoende is voor de gemeente. Verder benoemen deelnemers van de gemeente het onderwerp niet. Regionale partners Hier sluiten de regionale partners zich bij aan. Bovendien stellen zij dat de stad-landverbinding ook voor fietsverbindingen een zaak is: de gemeente pakt de recreatiemogelijkheden volgens hen momenteel onvoldoende aan. Gemeente Papendrecht wekt volgens sommige regionale partners de indruk dat parkeren en welstand belangrijker zijn dan milieu, duurzaamheid, groen en recreatiemogelijkheden. Externe belanghebbenden Partners in de gemeente, niet zijnde de gemeente, sluiten zich aan bij de stelling dat het OV ‘hopeloos’ is verouderd. Behalve een aansluiting op een trein, ontbreken ook fatsoenlijke busverbindingen naar kritische locaties zoals bedrijventerreinen. Het alternatief, de privéauto, is momenteel voor veel mensen een (veel) snellere optie om zowel binnen de gemeente als buiten de gemeente op bepaalde locaties te komen. Verenigingen en stichtingen ervaren dezelfde problemen met het vervoer van vrijwilligers.

Inwoners Het OCD legde panelleden, voor wie het thema bereikbaarheid op dit moment belangrijk is, drie stellingen voor. Acht op de tien leden (82%) vindt dat Papendrecht via de weg goed bereikbaar is. Zeven op de tien panelleden (69%) is het (zeer) eens met de stelling dat fietsen en wandelen in Papendrecht prettig is.

Figuur 3.15 Resultaten OCD Mobiliteit

4.7 Economie en werkgelegenheid 4.7.1 Huidige situatie De gemeente Papendrecht vervult een belangrijke werkgelegenheidsfunctie voor inwoners uit de Drechtsteden. Dit is mede te danken aan het feit dat er in de gemeente diverse internationaal opererende bedrijven zijn gevestigd.96 Mede hierdoor voorziet de gemeente Papendrecht in zo’n 11,3% van de totale werkgelegenheid in de regio Drechtsteden.97 Kenmerkend voor de lokale economische structuur

van

aanwezigheid

Papendrecht van

een

groot

aantal

werkgevers in de bouw en industrie met relatief veel ‘stuwende bedrijvigheid’.98 Dit is terug te zien in de cijfers: de industrie is (zeer) sterk vertegenwoordigd in de lokale

werkgelegenheid.99

voorzien

deze

stuwende

Daarnaast industriële

bedrijven in indirecte werkgelegenheid.

Figuur 3.16 Aandeel banen per sector (2023) De gemeente Papendrecht beschikt over 7 bedrijvenlocaties.100 De ruimte voor nieuwe bedrijventerreinen is beperkt. De plancapaciteit bedraagt 0,9 hectare.101 Desalniettemin is er op regionaal niveau sprake van voldoende plancapaciteit om aan de totale ruimtevraag tot 2035 te kunnen voldoen. De verwachting is dat de vraag na 2035 afvlakt.102 In het kader van een eerder uitgevoerd rekenkameronderzoek zijn daarbij de lokale economische ‘sterkten en zwakten’ van de gemeente Papendrecht in beeld gebracht. Deze kwamen op het volgende neer:

Rekenkamercommissie Papendrecht, Economisch beleid en perspectief gemeente Papendrecht, 2018 Rekenkamercommissie Papendrecht, Economisch beleid en perspectief gemeente Papendrecht, 2018 98 Hiermee wordt bedoeld: bedrijven die niet aan de plaatselijke markt zijn gebonden. 99 CBS, Arbeidsdeelname, via waarstaatjegemeente.nl 100 Land van Matena, Molenvliet, Nieuwland, Noordhoek, Oosteind/Ketelweg, Slobbengors en Witte Brug. 101 Rekenkamercommissie Papendrecht, Economisch beleid en perspectief gemeente Papendrecht, 2018, p.50 102 Rekenkamercommissie Papendrecht, Economisch beleid en perspectief gemeente Papendrecht, 2018 96 97

Sterkten •

Relatief veel ondernemingen en minder

Zwakten •

ZZP’ers.

Dalende bevolkingsprognose met toenemende grijze druk.

•

Veel snelgroeiende bedrijven.

•

BGP lager dan landelijk gemiddelde.

