A05. 20210422 OZHZ, Jubileumnummer 2021.pdf
Tekst van het document
1 Hangen de slingers op?
Hoe werkt het?
OMGEVINGSDIENST ZUID-HOLLAND ZUID BESTAAT 10 JAAR! JUBILEUMNUMMER 2021
VOORPAGINA
10 verhalen die je nooit eerder hoorde
Ik zie ik zie wat jij niet ziet
De allereerste omgevingsdienst van Nederland 1
2011 - 2021
2
10 JAAR
“Een goed functionerend stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving is een essentiële bouwsteen voor de kwaliteit van de leefomgeving.” Het adviesrapport ‘Om de leefomgeving’ door de adviescommissie onder voorzitterschap van Jozias van Aartsen
3
2011 - 2021
10 JAAR
Inhoud 22 26
“OZHZ staat op afstand, maar is toch dichtbij” Interview met wethouder Arjo Kraijo De geestelijk vaders van OZHZ Dion van Steensel en Erik van Heijningen
Zo belandde ZuidHolland-Zuid al in 2018 in quarantaine
9
52 Integraal inspecteurs Johan van Westen en Dian van Zetten Vriendelijk als het kan, streng als het moet
De makers Redactie Lydia Slob Monique van der Harg Loeki den Besten Joey Broekema Interviewer & schrijver Maarten van der Lugt (Loo van Eck)
4
Fotografie Josje Blokland Jasper Hof Magda Spierings Vormgeving en drukwerk Devaca - Creative Support Verhalenvertellers Iedereen die meewerkte aan de interviews, bedankt!
Online & op papier Gedrukt in kleine oplage op gerecycled papier, FSC. Online via ozhz.nl/10jaar Artikelen en beelden uit dit blad mag je alleen gebruiken na schriftelijke toestemming van OZHZ. Contact? Mail communicatie@ozhz.nl
I N H O U D S O P GAV E
43
36
Vergunningen verlenen: van vroeger tot vandaag Jaap Remmerswaal vertelt over de veranderingen in zijn vak.
23
Column:
Paul Wijnhoven Gefeliciteerd met onszelf!
En verder.. 56
61
Ton Mulder Een echte OZHZ’er
6
Voorwoord Rik van der Linden
13
Duurzaamheid bij OZHZ
16
Een reis door de tijd
25
Ik zie ik zie wat jij niet ziet (1)
30
De hele zomer zoemen, Linda werd er gek van
34
Ik zie ik zie wat jij niet ziet (2)
40
Deze ondernemers zien de zon doorbreken
47
Puzzel
48
10 jaar OZHZ door de ogen van 3 OZHZ’ers
58
De vragenbox
64
Taart!
Dus dit is hoe de directie erover denkt Ronald Visser en Marloes Tolsma
5
2011 - 2021
10 JAAR
Voorwoord:
Rik van der Linden is wethouder Jeugd & Gezondheid, Milieu & Duurzaamheid, Bereikbaarheid bij de gemeente Dordrecht en vice-voorzitter van het algemeen bestuur van OZHZ.
10 jaar OZHZ: veel bereikt, nu op naar de toekomst! De eerste en oudste Omgevingsdienst van Nederland bestaat 10 jaar: Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. Als wethouder maak ik OZHZ nu al zeven jaar van dichtbij mee. Ik heb OZHZ leren kennen als een dienst die ongelofelijk veel expertise in huis heeft. Maar ik heb de dienst ook zien groeien tot een volwassen organisatie met een steeds toenemend zelfvertrouwen. Een dienst ook, die zich steeds meer bewust is geworden van zijn plek in de maatschappij.
6
VOORWOORD
Dat komt tot uiting in hoe de dienst zich naar buiten toe presenteert. Maar ook hoe medewerkers aan tafel zitten bij ‘de wethouder’. Een mooi voorbeeld vind ik de jaarpresentaties. Die zijn veranderd van veel tekst en uitgebreide toelichting naar een kernachtige, duidelijk weergegeven overzicht van de geleverde prestaties. Inhoudelijk was er nooit iets op af te dingen, maar soms is er meer nodig om je boodschap over te brengen.
Het is voor een uitvoeringsorganisatie als OZHZ cruciaal om de toegevoegde waarde te blijven aantonen.
“
Opvallend is ook de ontwikkeling van de dossiers waarin OZHZ een rol heeft. Schoof OZHZ aan, dan ging het in de beginperiode vrijwel zonder uitzondering over milieu. Zaken zoals geluid en bodemsaneringen. In de afgelopen jaren zie je het aantal thema’s uitbreiden. Bijvoorbeeld op het vlak van duurzaamheid, ook onderdeel van mijn portefeuille, pakt OZHZ steeds vaker zijn rol. Denk aan de kansen voor circulaire economie of de mogelijkheden voor energiebesparing bij bedrijven. En dat moet ook, en misschien nog wel meer dan nu. De Omgevingswet is een enorm belangrijke ontwikkeling die op ons af komt. Een stap die gaat
over een integrale aanpak én over de plek van inwoners bij ontwikkelingen in hun omgeving. OZHZ heeft daarin een belangrijke rol en moet die zich ook toe-eigenen. OZHZ is voor inwoners en ondernemers mogelijk wat abstract en ‘ver weg’. Maar niets is minder waar. Onze regio heeft een forse groeiambitie; meer woningen, meer banen. Onze ondernemers willen vooruit en kansen pakken die zich voordoen. En centrumgemeente Dordrecht is meer dan eens is uitgeroepen tot Evenementenstad. Op al deze onderwerpen vormt OZHZ belangrijke smeerolie. Ook hier is de omslag ontstaan van ‘voldoet dit aan de vergunningseisen’ naar ‘hoe kunnen we dit mogelijk maken?’ Een initiatief als de vergunning in één dag is daarvan een sterk voorbeeld. Maar ook het ontwikkelen van tijdelijk beleid voor grond met PFAS, lang voordat hier landelijk stappen in werden gezet, is ontstaan vanuit het idee om binnen de mogelijkheden te bepalen wat er wél kan. Is alles dan hosanna? Natuurlijk zijn er zaken te verbeteren. De Commissie Van Aartsen heeft in haar rapport “Om de leefomgeving” aanbevelingen gedaan voor omgevingsdiensten in Nederland. Een eerste constatering is dat OZHZ veel van deze aanbevelingen al heeft doorgevoerd. Dat is prettig. Maar er zijn nog wel stappen te zetten. Het waarborgen en uitbouwen van de kwaliteit en expertise van het personeel is een aandachtspunt. Het behoud van personeel evenzo.
Daarin is het zelf opleiden van groot belang. Dat hangt ook samen met de financiering vanuit gemeenten. En natuurlijk ontstaat hier een spanningsveld tussen kosten en baten. Daarom is het voor een uitvoeringsorganisatie als OZHZ cruciaal om de toegevoegde waarde te blijven aantonen. Ik feliciteer OZHZ van harte met het 10-jarig bestaan. Op naar de toekomst!
7
2011 - 2021
8
10 JAAR
INTEGRAAL INSPECTEURS JOHAN EN DIAN
Vriendelijk als het kan, streng als het moet “Zo mevrouwtje, zit die brandwerende deur altijd dicht? Ja? Mooi! Alle nooduitgangen vrij van blokkades? Check. Heb u die brandtrap buiten laten maken, want dat was niet goed vorige keer he? Harstikke mooi. Dan is alles weer helemaal tiptop in orde hoor. Bedankt voor de koffie en tot ziens hè!” Dit is dus niet hoe het werk van een integraal inspecteur bij OZHZ eruitziet, vertellen Johan van Westen en Dian van Zetten. Allebei zijn ze integraal inspecteur. Johan al sinds 2009. Hij werkte Dian in toen zij in 2019 bij OZHZ binnenkwam en leerde haar hoe je een inspectie uitvoert in OZHZ-stijl. Dian: “Wij zijn niet het soort inspecteurs dat met een vragenlijstje tegenover de ondernemer gaat zitten en dan maar vragen afvuurt. Zo werkt dat niet bij ons. We houden het luchtig. Je voert een normaal gesprek en gaandeweg doe je de controle. Of je doet je controle en dan heb je daarna nog even een gesprek met de ondernemer.”
zo veel plezier in. Ik ben lekker veel buiten. Ik heb heel veel bedrijven in de regio goed leren kennen. Ik weet wat er allemaal speelt in onze regio. En je maakt gewoon heel veel leuke dingen mee.” O ja, wat maak je dan voor leuke dingen mee? Johan: “Nou bijvoorbeeld, laatst was er een collega met me mee die zelf geen integraal inspecteur is. Maar hij wilde eens meekomen om te kijken wat ik doe …” Dian schiet in de lach: “Hahaha ik weet al wat je gaat vertellen!”
