20201215 Kompas sociaal domein Papendrecht def.pdf

Armoedebestrijding en schuldenaanpak Armoede, schulden en betalingsachterstanden leiden vaak tot stress en piekeren. Ook zien we vaak dat schulden gepaard gaan met andere problematiek. De hoeveelheid mensen met een laag inkomen, financiële problemen of schulden blijft landelijk groeien. De gemeente Papendrecht is daar niet uniek in. In de huidige periode van COVID-19 verwachten we een toename van de problematiek, al is het onzeker wanneer de stijging plaatsvindt en hoe groot die zal zijn. We verwachten deze ontwikkelingen ook in de regio. We zien het aantal huishoudens in de regio met een langdurig laag inkomen stijgen. Zowel bijstandsgerechtigden als werkenden met een laag inkomen doen een groter beroep op minimaregelingen. Daarbij raken steeds meer

mensen het overzicht over hun financiën kwijt. Dit zien we terug in het stijgend aantal inwoners dat onder bewind gesteld wordt en bijzondere bijstand ontvangt voor de kosten hiervan. Ook komen steeds meer mensen met een hulpvraag terecht bij de Sociale Dienst Drechtsteden of de sociaal raadslieden van Sterk Papendrecht. Omdat nog niet de gehele doelgroep uit zichzelf hulp vraagt, gaan we de komende jaren extra inzetten op vroegsignalering van schulden op basis van betalingsachterstanden. Zo hopen we meer mensen te bereiken door de inzet van de anonieme geldtest Geldfit. Daarnaast biedt de invoering van de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, die van kracht wordt op 1 januari 2021, ons handvatten om meer aandacht te besteden aan betalingsachterstanden. Samen met de Sociale Dienst Drechtsteden, Sterk Papendrecht en Schuldhulpmaatje bouwen we aan een integrale schuldhulproute. Langer zelfstandig wonen voor ouderen De meeste ouderen zijn vitaal: ze worden ouder en blijven langer gezond. Veel van de huidige en de toekomstige 75-plussers zijn zelfredzaam. Het is voor hen geen probleem om de nodige aanpassingen in hun ondersteuning, zorg of woning te regelen, zelfs als zij een ziekte of beperking krijgen. Een kwart van de ouderen heeft echter het gevoel geen grip op het leven te hebben.

Met de leeftijd neemt voor zowel vitale als kwetsbare ouderen de kans toe om afhankelijk te worden van ondersteuning en zorg. We willen als gemeente ouderen helpen om in hun vertrouwde omgeving zelfstandig oud te worden en een goede kwaliteit van leven te behouden. Dat houdt in dat er voldoende geschikte woningen moeten zijn voor ouderen. Maar er moet ook voldoende goede zorg en ondersteuning zijn als ouderen minder zelfredzaam worden. Of zelfs zorgbehoevend en dat niet zelf of met hulp uit hun netwerk kunnen oplossen. Bij deze opgave zijn veel verschillende partijen betrokken. Om een goed beeld van de opgave te krijgen, laten we een woonzorganalyse uitvoeren. Ondertussen pakken we met partners interessante ideeën op en gaan we verder met het project Senioren Sterker Maken. Dit draait om verbetering van signalerend huisbezoek aan ouderen, implementatie van een integrale aanpak

24

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

Passende kinderopvang en onderwijs Ieder kind en iedere jongere heeft recht op de beste kansen om zich optimaal te ontwikkelen. Goed onderwijs is hierbij van groot belang. Als gemeente besteden wij hier veel aandacht aan. Onder meer met

Passende inzet van jeugdhulp Van de 41 meest welvarende landen heeft Nederland de gelukkigste jeugd. Dit blijkt uit een VN-rapport waarin ons land bovenaan de ranglijst staat van onder meer mentale en lichamelijke gezondheid en sociale - en leervaardigheden. In het VN-rapport worden ook gebieden genoemd waarop Nederland minder scoort. Zo zijn veel jeugdigen te zwaar,

