Document · PDF

25-12-09.12 Relevant stuk 1, Programma Mobiliteit

Gemeenteraadsvergadering 9 december 2025, gemeente OverBetuweBij agendapunt: Programma mobiliteit14.538 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Programma Mobiliteit Gemeente Overbetuwe

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Opdrachtgever

Gemeente Overbetuwe

Titel rapport

Programma Mobiliteit

Kenmerk

018087.20251006.R1.01

Datum publicatie

6 oktober 2025

Projectteam Goudappel

Floris Frederix, Rosa van Gestel

Projectteam opdrachtgever

Vincent Dinnissen, Ewoud Snijder

Status

Concept

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Inhoudsopgave 3.2

1. Inleiding

1.1

Waarom een Programma Mobiliteit?

1.2

Wat is de aanpak?

1.3

Leeswijzer

2. Ambities en doelen

2.1

Transitie naar duurzame mobiliteit

2.2

Verkeersveiligheid

2.3

Regionale bereikbaarheid op orde

2.4

Voorzieningen en kernen bereikbaar houden

3.1

(her)inrichtingen

Gebiedsgericht parkeerbeleid

4. Verkeersveiligheid

4.1

Veilige mobiliteitsnetwerken

4.2

Gedragsaanpak met educatie en campagnes

4.3

Verkeersveiligheidsknelpunten oppakken

4.4

Maatregelen bij klachten of een gevoel van verkeersonveiligheid

5. Regionale bereikbaarheid op orde

3. Transitie naar duurzame mobiliteit

3.3

Meer ruimte voor fiets en voetganger bij

Stimuleren gezonde, veilige en groene mobiliteit 19

5.1

Aansluiten op regionale mobiliteitssystemen

5.2

Het optimaliseren van de mobiliteitsketen

5.3

De bereikbaarheid van bedrijven

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

6. Voorzieningen en kernen bereikbaar houden

Bijlage 4: Huidige en toekomstige 32

6.1

Voetganger

6.2

Fiets

6.3

Openbaar vervoer

6.4

Gemotoriseerd verkeer

7. Uitvoeringsagenda

7.1

Samen aan het werk

7.2

Fasering en kostenindicatie

7.3

Maatregelentabel

7.4

Monitoring en evaluatie

intensiteiten

Bijlage 1: Basiskenmerken wegencategorisering

Bijlage 2: Basiskenmerken fietsnetwerk

Bijlage 3: Tabel maatregelen

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

1. Inleiding Voor u ligt het Programma Mobiliteit van de gemeente Overbetuwe. Hierin staat waar we de komende jaren naar toe willen groeien met het mobiliteitssysteem van de gemeente Overbetuwe. Onder het mobiliteitssysteem verstaan we de combinatie van de verkeersnetwerken en het gebruik daarvan. Het Programma Mobiliteit is de uitwerking van het Ambitiedocument Mobiliteit Overbetuwe. In het ambitiedocument zijn de ambities voor de mobiliteitsthema’s beschreven. In dit programma wordt daar verdere invulling aan gegeven en concrete acties aan gekoppeld. Voor de verschillende vervoerswijzen (modaliteiten) worden de netwerken en de bijbehorende verbeterpunten beschreven. Zo draagt het Programma Mobiliteit bij aan een bereikbaar Overbetuwe, waar inwoners en bezoekers zich op een veilige en gezonde manier kunnen verplaatsen, nu én in de toekomst.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

1.1

Waarom een Programma Mobiliteit?

Belang van het Programma Mobiliteit Het Programma Mobiliteit geeft richting aan de keuzes die we in de komende jaren gaan maken ten aanzien van ons verplaatsingsgedrag en de inrichting van de openbare (verkeers-)ruimte. Gezien de beperkte openbare ruimte waar veel verschillende belangen samenkomen, is het essentieel om onze doelen en prioriteiten te benoemen in het programma. Overbetuwe ontwikkelt zich voortdurend. Ruimtelijke veranderingen zoals nieuwe woningbouwplannen en uitbreidingen van bedrijventerreinen, maar ook belangrijke trends zoals de mobiliteitstransitie, betekenen veel voor de manier waarop mensen zich verplaatsen. De veranderende verkeersstromen en behoeften van inwoners van Overbetuwe vragen om een actualisatie van onze huidige netwerken en acties op het gebied van mobiliteit. Koppeling met beleid Gemeente Overbetuwe heeft daarom besloten om een Programma Mobiliteit op te stellen. Het programma is een uitwerking van de Omgevingsvisie. Een actualisatie van de Omgevingsvisie volgt in 2026. Het daarvoor opgestelde en vastgestelde Koersdocument is ook als uitgangspunt voor dit programma gebruikt. Daarnaast sluit het aan bij landelijk, provinciaal en regionaal beleid, zoals het Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP) van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Dit zorgt voor samenhang en biedt kansen om de uitvoering van gewenste maatregelen aan elkaar te koppelen.

In het programma worden alle vormen van mobiliteit behandeld en de route van de huidige situatie, thema’s en doelen, tot aan maatregelen, wordt uitvoerig beschreven. Daarnaast biedt het Programma Mobiliteit de mogelijkheid om beleid rondom thema’s zoals parkeren, verkeersveiligheid, gezonde mobiliteit en onderhoud van de openbare ruimte of wegen te integreren en actualiseren. Waar mogelijk wordt een koppeling gemaakt met uitvoering op het vlak van klimaatadaptatie, groen, water, spelen, ontmoeten, et cetera. Voorliggend Programma Mobiliteit van de gemeente Overbetuwe is een programma waarin een uitwerking van alle mobiliteitsthema’s en netwerken is opgenomen, inclusief een uitvoeringsagenda, en dat 2040 als tijdshorizon heeft (aansluitend op de Omgevingsvisie). Verkeersplannen per kern Er worden verkeersplannen per kern opgesteld. Deze plannen zijn een uitwerking van het Programma Mobiliteit, omdat de lokale opgaven per gebied en doelgroep verschillen. Deze verkeersplannen gaan met name in op lokale verbeteringen van de netwerken voor voetganger, fietser, en gemotoriseerd verkeer. De acties leveren een bijdrage aan de ambities uit het Programma Mobiliteit.