•

Stuwende bedrijvigheid met internationaal

•

Weinig uitbreidingsruimte in

aanzien.

bedrijventerreinen en geen ruimte voor

•

Sterke maritieme spelers.

nieuwe bedrijventerreinen.

•

Laag werkloosheidscijfer.

•

Goede (bestuurlijke) positie binnen de regionale samenwerking.

•

Woongemeente met een weinig onderscheidend woonklimaat.

•

Bereikbaarheid.

Tabel 3.2 SWOT-analyse lokale economie Papendrecht (Rekenkamercommissie, 2018)

Daarbij is de economische structuur in Papendrecht kwetsbaar, aangezien er een sterke afhankelijkheid is van drie ondernemingen (Fokker, Boskalis en IV Groep).103 Daarbij is het de vraag of alle in Papendrecht gevestigde ondernemingen in de transitie naar een duurzame economie het hoofd boven water kunnen houden.104 Regionale binding Papendrecht kent een sterke sociaaleconomische verwevenheid met de omliggende regio, in het bijzonder met de Drechtsteden en Rotterdam. Het merendeel van de werkende inwoners (70%) vindt werk buiten de gemeentegrenzen. Tegelijkertijd biedt Papendrecht zelf ook banen aan inwoners uit de Drechtsteden, met name dankzij grote werkgevers zoals Boskalis en Fokker. In vergelijking met andere gemeenten in de regio heeft Papendrecht niet direct een concurrerend economisch profiel. De gemeente heeft vooral een woonfunctie en is minder concurrerend als vestigingslocatie voor bedrijven. Dit hangt samen met het feit dat de bedrijventerreinen reeds vol zitten, en de beroepsbevolking krimpt.105 Op het niveau van de Drechtsteden zijn er forse uitdagingen. Zo blijft de economische groei achter ten opzichte van de rest van Nederland, is er relatief hoge werkloosheid en verlaten hoogopgeleiden jongeren de regio door gebrek aan aantrekkelijke woningen en werk.

Ook is er sprake van filedruk en slechte verbindingen met omliggende steden.106 Uitdagingen op een rij In een eerder opgesteld rapport over de lokale economie van Papendrecht wordt een aantal uitdagingen omschreven107. Er is sprake van sterke afhankelijkheid van de regio in termen van:

Bestuursakkoord 2022-2026 Bestuursakkoord 2022-2026 105 Rekenkamercommissie Papendrecht, Economisch beleid en perspectief gemeente Papendrecht, 2018 106 Drechtsteden, Groeiagenda 2030, 2018 107 Rekenkamercommissie Papendrecht, Economisch beleid en perspectief gemeente Papendrecht, 2018 103

104

Kennisontwikkeling voor de maritieme sector en het bevorderen van de match onderwijs – arbeidsmarkt. Papendrecht voorziet zelf niet of nauwelijks in wetenschappelijk- of beroepsonderwijs. De uitzondering is de MBO 3 opleiding van Fokker.

Het realiseren van voldoende woonruimte voor (potentieel) personeel aangezien hier beperkte ruimte voor is binnen de gemeentegrenzen van Papendrecht;

Het faciliteren van groei in bedrijvigheid, aangezien hier beperkte ruimte voor is binnen de gemeentegrenzen van Papendrecht. Regionaal is er wel voldoende ruimte108;

Het organiseren van lobbykracht richting hogere overheden.

De gemeente Papendrecht kent lokale uitdagingen op het gebied van: -

Ruimtelijke inpassing van bedrijvigheid en het voorzien in ruimte voor uitbreiding (herstructurering, transformatie, beschikbaar houden van ruimte voor uitbreiding ‘dragers’);

Het aantrekkelijk houden van Papendrecht als woongemeente, door goede voorzieningen en een aantrekkelijke woonomgeving;

Het vervullen van de schakelfunctie tussen de lokale uitdagingen en ambities en het regionale niveau.