Onderwijsachterstandenbeleid, dat preventief of vroegtijdig mogelijke achterstanden wegneemt. Van onze onderwijs- en kinderopvangpartners verwachten wij ook dat zij zich volgens hun verantwoordelijkheden inspannen voor passende plekken voor jeugdigen, waarbij hun ontwikkeling centraal staat. Op het snijvlak van passend onderwijs en jeugdhulp richten we ons op solide samenwerking. Bijvoorbeeld door inzet van schoolmaatschappelijk werkers, de leertafel Passend verbinden en door jeugdhulp in de school verder vorm te geven. Om deze samenwerking te versterken, maken we heldere samenwerkingsafspraken met aandacht voor op- en afschalen van hulp, maar ook voor normaliseren en demedicaliseren.

worstelen veel jongeren met een laag zelfbeeld, ervaren zij stress door schooldruk en zijn er zorgen over jeugdigen die door gebrekkige financiën niet kunnen meedoen in de samenleving. Dat Nederland de gelukkigste jeugdigen heeft, staat haaks op het toenemende beroep op jeugdhulp in het land, en in Papendrecht. Om de balans van de inzet vanuit de Jeugdwet en de bijbehorende kosten terug te brengen, zijn regionaal en lokaal al veel maatregelen ingevoerd. De verschillende maatregelen staan niet op zichzelf en vragen inzet van alle betrokken partners. Zo werken we regionaal aan de nieuwe inkoop van de jeugdhulp voor 2022, aan versterking van contractmanagement en een normenkader. Acties die prioriteit verdienen om de inzet van

valpreventie, stimuleren van beweging onder ouderen en het stimuleren van ontmoeting.

25

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

jeugdhulp af te bakenen en de kosten te beteugelen. Bij de transformatie van de jeugdhulp wil de gemeente het heft meer in eigen hand nemen. Daarom hebben wij lokaal besloten tot een uitvoeringsagenda met een set stevige maatregelen en interventies. Noodzakelijk om goede, passende ondersteuning aan de Papendrechtse jeugd te kunnen bieden. Nu, en in de toekomst. De lokale activiteiten, zoals jeugdhulpanalyse en gesprekken met jeugdhulpaanbieders, zijn bedoeld om meer (in)zicht en grip te krijgen op de inzet van jeugdhulp. De komende jaren brengen we op deze manier de gemeentelijke toegang tot ondersteuning via Sterk Papendrecht/Jeugdteams verder op orde. Ook willen we de jeugdhulp bij huisartsen steviger vormgeven, de samenwerking met het gedwongen kader verder ontwikkelen en tekortkomingen in het lokale aanbod aanpakken (zoals expertise op het gebied van autisme Aanpak personen met verward gedrag Verward gedrag kan komen doordat iemand kampt met verschillende aandoeningen of beperkingen, zoals psychische problemen, een licht verstandelijke beperking, dementie of verslaving. Ook mensen met levensproblemen die hen boven het hoofd dreigen te groeien kunnen verward gedrag vertonen. Denk aan ernstige schulden, dakloos zijn of het verlies van dierbaren. Vaak gaat het om een combinatie van levensproblemen en een aandoening of beperking.

De meeste mensen met verward gedrag zijn niet gevaarlijk en zorgen niet voor overlast. Tegelijkertijd zien we door de extramuralisering van de GGZ-zorg een toename van meldingen over mensen met verward gedrag. Uit het besef van het belang van deze ontwikkeling heeft de landelijke politiek een aanjaagteam ingesteld. Op het niveau van Rotterdam Rijnmond/Zuid-Holland-Zuid is een ontwikkelplan opgesteld. Papendrecht zet zich in voor een sluitende aanpak tussen zorg en veiligheid. Zo richten we ons op adequate bemoeizorg en zijn er verschillende pilots en projecten in het sociaal domein. Hieronder valt ook de wijk-GGZ'er.