Lopende projecten Verder is het goed om te beseffen dat we – parallel aan de uitvoeringsagenda – ook verder werken aan de lopende projecten, zoals: VeluweWaalpad, fietsverbinding langs de Linge, Knoop 38 en stationsomgeving Zetten-Andelst. Deze zijn ook opgenomen in de uitvoeringsagenda van dit Programma Mobiliteit.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Dit Programma Mobiliteit bouwt voort op de

omgevingsplan, verordening of privaatrechtelijke overeenkomst

strategische keuzes in de Omgevingsvisie Overbetuwe

Het programma zegt ook wat over de rol die de gemeente wil nemen

De Omgevingsvisie is een ruimtelijk document, waarin de gemeente

andere organisaties, bedrijven of overheden.

Overbetuwe haar richtinggevende plannen voor de komende jaren integraal vastlegt. Dit biedt het voordeel dat we ontwikkelingen, zoals infrastructurele, landschappelijke, etc., in samenhang benaderen. Dit vormt het kader waarbinnen we initiatieven van ondernemers en inwoners toetsen. In de Omgevingsvisie zijn de

en de samenwerking met anderen, bijvoorbeeld door afspraken met

Het programma is zelfbindend. Dit betekent dat het alleen het bestuur zelf bindt (dus niet burgers, organisaties of bedrijven). Een programma kan wel (partijen in) de samenleving stimuleren om die dingen te doen die helpen om de doelen van het programma te

ambities bepaald, de doelen voor de lange termijn.

halen. De inhoud van het programma komt ook voor iedereen

In programma’s worden de strategische ambities uitgewerkt die

beroep open tegen de vaststelling van een programma. Het

door de raad zijn vastgesteld in de Omgevingsvisie en (in dit geval) ook in het Ambitiedocument. In het programma staat met welke maatregelen (concrete acties) de ambities uit de visie gerealiseerd gaan worden, ten behoeve van bescherming, beheer, gebruik en ontwikkeling van de leefomgeving (artikel 3.5 Omgevingswet). Uitwerking kan thematisch of gebiedsgericht plaatsvinden, soms is het nodig een ambitie te concretiseren naar een doelstelling. Het programma is dé schakel tussen beleidsontwikkeling en uitvoering. Daarmee is het een instrument waarmee het college van burgemeester en wethouders (op basis van artikel 3.4 Ow) op

beschikbaar in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Er staat geen programma maakt deel uit van de beleidscyclus; de Omgevingswet

wil immers meer overzicht, samenhang en doorwerking tussen alle instrumenten. Dat werkt twee kanten op; de keuzes die de raad maakt in de Omgevingsvisie worden door B&W uitgewerkt in programma’s, soms kunnen (actualiteiten in) programma’s aanleiding zijn om de visie aan te passen. Het programma Mobiliteit is hierop echter een uitzondering en gaat ook naar de raad, omdat een deel van het programma ook een plan is (bijvoorbeeld de wegencategorisering). Het Programma Mobiliteit zet in op acties gericht op zowel korte,

tactisch niveau invulling geven aan de ambities van de gemeente.

midden als lange termijn. Dit programma blijft een dynamisch

Er is een breed scala van aan maatregelen mogelijk in een

Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie wordt periodiek geactualiseerd

programma. Bijvoorbeeld uitvoerende/fysieke maatregelen, inzet van communicatie- of informatiemiddelen, inzet van financiële instrumenten en juridische maatregelen (regels in het

document dat kan worden bijgesteld, mede aan de hand van de (een actualisatie volgt in 2026, het Koersdocument daarvan is reeds vastgesteld). Het Programma Mobiliteit heeft een nauwe samenhang met andere (toekomstige) programma’s.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

1.2

Wat is de aanpak?

Om tot een programma te komen, is het van belang om stapsgewijs te werk te gaan. Voor het opstellen van het Programma Mobiliteit betekent dit dat er vier stappen worden doorlopen: Stap 1 Inventarisatie

Waar staan we nu?

Stap 2 Thema’s en doelen

Waar willen we naartoe?

Stap 3 Uitwerking

Wat is onze koers?

Stap 4 Uitvoeringsagenda

Welke acties zijn wanneer nodig?

Tijdens de inventarisatiefase in stap 1 is de huidige situatie aan de hand van verschillende bronnen geanalyseerd. Hierbij heeft participatie een belangrijke rol gespeeld. Door input op te halen van inwoners en

gebruikers van het mobiliteitsnetwerk (door middel van een enquête) en te spreken met belangenvertegenwoordigers (bijeenkomst op 8 oktober 2024), zijn de huidige en gewenste verkeerssituatie in Overbetuwe zo compleet mogelijk in beeld gebracht. Stap 2 geeft antwoord op de vraag “waar willen we naar toe?”. Het Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe was het strategische antwoord op deze vraag en is vastgesteld door de gemeenteraad op 14 januari 2025. De koers richting de thema’s en ambities is in stap 3 uitgewerkt. Ook bij deze stap heeft participatie plaatsgevonden. De uitwerking is besproken met belangenvertegenwoordigers (bijeenkomst op 18 juni 2025), en voorgelegd aan de buurgemeenten, regio, provincie en hulpdiensten (bijeenkomst op 30 juni 2025). Tijdens deze bijeenkomsten is getoetst

antal ongevallen per jaar (incl. aantal slachtoffers )

2 2

Ongevallen

2 2

2 22

2 23

Slachtoffers

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

of we op de juiste manier toewerken naar de thema’s en ambities, passend bij de opgaven voor Overbetuwe en de omgeving. Na een presentatie van het concept Programma Mobiliteit, werden de verschillende partijen gevraagd mee te denken over de verkeersnetwerken en acties. De concrete acties die bijdragen aan de thema’s en ambities voor mobiliteit, en de planning van deze acties, zijn onderdeel van de uitvoeringsagenda in stap 4.