Wij zijn niet het soort inspecteurs dat met een vragenlijstje komt.
“
Dian en Johan controleren of gebouwen voldoen aan de wet- en regelgeving rondom brandveiligheid, bouwen en milieu. Het gaat dan vooral om gebouwen waar risicogroepen verblijven. Of waarbij veel mensen tegelijk aanwezig zijn. Denk aan woonzorglocaties, verzorgingstehuizen psychiatrische inrichtingen, ziekenhuizen, scholen en gevangenissen.
Johan gaat stoïcijns verder: ”Ik ging die dag naar een instelling waar mensen met een psychische stoornis verblijven. De mensen daar kennen mij wel. Maar die collega was natuurlijk een nieuw gezicht. Toen kwam er een van die bewoners op mijn collega af en probeert hem in zijn kruis te grijpen! En dat bleef hij maar proberen. Ik vond dat hilarisch. Maar die collega wordt er volgens mij nog steeds zwetend wakker van. En er zijn natuurlijk wel begeleiders bij die zorgden dat het niet verder uit de hand liep. Maar even later kwam er een bewoner met stukjes appel in zijn hand. Die wilde hij per se aan mijn collega geven. Nou ja, je begrijpt, mijn collega had het niet makkelijk die dag. En ik heb veel gelachen.”
Controleren of gebouwen aan de regels voldoen, dat klinkt een beetje droog. Is het dat ook? Johan: “Het werk dat ik doe vind ik zo ontzettend leuk. Ik doe het al meer dan 10 jaar en ik heb er nog
Dian: “Ik vind het ook gewoon heel leuk hoe de meeste mensen reageren op een inspectie. De meeste mensen willen het namelijk wel goed doen. Maar ze weten niet altijd precies hoe de
Hilarische taferelen
9
2011 - 2021
10 JAAR
regels in elkaar zitten. En dan vinden ze het heel fijn als je ze wijst op de punten die anders moeten of beter kunnen. Ja, vaak krijg je hele positieve reacties.
Stevig in je schoenen staan Maken jullie dan nooit vervelende dingen mee? Dian: “Nou ja, je ziet ook wel dingen die de meeste mensen niet zien. Dingen die je niet in de koude kleren gaan zitten.” Johan: “Ja, de minder mooie kant van de samenleving zien wij ook. We komen in gevangenissen waar mensen levenslang uitzitten. En in instellingen waar mensen krijsend, schreeuwend op de grond liggen. Dan word je er toch bij stilgezet dat dit zich ook afspeelt in de samenleving.” Het lijkt me dat je dan wel stevig in je schoenen moet staan. Johan: “Je moet stevig in je schoenen staan. En je moet situaties snel kunnen inschatten. Ik kwam twee jaar geleden bij een sportvereniging. Het was midden in de nacht en ze veroorzaakten geluidsoverlast. Toen in naar binnen stapte zag ik in één oogopslag dat ze allemaal dronken waren. En ze waren meteen heel agressief. Dan moet je laten zien: ik ben heus niet bang voor jullie. Gelukkig kwam er vrij snel een bestuurder bij die besefte dat hij dit niet uit de hand moest laten lopen. En dat gebeurde dus ook niet.” Dian: “Ja, ik denk ook dat je stevig in je schoenen moet staan in deze functie. In ons vak hebben we dat allemaal wel. Daarnaast moet je ook kunnen aanvoelen waar de situatie om vraagt. Ik merk
10
Je moet kunnen aanvoelen waar de situatie om vraagt.
“
INTEGRAAL INSPECTEURS JOHAN EN DIAN
“Maar, ik denk wel dat we in de toekomst steeds meer meedenken met ondernemers. Dat is denk ik de invloed van de omgevingswet. Je functioneert dan meer als een soort gebiedsmanager, die goed moet weten wat er in de omgeving speelt. Dat zie je nu al, bijvoorbeeld bij woongebouwen met veel seniorenwoningen. Daar zijn de risico’s qua brandveiligheid een stuk groter, omdat mensen steeds langer thuis blijven wonen. Veel oude mensen met een scootmobiel die ze stallen en opladen in de vluchtwegen. Vroeger zou je alleen een brief sturen naar de woningbouwvereniging dat ze bepaalde aanpassingen moeten doen. Maar nu organiseert de Veiligheidsregio adviesavonden om de bewoners zelf bewust te maken van de risico’s. En die aanpak gaan we steeds meer zien.”
bijvoorbeeld dat veel mensen er behoefte aan hebben dat we met ze meedenken. Ze vragen dan tijdens de inspectie hoe ze bepaalde dingen het best kunnen aanpakken. Je moet dan natuurlijk niet zomaar allerlei dingen gaan roepen, daar moet je mee oppassen. Maar een beetje meedenken kan natuurlijk wel.” Als een soort adviseur eigenlijk? Johan, trekt een bedenkelijk gezicht: “Nou, te veel adviseren is ook niet goed. Uiteindelijk ben je wel het bevoegd gezag. Als het ergens niet goed volgens de regels is, dan handhaven we echt wel. Dan gaan we op onze strepen staan.”
11
2011 - 2021
10 JAAR
“Ben jij niet veel te idealistisch om bij een omgevingsdienst te werken?” Bij die vraag moet Roos Marinissen even lachen. Van het thema duurzaamheid gaat haar hart sneller kloppen. Ze wil graag de wereld mooier maken. Maar ben je dan té idealistisch voor OZHZ? De trainee “Ik heb bestuurskunde gestudeerd en daarna een master Environment and Resource Management. Maar ik heb eigenlijk nooit geweten wat ik wilde worden. Toen kreeg ik van een vriendin het traineeship bij OZHZ onder mijn neus geschoven,” vertelt Roos. Ze besloot om te solliciteren, werd aangenomen en het bleek precies het juiste moment voor haar. “Twee maanden nadat ik startte was er taart in de ontmoetingsruimte omdat de eerste collega duurzaamheid was begonnen. Dus toen kreeg dat onderwerp voor het eerst vorm binnen onze organisatie.” Als trainee deed Roos allerlei verschillende projecten. Maar het bleef aan haar knagen. “Na het eerste half jaar heb ik zelf aangeklopt bij de collega’s van team duurzaamheid. Gewoon om te vragen of ik ze ergens mee kon helpen. Dat werd een project om te zorgen voor betere af-
12
DUURZAAMHEID BIJ OZHZ
Zo werd de twijfelende student Roos een volwaardige adviseur duurzaamheid bij OZHZ valscheiding binnen OZHZ. Uiteindelijk resulteerde dat in een vaste baan als adviseur duurzaamheid.” Een gevarieerd palet aan taken Zo kwam ze op een plek terecht waar ze haar passie kwijt kan. Dit keer door zelf de stoute schoenen aan te trekken. Dat durfde ze, omdat ze vanaf het begin heeft ervaren dat er binnen OZHZ heel veel ruimte was om te groeien. “Al tijdens mijn traineeship heeft me dit zo positief verbaasd, dat ik meteen zo veel kansen en verantwoordelijkheden kreeg. Als trainee zag ik veel verschillende kanten van de organisatie en heb ik met veel verschillende mensen samengewerkt. Daardoor heb ik me nadat ik adviseur duurzaamheid werd ook nog met allerlei andere zaken beziggehouden. Zo bleef ik ook een gevoel houden bij wat er in de rest van de organisatie gebeurt.” Op die manier kreeg Roos er al snel functies bij. “Ik ben projectleider binnen het programma omgevingswet. Daarin houd ik me bezig met hoe onze adviestaken eruit gaan zien onder die nieuwe wet. Dat heeft natuurlijk een directe link met mijn werk als adviseur. In de tussentijd werd ik ook schrijfcoach. Dat is weer iets heel anders. Maar ik heb altijd wel van schrijven gehouden en plaats regelmatig berichtjes op het intranet. Daarnaast ben ik sinds dit jaar ook programmamanager informatiegestuurd werken.
Ik heb zelf geen technische achtergrond, maar ik zie in mijn werk als adviseur wel heel duidelijk het belang van data. Dus ja, zo heb ik best wel een gevarieerd palet aan taken.” De adviseur Toch is het duidelijk dat haar hart bij duurzaamheid ligt. Roos houdt zich vooral bezig met de
circulaire economie. Zij helpt ondernemers en bedrijven op zo’n manier te werken dat hun impact op het milieu zo klein mogelijk is. Een rol waarin de activistische kant van Roos snel naar boven komt. “In de circulaire economie is heel veel innovatie. Maar de wet biedt niet altijd de ruimte om die innovatie mogelijk te maken. Soms moeten we dan nee verkopen of ons in bochten wringen om iets mogelijk te maken. Dat vind ik weleens moeilijk.” Ondanks dat is ze vooral heel trots op wat ze met het team duurzaamheid heeft bereikt. “In 3,5 jaar hebben we een volwaardige plek in de organisatie gekregen. Dat zie ik bijvoorbeeld in mijn rol als adviseur voor de provincie. Daar voel me ik echt een collega die helpt op projecten rond circulaire economie. We hebben met het hele team hard gewerkt om zo’n serieuze rol te krijgen binnen OZHZ. Niet alle omgevingsdiensten hebben zo’n team, terwijl dat volgens mij wel heel passend en belangrijk is. Daar mogen we echt wel trots op zijn.” De idealist Tijdens haar sollicitatiegesprek voor het traineeship kreeg Roos de vraag of ze niet te idealistisch was. Nog steeds weet ze niet zo goed hoe ze daarop moet antwoorden. “Het gaat met vallen en opstaan, moet ik eerlijk zeggen. Ik wil altijd meer en ik word wel heel erg blij als ik zie hoeveel innovatie er is in het bedrijfsleven.
