A26. 20210820 ONS D, Integrale reactie op ingediende zienswijzen concepttekst GR Sociaal.pdf

Ook wordt een dekkingsvoorstel uitgewerkt. Daarbij wordt opgemerkt dat kosten kunnen fluctueren al naar gelang er 1 of meer gemeenten dezelfde maatwerkvraag hebben. Mogelijke (frictie)kosten zijn voor de vragende organisatie. Bij een akkoord op het maatwerk zal dit in de verschillende (beleids)stukken verwerkt worden. Het algemeen bestuur van de GR wordt vroegtijdig betrokken in de volgende gevallen: • Het maatwerk raakt de kosten en resultaatafspraken van de andere deelnemende gemeenten • De GR loopt met het maatwerk een risico op het gebied van rechtmatigheid of voor de bedrijfsvoering • De dekking van het maatwerk moet deels komen uit de begroting van de GR Het algemeen bestuur leidt alle beleidsvoorstellen door naar lokale gremia voor vaststelling en is daarmee ook vroegtijdig betrokken en krijgt scherp waar eventuele verschillen zijn. Zij stelt binnen deze kaders en gegeven de gedelegeerde of gemandateerde bevoegdheden ook zelf stukken vast. Voorbeeld 1: Gemeente X wil graag voor het persoonlijk minimabudget 300 euro verstrekken, gemeente Y 200 euro. Dit is kostenneutraal uitvoerbaar voor een GR, zolang voorwaarden en eisen hetzelfde blijven. Voorbeeld 2: Gemeente Y wil de tegenprestatie (participatiewet) invoeren. De tegenprestatie zou een wijziging van de kaderstelling binnen de verordening Werk & Inkomen inhouden.

Idealiter overigens wordt deze wens vroegtijdig kenbaar gemaakt in het interactieve beleidsproces (en niet bij de uiteindelijke behandeling in de lokale raden). Het invoeren van een tegenprestatie heeft een forse impact op de bedrijfsvoering en mogelijk ook maatschappelijke gevolgen. Met een uitvoeringstoets zal de GR Sociaal de gevolgen voor de bedrijfsvoering, uitvoering én inwoners in beeld brengen als ook de financiële consequenties voor de betreffende gemeente Y.

- 32 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN Tijdelijke) projecten of afspraken boven op het gemeenschappelijke takenpakket ten gunste van deze taak als extra “plus”. Op zich is dit ook nu al geen onbekend gegeven, aangezien er nu ook al maatwerk in deze vorm bestaat. Het is goed om vooraf heldere afspraken te maken over het proces in de nieuwe GR. Het gaat om aanvullende activiteiten naast het gemeenschappelijke aanbod die ten gunste komen van de gemeenschappelijke taak waar gemeenten in de GR aan samenwerken. Er komt een regulier ambtelijk overleg tussen de 7 gemeenten en de GR. Daar worden maatwerkvragen gemeld en besproken. Zo is er overzicht over de vragen én kunnen andere gemeenten tegelijkertijd aanhaken op de vraag als hen dat interessant lijkt. Door het aanhaken van andere gemeente op de vraag mag de oorspronkelijke vrager geen onnodige vertraging oplopen. Zodra duidelijk is dat er een wens is vinden er één of meer vraagverhelderingsgesprekken plaats tussen de vrager en GR en informatie en kennis wordt gedeeld. De GR en de vragende gemeente komen met een gedetailleerde uitwerking van de vraag, de consequenties, inclusief reële kostenindicatie van de vraag. Onderdeel van deze uitwerking is o.a.

personele- en, organisatorische gevolgen, juridische consequenties, de eventuele meer of minderkosten daarvan en eventuele consequenties voor de andere gemeenten. Ook wordt een dekkingsvoorstel uitgewerkt. Daarbij wordt opgemerkt dat kosten kunnen fluctueren al naar gelang er 1 of meer gemeenten dezelfde maatwerkvraag hebben. Mogelijke (frictie)kosten zijn voor de vragende organisatie. Na akkoord zal de ambtelijke organisatie van de GR met de gemeente(n) het initiatief nemen om de afspraak vast te leggen in de juiste documenten (bv een beleidsnotitie of P&C documenten). (Tijdelijke) projecten of afspraken boven op het gemeenschappelijke takenpakket ten gunste van deze taak als extra “plus”. Het algemeen bestuur van de GR wordt vroegtijdig betrokken in de volgende gevallen: • Het project raakt de kosten en resultaatafspraken van de andere deelnemende gemeenten • De GR loopt met het project/afspraak een risico op het gebied van rechtmatigheid of voor de bedrijfsvoering • De dekking moet deels komen uit de begroting van de GR

Voorbeeld 1: Gemeente X wil graag een extra tijdelijk project voor de re-integratie van jongeren uitvoeren, naast de bestaande afspraken voor re-integratie

Voorbeeld 2: Gemeente X wil graag een project opzetten voor alleenstaande moeders met multi-problematiek om hun leven daarmee sneller op de rit te krijgen zodat zij met ontwikkelen naar werk aan de slag kunnen.