Thuis in de wijk Met de verandering van Beschermd Wonen naar Thuis in de wijk willen we dat mensen met een psychisch of psychosociaal probleem zoveel mogelijk in de wijken wonen en hen daar ondersteunen. Meer zelfstandig wonen van deze doelgroep en mee kunnen doen, brengen de nodige uitdagingen met zich mee. Randvoorwaarden zijn bijvoorbeeld dat ambulante begeleiding en passende huisvesting beschikbaar zijn. Met in achtneming van de privacywetgeving moet daarbij ook aandacht zijn voor (het gevoel van) veiligheid van zowel de nieuwe bewoner als de omwonenden. Ook moeten allerlei andere voorzieningen toegankelijk zijn voor deze doelgroep, zoals financieel-administratieve ondersteuning. Om dit te kunnen realiseren is een sterke samenwerking in de regio en met lokale partners noodzakelijk. In de regio is ook afgesproken dat iedere gemeente onderzoekt welke huisvestingsmogelijkheden zij kunnen creëren. Wij onderzoeken dit in samenwerking met Woonkracht10 en Sterk Papendrecht. We kijken hierbij nadrukkelijk naar mogelijkheden die aansluiten bij de lokale ondersteuningsbehoeften van onze inwoners. In regionaal verband brengen wij vervolgens in wat Papendrecht kan betekenen om regionaal te komen tot voldoende huisvesting en regionale spreiding.

4. Het budget Uitgangspunt van de gemeente Papendrecht is dat inwoners die zorg en ondersteuning nodig hebben om mee te doen aan de samenleving en om zelfstandig thuis te wonen, daar ook daadwerkelijk een beroep op kunnen doen. Hier staat de gemeente Papendrecht voor, ook al zijn de bedragen die de gemeente daarvoor van het Rijk krijgt onvoldoende. Binnen het sociaal domein geeft de gemeente Papendrecht jaarlijks ruim € 32 miljoen uit. Daarbij tellen we de uitgaven voor gezondheid, sport, cultuur, veiligheid en onderwijs niet mee. Maar ook die werken mee aan het welzijn van de inwoners van de gemeente Papendrecht.

26

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

In het sociaal domein zijn de kosten al jaren hoger dan de inkomsten. Dit dwingt de gemeente te blijven zoeken naar manieren om de balans terug te brengen in deze kosten en om realistisch te begroten. Tegelijkertijd steunen wij de lijn van de VNG in haar herhaalde oproepen aan het Rijk om met voldoende middelen te komen om daarmee de inwoners van Papendrecht zorg en ondersteuning te blijven bieden (onder andere de landelijke discussie rondom het Wmoabonnementstarief). Financiële ontwikkelingen volgen we op de voet. De kans is groot dat er de komende jaren het één en ander gaat veranderen in het budget. Dit als gevolg van het ombuigingsproces bij de gemeente, de herijking van het Gemeentefonds, het landelijke onderzoek naar het macrobudget Jeugd, de nieuwe verdeelmodellen voor het sociaal domein en de gevolgen van de financiële doordecentralisatie van Beschermd Wonen.

5. Monitoring Het is van groot belang om de inzet van onze maatregelen te monitoren en te meten. We willen immers weten of we onze doelen in het sociaal domein bereiken en de maatschappelijke meerwaarde voor onze inwoners centraal stellen. Daarvoor maken we gebruik van gegevens die we al hebben. Zoals informatie uit onze gezondheidsmonitor, de 4jaarlijkse monitor Sociaal van het Onderzoekscentrum Drechtsteden, de jaarverslagen van Sterk Papendrecht, de rapportages van de Dienst Gezondheid & Jeugd, Serviceorganisatie Zuid-Holland Zuid en de Sociale Dienst Drechtsteden. Daarnaast zoeken we continu naar manieren om deze monitoring naar een hoger niveau te tillen en samen met onze partners actiever vorm te geven. Ook blijven we in gesprek met onze inwoners en partners over de kwaliteit van onze dienstverlening en de maatschappelijke vraagstukken in onze gemeente. Informatie, voortgangsberichten en verantwoording over de stand van zaken van

de verschillende maatregelen verwerken we in de reguliere planning & control-cyclus.