Daartegenover zie ik ook dat we zo veel moeten realiseren en dat er nog zo veel werk te doen is. Tegelijk haal ik juist daar mijn motivatie uit. We hebben nog een lange weg te gaan. En het zal niet altijd even makkelijk gaan. Maar uiteindelijk komen we er wel.”
13
2011 - 2021
14
10 JAAR
“Wij willen een provincie waar de kwaliteit van water, lucht en natuur vooruitgaat” Coalitieakkoord Zuid‑Holland 2019-2023
15
2011 - 2021
10 JAAR
10 jaar OZHZ
Foto: AD.nl
Foto: AD.nl
Foto: Parool
16
rzoeksraad
Foto: Onde
TIJDLIJN
17
2011 - 2021 2011 - 2021
18 18
10 JAAR 10 JAAR
TIJDLIJN
Foto: RTV Rijnmond
19 19
2011 - 2021
10 JAAR
‘OZHZ staat op afstand, maar is toch dichtbij’ De eerste indruk is goud waard. Helaas maakte OZHZ bij wethouder ruimtelijke ordening Arjan Kraijo van Alblasserdam geen goede eerste indruk. Het dossier met asbestproeven bij Nedstaal zorgde in 2014 voor wantrouwen tussen de omgevingsdienst en de gemeente. Toch noemt de wethouder OZHZ nu – ruim zes jaar later – “een betrouwbare partner”. Armworstelwedstrijd Het staalbedrijf wilde asbesthoudend schroot zo heet versmelten dat het asbest onschadelijk zou worden. Het staal dat dan over zou blijven, kon opnieuw gebruikt worden. De provincie had Nedstaal voor deze proeven een vergunning verleend. De uitvoerende dienst bij deze vergunningverlening: OZHZ. In Alblasserdam viel de vergunning niet goed. Inwoners van Alblasserdam maakten zich ernstige zorgen over asbestdeeltjes die in de lucht
20
konden komen. En ook in de gemeenteraad was men tegen deze proeven. Zo kwamen OZHZ en de gemeente tegenover elkaar te staan. De gemeente vocht de vergunning aan via bezwaar- en beroepsprocedures. Maar uiteindelijk besloot de Raad van State dat de vergunning terecht was verleend. Mensen van vlees en bloed Tijdens deze armworstelwedstrijd tussen de gemeente en haar eigen omgevingsdienst trad Arjan Kraijo aan als wethouder voor onder andere ruimtelijke ordening. Aan hem de schone taak om de verhoudingen weer goed te krijgen. Dat deed hij door de omgevingsdienst dichterbij te halen, zo vertelt hij: “We hebben deze situatie aangegrepen om veel nauwer samen te gaan werken. We hebben meteen ingesteld dat er één keer per twee weken een overleg plaatsvindt tussen mij, ambtenaren van gemeente Alblasserdam en medewerkers van OZHZ. In dat overleg leg ik op tafel wat ik wil als politiek verantwoordelijke. De ambtenaren maken duidelijk wat hun wensen zijn. En OZHZ laat ons weten wat zij wel en niet kunnen leveren. Dat werkt heel goed.”
INTERVIEW ARJAN KRAIJO
We hebben de situatie aangegrepen om veel nauwer te gaan samenwerken.
“
Maar het wantrouwen zat ‘m vooral tussen de gemeenteraad en de dienst. Daarom wilde de wethouder aan de raadsleden laten zien dat OZHZ ook bestaat uit mensen van vlees en bloed. Mensen die hard werken en de beste bedoelingen hebben. “Om dat te bereiken geven we sindsdien OZHZ een podium bij de gemeenteraad. Bijvoorbeeld om jaarplannen te presenteren.”
Arjo Kraijo Wethouder Ruimtelijke Ordening in de gemeente Alblasserdam. Zorgde voor een betere verhouding tussen gemeenteraad, ambtelijk apparaat en OZHZ.
Samen optrekken Een tweewekelijks overleg en af en toe een presentatie voor de raad. Het klinkt zo eenvoudig. Toch kostte het voor de betrokkenen de nodig tijd en energie om de relatie tussen Alblasserdam en OZHZ te verbeteren. Maar niet zonder resultaat, het vertrouwen in OZHZ kwam al snel weer terug. Zo bleek ook in 2018 toen jachtenbouwer Oceanco een vergunning aanvroeg voor de uitbreiding van hun verouderde loods. Nu trokken gemeente en omgevingsdienst samen op.
21
2011 - 2021
“Naast de werf van Oceanco staat een appartementencomplex. Een aantal van de bewoners waren niet blij met de uitbreidingsplannen. Ze waren bang voor verlies van zonlicht in huis. Bang dat de nieuwe grotere loods het uitzicht zou verpesten. Hier heeft OZHZ het voortouw genomen. Samen met Oceanco hebben ze de omwonenden precies uitgelegd wat er ging gebeuren. En waarom het ging gebeuren. Ze organiseerden informatieavonden en hadden een duidelijk verhaal. Hierdoor kregen de meeste omwonenden begrip voor de uitbreiding. Natuurlijk waren er nog wel mensen die boos bleven. Maar ook hier bleef de vergunning overeind in de bezwaar- en beroepsprocedures.” Zet die koudwatervrees aan de kant Het vertrouwen is anno 2021 uitstekend. Wethouder Kraijo is lovend over de dienst, die voor Alblasserdam niet alleen de milieutaken op zich neemt, maar ook bouw en APV. Hier is meteen voor gekozen bij de oprichting van OZHZ in 2011. Alblasserdam is (met Dordrecht) een van de weinige gemeenten die de omgevingsdienst op al deze taken inzet. Volgens Arjan was het een logische keuze: “Alblasserdam is een kleine gemeente, met een kleine organisatie. We merkten dat we daardoor niet meer de kwaliteit konden waarborgen die we willen. Door de omgevingsdienst konden we dat wel.” “Er waren natuurlijk wel twijfels. Vooral of een dienst op afstand wel kan instaan voor de eigenheid van ons dorp.
Hoe en waar er gebouwd wordt, bepaalt voor een belangrijk deel het karakter van
22
10 JAAR
Zet die koudwatervrees aan de kant.
“
Alblasserdam. Kan OZHZ dit wel aanvoelen vanuit Dordrecht? Maar wij houden het beleid in eigen hand en bepalen zelf waar we bouwen en waar niet. En de uitvoering kunnen we heel gemakkelijk overlaten aan OZHZ. Daar hebben we alleen maar profijt van. Want niet alleen levert OZHZ goede kwaliteit, het is nog goedkoper ook.” Arjan hoopt dat zijn gemeente een voorbeeld kan zijn voor andere gemeenten. “Ik zie dat veel gemeenten worstelen met hun bouwtaken. En dat ze moeite hebben om hun vergunningen op tijd te regelen. Toch willen ze hun bouwtaken niet bij OZHZ neerleggen. Bijvoorbeeld uit angst hun eigenheid te verliezen. En dan denk ik: jongens, het kan sneller en goedkoper bij OZHZ. Zet die koudwatervrees aan de kant en ga met OZHZ in zee.”