- 33 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN Maatwerk op uitvoeringsniveau (het HOE)

Dit gaat over het concrete dagelijks werk en hoe je dit met elkaar doet en afspreekt. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de gemeenschappelijke toegang en triage en over het op uitvoeringsniveau overleg over inwoners om tot de beste oplossing voor een inwoner te komen. Dit krijgt vorm door samen op locatie of in teams te werken. En zo tijdig contact met elkaar op uitvoeringsniveau te hebben en daar af te stemmen. Elkaar leren kennen, verdiepen in elkaars werkwijze en manier van handelen is daarbij belangrijk, zodat er makkelijker en sneller contact mogelijk is en organisaties met elkaar werken aan de oplossing die het beste past bij de situatie op inwonerniveau. Aangezien de wethouder die lid is van het algemeen bestuur verantwoording aflegt aan raad, is het van belang dat hij of zij regelmatig geïnformeerd wordt door de GR over de uitvoering in zijn/haar gemeente en eventuele bijzonderheden. Door deze rechtstreekse contacten kunnen ook signalen snel worden opgepakt en uitgezocht.

Buiten het gemeenschappelijke takenpakket: afspraken over andere taken met 1 of meer gemeenten of andere organisaties

Deze afspraken kunnen zich voordoen bij bijvoorbeeld nieuwe wetgeving. In het regulier ambtelijk overleg tussen de 7 gemeenten en de GR worden ook de landelijke beleidsontwikkelingen gevolgd en besproken. Bij nieuwe wetgeving in het sociaal domein zullen de gemeenten met elkaar in gesprek gaan over het organiseren en uitvoeren van deze wet. Ook kan het gaan om nieuwe wensen of behoeften. Op het moment dat met elkaar vastgesteld wordt dat de 7 gemeenten de taak graag regulier in de GR met elkaar willen afspreken, kan dit verder uitgewerkt worden en zal dit uiteindelijk met een wijziging van de GR tekst juridisch ook geregeld worden. Tijdens de gesprekken kan ook blijken dat 1 of meer gemeenten dit lokaal willen organiseren en 1 of meer gemeenten dit regionaal gezamenlijk willen regelen met de GR. Het zal dan zo zijn dat de gemeenten die hier afspraken over willen maken met de uitvoeringsorganisatie van de GR, hier verder over in gesprek gaan om te komen tot een dienstverleningsovereenkomst (DVO). Er kunnen DVO’s worden gesloten met niet alleen de 7 Drechtstedengemeenten, maar ook met andere organisaties of partijen. De DVO’s kunnen in principe door de directeur van de ambtelijke organisatie van de GR worden afgesloten. In de GR concepttekst ligt de opdracht bij het dagelijks bestuur.

Zij kunnen op hun beurt in mandaatbesluiten tussen het bestuur van de GR en de directeur van de ambtelijke organisatie e.e.a. verder regelen. Het algemeen bestuur van de GR wordt betrokken bij de totstandkoming van de DVO’s in de volgende gevallen: • Het project raakt de kosten en resultaatafspraken van de andere deelnemende gemeenten • De GR loopt met deelname aan het project een risico op het gebied van rechtmatigheid of voor de bedrijfsvoering • De dekking van het project moet deels komen uit de begroting van de GR

Andere voorbeelden In de gesprekken zijn ook diverse andere voorbeelden genoemd, waarbij het niet zozeer om maatwerk gaat, maar meer om de vraag hoe lokale investeringen effect hebben op regionale afspraken. Deze voorbeelden benoemen we hieronder met een korte weergave van hoe wij dit zien.