4.7.2 Beleidsdoelen en ambities De beleidsdoelen zijn onder te verdelen in regionale en lokale beleidsdoelen. Regionale beleidsdoelen Onderdeel van de Groeiagenda 2030 is de ambitie om in 2030 regionaal 30.000 extra banen te creëren, voornamelijk in de maritieme sector, logistiek, ICT, zakelijke diensteverlening en de zorg. Ook is een doel om economische hotspots te creëren, met samenwerkingsverbanden tussen bedrijven, onderwijs en overheid. Daarbij is meer hoger onderwijs en een betere aansluiting op de arbeidsmarkt een belangrijk doel. Om hoger opgeleiden aan te trekken en te behouden moet voorzien worden in een aantrekkelijk woon- en werkklimaat.109 Lokale beleidsdoelen Uitgangspunt voor de gemeente Papendrecht is dat de gemeente geen fysieke ruimte heeft om structureel areaal bedrijventerrein aan de bestaande voorraad toe te voegen. Daarom richt de gemeente zich op het duurzaam blijven benutten van de bestaande terreinen. Dit doet de gemeente door het zoveel mogelijk wegnemen van belemmeringen in bestemmingsplannen, milieucategorieën en qua bereikbaarheid.110 Door middel van een gestructureerd en frequent overleg met het bedrijfsleven wil de gemeente borgen dat het economisch beleid doelmatig is. 111

Daarbij is er een ambitie om een bedrijfsterreinenstrategie te

ontwikkelen. Onderdeel hiervan is een analyse of ieder bedrijf nog op de juiste plek zit. 112

Rekenkamercommissie Papendrecht, Economisch beleid en perspectief gemeente Papendrecht, 2018 Drechtsteden, Uitvoeringsprogramma Groeiagenda 2030, 2023 110 Gemeente Papendrecht, Structuurvisie Papendrecht 2020, 2020 111 Gemeente Papendrecht, Structuurvisie Papendrecht 2020, 2020 112 Bestuursakkoord 2022-2026 108 109

Om het centrum op langere termijn aantrekkelijk te houden is een gebiedsvisie Centrum opgesteld. 113 Dit ook in het kader van een (beperkte) toename van de leegstand in het centrum.

4.7.3 Beeld van belanghebbenden Gemeente Papendrecht Gemeente Papendrecht roemt haar maakindustrie als topwerkgever in de regio. De gemeente stelt deze grote werkgevers nodig te hebben, welke als trekpleister voor de gemeente werken. Daarentegen staat Papendrecht niet bekend om hoogwaardig bedrijfsleven of werkgeverschap. Ook voor gemeente Papendrecht zelf als werkgever geldt dat maar 15% van de werknemers uit de gemeente zelf komt. Dit laat zien hoe complex de woningbouwopgaven met de werkgelegenheid te combineren zijn in de gemeente. Goed werkgeverschap vraagt ook voldoende huisvesting. Externe belanghebbenden Papendrecht wordt door de respondenten, niet zijnde de gemeente, niet omschreven als proactieve gemeente wanneer het gaat om het verbeteren van het vestigingsklimaat van bedrijven. Een concreet voorbeeld hiervan is de huisvesting van tijdelijke arbeidskrachten: waar andere gemeenten, zoals Eindhoven met ASML, creatieve oplossingen toepassen, houdt Papendrecht vast aan een conservatieve benadering. Ook een eerder gedane oproep aan de Rijksoverheid voor het verbeteren van het vestigingsklimaat in Nederland werd niet ondertekend door Papendrecht. De industriële sector in Papendrecht, met bedrijven als Fokker, staat voor grote uitdagingen. Geopolitieke ontwikkelingen en de hoge kostenstructuur in West-Europa maken het moeilijk om maakbedrijven te behouden.

Dit roept vragen op over de rol van de gemeente: hoe kan Papendrecht deze bedrijven ondersteunen en welke strategische keuzes maakt het gemeentebestuur in dit kader? Bestuurlijk lef is noodzakelijk om deze vraagstukken aan te pakken, zeker gezien de neiging binnen de gemeenteraad om zich sterker op lokale thema’s te richten. Regionale partners Een belangrijke oorzaak voor de passieve houding van Papendrecht zien respondenten in de beperkte schaalgrootte van de gemeentelijke organisatie. Als kleine gemeente trekt Papendrecht ambtenaren aan met een bepaald kennisniveau. Het ontbreekt daarbij soms aan strategische denkkracht die grote gemeenten zich wel kan veroorloven. Dit uit zich onder meer in het gebrek aan visie en beleid op complexe economische vraagstukken. Waar een grotere gemeente als Dordrecht beschikt over ambtenaren met strategische denkkracht, ontbreekt het in Papendrecht aan personeel dat zich kan onderscheiden op thema’s zoals regionale economische ontwikkeling en het aantrekken van nieuwe bedrijven. De beperkte capaciteit en kennis binnen de gemeente maken het moeilijk om zelfstandig richting te geven aan het economisch beleid.