C O LU M N PAU L W I J N H OV E N
C O LU M N PAU L W I J N H OV E N
Gefeliciteerd met onszelf! Paul Wijnhoven, Facilitair Medewerker bij OZHZ. Hij heet mensen welkom, beheert, poetst, repareert en maakt dingen. En hij is gelegenheidscolumnist! Soms voor het AD, maar nu speciaal voor OZHZ 10 jaar. Waar blijft de tijd en waar gaan we naar toe? In 2021 bestaat OZHZ 10 jaar! Dat is wel een felicitatie waard dacht ik zo. En wat doet men bij speciale gelegenheden? Juist ja, je geeft een Glossy uit. Uiteraard wel op gecertificeerd keurmerk papier want ja, je bent tenslotte de Omgevingsdienst. Zelf had ik liever dat het op ouwel was gedrukt, kon je het na het lezen nog opeten ook. Maar dat doet niets af aan het feit dat deze Glossy een limited edition is, nog net niet genummerd. Ik ga er van uit dat dit blad ook uitermate handig is om aan familie en vage kennissen uit te kunnen leggen waar je nou eigenlijk precies werkt. Ik bemerk te vaak vragende gezichten als ik zeg dat ik bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid werk. Ik hoor dan meestal: ‘Huh?’ en als ik zeg ‘de vroegere milieudienst’ zie ik weer blikken van herkenning. Blijkbaar is onze naam nog niet echt overal geland, maar wellicht kunnen we dit blad ook huis aan huis gaan verspreiden in ons werkgebied, samen met de folders van de Wibra en de Trekpleister. Zo kan de burger en het bedrijfsleven kennis maken met ons brede werk, inspecteurs, vergunningverleners, enz.
Wel volledig recyclebaar uiteraard. Maar goed. Terugkomend op 10 jaar. Wat kan er veranderen in zoveel jaar tijd?! Wat in ieder geval níet veranderd is, is het ‘warme bad’ dat veel nieuwe collega’s ervaren en het ‘menselijke’ aspect onderling. Laten we dit vooral koesteren. En wat zullen we in 2031 kunnen zeggen over ons werk? Hebben we dan een wagenpark op waterstof of misschien op kernfusie, nog steeds lekkere koffie, superleuke collega’s bij de receptie en nog steeds een haperende voordeur? Ik verwacht dat vergunningen sneller en doorzichtiger worden behandeld en dat de aanvrager via de OZHZ-app het hele proces kan volgen. Het kantoor zal meer gebruikt worden als loungekantoor a la Google met veel ruimte voor ontspanning zoals powernapcabines enzo. Onze adviezen passen we gelijk virtueel toe op de locatie en bekijk je met je VR-bril. En hoe gaat het toezicht straks? We laten even een drone op. Of doen we dat al lang? Maar dat zien we dan wel weer, laten we ons nu focussen op het heden en ons met verve blijven inzetten voor onze missie: wonen en werken in een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving. Nogmaals gefeliciteerd met onszelf, hiep hiep hoera ! Enne… bij een feestje hoort gebak toch? Ik zit er al helemaal klaar voor.
23
2011 - 2021
10 JAAR
Adviseur Ecologie Erik Arnold
“Als ik hiernaar kijk, dan zie ik direct spanningsvelden: Ik zie ganzen in de lucht: die trekken naar gebieden met voedsel. Als zij de gewassen van de groene akker opeten, is de boer niet blij. Daarbij zijn de uitwerpselen van vogels op een akker ook niet fijn. En ik zie windmolens: tijdens de trek kunnen de vogels last hebben van de rotorbladen van de windturbines. Als windmolens ergens geplaatst moeten worden, dan denk ik meteen: ecologisch onderzoek is noodzakelijk!” Hij vertelt verder: “Voor het bouwen van een windpark is een milieueffectrapportage nodig. Alle mogelijkescenario’s worden
dan onderzocht. Denk aan de opstelling van de windturbines. Wij bekijken welk scenario een acceptabele impact heeft op de natuur. Lokale natuurwaarden kunnen verloren gaan door de aanleg van de turbines. Van belang is wat de impact is op het aantal aanvaringen van vogel- en vleermuissoorten met de turbines. We kijken dan naar trekroutes. Ook de ligging bij Natura 2000-gebieden en de doelstellingen van die natuurgebieden voor beschermde vogelsoorten is van belang.”
Adviseur duurzaamheid Patricia Kramers
“Ik denk bij dit plaatje direct aan de energietransitie: het opwekken van groene energie om de landelijke doelstellingen in 2050 te behalen. Ik zie ook neerslag op de akkers; bij hevige neerslag kan wateroverlast ontstaan. Het is belangrijk ons leefgebied aan te passen op klimaatveranderingen: klimaatadaptatie. Hoe is de ondergrond hier? Deze is in onze regio vaak kleiig waardoor regenwater lastig doorsijpelt. Hoe kunnen we die steeds vaker voorkomende hevige buien bergen en ook vasthouden voor perioden van droogte? Nog verder kijkend denk ik aan circulaire landbouw, kringlooplandbouw: wat is nodig om hier zo goed mogelijk om te gaan met ons grondstoffen en zo min mogelijk te verspillen. Zijn er mogelijkheden om regionaal meer circulair om te gaan met grondstoffen?” Zij graaft dieper: “Ondergrondse infrastructuur speelt een grote rol bij de bouw van windmolens. Waar zet je ze neer? Wat is de impact van de ondergrondse kabels? Kabels geven namelijk warmte af en dat kan zeker in dichtbevolkte gebieden en bij langere periode van hitte negatieve invloed hebben op bijvoorbeeld op de kwaliteit van ons drinkwater (denk aan legionella) of ons netwerk (meer stroomstoringen).
Het is daarom belangrijk om bij ieder project thema’s met elkaar te verbinden en te kijken waar kansen of risico’s zich voordoen om op tijd goede afwegingen te maken.” Het werk ziet ze gelijk al voor zich: “Ik kijk niet alleen naar wat je bovengronds ziet, maar ik maak juist de verbinding met de ondergrond, 3D-ordening. Hoe zorgen wij ervoor dat alle relevante vraagstukken worden opgelost? Dus vragen als: op welke plaatsen kunnen we energie gaan opwekken? Hoe wordt energie getransporteerd? Is het ondergrondse netwerk hiervoor al aanwezig en geschikt? Gebruiken we dan de ruimte in de ondergrond voor het transport en eventuele opslag van energie (energietransitie)? Of is de ondergrondse ruimte nodig voor waterberging (klimaatadaptatie), of voor andere opgaven (biodiversiteit)?”
24
I K Z I E I K Z I E WAT J I J N I E T Z I E T
De locatie: Het windpark Oude Mol in de gemeente Hoeksche Waard Sinds 2001 staan zes windmolens in de Mariapolder aan het Hollandsch Diep. Zij voorzien jaarlijks 3000 huishoudens van groene stroom en bespaarden sinds 2001 96.000 ton CO2. Dat is een forse bijdrage aan de duurzame doelstellingen van de gemeente Hoeksche Waard en de provincie Zuid-Holland. De bestaande capaciteit moet nog verder omhoog, dus is het tijd voor het nieuw windpark.
Ik zie ik zie wat jij niet ziet... Windmolens, vogels, natuur en een akker. Duidelijk wat je hier ziet, toch? Niet als je het aan een OZHZ-er vraagt! Als je door de ogen van onze experts kijkt, opent dit je ogen voor nog een hele wereld achter dit plaatje.
En de inwoner? Die ziet weer hele andere dingen
“Dit lijkt mij een mooie plek om een rondje te gaan hardlopen. Een mooi fietspad of voetgangerspad zie ik nu niet, maar zou heerlijk zijn hier. Lekker rustig, met fluitende vogels om je heen. Ik ruik het frisse gras al! Ben wel benieuwd trouwens hoe vaak ze dit bemesten, dat kan zo stinken!” En hoe is het om hier te wonen? “In de verte zie ik volgens mij een huis staan. Ik zou alleen wel wat huiverig zijn als ik hier vlakbij woonde. Zou er geluidsoverlast zijn? Of slagschaduw? Dat lijkt me irritant. Verder ben ik wel nieuwsgierig of die vogels nu last hebben van de windmolens.”
25
2011 - 2021
OZHZ, je kunt er niet tegen zijn Je zou ze de geestelijk vaders van OZHZ kunnen noemen: Dion van Steensel en Erik van Heijningen. Tien jaar geleden stonden zij aan de wieg van de omgevingsdienst in Zuid-Holland Zuid. Erik als gedeputeerde van de provincie, Dion als wethouder in Dordrecht. Samen vertellen ze over de ontstaansgeschiedenis én de toekomst van OZHZ. Zien jullie jezelf als de geestelijk vaders van OZHZ? Dion: “Erik misschien wel, maar ik niet hoor.” Erik: “Nou als je mij de geestelijk vader noemt, dan is Dion toch echt de geestelijk moeder. Hij gunt mij nu de eer, maar dit hebben we samen gedaan.” De mannen lachen. Het is duidelijk dat ze elkaar goed kennen en goed met elkaar kunnen opschieten. Dat was tien jaar geleden ook al zo, toen ze elkaar tegenkwamen op een overleg over de omgevingsdiensten. Erik: “Bij Dion merkte ik meteen: die weet waar hij over praat. Hij was ook meteen ervan overtuigd dat OZHZ een goed idee was. En dan is Dion ook iemand die de handen uit de mouwen steekt en het gaat regelen. Dus het was heel makkelijk schakelen met hem.”