- 34 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN

- 35 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN

Bijlage 3: Bestuurlijke en ambtelijke gremia huidige GR D en GR Sociaal

- 36 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN

Bijlage 4: Nadere toelichting bij financiële kaderstelling Financieel beleid GR Zoals gezegd blijven de raadsbevoegdheden lokaal in het nieuwe model. Dat betekent feitelijk dat de gemeenteraden weer over de kaderstelling gaan en daarmee beleidskaders vaststellen. Daarbij wordt opgemerkt dat de set aan taken die de Drechtraad nu heeft, niet allemaal naar de lokale raad teruggaan. Een deel zal op grond van de Wgr ook overgaan naar het algemeen bestuur van de GR (bijvoorbeeld vaststellen van de begroting). De GR heeft de verplichting om financieel beleid op te stellen. Als we in dit verband over financieel beleid spreken bedoelen we de formeel, bestuurlijk, vastgestelde regels en afspraken over de begroting, de P&C cyclus en de financiële functie van de GR Sociaal. Het financieel beleid wordt vastgelegd in verordeningen en nota’s en is vergelijkbaar met dat van een gemeente, waarbij het bij een gemeente over het algemeen uitgebreider is. Voor een overzicht van de stukken verwijzen we naar bijlage 1. De financiële beleidsstukken voor de GR worden vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Uitzondering hierop is het mandaatbesluit, dat door het Dagelijks Bestuur wordt vastgesteld. Vaststelling door het AB is omdat dat zo in WGR is bepaald, maar ook omdat het beleidsregels betreffen voor de eigen organisatie, en het AB is het hoogste bevoegde orgaan voor de GR.

Ook al gaat het algemeen bestuur feitelijk over een groot deel van deze financiële stukken, feit is dat de GR geheel gefinancierd wordt door en via de gemeenten. Gezien het grote financieel belang dat daarmee is gemoeid, is het goed als gemeenten in positie worden gebracht vooraf kennis te nemen van het financieel beleid van de GR SDD. Om ervoor te zorgen dat alle onderdelen van het financieel beleid aan gemeenten worden voorgelegd, kan in de tekst van de GR SDD een procedureregeling opgenomen worden waarin geregeld wordt dat het bestuur van de GR het financieel beleid voorlegt aan de lokale raden voordat zij een besluit nemen.

Financieel kader en bijdrageverordening We vragen aandacht voor 2 andere documenten. Eén daarvan is het financieel kader Sociale Dienst Drechtsteden: dit is een set van uitgangspunten voor de financiële sturing die van belang is bij het opstellen van de begroting. Het stuk dat er nu ligt is eind vorig jaar in nauwe samenwerking met gemeenten opgesteld en vraagt aanpassing van termen als Drechtraad en DSB, zodat het aansluit op de nieuwe structuur. De uitwerking van wat in dit kader is opgenomen vindt vervolgens plaats in diverse P&C stukken, waaronder de jaarlijkse uitgangspuntennotitie die eerder al benoemd is. Op basis van de lokaal vastgestelde kaders en deze uitgangspunten wordt de conceptbegroting voor de GR opgesteld. We zullen er in elk geval voor zorgen dat het financieel kader aangepast wordt naar de nieuwe situatie en aan het einde van het jaar met de wijziging van de GR tekst beschikbaar is. Het andere belangrijke document is de bijdrageverordening: hierin is vastgelegd volgens welke verdeelprincipes en sleutels de kosten van de GRD-dochters worden doorbelast aan de gemeenten. De vernieuwde financieringsafspraken moeten nu toegespitst worden op de taken van de vernieuwde GR Sociaal, daarvoor loopt op dit moment het aparte traject van de nieuwe kostenverdeelsystematiek.

De vraag is ook wat er dan nog in de bijdrageverordening komt en welke afspraken deels op een andere wijze worden vastgelegd, waarbij geldt dat het algemeen bestuur van de GR de verdeelsleutels opneemt in de P&C- cyclus en ze daarmee een plek krijgen structureel in o.a. de begroting. Het proces van de herijking van de principes en sleutels kent voor nu een route van o.a. een lokale ronde per gemeente (effecten lokaal duiden), een bestuurlijke conferentie in juni 2021, waarna besluitvorming plaats gaat vinden. De besluitvorming van de kostenverdeelsystematiek is daarmee losgekoppeld van de vorming van de GR. De GR neemt de vastgestelde kostenverdeelsystematiek straks 1 op 1 over voor verwerking in o.a. de begroting en administratie. - 37 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN Het financieel kader Sociale Dienst Drechtsteden nader toegelicht Zoals gezegd is het financieel kader een set van uitgangspunten voor de financiële sturing die met name van belang is bij het opstellen van de begroting. Dat kader kan niet zo “hard” zijn als in het verleden, omdat de uitkeringen uit het gemeentefonds steeds minder gealloceerd worden en omdat er bewust voor gekozen is om niet langer te begroten op basis van beschikbare middelen, maar op basis van reële kosten.