113

Bestuursakkoord 2022-2026

Gelet op de beperkte slagkracht van Papendrecht lijkt intensievere samenwerking met Dordrecht noodzakelijk. Door op regionaal niveau de krachten te bundelen, kan Papendrecht profiteren van de expertise en capaciteit van Dordrecht. Dit vraagt echter om bestuurlijk lef en een duidelijke visie op regionale samenwerking. Het opzetten van regioteams met ambtenaren uit verschillende gemeenten zou een manier kunnen zijn om deze samenwerking concreet vorm te geven en gezamenlijk economische vraagstukken aan te pakken. Vanwege de beperkte schaal zien respondenten het niet als realistisch dat Papendrecht zelfstandig een effectief economisch beleid voert. De gemeente komt niet aan tafel bij ministeries en mist de invloed om zelfstandig haar economische belangen te behartigen. Daarom ligt het voor de hand om op regionaal niveau intensiever samen te werken. Dit vraagt om een heldere strategische visie van het gemeentebestuur: wat wil Papendrecht met haar lokale economie bereiken en welke regionale partnerschappen zijn hiervoor noodzakelijk? Een belangrijk knelpunt voor de economische ontwikkeling is het tekort aan betaalbare woningen voor starters en werknemers met een modaal inkomen. De woningbouw richt zich voornamelijk op het hogere segment, terwijl er juist behoefte is aan betaalbare huisvesting voor werknemers van bedrijven zoals Fokker of Boskalis.

Het ontbreken van voldoende betaalbare woningen kan op termijn een negatieve invloed hebben op het vestigingsklimaat en de concurrentiepositie van Papendrecht. Een laatste uitdaging ligt in de perceptie van de industrie onder de inwoners en binnen de gemeenteraad. Er is sprake van een spanningsveld tussen de economische voordelen die grote industriële werkgevers bieden en de lokale bezwaren ten aanzien van milieu en leefbaarheid. Daarnaast liggen industriële activiteiten soms moeilijk vanwege geluidsoverlast en het gebruik van chemicaliën. Het is daarom van groot belang dat de gemeente duidelijker communiceert over de economische meerwaarde van de industrie voor de lokale gemeenschap. Het creëren van draagvlak onder inwoners is essentieel om een toekomstbestendig economisch beleid te kunnen voeren. Inwoners Het OCD legde panelleden, voor wie het thema economie, bedrijfsleven en werkgelegenheid op dit moment belangrijk is, drie stellingen voor: dit betreft 46 respondenten. Een deel heeft geen mening over de stellingen: dit betekent dat de vermelde percentages zijn gebaseerd op 36, 35 en 35 respondenten (ongewogen). Twee derde (65%) van deze respondenten, vindt dat Papendrecht voldoende werkgelegenheid voor haar inwoners biedt.

Met de stellingen ‘Papendrecht is een ondernemers vriendelijke stad’ én ‘de gemeente ondersteunt ondernemers en bedrijven goed’, is vier op de tien respondenten het (zeer) oneens.

Figuur 3.17 Resultaten OCD economie en werkgelegenheid

4.8 Openbare orde en veiligheid 4.8.1 Huidige situatie Het beleid op het gebied van openbare orde en veiligheid is voornamelijk gevat in het Integraal Veiligheidsplan (IVP). Deze is in 2023 vastgesteld. Onderdeel van dit plan is een beschrijving van de feitelijk situatie en een beschrijving van de voornaamste beleidsdoelen die de gemeente op dit beleidsterrein nastreeft. Voor het opstellen van het veiligheidsbeleid heeft de gemeente Papendrecht een analyse uitgevoerd op basis van cijfers, gesprekken met veiligheidspartners en een enquête onder inwoners. De belangrijkste thema’s binnen dit onderzoek zijn: -

Veilige woon- en leefomgeving;

Bedrijvigheid en veiligheid;

Jeugd en veiligheid;

Fysieke veiligheid;

Integriteit en veiligheid.