Laten zien dat het kan Dion: “Wij zaten in die tijd met een vraagstuk rondom de milieudienst. Je kunt je haast niet voorstellen, maar tien, vijftien jaar terug was milieu bepaald niet populair. Om een voorbeeld te geven: in het coalitieakkoord van de gemeente Dordrecht in 2006 komt het woord ‘klimaat’ niet voor. Milieu was echt iets voor een kleine groep fanatiekelingen. Hierdoor was het heel lastig om geld vrij te maken voor dit onderwerp.”
26
10 JAAR
G E E S T E L I J K VA D E R S OZ H Z
27
2011 - 2021
10 JAAR
Tien jaar geleden was milieu echt iets voor een kleine groep fanatiekelingen.
“
“Daarnaast liep de samenwerking tussen gemeenten niet altijd even makkelijk. Er waren een paar lastige dossiers waar de milieudienst ook niet uitkwam. Bedrijven klaagden steen en been over lange doorlooptijden. Dat ze niet aan een vergunning konden komen. Kortom: er was grote behoefte aan een dienst met meer kennis en kunde. En toen kwam de provincie met het idee om samen te voegen. Dat gaf ons de kans om onze expertise te versterken met de expertise van de provincie.” Niet iedereen was er positief over, merkte Erik: “Ik proefde verzet bij elke vergadering van het interprovinciaal overleg milieu. Maar dat was niet verzet op de inhoud. Waar ze tegen waren, was de verandering zelf. Ze wilden niet veranderen. Dat was bedreigend. Er was ook een soort tegenzin om allemaal hetzelfde te doen in de provincies. Een houding van: ‘afwijken is leuker’. Toen heb ik tegen Dion gezegd: wij trekken die kar. In Zuid-Holland laten we zien dat het kan. Daar komt de eerste omgevingsdienst van Nederland.”
Dion van Steensel
28
Hoe krijg je mensen die tegen de verandering zelf zijn, dan tóch mee? Dion: “Door je oog op de bal te houden. Met concrete voorbeelden laten zien waar je het voor doet.” Erik: “In die periode heb ik een van de mooiste complimenten ooit gehad. Dat was in Den Haag. Een medewerker kwam naar me toe en zei heel serieus: ‘meneer, mag ik iets tegen u zeggen?’ Ik dacht: ‘nou gaat het komen hoor, die gaat los’. Maar hij zegt: ‘ik wil u een compliment geven. U bent zo eerlijk in het hele proces. U zegt precies waar het op staat.’ Dat laat wel zien hoe we die mensen hebben meegenomen in de verandering. We gaven ze vertrouwen in waar we naartoe gingen, door eerlijk te zijn.”
Erik van Heijningen
OZHZ als adviseur Allebei hebben ze OZHZ zien groeien in haar rol. Inmiddels is Dion directeur van afvalverwerker HVC en is Erik staatsraad. Ook vanuit de rol die ze nu vervullen, zien ze dat er bij OZHZ veel belangrijke kennis en knowhow zit. Dat het een ongelooflijk professionele, goedlopende organisatie is. Maar ook zien ze de uitdagingen voor OZHZ. Dion: “Een van de belangrijkste uitdagingen is dat OZHZ dicht bij de kern blijft. Die kern is: rechtszekerheid bieden aan bedrijven en burgers. Door heldere vergunningen te verlenen en correct te handhaven als het nodig is. Maar doordat ze zoveel deskundigheid in huis hebben, kan de verleiding groot zijn om een adviesrol aan te nemen op allerlei initiatieven van ondernemers. En ik denk dat je daarmee moet oppassen. Je moet als omgevingsdienst volgens mij de verschillende rollen strikt scheiden.” Erik: “Ja, je mag je wel advies geven bij een interessant idee. Maar dat beperk je dan tot aan de voorkant meedenken over waar een bepaald project aan moet voldoen. Je moet niet medeorganisator worden. Met het gevaar dat je later een vergunning moet gaan uitgeven voor je eigen project. Dat is wat Dion wil zeggen. ” “Volgens mij is een belangrijke uitdaging om ruimtelijke ordening en milieu aan elkaar te verbinden. Bij ons in Dordrecht is bijvoorbeeld binnenstedelijk bouwen een belangrijk thema.
Hoe ga je dat doen en tegelijk rekening houden met het klimaat?” Dion: “Precies. We praten heel veel over klimaatverandering tegenhouden. Maar het feit is dat het klimaat verandert. Hoe gaan we daarmee om? Hoe maak je klimaatbestendige woonwijken? Hoe beschermen we onze regio tegen de stijgende waterspiegel?” Erik: “Hier heb je natuurlijk visie voor nodig in de politiek. Maar je hoeft niet te wachten op Den Haag. Je kunt met wethouders of gedeputeerden om de tafel om mee te denken over het beleid voor de komende tien jaar. Bij OZHZ zit de kennis en knowhow over hoe ruimtelijke ordening met milieu verbonden kan worden. Zij kunnen hierin best een proactieve rol pakken.” Hoe kijken jullie nu naar OZHZ? Erik: “Ik heb in mijn huidige functie te maken met allerlei overheidsorganisaties. Ik zie dat er veel verschil in kwaliteit zit. Om als overheidsdienst te presteren moet je goede mensen hebben, de dossiers op orde hebben, meegaan met ontwikkelingen en weten wat er speelt in de markt. Alleen dan kun je op het hoogste niveau blijven meespelen. En OZHZ scoort natuurlijk heel goed op die punten.” Dion: “Ik ben trots op waar OZHZ na tien jaar staat. Het heeft ons uiteindelijk meer gebracht dan we aan begin bedacht hadden. Dat is mooi. Gewoon goed gewerkt!”
29
2011 - 2021
10 JAAR
De hele zomer zoemen, Linda werd er gek van
Het was een gewone, zomerse namiddag in 2017. Linda (28) en haar man Marcel (29) genoten in hun tuin van de zon, toen ze plotseling een zoemend geluid hoorden. Alsof een ventilatortje van een laptop of pc begon te blazen. Maar dan honderd keer zo hard. Er was geen ontsnappen aan. Ook binnen was het oorverdovend. Het geluid bleef doorgaan
30
tot laat in de avond. En de volgende dag begon het weer. Weer aan het eind van de middag. En dit keer stopte het pas midden in de nacht. En zo werd het steeds een beetje erger. De hele zomer lang zaten Linda en Marcel elke middag, avond en nacht in de herrie. Pas toen de temperatuur zakte, stopte ook de irritante zoem die hen wakker hield.
I N T E R N E T S C H A K E L K A S TJ E
Je zit de hele tijd in een soort onzekere angst
“
Vluchten kan niet meer De hele herfst, winter en lente hadden Linda en Marcel rust. Maar toen in 2018 de dagen langer werden en de temperatuur behaaglijk werd, kwam de zoem weer terug. Inmiddels waren ze erachter waar het vandaan kwam. “Achter ons huis staat een schakelhuisje voor het internet. Alle woningen in onze buurt krijgen hun internet via dat huisje. Als dat huisje in de zomer warm werd, dan ging het koelsysteem aan. En dat zorgde dus voor die allesoverheersende brom,” vertelt Linda. “Je kunt er niet voor vluchten, want het zit in je huis. En je zit ook heel tijd in een soort onzekere angst, want je weet ook niet wanneer het ding aan of uit gaat. Dus, ja daar werden we wel chagrijnig en prikkelbaar van.” Van het kastje naar de muur Ze lieten het er niet bij zitten en belden KPN. Maar die kon niets voor hen doen. Ze moesten ReggeFiber maar bellen, het glasvezelbedrijf dat toen nog los stond van KPN. Ook daar kregen ze geen hulp. “Mijn man werd zelfs een keer uitgelachen. ‘Ja, meneer,’ zei ze, ‘we hebben allemaal last van de warmte’. Nou dan word je toch gek? We werden gewoon totaal niet serieus genomen.” En dat terwijl het stel inmiddels een baby had. “Dus je hebt al slapeloze nachten en dan staat dat ding ook nog te brommen.” Uiteindelijk verwees ReggeFiber Linda naar de gemeente. En weer werden de jonge ouders van het kastje naar de muur gestuurd.