1.3

Leeswijzer

In het volgende hoofdstuk wordt beschreven welke ambities centraal staan in het Programma Mobiliteit. Dit zijn de ambities zoals door de raad vastgesteld in het Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe. In de hoofdstukken 3 t/m 6 wordt vervolgens per thema toegelicht wat onze ambitie concreet betekent. Deze hoofdstukken bevatten een toelichting van de acties, de gewenste netwerken voor alle vervoerswijzen en de aanpassingen aan de netwerken die daarvoor nodig zijn. De uitvoeringsagenda in hoofdstuk 7 geeft een overzicht van alle benodigde acties, inclusief een fasering en kostenindicatie, en een monitorings- en evaluatieplan.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

2. Ambities en doelen Voor de mobiliteit in Overbetuwe zetten we de mens centraal en maken we slimme keuzes voor een duurzame en leefbare omgeving. Als samenleving stellen we steeds hogere eisen aan de kwaliteit en duurzaamheid van onze leefomgeving. Mobiliteit speelt hierin een sleutelrol. Hoewel in het verleden mobiliteitsbeleid vaak gericht was op doorstroming (zo snel mogelijk van A naar B verplaatsen), kijken we tegenwoordig vanuit een bredere blik naar mobiliteit. Ambitie mobiliteit Onze ambitie voor 2040 is om mobiliteit op een integrale manier te bekijken en alle modaliteiten in samenhang te zien. Hierbij staat de auto niet langer centraal, maar de mens. Slimme mobiliteitskeuzes zorgen ervoor dat er openbare ruimte overblijft voor zaken die bijdragen aan

Overbetuwe) hebben we dit vertaald naar bovenstaande vier thema’s.

een kwalitatieve en duurzame leefomgeving. Denk aan ruimte voor

Op basis van de inventarisatie is ook per thema een doel geformuleerd

groen, ontmoeting, sporten, en veilig lopen en fietsen. Daarom maken

en beschrijven we in de navolgende paragrafen hoe we dit doel willen

we keuzes in ons mobiliteitsbeleid die zorgen voor een bereikbare en

bereiken. In de volgende hoofdstukken wordt hier verder invulling aan

verbonden gemeente. Tegelijkertijd dragen we bij aan een gezonde

gegeven door de gewenste netwerken per modaliteit en concrete acties

fysieke leefomgeving, verkeersveiligheid, toegankelijkheid,

te beschrijven.

duurzaamheid, en slimmer en efficiënter ruimtegebruik. Op basis van de resultaten van de inventarisatiefase (zie het eerder vastgestelde Ambitiedocument Gemeentelijk Mobiliteitsplan

De thema’s en doelen staan centraal bij alles wat we in de gemeente ondernemen op het gebied van mobiliteit. Zo blijft Overbetuwe een duurzame, gezonde en bereikbare gemeente.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

2.1

Transitie naar duurzame mobiliteit Doel: een stijgende trend in het aantal verplaatsingen per fiets en te voet (actieve

fietsroutes, en openbaar vervoer) te hebben. Daarnaast de transitie naar duurzame mobiliteit bij aan andere beleidsdoelen, zoals de doelstelling om in 2030 55% minder broeikasgassen uit te stoten ten opzichte van 1990.

mobiliteit) en het dempen van het autogebruik. Met ‘dempen’ bedoelen we het afremmen van de groei van de automobiliteit.

erplaat n en per vervoer w

Waarom deze inzet?

Trein

Lopen en fietsen zijn actieve modaliteiten. Deze vormen van beweging zijn goed voor de gezondheid én duurzaam, omdat ze geen vervuilende inventarisatie blijkt dat er in Overbetuwe relatief weinig gelopen en gefietst wordt. Daarnaast is het autogebruik en -bezit juist relatief hoog ook op de korte afstanden. We zien daarom veel potentie om te werken aan de transitie waarbij er minder verplaatsingen met de auto worden gemaakt, en meer te voet of per fiets. Deze potentie wordt ook door de respondenten van de enquête benadrukt: zij geven onder andere

aan op conclusies voor Overbetuwe, uit het onderzoek naar bicycle oriented development (BOD) in de regio. Hoewel MBO-locaties, sprinterstations en werklocaties goed te bereiken zijn per fiets, zijn

22 2

uto

pa a er be t

uto

rder

Overig

3 2

ietsen

prioriteit aan een betere bereikbaarheid en voorzieningen voor voetgangers en fietsers. Prioriteit voor de fietsbereikbaarheid sluit ook

2 2

open

stoffen uitstoten en minder ruimte in beslag nemen. Uit de

Bus

2 2

2 ederland

Overbetuwe

andere regionale bestemmingen zoals intercitystations, hoger onderwijs en stadscentra momenteel minder goed bereikbaar (zie ook Fietsbereikbaarheid in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, 2023). Ook tijdens de belangengroepenbijeenkomst werd het belang van de transitie naar duurzame mobiliteit bevestigd, waarbij bij het dempen van autogebruik essentieel is om goede alternatieven (loop- en

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

2.2

Verkeersveiligheid

belangrijk en dat is de samenleving zelf. Dus is de verkeersveiligheid een gezamenlijke opgave van weggebruiker en wegbeheerder.

Doel: samen zorgen voor een dalende trend in

Ongevallen per snelheidslimiet

het aantal ongevallen en ongevalsslachtoffers.

km h

Waarom deze inzet?

3 km h

Veilig kunnen verplaatsen door de gemeente is van

km h

groot belang. Uit de inventarisatie is gebleken dat, met uitzondering

van het jaar 2024, er geen duidelijke dalende trend zichtbaar is in het

km h km h Onbekend

aantal ongevallen per jaar. Het gaat hierbij om de door de politie geregistreerde ongevallen op gemeentelijke wegen in 2018-2024. Daarnaast zorgt de toenemende vergrijzing voor meer kwetsbare verkeersdeelnemers, wat het belang van veilige verkeerssituaties nog

antal ongevallen per jaar

meer versterkt. Structurele aandacht voor verkeersveiligheid is

noodzakelijk. Dit wordt ook benadrukt door het Rijk (in het Strategisch

Plan Verkeersveiligheid 2030), door de inwoners die de enquête hebben ingevuld en tijdens de belangengroepenbijeenkomst. Ongevallen ontstaan door een combinatie van factoren en hebben verschillende oorzaken. Een te hoge snelheid, afleiding, rijden onder invloed van alcohol en/of drugs en vermoeidheid spelen bijvoorbeeld een rol bij het ontstaan en/of de afloop van ongevallen. Ook de

Ongevallen

2 2

2 22

2 23

2 2

Slachtoffers

voertuigkenmerken en weginrichting kunnen bijdragen aan het ontstaan van een ongeval. Ongevallen voorkomen is een samenspel van goede infrastructuur en verkeersgedrag. Goede infrastructuur zorgen we voor, maar is maar één van de verschillende ongevalsoorzaken. Het verkeersgedrag is fer betreffen door de pol t e ere on evallen op emeentel e we en Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

treerde

2.3

Regionale bereikbaarheid op orde Doel: de externe (regionale) bereikbaarheid verbeteren door de mobiliteitsketen te optimaliseren. De mobiliteitsketen is het geheel van verschillende vervoersmiddelen die samen een reis van begin tot eind mogelijk maken.

Heteren, Driel e.o.

Waarom deze inzet?

lst

etten, alburg e.o.