Veilige woon- en leefomgeving Inwoners waarderen de veiligheid in hun buurt met een 7,5, maar maken zich zorgen over verkeersveiligheid, overlast door jeugd, vandalisme en de verwerking van gevaarlijke stoffen. Politiecijfers tonen een daling van het aantal misdrijven, terwijl huiselijk geweld en kindermishandeling juist toenemen. Het aantal meldingen over verwarde personen stijgt, vooral in kwetsbare wijken. De inzet van de wijk-GGD lijkt hierin een belangrijke schakel. Daarnaast leidt bezuiniging op onderhoud van de openbare ruimte tot een verslechterd straatbeeld, wat het gevoel van onveiligheid vergroot. Bedrijvigheid en veiligheid Criminaliteit in winkelgebieden, bedrijventerreinen en de horeca blijft beperkt. Winkeldiefstal en bedrijfsinbraken zijn laag. Uitdaging blijft daarbij dat het fenomeen ‘ondermijning’ moeizaam in kaart is te brengen. Sinds de coronamaatregelen zijn opgeheven, is er een stijging in meldingen over drank- en drugsoverlast bij horecagelegenheden. Jeugd en veiligheid Jeugdoverlast is de afgelopen jaren afgenomen, behalve tijdens de coronaperiode. Onderzoek wijst uit dat sommige jongeren in kwetsbare netwerken een verhoogd risico lopen om in criminaliteit te belanden, wat de zorgen over drugsgebruik en ronseling vergroot. Fysieke veiligheid Verkeersveiligheid is een van de grootste zorgen van inwoners.

Hard rijden en verkeersonveilige situaties worden vaak gemeld. Daarnaast bestaat er bezorgdheid over de aanwezigheid en verwerking van gevaarlijke stoffen, mede door de nabijheid van industriële bedrijven en transportwegen. De gemeente hanteert strikte richtlijnen om risico’s te beperken. Integriteit en veiligheid Binnen dit veiligheidsveld spelen thema’s zoals polarisatie, radicalisering, de bescherming van publieke taken, ondermijning en digitale veiligheid. Op dit moment zijn er geen concrete signalen van polarisatie of

radicalisering

Papendrecht,

maar

maatschappelijke

onvrede

over

onderwerpen

zoals

coronamaatregelen en stijgende kosten is duidelijk aanwezig. Dit benadrukt het belang van een goede communicatie en betrokkenheid van de gemeente bij haar inwoners. Een groeiend aandachtspunt is digitale veiligheid. De gemeente ziet een toename van digitale criminaliteit en online aangewakkerde onrust. Hoewel de aanpak van digitale criminaliteit grotendeels een landelijke verantwoordelijkheid is, speelt de gemeente een rol in het beschermen van eigen systemen en het voorlichten van inwoners en ondernemers. Ondermijning blijft een structurele uitdaging. Papendrecht is aantrekkelijk voor criminele netwerken door de goede infrastructuur en afgelegen bedrijventerreinen. Daarnaast zijn er kwetsbare jongeren die geronseld kunnen worden voor criminele activiteiten. De politie-eenheid Rotterdam heeft de aanpak van ondermijning als speerpunt benoemd, en ook Papendrecht zet hier actief op in.114

4.8.2 Beleidsdoelen en ambities Als overkoepelend doel heeft de gemeente Papendrecht dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in de gemeente. Daarvoor zet de gemeente in op een daling van de criminaliteits- en overlastcijfers en een hoger rapportcijfer voor het veiligheidsgevoel onder onze inwoners. Preventie van overlast en onveiligheid staat daarbij voorop. Dit vertaalt zich in de volgende prioriteiten: Verkeersveiligheid Veel inwoners van Papendrecht maken zich zorgen over verkeersveiligheid. Beleidsdoel is om knelpunten op het gebied van verkeersveiligheid aan te pakken en het gevoel van verkeersveiligheid te vergroten. Zie ook het betreffende hoofdstuk over mobiliteit. Integrale wijkaanpak In bepaalde wijken of delen van Papendrecht komen meerdere factoren samen die bijdragen aan gevoelens van onveiligheid en onbehagen. Deze gebieden vragen om extra aandacht om de vaak complexe en veelzijdige problematiek structureel aan te pakken. Een integrale en langdurige wijkaanpak is hierbij essentieel. Doelstelling is dat inwoners in 2026 positiever gestemd zijn over hun woon- en leefomgeving ten opzichte van 2021. Ondermijning Ondermijning is voor de gemeente Papendrecht een prioriteit in het lokale beleid. Dit mede omdat Papendrecht een relatief groot aantal jongere inwoners heeft die risico lopen om in de (drugs-)criminaliteit terecht te komen.