Om financiële sturing op de GRD/SDD mogelijk te maken én invulling te geven aan de eisen en wensen die bij gemeenten leven, moet het financieel kader daarom in samenhang worden bezien met twee andere instrumenten: de jaarlijkse uitgangspuntennotitie en een financiële monitor sociaal domein. Het financieel kader bevat 5 uitgangspunten: 1. Transparantie 2. Efficiency en effectiviteit 3. Innovatie 4. Financiële begrenzing 5. Dienstenportfolio Transparantie: De begroting, bestuursrapportages en jaarrekening worden zo transparant mogelijk opgesteld. Kosten worden daarbij zoveel als mogelijk in relatie gebracht tot beleidskeuzes en volumes per dienst en per gemeente zoals die in de uitgangspuntennotitie zijn geïnventariseerd. Efficiency & effectiviteit: In de begrotingscyclus ligt de focus op effectiviteit. Dat betekent dat het gesprek over de omvang van de begroting gevoerd wordt op basis van (keuzes in) het beleid. Het gesprek over de efficiency van de organisatie is ook belangrijk, maar vindt op andere momenten plaats. Dit gesprek wordt minimaal 1 keer in de 3 jaar gevoerd op basis van informatie van een onafhankelijke organisatie5. Innovatie: Uitgangspunt is dat alle gemeenten bijdragen aan de kosten voor (generieke) innovatie die vanuit de dienst wordt opgestart. De kosten zijn onderdeel van de reguliere exploitatiebegroting. 5

Dit kan bijv. Divosa zijn of een onafhankelijk benchmark-instituut.

- 38 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN De kosten voor innovatie worden opgenomen op basis van concrete voorstellen met een goede onderbouwing in de jaarlijkse uitgangspuntennotitie. Als innovatie op initiatief van één of enkele gemeente(n) wordt opgestart, worden de ontwikkelkosten door de betreffende gemeenten gedragen. Als andere gemeenten later ook van deze innovaties gebruik gaan maken, betalen zij een innovatie-opslag6 Financiële begrenzing: Er wordt reëel geraamd op basis van met gemeenten afgestemde volumes en beleidsopgaven. Betaalbaarheid is een integraal vraagstuk van gemeenten: de confrontatie van uitgaven met inkomsten wordt in beeld gebracht met behulp van de financiële monitor. Dienstenportfolio: Er worden drie typen diensten onderscheiden: • • •

Gezamenlijke diensten die door alle gemeenten in dezelfde vorm/mate worden afgenomen Gezamenlijke diensten waar gemeenten keuzevrijheid hebben in de mate waarin ze het afnemen Maatwerk diensten die door één of meerdere gemeenten worden afgenomen

De kosten van gezamenlijke diensten worden verdeeld op basis van kostenverdeelsleutels of op basis van voor- en nacalculatie. Over de kosten van maatwerkdiensten worden specifieke afspraken vastgelegd met de gemeenten in een DVO.

De uitgangspuntennotitie nader toegelicht Gemeenten worden eerder betrokken in het proces om te komen tot een nieuwe (meerjarige) begroting. Dit versterkt de beweging om tot een zo realistisch mogelijke, kosten-gerelateerde begroting te komen. In november van elk jaar wordt informatie verzameld op minimaal de volgende onderwerpen: • Verwachte aantallen (o.a. demografische gegevens, CPB-prognose) voor de komende jaren van maatstaven die de inkomsten of uitgaven sterk beïnvloeden; • Behoeften aan maatwerk dienstverlening op basis van lokaal beleid; • Richtlijnen vanuit gemeenten (vergelijkbaar met de begrotingsrichtlijnen voor de 3 GR’-en van Zuid-Holland Zuid); • Landelijke ontwikkelingen binnen het Sociaal domein; • Uitvoeringsplannen van de regionale visie en • Innovatievoorstellen, zowel algemene innovaties (geïnitieerd vanuit SDD) als specifieke innovaties vanuit één of enkele gemeenten. De informatie van gemeenten, GRD/SDD en GRD/OCD wordt samen met andere relevante informatie (zoals loon- en prijsindices) en inhoudelijke, beleidsmatige uitgangspunten gebundeld in een jaarlijkse uitgangspuntennotitie die in januari wordt opgeleverd en intensief bestuurlijk wordt afgestemd. In de uitgangspuntennotitie worden waar mogelijk en relevant keuzemogelijkheden, scenario’s en prioriteiten opgenomen.

Na vaststelling is deze (jaarlijkse) uitgangspuntennotitie dé basis voor de begroting. Samengevat betekent dit dat de uitgangspuntennotitie de regionale én lokale uitgangspunten en beleidskeuzes vastlegt. Dit wordt vervolgens in de begrotingen financieel vertaald, waarna bestuurders tot besluitvorming kunnen komen.

6

In de begroting 2022 is geen aparte innovatie opgenomen.

- 39 -