Ze moesten maar contact opnemen met de milieuklachtenlijn van OZHZ. Eindelijk serieus genomen “Toen kwamen we in contact met René Bontje, de inspecteur van OZHZ. Hij was de eerste die echt naar ons luisterde en ons serieus nam. Dat was zo fijn. Hij toonde begrip voor onze situatie en snapte meteen waarom het een probleem was voor ons.” René sprak met de familie af om in de late avond geluidsmetingen te komen doen. En zijn vermoeden bleek waar. De decibelmeter sloeg uit boven de toegestane waarden. “Je moet vanaf nu iedere
31
2011 - 2021
32
10 JAAR
keer een melding doen bij OZHZ, vertelde René ons. Dus dat deden we. We voelden ons wel een beetje bezwaard, want je belt dan toch om 11 of 12 uur ’s avonds. Heel Nederland ligt dan plat. Behalve wij, door die herrie.” Intussen zat René niet stil. Ook hij belde veel met KPN om erachter te komen wie er verantwoordelijk was voor dat specifieke schakelhuisje. Dat bleek het bedrijf Allinq Group te zijn. Maar de zomer van 2018 was al weer voorbij. Het kwik daalde, het koelsysteem bleef stil. Geen reden dus voor Allinq om in te grijpen. Drie seizoenen kwamen en gingen en begin zomer 2019 begon het schakelhuisje weer te blazen. Gelukkig had Allinq nu een oplossing om het geluid te dimmen. Maar helaas, nog steeds kon de familie niet slapen als de koeling in de nacht stond te brommen. Dit was geen oplossing, bleek ook uit nieuwe metingen van René.
Het begon er op te lijken dat er nooit een oplossing zou komen.
“
De zomer komt eraan Weer was er een zomer vol geluidsoverlast voorbijgegaan voor Linda en Marcel, die nu twee kleine kindjes hadden. Het begon erop te lijken dat er nooit een oplossing zou komen. Tot René met het verlossende woord kwam: Allinq gaat een nieuwe koeling plaatsen. “Toen werd er echt een megagroot ding neergezet. En was het afwachten tot de zomer, tot het weer warm zou worden.” Zo begon de zomer van 2020 spannend voor Linda en Marcel, die door de coronapandemie nóg meer thuis waren dan in de vorige zomers. Als het niet opgelost zou zijn, zaten ze met een groot probleem. “Gelukkig is de nieuwe koeling een stuk stiller, we hebben geen last meer van herrie. Maar toch zit het ons niet helemaal lekker. Want de eerste twee jaar dat we hier woonden hadden we ook geen last. Het begon zo plotseling. De zomer van 2021 komt eraan. Wat als ook deze koeling gaat blazen als het weer warmer wordt? Dan zijn we weer terug bij af.”
In het zonnetje Linda en Marcel zijn René en OZHZ enorm dankbaar. “We willen René graag even in het zonnetje zetten. Zelfs als het probleem niet opgelost zou zijn, verdient Rene dat. Hij was de enige die ons meteen snapte, dat was zo waardevol. En zonder hem zaten we misschien wel nog steeds in de herrie.” Voor René is dit dagelijkse kost. “Iedere collega die de dag/ wachtdienst doet bij OZHZ, heeft wel van dit soort voorbeelden. Elke keer weer mooi als we echt iets kunnen verbeteren!”
Vanwege hun privacy hebben we voor Linda en Marcel niet hun echte namen gebruikt.
33
2011 - 2021
10 JAAR
Ik zie ik zie wat jij niet ziet... Een rivier, schepen, natuur, bedrijven en heel erg in de verte ook nog wat woningen. Ook hier is het duidelijk wat je ziet, toch? Niet voor de experts Hans, Mladen, Jeroen, Mark, Andor en Arianne. Zij zien veel meer.
De locatie: Loveldterrein in Zwijndrecht Sinds 2016 ligt het voormalig Loveldterrein in Zwijndrecht braak. Hier stond ooit een schokbeton bedrijf, maar dat is failliet gegaan. Ambitie van de gemeente was om het gebied te herontwikkelen tot een watergebonden bedrijventerrein. Inmiddels is het terrein verkocht en wordt het een ‘nautisch maritiem cluster met ruimte voor maritieme bedrijvigheid’.
Adviseur Vergunningen Hans Nijhof brengt de risico’s in kaart
“Een braakliggend terrein met op stapel staande ontwikkelingen. Dan denk ik meteen aan een vergunningplichtige ontwikkeling. Sommige gebouwen (bedrijven) hier hebben de status van industrieel erfgoed. Dat brengt allerlei specifieke regelgeving met zich mee. “ “Bij vergunningsprocedures wordt samen met de gemeente opgetrokken. De gemeente neemt het deel bouwen en industrieel erfgoed voor z’n rekening en wij trekken het milieu deel. Het is dan altijd spannend of er geen tegenstrijdige belangen ontstaan: het belang van het industrieel erfgoed vs. het bedrijfsproces. Wat ik ook weet van dit gebied is dat er zogenaamde Brzo-bedrijven* zijn gevestigd. DCMR, onze collega in het Rijnmond gebied, verleent vergunningen voor de activiteit milieu en houdt daar het toezicht. Wij geven dan advies over bouwactiviteiten.”
* BRZO staat voor Besluit risico’s zware ongevallen en betreft bedrijven die met veel gevaarlijke stoffen werken.
Geluidsexpert Mark Moerman luistert vooral.
“Mijn blik richt zich op de rivier en op de gebouwen: een wettelijk gezoneerd industrieterrein. Is het geluid dat daar geproduceerd wordt niet te hard? Is het wel conform de norm? Ik zie daar achter de dijk woningen, en die zouden geluidoverlast kunnen hebben. Dat is altijd een spanningsveld: wonen en bedrijvigheid. Dit zie je langs de rivieren vaker terug in onze regio.”
Integraal adviseur Arianne Dorst-van den Hout vat alles samen
“Als integraal adviseurs hebben wij de mogelijkheden en aandachtspunten vanuit milieu voor de herontwikkeling van dit terrein in beeld
34
I K Z I E I K Z I E WAT J I J N I E T Z I E T
Bodemtoezichthouder Mladen Mravunac trekt eropuit
“Bij ontwikkelingen op een bedrijventerrein denk ik onder andere aan de bodemsaneringen die moeten worden uitgevoerd. Plannen voor saneringen krijgen wij ter akkoord. Collega’s beoordelen die plannen. Ik en mijn collega’s van toezicht houden vervolgens toezicht op de saneringen zelf. Wij bekijken ter plaatse of dat wat van te voren gemeld is ook daadwerkelijk wordt gedaan. Dat kan bijvoorbeeld heel concreet gaan om de toepassing of opslag van grond. Maar ook om sloopwerkzaamheden. Wat ook voorkomt zijn ‘niet gemelde toepassingen van grond en bodemsaneringen’. Ik rijd hier regelmatig rond om te controleren of er werkzaamheden plaatsvinden die niet gemeld zijn bij ons. Overtredingen dus.”
Adviseur omgevingskwaliteit Jeroen Salet ziet vooral veel waterstof
“Ik zie hier meteen een kansrijke locatie voor een waterstof tankstation!”, vertelt Jeroen enthousiast. “Boven de bunkerboot zie ik een waterstofbol: een opslagbol voor waterstof. Er ligt daar ook al een waterstofleiding; en die zijn er in Nederland nog niet zo heel veel. Samen met de exploitant van de leiding kan onderzocht worden of deze geschikt is om aan te sluiten op een tankstation. Dit zou ervoor zorgen dat risicovol transport van H2 over de weg langs woonbebouwing niet nodig is!” Hij vervolgt: “Over deze rivier vindt transport van gevaarlijke stoffen plaats. Het gaat hier om een smalle vaarroute met aan de kade een bunkerstation. Langs de kade zijn een aantal risico veroorzakende bedrijven gevestigd. OZHZ heeft op het gebied van veiligheid een adviesrol. Wij adviseren gemeenten over ruimtelijke plannen langs het water en nabij andere risico veroorzakende activiteiten zoals bedrijven en buisleidingen vanwege veiligheidszones.”
Adviseur duurzaamheid Andor van Dijk maakt een scan
“Ik zie heel veel op deze foto! Om te beginnen bedrijven waar we een energiescan kunnen uitvoeren met als doel: energiebesparing. In het kader van vervoersmanagement zie ik kansen voor (meer) vervoer over water om CO2 te reduceren en kansen voor groene waterstof.” Maar er is meer. “Ik zie een klein stukje groen op deze foto, maar genoeg om kansen te bespeuren voor biodiversiteit. Zoals het planten van inheemse bomen om insecten, vogels en vleermuizen te trekken. Maar ook op het bedrijventerrein zelf. Meer groen tussen de bedrijven: dat is aantrekkelijk voor het personeel en goed voor de wateradaptatie in dat gebied.” Hij ziet vooral kansen. “Als herontwikkeling van bedrijventerreinen plaatsvinden, dan biedt dat kansen voor de circulaire economie. Bijvoorbeeld door het toepassen van sloopmateriaal bij nieuwe gebouwen. Ik adviseer bedrijven over natuurinclusief bouwen en geef bedrijven graag advies over hoe zij hun bedrijventerreinen duurzamer kunnen maken. Zo halen we met elkaar de energieen klimaatdoelstellingen!”
gebracht. En aan de hand van deze foto is ons brede werkterrein en diverse takenpakket dus goed te zien. Tel daar onze uitgebreide deskundigheid bij op en onze meerwaarde voor gemeenten is gelijk helder!” Zelf vult ze nog aan: “Ons toezicht houdt niet op bij gezonde bedrijven. Ook bij failliete bedrijven hebben wij als toezichthouder nog te maken met diverse restverschijnselen.”