6. Samenhang met andere beleidsterreinen We ontkomen er niet aan om beleidsterreinen te scheiden. Inwoners kunnen echter te maken krijgen met meerdere beleidsterreinen die in hun leven door elkaar heen lopen. Daarom moeten wij ons bewust zijn van de samenhang en ervoor zorgen dat het beleid van verschillende terreinen op elkaar aansluit. In dit hoofdstuk geven we de samenhang aan met beleidsterreinen die dicht tegen het sociaal domein aan liggen. Alle vormen van beleid die we noemen, dragen bij aan een gezond, veilig, sterk, sociaal en inclusief Papendrecht.

Regionale visie sociaal domein In deze lokale visie leggen we nadrukkelijk de verbinding met de regionale visie sociaal domein. De regionale visie richt zich op een mensgericht, doelmatig en effectief sociaal beleid. Waarmee we doen wat nodig is voor inwoners én de publieke waarde. In het regionale beleidsplan zijn drie grote opgaven opgenomen: bestaanszekerheid versterken, ontwikkelen naar werk en zorgen voor ondersteuning. Met lokale (preventieve) voorzieningen sluiten we hierop aan en proberen we een beroep op duurdere voorzieningen te voorkomen.

Sport, cultuur, onderwijs, gezondheid, wonen, economie en veiligheid Op de beleidsterreinen sport, cultuur, onderwijs, gezondheid, wonen, economie en veiligheid werken we dagelijks aan het welzijn van inwoners van de gemeente Papendrecht. Er zijn diverse randvoorwaarden voor het functioneren van beleid op het gebied van zorg en ondersteuning. Zoals het stimuleren van een gezonde leefstijl, organiseren van allerlei (sportieve) activiteiten, ruimte geven aan en

27

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

ondersteunen van cultuur, werken aan positieve gezondheid en een veilig Papendrecht (waaronder het optreden richting inwoners bij het overtreden van grenzen). Het sociaal domein steunt op deze basis. Ook gebruiken we de wisselwerking tussen deze beleidsterreinen om resultaten binnen het sociaal domein te bereiken.

Omgevingsvisie De gemeente Papendrecht werkt continu aan behoud en versterking van een aantrekkelijke leefomgeving. Daarom heeft de gemeente met inbreng uit de samenleving een Omgevingsvisie opgesteld. Het is een flexibel kompas voor de periode tot 2035. Het leidende thema van de Omgevingsvisie is ‘duurzame koers van Papendrecht'. Met dit thema kiezen we voor een krachtige gemeenschap die de leefomgeving beweging, ontmoeting en ontplooiing stimuleert. Een gemeenschap die zorgt voor welzijn, ontwikkeling en perspectief voor haar inwoners. Deze koers sluit naadloos aan bij de ontwikkellijnen van het Kompas sociaal domein.

7. Het vervolg Als gemeente geven we in dit Kompas de koers aan voor de komende vier jaar. Deze koers krijgt jaarlijks invulling in een concrete uitvoeringsagenda. Deze uitvoeringsagenda werken we per ontwikkelingslijn uit waarbij de programmabegroting leidend is. Daarnaast houden we rekening met recente ontwikkelingen en behoeften in de samenleving. Met elkaar gaan we aan de slag om Papendrecht toekomstbestendig te maken en te houden.