Naast de bereikbaarheid binnen de gemeente Overbetuwe, willen we ook inzetten op een goede regionale bereikbaarheid. Door de woningbouwopgave in de regio worden er ca. 30% meer verplaatsingen in, van en naar Overbetuwe verwacht tot 2040 (zonder aanvullende maatregelen) (bron: Gebiedsaanpak A325/N325, 2022). Dit maakt het extra belangrijk om de bereikbaarheid met verschillende modaliteiten te versterken, zodat men niet afhankelijk is van het (steeds drukker wordende) wegennet. Toegankelijk openbaar vervoer speelt een grote rol in het op orde houden van de regionale bereikbaarheid. De behoefte aan goede en snelle busverbindingen tussen Overbetuwe en plekken in de regio werd genoemd tijdens de belangengroepenbijeenkomst. Daar werd ook benadrukt dat regionale bereikbaarheid van bedrijven, werklocaties en voorzieningen essentieel is voor het

Belangrijke relaties de regio

Heteren, Driel e.o. etten, alburg e.o.

per da

lst

verplaat n en

Belangrijke relaties de regio (auto) per da

verplaat n en

ondernemersklimaat en de kwaliteit van de werkomgeving. Ook Knoop 38 (aansluiting 38 op de A15 bij Elst) speelt een belangrijke rol bij de regionale bereikbaarheid.

ron aarten

eb ed aanpa

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Bereikbaarheid is niet alleen belangrijk om verplaatsingen van A naar B

2.4

Voorzieningen en kernen bereikbaar

houden

op verschillende manieren mogelijk te maken. Tijdens de belangengroepenbijeenkomst wordt benadrukt dat wanneer het gemakkelijk is om je vanuit huis ergens naartoe te verplaatsen, dit de sociale interactie ten goede komt (en daarmee opgaven zoals

Doel: de interne bereikbaarheid (binnen de

eenzaamheid vermindert). Ook voor de bedrijvigheid is het essentieel

gemeente) verbeteren en vervoersongelijkheid

om goede verbindingen van en naar winkelcentra en bedrijventerreinen

verminderen.

te hebben, voor alle vervoerswijzen. Zo zijn de mogelijkheden om bij

Vervoersongelijkheid (ook wel vervoersarmoede of

bedrijventerreinen te komen met het openbaar vervoer (in

bereikbaarheidsongelijkheid) houdt in dat het voor

combinatie met een stukje lopen) soms beperkt.

sommige mensen lastiger is om deel te nemen aan de maatschappij vanwege een gebrek aan verplaatsingsmogelijkheden. Dit kan komen door factoren zoals inkomen, beschikbaarheid van openbaar vervoer, gebrek aan eigen vervoer, of een specifieke toegankelijkheidsvraag. Waarom deze inzet? In Overbetuwe liggen verschillende kernen verspreid door de gemeente. Hoewel in de grotere kernen dagelijkse voorzieningen aanwezig zijn, is in kleinere kernen het voorzieningenniveau beperkt. Wanneer inwoners zich verplaatsen om bijvoorbeeld naar een supermarkt, school, sportvoorziening of winkels te gaan, is het van

eeftijdspiramide

jaar jaar

jaar jaar jaar jaar 3 3 jaar

2 2 jaar jaar jaar en jonger rouw

belang dat iedereen dit op een manier kan doen dat bij hen past. Er zijn namelijk verschillende mobiliteitsbehoeften. Zo wordt de vraag naar veilige en toegankelijke vormen van vervoer steeds groter wanneer de vergrijzing (en dus de groep kwetsbare verkeersdeelnemers) toeneemt. We willen voorkomen dat mensen afhankelijk zijn van de één vervoersmiddel, om zo de vervoersongelijkheid te verminderen.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

3. Transitie naar duurzame mobiliteit Met de inzet op de transitie naar duurzame mobiliteit is ons doel een stijgende trend in het aantal verplaatsingen per fiets en te voet (actieve mobiliteit) en het dempen van het autogebruik. Om dit doel te bereiken zetten we in op de volgende principes: •

Stimuleren gezonde, veilige en groene mobiliteit

•

Meer ruimte voor fiets en voetganger bij (her)inrichtingen

•

Gebiedsgericht parkeerbeleid (een actualisatie van het parkeerbeleid, passend bij de verschillende gebieden in Overbetuwe)

Het beoogd effect is dat in 2040 minstens de helft van de verplaatsingen binnen Overbetuwe te voet of met de fiets plaatsvinden (in de huidige situatie in Overbetuwe wordt actieve mobiliteit voor ca. 38% van de verplaatsingen gebruikt). Zo maken we van actieve mobiliteit het dominante vervoersmiddel voor dagelijkse verplaatsingen. We spannen ons in om dit effect te bereiken en gaan de effecten monitoren (zie paragraaf 7.4).

Stimuleren gezonde, veilige en groene mobiliteit

eer ruimte voor fiets en voetganger bij herinrichtingen

ebiedsgericht parkeerbeleid

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

3.1

Stimuleren gezonde, veilige en groene

mobiliteit Om een stijgende trend in het aantal verplaatsingen per fiets en te voet te realiseren en autogebruik te dempen, is het belangrijk om onze

Om gezonde, veilige en groene mobiliteit te stimuleren, zijn de volgende acties opgenomen: 1.

toegankelijkheid toe (zoals vastgelegd in het IKPOR en Handboek

inwoners en bezoekers te stimuleren om meer gezonde, veilige en

locatie-eisen), zoals we dat nu al doen. In samenwerking met

groene mobiliteit te gebruiken. Prettige en veilige loop- en

Stichting Gehandicaptenplatform Overbetuwe (SGO) verkennen we

fietsverbindingen maken het aantrekkelijker om op deze gezonde en

de belangrijkste toegankelijkheidsknelpunten als onderdeel van de

duurzame manier te verplaatsen. Als er daarnaast ook een goed OVnetwerk bestaat, zijn er verschillende mogelijkheden om van A naar B te komen, en zijn mensen minder afhankelijk van alleen de auto. De transitie naar duurzame mobiliteit en het dempen van de groei van automobiliteit biedt tegelijkertijd kansen voor een andere inrichting van

verkeersplannen per kern. 2.

scherpe bochten of knikken te reduceren en oversteken veiliger te maken. 4.