35
2011 - 2021
“We hebben inmiddels met zo veel partijen te maken dat je wel bij elkaar aan tafel moet gaan zitten. Het tekent de complexiteit van tegenwoordig. Dat was 10 jaar geleden wel anders.” Jaap Remmerswaal vertelt over de veranderingen in zijn vak. Jaap, je werkt al 19 jaar als vergunningverlener. Hoe houd je dat vol? “Het is heel afwisselend. Elk bedrijf is weer anders. Ik heb heel veel contact met allerlei verschillende mensen en daar krijg ik energie van. Maar mijn valkuil is dat ik geneigd ben om de ondernemers van advies te voorzien.”
36
10 JAAR
Waarom is dat een valkuil? “Dat is niet onze rol, daarvoor heeft een ondernemer zijn adviseurs. Je kunt natuurlijk wel meedenken. Maar als de aanvraag eenmaal gedaan is, dan moet je besluiten nemen. En is het niet handig om in de adviseursrol te blijven.”
Buiten behandeling “Zo behandelde ik voor een afvalverwerkingsbedrijf hun revisievergunning. Je houdt dan alle vergunningen die er al zijn, kritisch tegen het licht. Om te kijken of de voorschriften die erin staan, nog voldoen aan de moderne eisen. Nu is afvalverwerking een complexe tak van sport. Er zijn allerlei soorten afval, die op hun eigen manier verwerkt moeten worden. Dat hangt helemaal af van de risico’s voor
V E R G U N N I N G E N VA N V R O EG E R TOT VA N DA AG
het milieu dat het soort afval met zich meebrengt. Om die risico’s in te schatten, schakelde ik experts op het gebied van externe veiligheid in. Terwijl ik dat deed, diende de ondernemer al de definitieve aanvraag in. Tsja, dan kun je niet meer terug.” “De experts hadden nog allerlei informatie nodig van deze ondernemer. Eigenlijk moet ik dan hard zijn en de aanvraag buiten behandeling stellen. Maar dat heb ik niet gedaan. Ik probeerde toch de ondernemer ter wille te zijn. Als een adviseur dus, in plaats van een beslisser. Ik gaf de afvalverwerker extra tijd om die gegevens aan te leveren. Om die nieuwe gegevens goed te interpreteren had ik weer advies nodig van deskundigen. Die hadden dan weer vervolgvragen. Er ontstond irritatie over en weer. Die ondernemer denkt: waarom duurt het toch zo lang? En wij denken: waarom krijgen we niet alle gegevens in een keer compleet? Het werd een vervelend en slepend verhaal.” “Wat ik hiervan heb geleerd, is dat ik in het voortraject alle partijen moet betrekken. Eigenlijk moet je ervoor zorgen dat je overal aan gedacht hebt, voordat de definitieve aanvraag binnenkomt. Dan is het na de aanvraag een kwestie van aftikken.”
Onvermijdelijke ontwikkeling Is het nu niet standaard om alle partijen al in het voortraject te betrekken? Het klinkt zo logisch. “Nee, maar het is een onvermijdelijke ontwikkeling die we hebben doorgemaakt. Het begon allemaal 10 jaar geleden met de oprichting van OZHZ. Je kon voor die tijd de milieuvergunning en bijvoorbeeld de bouwvergunning of de watervergunning los van elkaar aanvragen. Dat liep apart van elkaar. Met de coördinatieplicht gaat dat niet meer. Je bent nu verplicht om dat als één traject te
Je moet er voor zorgen dat je overal aan gedacht hebt, voordat de definitieve vraag binnenkomt
“
behandelen. Daardoor moet je nu rekening houden met een heleboel verschillende aspecten. Eén van die aspecten is bijvoorbeeld volksgezondheid. Tot voor kort waren we niet gewend dat mee te nemen. Maar ook dat komt steeds vaker voor. Bijvoorbeeld een paar jaar geleden bij de uitbreiding van een geitenhouderij. Er was toen aanleiding om te denken dat door geitenhouderijen het risico op longontsteking omhoogging voor de omwonenden. In zo’n geval moet je dus de GGD betrekken. Die kan meer zeggen over hoe groot het risico is.” Is deze vorm van samenwerken denk je de toekomst voor OZHZ? “Zeker weten. In 2022 wordt de omgevingswet van kracht. Die betekent voor ons dat we standaard eerst om tafel gaan met alle betrokken partijen. Zo kom je samen tot een goed product.” Wat is voor jou een goede vergunning? “Ik ben tevreden als de samenwerking goed is gegaan en alles binnen de termijn is afgerond. En natuurlijk als de vergunning een kwalitatief goed product is. En dat is zo, als je achteraf niet denkt: ‘had ik maar …’. Dan ben ik tevreden.”
37
2011 - 2021
10 JAAR
“De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving” Rijksoverheid.nl
38
39
2011 - 2021
10 JAAR
Deze ondernemers zien de zon doorbreken Het is een regenachtige ochtend in januari. Jacob Klink en Wico van Helden staan op een braakliggend veldje. Achter hen raast auto na auto voorbij over de A15. Tegenover hen wordt druk gebouwd aan een woonwijk. Op het eerste gezicht niets aan de hand. Toch staan ze op een bijzondere plek.
40
WERKGEVERS DRECHTSTEDEN
Jullie staan op de plek van een toekomstig tankstation waar je ook waterstof kunt gaan tanken. Wat is de rol van OZHZ in dit verhaal? Wico: “OZHZ heeft een echte ondernemersmentaliteit getoond. Vanaf het allereerste idee heeft OZHZ meegedacht over hoe we dit kunnen realiseren. Een voorbeeld: normaal gesproken zou een ondernemer met dit idee zelf uitzoeken waar het tankstation moet komen te staan. Het risico daarbij is dat hij dan tegen een muur van wetten en regels aanloopt. De plek die hij heeft uitgezocht kan om verschillende redenen ongeschikt zijn. Maar hij komt daar pas achter bij de vergunningaanvraag. En dan moet OZHZ die aanvraag afwijzen.”
Jacob: “Precies, en dat is zonde van al die moeite. Dat snapt OZHZ ook heel goed. Dus zij hebben van tevoren onderzocht welke plekken geschikt zijn voor een waterstoftankstation. De plek waar wij nu staan is daar een van.” Wico: “OZHZ heeft echt zijn nek uitgestoken voor dit project. Zij hebben de code gekraakt voor een goede samenwerking tussen ondernemers, gemeenten en OZHZ.” Hoe heeft OZHZ dat dan gedaan? Jacob: “Dat heeft te maken met de positieve insteek die OZHZ altijd heeft laten zien. Het was altijd ‘ja, mits’ in plaats van ‘nee, tenzij’. Dat maakt zo’n groot verschil. OZHZ wil echt dingen bereiken en niet tegenhouden.”
De locatie Jacob en Wico zijn de voorzitter en vicevoorzitter van Werkgevers Drechtsteden (WD). Een belangenorganisatie die zich inzet voor alle ondernemers in de regio. WD organiseert sinds twee jaar innovatietafels en OZHZ is hierbij een vaste gast. Een innovatietafel is een regelmatig terugkerend overleg waarin verschillende innovaties aan bod komen. Aan een van die tafels gaat het over waterstof, een nieuwe milieuvriendelijke brandstof. Op het veldje waar Jacob en Wico staan, komt in de nabije toekomst een tankstation waar je ook waterstof kunt tanken. Dat is voor een deel te danken aan de inzet van OZHZ, vertellen de voorzitters.
41
2011 - 2021
10 JAAR
Wico: “Daarnaast hebben ze veel partijen samengebracht. Ze vormen een brug tussen de overheid en ondernemers in de regio Drechtsteden. Dat kan omdat ze als belangrijke stakeholder van de WD aan de innovatietafel zitten en tegelijk opdrachten aannemen van gemeenten en de provincie. Ze kennen dus beide werelden goed.”