Doelstelling daarbij is dat de gemeente goed is uitgerust om ondermijnende criminaliteit aan te pakken door zowel reactieve, preventieve als proactieve maatregelen te nemen. De focus moet daarbij verschuiven van een reactieve naar een proactieve benadering.

114

Integraal Veiligheidsplan Papendrecht, 2022

4.8.3 Beeld van belanghebbenden Gemeente Papendrecht Binnen gemeente Papendrecht zijn het vooral de relatief hoge cijfers voor huiselijk geweld, kindermishandeling en femicide die worden benoemd. Het blijkt voor de gemeente lastig om de oorzaak hiervan te duiden. Wel is de gemeente Papendrecht bezig om dit te onderzoeken. Het staat hoog op de prioriteitenlijst van de gemeente. Regionale partners Er is volgens de regionale partners niet veel extra’s nodig van de gemeente, maar zij mag ook niet bezuinigen op openbare orde en veiligheid. Wat belangrijk is, is dat de gemeente blijft communiceren met inwoners en blijft vragen wat nodig is. De gemeente moet weten hoe de samenleving is opgebouwd en waar de kwetsbaarheden zich bevinden in de eigen gemeente. Zodra deze bekend zijn, kunnen deze worden versterkt. Een steeds belangrijker wordend onderwerp daarbij is het thema ‘weerbaarheid’. Dit speelt niet alleen op het niveau van gemeente Papendrecht, maar ook in de regio en landelijk. De vraag daarbij is hoe we inwoners bereiken en hoe de gemeente bepaalde boodschappen in de samenleving kan wegzetten. Daarbij is het samenspel met de (veiligheids)regio cruciaal. Dit samenspel vindt nu nog onvoldoende plaats. Een groot risico hierin is dat de veiligheidsregio voor de gemeente als ‘op afstand’ voelt.

Dat is ook terug te zien in het feit dat binnen de gemeente het thema nauwelijks wordt benoemd. Hoe hoger het risico is voor de gemeente, hoe abstracter het is en hoe verder weg het is georganiseerd zoals de meldkamer in Rotterdam. Voor de gemeenteraad is veiligheid alleen zichtbaar via de brandweerkazerne. Dat de veiligheidsregio een heleboel zaken heeft georganiseerd, is daarmee minder zichtbaar. Het gevolg hiervan is dat relatief makkelijk gezegd wordt dat op de veiligheidsregio bezuinigd kan worden. De complexiteit van taken is voor de gemeente echter zo toegenomen, dat zij het zelf niet kán en ook niet mág organiseren. Hier zit een discrepantie tussen de regio en gemeente. Externe belanghebbenden Partners, niet zijnde gemeente of overheid, kijken breder naar veiligheid dan wat de gemeente zelf benoemd tijdens de gesprekken. Allereerst zijn voor de deelnemers de veranderingen in de maatschappij een belangrijk onderdeel van veranderende openbare orde en veiligheid. Scholen en woningcorporaties geven aan steeds vaker afhankelijk te zijn van de wijkagent en politie. De behoefte aan korte lijntjes tussen gemeente, politie, wijkagent en organisaties is daarom ook groot.

Zolang deelnemers niet goed van inwoners weten of er een verleden is met bijvoorbeeld justitie, kunnen zij niet bijdragen aan een collectieve preventieve aanpak die juist in de veranderende samenleving steeds belangrijker is. Bovendien wordt de beperkte capaciteit van de politie meermaals als probleem benoemd. Er glipt te vaak iets belangrijks tussendoor, simpelweg omdat er onvoldoende capaciteit is om alles op te pakken. Toch is de gemeente volgens de deelnemers gemiddeld als het aankomt op typen criminaliteit: er is geen vorm van criminaliteit die er met kop en schouders bovenuit steekt. Zo wordt jongerenoverlast in bijvoorbeeld de winkelcentra benoemd. Bovendien geven bedrijven aan goed samen te werken met de gemeente wanneer het om zeer hoge dreigingsniveaus gaat zoals de inzet van brandweer en politie.