Het bieden van goede verbindingen en infrastructuur gaat hand in hand met aandacht voor het verplaatsingsgedrag. Door gedragscampagnes

We bieden hoogwaardige en voldoende fietsenstallingen bij belangrijke voorzieningen (zoals scholen, winkelgebieden,

mobiliteit nog verder te verduurzamen is een goede laadinfrastructuur (voor elektrische voertuigen) belangrijk.

We optimaliseren het fietsnetwerk door waar nodig paden te verbreden, fietsstraten te realiseren, paaltjes te verwijderen,

gegeven aan ontmoeting, spelen, sporten en groen. Dit maakt het om te gaan lopen of fietsen in plaats van de auto te gebruiken. Om de

We zorgen voor een veilige fietsverbinding tussen alle kernen. Zie het gewenste fietsnetwerk in hoofdstuk 6.2

de openbare ruimte, waarbij bijvoorbeeld meer plek kan worden prettig om buiten te verblijven en verplaatsen, en ook aantrekkelijker

Bij de herinrichting van de openbare ruimte passen we de eisen aan

werklocaties, en bushaltes). 5.

Bij nieuwe ontwikkelingen staat bicycle oriented development (BOD)1 centraal. Het versterken van de fietsbereikbaarheid is een uitgangspunt bij het bepalen van ontwikkellocaties.

en educatie worden onze inwoners en bezoekers enthousiast gemaakt om vaker te wandelen, op de fiets te stappen of van het OV gebruik te maken. 1

De bicycle oriented development-methodiek biedt inzicht in de kansen voor de

fiets bij de verstedelijkingsopgave, maar ook voor verbeteringen in het bestaande fietsnetwerk (bijvoorbeeld door reistijden per fiets te verkorten).

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

In elke kern realiseren we een (kleinschalige) mobiliteitshub met

Openbaar vervoer, en Mobility as a Service (mobiliteitsdiensten), en

goede voorzieningen, zoals wachtruimtes en hoogwaardige

minder aan de Privéauto (zie Figuur 3.1). Dit betekent niet dat er geen

fietsenstallingen en een koppeling met de HaltetaxiRRReis.

plek is voor de auto, maar wel dat de hoge autoafhankelijkheid wordt

Zie voorbeeldlocaties in het gewenste openbaar vervoersnetwerk in

verkleind: het is niet de enige optie voor bewoners en bezoekers om

hoofdstuk 6.3

zich comfortabel en veilig te verplaatsen door de gemeente. Lopen en

We voeren het Plaatsingsbeleid Laadinfrastructuur dat in 2025 is

fietsen wordt tegelijkertijd aantrekkelijker omdat er in het ontwerp ook

vastgesteld uit en monitoren de groei van laadinfrastructuur.

meer aandacht kan worden besteed aan comfortabele en

Daarmee ontstaat een dekkend, toegankelijk, betaalbaar en veilig

klimaatbestendige paden (bijvoorbeeld met schaduwplekken voor

netwerk van laadinfrastructuur om de transitie naar duurzame

verkoeling). Tegelijkertijd wordt de openbare ruimte daardoor ook

mobiliteit te stimuleren.

prettiger om te verblijven, omdat er meer ruimte is voor ontmoeten,

Gedragsaanpak:

spelen, sporten, of groen op straat. Daarom hebben we de volgende

actie:

We promoten relevante themadagen of -weken, zoals de Nationale Fiets naar je werk dag.

We werken samen met de mobiliteitsmakelaar van de regio,

Bij (her)inrichtingen van de

die bedrijven mogelijkheden biedt om mobiliteit te verslimmen

openbare ruimte en

of te verduurzamen.

nieuwbouwontwikkelingen wordt

We werken samen met de logistiekmakelaar van de regio, die

waar mogelijk het STOMP-

ondersteuning biedt op het gebied van o.a. lading bundelen,

principe als uitgangspunt voor

efficiënt bestelverkeer, vergroenen van het wagenpark en

het ontwerp gebruikt.

stadslogistiek. d.

3.2

We geven als gemeente het goede voorbeeld door onze eigen

Figuur 3.1: Visualisatie van het

mobiliteit te verduurzamen.

STOMP-principe

Meer ruimte voor fiets en voetganger bij (her)inrichtingen

Een manier om lopen en fietsgebruik te stimuleren, is het benaderen van mobiliteitsvraagstukken vanuit het STOMP-principe. Hiermee wordt er meer prioriteit gegeven aan Stappen (voetganger), Trappen (fietser),

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

3.3

functioneren en de bereikbaarheid van parkeerplaatsen valt of

Gebiedsgericht parkeerbeleid

Het gemiddeld autobezit in Overbetuwe is met , personenauto’s per huishouden hoger dan het Nederlands gemiddelde. Het dempen van de groei van het autogebruik en verkleinen van de hoge autoafhankelijkheid is onlosmakelijk verbonden met het thema parkeren. De parkeernorm in Overbetuwe is hoog en zorgt voor lege parkeerplaatsen waarbij achteraf wordt geconstateerd dat er een overschot is. Om kostbare openbare ruimte vrij te maken voor bijvoorbeeld groen, of het veilig parkeren van gezondere, duurzamere vervoersmiddelen zoals de fiets, hebben we de volgende actie: 10. Aansluitend op dit Programma Mobiliteit actualiseren we onze nota parkeernormen, waarbij: a.

staat met een goede parkeerbewegwijzering en een goede routering langs de parkeergelegenheden. e.

we in de bestaande woonwijken geen nieuwe parkeerplaatsen toevoegen ten koste van groen. Als er nieuwe functies binnen bestaande wijken worden toegevoegd, wordt er eerst gekeken naar het benutten van de parkeercapaciteit in de omgeving (op acceptabele loopafstand). In geval van een overschot aan parkeerplaatsen, veranderen we deze ruimte naar bijvoorbeeld groen.

Na vaststelling van het Ambitiedocument Mobiliteit Gemeente Overbetuwe is gestart met de actualisatie van de nota parkeernormen.

de parkeernorm voor auto’s wordt verlaagd naar een norm passend bij de verschillende gebieden in de gemeente Overbetuwe. De normen voor fietsparkeren worden geactualiseerd;

de mogelijkheden tot clustering van parkeerplaatsen op een acceptabele loopafstand worden benut, waarbij ook aandacht is voor de plaatsing van gehandicaptenparkeerplaatsen;

we het gebruik van parkeerplaatsen in centra onderzoeken en waar nodig parkeerregulering (in de vorm van blauwe zones en geen betaald parkeren) inzetten. Daarbij is er aandacht voor een balans tussen voldoende parkeerplaatsen voor bewoners, bezoekers en werknemers.

in de centra (Elst, Zetten) het van belang is voor het functioneren van het winkelcentrum en non-commerciële dienstverlening, dat een parkeerroute wordt aangegeven. Het

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

4. Verkeersveiligheid Met de inzet op verkeersveiligheid is het doel om samen te zorgen voor een dalende trend in het aantal ongevallen en ongevalsslachtoffers. Om dit doel te bereiken zetten we in op de volgende principes: •

Een veiliger mobiliteitsnetwerk.