28

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

Bijlage: Opzet uitvoeringsagenda Sociaal Domein Jaarlijks wordt naar aanleiding van het Beleidsplan Sociaal Domein 2021-2024 en de programmabegroting een uitvoeringsagenda opgesteld. In deze uitvoeringsagenda worden maatregelen nader geconcretiseerd en wordt nader ingegaan op het budget, monitoring en samenhang met andere beleidsterreinen. De opzet van de uitvoeringsagenda ziet er als volgt uit:

Programmabegroting 2021: taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Doelstelling Inzetten op een sterke lokale ondersteuningsstructuur om de deelname van inwoners van jong tot oud aan de samenleving en hun eigen kracht te bevorderen. Wat gaan we hiervoor doen? Kansrijk opvoeden en opgroeien

 Uitvoeren van de visie en het werkplan Jeugd- en Jongerenwerk Papendrecht gericht op de volgende taken: vroegtijdige signalering, versterken doelgroep, voorkomen duurdere zorg en goede samenwerking met Sterk Papendrecht en het onderwijs.

 Extra aandacht besteden aan veilig social media gebruik onder jongeren.

 Inspelen op gevolgen van de Coronamaatregelen (o.a. verveling bij de jeugd).

 …… Een inclusieve samenleving 

Alert zijn op signalen uit de samenleving over uitsluiting van specifieke doelgroepen en waar nodig specifiek beleid voeren.

 Via een brief en in gesprekken aandacht vragen bij zorginstellingen in Papendrecht voor de acceptatie en participatie van 'roze ouderen'. …..

 ……

29

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

Programmabegroting 2021: taakveld 6.2 Wijkteams Doelstelling Doorontwikkelen van Sterk Papendrecht tot het eerste (centrale) punt voor alle inwoners van 0 tot 100 jaar met een ondersteuningsvraag op alle levensgebieden met de gedachte: zo dichtbij mogelijk, zo vroeg mogelijk en zo zwaar als nodig. Wat gaan we hiervoor doen? Goed opdrachtgeverschap 

De visie van Sterk Papendrecht uit 2017 wordt door de betrokken partners en samen met de gemeente herschreven naar aanleiding van de ontwikkelingen in de afgelopen jaren en het nieuwe beleidsplan Sociaal domein 2021-2024.

 De subsidie aan Stichting Jeugdteams wordt als gevolg van het governancerapport van AEF omgezet van een regionale subsidie en contractering via de SOJ naar een lokale subsidie en contractering.

 Voor het subsidiejaar 2022 worden de prestatiegerichte (subsidie)afspraken met Sterk Papendrecht als één strategische partner doorontwikkeld. De afspraken worden stapsgewijs geoptimaliseerd en zijn gericht op maatschappelijke relevantie met aandacht voor kwaliteit, inhoudelijke effecten, procesresultaten en doorontwikkeling van het collectief aanbod.

 …… …..

 ……

…..

 ……

30

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

Programmabegroting 2021: taakveld 6.3 Inkomensregelingen Doelstelling Inwoners met een laag inkomen en/of schulden ondersteunen, waar mogelijk preventief. Wat gaan we hiervoor doen? Armoedebestrijding en schuldenaanpak

 Verder bouwen aan een integrale schuldhulproute samen met SDD, Sterk Papendrecht, Schuldhulpmaatje en andere maatschappelijke partners onder de vlag van de Actieagenda gezinnen en kinderen in armoede.

 Passende invulling geven aan de nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening met in bijzonder de nieuwe taken op het gebied van vroegsignalering bij betalingsachterstanden en de inzet van Geldfit.

 Actief monitoren op financiële problematiek onder inwoners die als gevolg van de Coronamaatregelen naar verwachting zal toenemen.

 …… …..

 ……

…..

 ……

Programmabegroting 2021: taakveld ……. Doelstelling ……… Wat gaan we hiervoor doen? …….

 …….

…..

 ……

…..

 ……

31

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

Het budget Nadere specificatie van de verschillende budgetten binnen het sociaal domein.

Monitoring Nadere specificatie van de verschillende monitoringsinstrumenten en –rapportages binnen het sociaal domein.

Samenhang met andere beleidsterreinen Nadere specificatie van actuele ontwikkelingen die een verband hebben met het sociaal domein.

32