In het zonnetje
OZHZ vormt een brug tussen de overheid en ondernemers in de regio Drechtsteden
“
Terwijl de ondernemers elkaar lachend aanvullen, probeert de zon door het wolkendek te breken. Het symboliseert de rol van waterstof op de energiemarkt. Het is een duurzame bron van energie die nog te weinig gebruikt wordt. Zo hebben alleen Hyundai en Toyota een personenauto op de markt die op waterstof rijdt. Door tankstations met waterstof, geven OZHZ en de ondernemers uit de Drechtsteden deze nieuwe brandstof een grotere kans om door te breken. En zo de wereld beter te maken. Een doel waar OZHZ zich natuurlijk graag voor inzet, zo hebben Wico en Jacob gemerkt. Op dit moment is het nog een leeg veldje. Hoe lang nog voordat het tankstation er staat? Jacob: “Dit initiatief zit nog in de vergunningprocedure. Maar op vijf andere plekken in de regio zijn we ook bezig met initiatieven op het gebied van waterstof. Op al die initiatieven denkt OZHZ mee aan de voorkant en helpen ze mee bij het maken van de plannen.” Is het niet vreemd dat OZHZ meedenkt over vergunningen die ze zelf uitgeven en straks ook moeten controleren? Wico: “Wij merken helemaal niet dat die twee rollen van OZHZ – de adviseur en de controleur – met elkaar botsen. Het is juist handig dat OZHZ door hun handhavende rol precies weet waar we nu al aan moeten denken.” Jullie zijn erg positief over OZHZ als proactieve partner op dit gebied. Zien jullie ook nog uitdagingen voor OZHZ? Wico: “Nee, eigenlijk niet.
Haha.” Jacob: “Nee, we zijn alleen maar positief over OZHZ. Het is gewoon een hele deskundige organisatie die voorloopt op andere overheidsorganisaties. Het zou mooi zijn als OZHZ hun manier van werken en hun enthousiasme daarover kan overdragen aan anderen.”
42
Even los van de inhoud Een vreemde eend in de bijt, dat is Marieke van Gemert op het eerste gezicht wel. Dagelijks zit ze tussen de specialisten die bouwvergunningen verlenen, maar zelf is ze verre van dat. “Ik ben na mijn middelbare school de opleiding Textiel, Management en Organisatie gaan doen. Echt heel iets anders,” vertelt ze lachend. Na deze opleiding kwam ze drie jaar geleden via de Rabobank, Deloitte en de gemeente Oosterhout bij OZHZ terecht als adviseur Bouw. Wat doe je in zo’n functie?
Tiny Houses Voor Marieke geldt vooral: ze houdt zich bezig met alles wat juist niet specialistisch is, zodat de vergunningverleners hun handen vrij hebben. Zo kreeg ze via-via een vraag op haar bordje van een Dordtse buurtvereniging. “Het ging om een braakliggend terrein aan de Noordendijk in Dordrecht. Daar stonden scholen op en er komt uiteindelijk nieuwbouw. Maar het zou wel een flinke tijd braakliggen. Om overlast op dit terrein te voorkomen, vroeg de gemeente aan de buurtvereniging om ideeën. Nou, dat is een héle enthousiaste buurtvereniging. Dus die had gelijk allemaal plannen en hele tekeningen en zo. Maar de gemeente had zelf ook plannen. Wat doe je
43
2011 - 2021
10 JAAR
de slag. Makkelijk was het niet, maar uiteindelijk kwamen gemeente, de buurtvereniging en wij eruit. Het grootse plan ging door.
Wat is een tiny house? Een tiny house is zoals de naam al zegt: een klein huis. Het idee van zo’n klein huis is om duurzamer, goedkoper en milieuvriendelijker te leven. Het concept van een tiny house is ontstaan in Amerika en is inmiddels ook bekend in Nederland.
dan? Mijn collega moet uiteindelijk wel een goede vergunning kunnen schrijven, rekening houdend met al die belangen.” “De buurtvereniging wilde dat mensen gingen wonen op dat terrein. Dat is de beste manier om daar overlast tegen te gaan, want dan heb je dag en nacht sociale controle. En ze wilden niet zomaar woningen. Het moesten Tiny Houses worden. Daar hadden ze een heel uitgebreid plan omheen bedacht.” Een mooi plan, maar wel met de nodige uitdagingen. “Bij zulke grootse plannen, moet je vooral goed samenwerken en je in elkaar verdiepen.” Ze vertelde bijvoorbeeld aan de buurtvereniging hoe een gemeente werkt. “Het terrein had niet de bestemming ‘wonen’. Dus als je de vraagt stelt: ‘mag je hier huizen bouwen?’, dan wordt dat lastig. Maar als je vooral de sociale kant van het verhaal benadrukt, kan het anders zijn. Als je de juiste mensen achter jouw plan krijgt, heb je veel meer kans van slagen.” Met dit advies op zak ging de buurtvereniging aan
44
Dan nog is het complex in de uitvoering. “Die Tiny Houses moeten natuurlijk aan het bouwbesluit voldoen. Maar zij wisten pas tijdens het bouwen hoe de woning eruit zou gaan zien. In de vergunningenwereld kan dat helemaal niet. Je moet gewoon uiterlijk acht weken voordat je gaat bouwen een vergunning aanvragen waarin precies staat hoe het eruit gaat zien. Toch hebben onze vergunningverleners dat voor elkaar gekregen, door de juiste voorwaarden op te nemen in de vergunning zodat het toch veilig kan.”
Als je de juiste mensen achter jouw plan krijgt, heb je veel meer kans van slagen
“
Standaardbrieven Beren op de weg zijn er vaak in haar werk. Bijvoorbeeld het aanpassen van de standaardbriefsjablonen. “Ik ben een van de acht schrijfcoaches bij OZHZ. In die rol willen wij onze collega’s helpen om helder te schrijven. Mij en de andere coaches viel al snel op dat twee derde van de meeste brieven bestaat uit standaardteksten. Dan kunnen we wel feedback geven, maar daar heeft de schrijver dan niets aan. Dus: die standaardteksten moeten herschreven.” “Nou, dat ging niet vanzelf. Want: hebben we die uren wel? En: we gaan werken met een nieuw systeem, kunnen we niet beter daarop wachten? En: we krijgen de Omgevingswet, kunnen we daar ook niet even op wachten? Uiteindelijk wordt besloten: we gaan het niet doen.” “Dan kijken we elkaar als coaches echt wel even aan: dit laten we toch niet een jaar gewoon liggen? De schrijfwijzer met afspraken voor helder schrijven is vastgesteld door de directie. Daar moeten we dan toch iets mee? En dan verandert
BOUWVERGUNNINGEN
Marieke van Gemert het verhaal wel, als je maar doorvraagt. Inmiddels liggen de nieuwe sjablonen voor bouwzaken er. Mijn collega’s van inspectie zijn ook druk met en vergelijkbaar project. Vergunning in een dag Is er ruimte voor vernieuwing bij OZHZ? Meestal ervaart Marieke dit wel zo. Ze sluit nog af met een voorbeeld waar veel collega’s hard aan gewerkt hebben: de ‘vergunning in een dag’. “Normaal gesproken heb je acht weken voor het verlenen van een vergunning. Dat mag je nog eens verlengen met zes weken. Als je niet alle stukken hebt, staat de tijd ook even stil. Dus in het ergste geval wordt het een proces van maanden. Maar we hebben ook een paar vergunningen die vrij makkelijk zijn.
Het lukt nu vaak om in één dag een ‘makkelijke’ vergunning te verlenen
“
Dakkapelletjes, opbouwtjes, aanbouwtjes. Toen dachten we: wat als we het nu eens vergelijken met een lopende band?” “Misschien niet helemaal eerlijk, maar laten we het eens proberen. Een adviseur heeft vaak twee weken voor een aanvraag. Maar een advies schrijven kost geen twee weken. Daar ben je misschien twee keer een uur mee bezig. Dus waarom zou je dat zo lang laten liggen?” Op die manier keken we naar iedere taak in het proces van de wat minder ingewikkelde vergunningen. Daardoor lukt het nu vaak om deze in één dag te behandelen. “Het loopt als een trein. Dat is een heel mooi voorbeeld van hoe we het onszelf makkelijker maken. Maar ook de gemeente. En zeker ook de burger!”
45
2011 - 2021
Horizontaal 1 5 9 11
14
18 19
Het biologisch leefklimaat Wanneer geluid als hinderlijk ervaren wordt Doorzichtig, open zijn Het geheel van planten en dieren zoals dat door de natuurwetenschappen waargenomen wordt Toestemming van de overheid om een bepaalde activiteit uit te voeren Het proces van luisteren, begrijpen en delen Vaste deel van de aarde met daarin vloeibare en gasvormige bestanddelen en organismen
10 JAAR
Verticaal Afdeling Het normale weer in een gebied De werknemer waarmee je werkt Kleinste eenheid van territoriaal openbaar bestuur Een handeling of gedrag in strijd is met de wet Een overzicht van wat er in het jaar in een organisatie is gebeurd Algemene Plaatselijke Verordening De wet die straks de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigt en samenvoegt. Persoon die controleert of de wetgeving wordt nageleefd en/of gestelde normen worden gehaald. Naam van OZHZ-intranet Iemand die zijn of haar kennis in dienst stelt van anderen Het verzamelen van informatie over de vraag of iets voldoet aan de eisen Grondstofbesparend