•

Gedragsaanpak met educatie en campagnes om alle doelgroepen aan te spreken op hun verkeersgedrag.

•

Maatregelen bij klachten of een gevoel van verkeersonveiligheid (objectief en subjectief met realistische en passende maatregelen).

•

Verkeersveiligheidsknelpunten oppakken.

Het beoogd effect is dat in 2050 nul verkeersslachtoffers zijn, conform

eilige mobiliteitsnetwerken

edragsaanpak met educatie en campagnes

erkeersveiligheidsknelpunt en aanpakken

aatregelen bij klachten of een gevoel van verkeersonveiligheid

het doel van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV). We spannen ons in om dit effect te bereiken en gaan de effecten monitoren (zie paragraaf 7.4). Ieder verkeersongeval is er één te veel. Het landelijk streven is daarom ook nul slachtoffers. De overheid is er samen met de samenleving verantwoordelijk voor dat personen zich in de openbare ruimte veilig kunnen verplaatsen. Verkeersveiligheid is daarmee een gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen weggebruiker en wegbeheerder. Om de verkeersveiligheid te verbeteren, wordt er daarom ingezet op zowel de inrichting van de weg en openbare ruimte (engineering), als handhaving

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

(enforcement) en gedragscampagnes en verkeerseducatie (education).

daarbij past. Schoolomgevingen en sportlocaties veilig en herkenbaar

Voor inrichting en gedragsbeïnvloeding/educatie zijn in dit hoofdstuk

inrichten is daarvan een belangrijk voorbeeld.

de acties opgenomen. Handhaving van verkeersovertredingen kan de gemeente niet zelf. Dit is een taak van de politie en wordt ondersteund

De gewenste netwerken voor alle modaliteiten met de bijbehorende

door de inzet van boa’s (buitengewoon opsporingsambtenaren).

acties zijn opgenomen in hoofdstuk 6. Om een veiliger mobiliteitsnetwerk te creëren, hebben we daarnaast de volgende aanvullende acties: 1.

Schoolomgevingen van basisscholen richten we herkenbaar en veilig in als schoolzone.

De omgevingen van sportparken en sportclusters richten we veilig en herkenbaar in als sportzone.

4.2

Gedragsaanpak met educatie en

campagnes 4.1

Veilige mobiliteitsnetwerken

Om de verkeersveiligheid te verbeteren wordt ook ingezet op het beïnvloeden van het verkeersgedrag van de weggebruikers. Met de gedragsaanpak geven we aandacht aan preventie van ongevallen bij

Aanpassingen aan verkeersnetwerken kunnen de verkeersveiligheid

alle doelgroepen, zoals jonge bestuurders, ouderen en fietsers. Daarom

verbeteren. Door op meer wegen de snelheid te verlagen naar 30 km/h

zetten we in op de volgende acties:

en deze daarop in te richten, wordt het risico op ongevallen verminderd. Ook het bundelen van het verkeer in het buitengebied op

We stimuleren verkeersveilig gedrag met behulp van een jaarlijks

de hoofdwegen (het rondje Overbetuwe: de N836, N837 en Grote

budget dat wordt ingezet op gedragscampagnes en

Molenstraat), om lokale wegen te ontlasten, draagt bij aan een veiliger

verkeerseducatie. Hierbij sluiten we aan bij lokale, regionale of

mobiliteitsnetwerk. Heldere en herkenbare functies van de wegen

landelijke campagnes en stimuleren we initiatieven vanuit

(wegencategorisering) zijn daarnaast van belang om bewoners en

bijvoorbeeld inwoners of scholen.

bezoekers duidelijk aan te geven wat voor weg het is en welke snelheid

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Voorbeelden van (huidige en eerder uitgevoerde) gedragscampagnes en verkeerseducatie in Overbetuwe •

MONO-campagnes: over het gevaar van het gebruik van mobiele telefoons onderweg.

4.3

Verkeersveiligheidsknelpunten oppakken

In de gemeente Overbetuwe zijn geen wegvakken of kruispunten met hoge ongevalsconcentraties waar onmiddellijk actie is verreisd. Er zijn

BOB-campagnes: over het gevaar van rijden onder invloed of andere

wel wegvakken waar sprake is van een relatief hoog ongevalsrisico. Om

afleidingen.

structureel te werken aan het verbeteren van de verkeersveiligheid en

AAN in het donker: fietsverlichtingsacties bij bijvoorbeeld scholen of

het risico op ongevallen te verminderen, gaan we de

stations.

verkeersveiligheidsknelpunten aanpakken. We werken risico-gestuurd

•

Rijvaardigheidstrainingen voor kwetsbare verkeersgebruikers. Bingokaart Omgeving School: stimuleren van schoolkinderen om lopend

(conform het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030): we kijken we

•

of op de fiets naar school te gaan. •

Doortrappen “ ietsen tot je

e”: aandacht voor veilig fietsen voor

ouderen, bijvoorbeeld door middel van trainingen, doortraproutes, het

niet alleen naar plekken waar veel ongevallen plaatsvinden, maar ook naar locaties waar een belangrijk risico is. Daarom hebben we de volgende actie:

uitproberen van driewielfietsen, etc. •

Aandacht voor de promotie van relevante themadagen of -weken, zoals

Ieder jaar bepalen we op basis van de uitkomsten van risicoanalyses en verkeersongevallendata (vanuit o.a. VIA/BLIQ en

de Nationale Dag van de Fietshelm of de Week van de Veiligheid.

DOK data) of er knelpunten zijn die opgepakt moeten worden. Kansrijke gedragscampagnes en verkeerseducatie voor Overbetuwe •

Verkeerseducatie Gelderland (basisonderwijs)

•

TotallyTraffic Gelderland (voortgezet onderwijs en MBO)

4.4

Maatregelen bij klachten of een gevoel van

verkeersonveiligheid 4.

Ieder jaar stellen we een verkeerscampagnekalender op (op basis van de landelijke verkeerscampagnekalender).