Inwoners Waar openbare orde en veiligheid door de geïnterviewden relatief weinig wordt benoemd als belangrijke maatschappelijke opgave, is het juist een thema dat door inwoners als één van de belangrijkste wordt aangemerkt. Het OCD legde panelleden, voor wie het thema openbare orde en veiligheid op dit moment belangrijk is, drie stellingen voor. Hoewel bijna de helft (47%) van deze panelleden vindt dat Papendrecht een veilige stad is, is twee vijfde (39%) respectievelijk drie vijfde (57%) van deze panelleden het niet eens met de stellingen dat de gemeente genoeg doet om overlast te voorkomen en dat politie en handhaving voldoende zichtbaar zijn.

Figuur 3.18 Resultaten OCD openbare orde en veiligheid

4.9 Duurzaamheid, gezondheid en klimaat 4.9.1 Huidige situatie Papendrecht neemt samen met de andere Drechtsteden (Alblasserdam, Dordrecht, HardinxveldGiessendam,

Hendrik-Ido-Ambacht,

Sliedrecht,

Zwijndrecht),

waterschappen

Hollandse

Delta

Rivierenland en de provincie Zuid-Holland deel aan de RES-regio Drechtsteden als een van de 30 RES-regio’s in Nederland.115 Via het programma Energieakkoord Drechtsteden116 faciliteren zij burgers en bedrijven op de trias energetica: 1) beperken van energievraag; 2) gebruik van energie uit duurzame bronnen; en 3) verminderen van fossiele energiebronnen. Enkele cijfers om het energiegebruik in de regio te typeren117: -

De RES—regio omvat 289.000 inwoners en sterke maritieme sector.

In 2018 gebruikte de regio 5,4 TWh aan energie, daarvan werd 1,67 TWh door woningen gebruikt.

Bijna 80% van het regionale energiegebruik in de gebouwde omgeving is gebaseerd op gas.

7.500 van de 127.000 woningequivalenten in de regio zijn aangesloten op een warmtenet.

In 2019 had 7.9% van de woningen in de regio zonnepanelen op dak. Dat is onder het nationale gemiddelde van 12.5%.

Het gemiddelde huishouden in de Drechtsteden gebruikte in 2019 2600 KWh aan elektriciteit. Hier zijn ongeveer 9 zonnepanelen per huishouden voor nodig.

Vanaf 2020 is er daling zichtbaar in het elektriciteitsgebruik. Het gasverbruik is sterk gedaald door de gestegen energietarieven naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne.

https://www.regionale-energiestrategie.nl/resregios/drechtsteden https://www.drechtstedenenergie.nl 117 RES-regio Drechtsteden, 2021. Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0. De Drechtsteden gaan voor nieuwe energie! 115

116

Figuur 3.19 Regionale Energietransitie (Bron: Voortgangsrapportage Regionale Energiestrategie118) In het eerste RES-bod is er ambitie geformuleerd om 0,37 TerraWh aan duurzame energie binnen de regio op te wekken. Hiervan wordt nu al 0,11 TWh opgewekt middels zonneparken en windturbines en 0,02 Twh door kleinschalige zonne-energie opwek. De zelf gestelde doelen worden echter niet gehaald. Dit is een probleem omdat de ambities voor CO2-reductie inmiddels zijn aangescherpt in de Klimaatwet (55% minder CO2 in plaats van 49% minder CO2). Ook staan er te weinig projecten gepland om de streefcijfers uit het Nationaal Plan Energiesysteem te halen.119 Voor grootschalige opwekking van zonne- en windenergie zijn vier nieuwe uitwerkingsgebieden en een onderzoeksgebied aangewezen. De gebieden die eerder door de provincie in de Visie Ruimte en Mobiliteit (2018) zijn aangewezen als geschikte locaties voor windenergie zijn niet in het participatief ontwerpend onderzoek meegenomen. Dit omdat voor de locaties Groote Lindt (Zwijndrecht) en Oosteinde (Papendrecht) al eerder is gebleken dat hier geen draagvlak voor is. Voor zonneparken en spanningsstations is beperkte ruimte in Papendrecht. Voor warmtebronnen voor de bestaande en nieuwe warmtenetten wordt in het kader van de RES voor Papendrecht gekeken naar het ontwikkelen van geothermie.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.papendrecht.nl/api/v1/meetings/1220/documents/17277