Op deze manier vullen de verschillende gedragscampagnes en de communicatie (via (sociale) media en op straat met bijvoorbeeld bebording) zich elkaar aan.

Verkeersveiligheid wordt niet alleen beoordeeld aan de hand van aantallen, maar ook op basis van beleving. De mate waarin mensen een route of modaliteit als veilig ervaren, heeft namelijk ook invloed op het reisgedrag. Er wordt daarom ingezet op het vergroten van zowel de objectieve als de subjectieve verkeersveiligheid om het aantal verkeersveiligheidsknelpunten en verkeersslachtoffers te verminderen.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

De gemeente Overbetuwe gebruikt daarom een standaard aanpak voor onveilig ervaren wegen, kruispunten, rotondes en oversteeklocaties, om daarmee de verkeersveiligheid te waarborgen. Bij meldingen van verkeersonveilige situaties gaan we op hoofdlijnen uit van de volgende stappen: 1.

We kijken naar de objectieve verkeersveiligheid. Vinden er op deze locatie veel ongevallen plaats (die ook geregistreerd worden)? En voldoet de weginrichting met het gebruik van de weg?

Als er ongevallenconcentraties zijn of een hoog risicoprofiel, kijken we of fysieke maatregelen mogelijk zijn om deze in het vervolg te voorkomen.

Zijn er geen ongevallenconcentraties dan proberen we factoren die mogelijk bijdragen aan de subjectieve veiligheid meetbaar te maken. Bijvoorbeeld, als er wordt aangegeven dat op een bepaalde weg te hard wordt gereden, dan gaan we eerst de snelheid meten.

Als blijkt dat de snelheid een risico is, dan starten we in overleg met belanghebbenden een bewustwordingscampagne met bijvoorbeeld een snelheidsdisplay.

Bij het uitblijven van verbetering gaan we in gesprek met belanghebbenden over andere mogelijkheden.

De concrete actie waar we op inzetten is daarmee: 6.

We geven uitvoering aan de gestandaardiseerde aanpak voor locaties in de gemeente Overbetuwe die als onveilig worden ervaren.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

5. Regionale bereikbaarheid op orde Met de inzet op regionale bereikbaarheid hebben we het doel om deze te verbeteren door de mobiliteitsketen te optimaliseren. Om het doel te bereiken zetten we in op de volgende principes: •

Aansluiten op regionale mobiliteitssystemen.

•

Optimaliseren van de mobiliteitsketen (waaronder deelmobiliteit).

•

De bereikbaarheid van bedrijven en omliggende steden.

Het beoogd effect is dat in 2040 het aantal vanuit Overbetuwe binnen een acceptabele reistijd2 bereikbare banen, woningen en voorzieningen is toegenomen. We spannen ons in om dit effect te bereiken en gaan de effecten monitoren (zie paragraaf 7.4). Om het effect te laten zien maken we gebruik van bereikbaarheidskaarten.

ansluiten op regionale mobiliteitss stemen

Het optimaliseren van de mobiliteitsketen

De bereikbaarheid van bedrijven

Hierbij hanteren we de acceptabele reistijden zoals opgenomen in de

rapportage Bereikbaarheid op peil (2025) van het Ministerie van I&W.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

5.1

Aansluiten op regionale

mobiliteitssystemen Verbondenheid met de regio is van groot belang voor onze inwoners en ondernemers. Daarvoor zijn de regionale mobiliteitssystemen. Denk hierbij aan: •

de aansluitingen op de autosnelwegen;

•

behoud van het huidige openbaar vervoer met de ambitie om het te verbeteren;

•

instandhouding van veerverbindingen over de rivieren;

•

regionale fietsroutes.

De netwerken voor alle vervoerswijzen zoals toegelicht in hoofdstuk 6 sluiten daarom goed aan op de regionale mobiliteitssystemen. Aanvullende acties om de regionale bereikbaarheid op orde te houden zijn: 1.

vervolgens met de bus naar de eindbestemming. Door het optimaliseren van de mobiliteitsketen wordt het voor bewoners en bezoekers makkelijker om vervoersmiddelen te combineren. Daarnaast hebben zij hierdoor meerdere mogelijkheden om een bestemming te bereiken, en zorgt het ervoor dat duurzamere en gezondere vervoerswijzen meer worden gebruikt. Deelmobiliteit kan een onderdeel van de mobiliteitsketen zijn. Omdat een deelauto een duurzaam alternatief is voor een eigen auto en ruimtebesparend is, staat de gemeente positief tegenover deelauto’s. We willen initiatieven ruimtelijk faciliteren door bijvoorbeeld een parkeerplaats beschikbaar te stellen. We verwachten vooral op de langere termijn of bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen mogelijkheden, daarom laten we het initiatief voorlopig aan de markt en inwoners. Om de mobiliteitsketen te optimaliseren en daarmee de regionale bereikbaarheid te verbeteren, hebben we de volgende acties:

We werken in regionaal verband samen aan o.a. de gebiedsaanpak A325, trajectaanpakken, en de ViA15 (doortrekking van de A15 en

goede voorzieningen, zoals wachtruimtes en hoogwaardige

verbreding van de A12 en A15). 2.

rotonde Rijksweg-Zuid – Olympiasingel.

5.2

fietsenstallingen.

We werken in regionaal verband aan Knoop 38: Aanpassing van A15 aansluiting 38 (Elst) tot en met de verkeersafwikkeling op de

Het optimaliseren van de mobiliteitsketen

In elke kern realiseren we een (kleinschalige) mobiliteitshub met

Zie het gewenste openbaar vervoersnetwerk in hoofdstuk 6.3 4.

In de verkeersplannen per kern kijken we waar kansen liggen en waar behoefte is aan verbeteringen van de mobiliteitsketen. Hierbij kijken we ook naar de mogelijkheden van deelmobiliteit, zoals het faciliteren van initiatieven van deelauto’s.

Een mobiliteitsketen bestaat uit een combinatie van vervoerswijzen tijdens een verplaatsing. Bijvoorbeeld met de fiets naar de bushalte en

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

5.3

De bereikbaarheid van bedrijven

Met het behouden en versterken van de bereikbaarheid van bedrijven, werklocaties en voorzieningen in de gemeente en de regio, blijft het ondernemersklimaat en de kwaliteit van de werkomgeving in Overbetuwe optimaal. Het bieden van alternatieven voor de auto en benutten van bestaande (OV-)netwerken is hierbij essentieel. Ook voor de regionale bereikbaarheid spelen de verkeersnetwerken daarom een belangrijke rol. De verschillende netwerken in hoofdstuk 6 sluiten aan op de regionale mobiliteitssystemen, en dragen bij aan de bereikbaarheid van bedrijven, werklocaties en voorzieningen in de gemeente en de regio. Realisatie van bijvoorbeeld project ViA15 (doortrekking van de A15 en verbreding van de A12 en A15) heeft een groot positief effect op deze bereikbaarheid voor de (vracht)auto. Aanvullende acties om de bereikbaarheid van bedrijven te vergroten zijn: 5.

We monitoren de verkeersafwikkeling rondom de bedrijventerreinen door mee te werken aan de jaarlijks actualisatie van het regionale verkeersmodel en daar waar nodig gedetailleerder te kijken.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

6. Voorzieningen en kernen bereikbaar houden Met de inzet op het bereikbaar houden van voorzieningen en kernen, is het doel om de interne bereikbaarheid (binnen de gemeente) te verbeteren en de vervoersongelijkheid te verminderen. Om dit doel te bereiken zetten we in op de volgende principes: •

Goede verbindingen tussen de kernen.

•

De bereikbaarheid van voorzieningen en winkels.

•

Een toegankelijk en inclusief mobiliteitssysteem.

•

Heldere netwerkkaarten voor fiets, openbaar vervoer en (vracht)auto met verbeterpunten, waarbij we ruimte bieden aan de verkeersplannen per kern.

De acties die op de volgende pagina’s worden beschreven dragen bij aan een betere bereikbaarheid, en minder vervoersongelijkheid. Zo

oede verbindingen tussen de kernen

De bereikbaarheid van voorzieningen en winkels

en toegankelijk en inclusief mobiliteitss steem

Heldere netwerkkaarten

zorgen we ervoor dat iedereen op hun gewenste bestemming kan komen en de vrijheid heeft om een vervoerswijze te kiezen die bij hen past. Het beoogd effect is daarom ook dat in 2040 er voor iedere inwoner een passende, duurzame en toegankelijke vervoersoplossing beschikbaar is en daarmee de kernen en voorzieningen bereikbaar zijn. We spannen ons in om dit effect te bereiken en gaan de effecten monitoren (zie paragraaf 7.4). Daarbij kijken we naar de verkeersintensiteiten en doorstroming van de fiets, het openbaar vervoer en het gemotoriseerd verkeer.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

De mate waarin voorzieningen en kernen bereikbaar wordt onder

maar ook voor prettig verblijven en sociale interactie (bijvoorbeeld door

andere bepaald door hoe de verschillende verkeersnetwerken eruit zien.

ruimte te geven aan ontmoetingsplekken en groen).

In dit hoofdstuk worden daarom de gewenste netwerken voor voetganger en fiets, openbaar vervoer en gemotoriseerd verkeer

In de verkeersplannen per kern volgt een uitwerking van de looproutes

gepresenteerd en toegelicht, met de bijbehorende acties. Deze dragen

in en rondom de kernen. Op kaart 6.1 is op hoofdlijnen ook te zien waar

bij aan de bereikbaarheid van voorzieningen en kernen. Door de

de huidige recreatieve wandelroutes zich bevinden. Daarnaast bevinden

voorzieningen en kernen voor iedereen bereikbaar te houden, wordt

zich verschillende klompenpaden in de gemeente Overbetuwe. We

vervoersongelijkheid verminderd. De indruk uit de mobiliteitsdata en de

hebben aandacht voor de veiligheid van routes in het buitengebied,

gesprekken met belanghebbenden is dat de vervoersongelijkheid in

zodat onze inwoners en bezoekers ook daar veilig kunnen wandelen.

Overbetuwe geen groot vraagstuk is. Tegelijkertijd vinden we het

Het verbeteren van de recreatieve routes is geen actie binnen dit

belangrijk om de vervoersongelijkheid te monitoren en ervoor te

Programma Mobiliteit, maar als er meekoppelkansen zijn met andere

zorgen dat iedereen zich kan verplaatsen. Daarom zetten we in op

projecten benutten we deze graag.

goede verkeersnetwerken voor alle modaliteiten. De acties om de kernen en voorzieningen in Overbetuwe bereikbaar te Aanvullend op de netwerken en bijbehorende acties in dit hoofdstuk

houden voor voetgangers zijn:

worden per kern verkeersplannen opgesteld in samenwerking met de inwoners, omdat de opgaven per gebied en doelgroep verschillen.

We stellen verkeersplannen per kern op waarin er aandacht is voor de looproutes. Ontbrekende schakels (zoals een goede looproute

6.1

Voetganger

Bijna alle verplaatsingen, zowel functioneel als recreatief, beginnen en eindigen met lopen. Iedereen moet daarom overal te voet kunnen komen. Sommige gebieden worden echter intensiever door voetgangers gebruikt In deze gebieden is daarom extra aandacht voor de voetganger gewenst (zie kaart 6.1). Dit zijn de centrumgebieden waar mensen winkelen en de stations waar mensen overstappen op het openbaar vervoer. In deze gebieden is er bijvoorbeeld extra aandacht voor veilige en logische voetgangersverbindingen en toegankelijkheid,

tussen station Zetten-Andelst en bedrijventerrein De Schalm) worden hier behandeld. Daarnaast wordt ook gekeken naar de samenhang met recreatieve wandelroutes. Toegankelijk en inclusief mobiliteitssysteem Maatregelen voor de voetganger zijn ook relevant om te komen tot een toegankelijk en inclusief mobiliteitssysteem. We willen onze infrastructuur toegankelijk maken door rekening te houden met de wensen en beperkingen van verkeersdeelnemers. Het gebruik van scootmobielen, rollators en rolstoelen op straat neemt door de vergrijzing toe. Maar ook voor andere groepen is aandacht voor

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

toegankelijkheid belangrijk, zoals voor kinderen of mensen met een beperking. Versmallingen, oneffenheden en stoeprandjes kunnen een ware hindernisbaan vormen. De gemeente zet zich daarom in voor voldoende brede trottoirs en voor middengeleiders om het oversteken van drukke staten makkelijker te maken. Ook het verbeteren van de zichtbaarheid van de infrastructuur (goede verlichting, markering en geleiding) is hiervan onderdeel. De toegankelijkheid van bushaltes is daarnaast een belangrijk aandachtspunt. Ernstige knelpunten krijgen prioriteit, de overige worden meegenomen in combinatie met onderhoud. Hiermee sluiten we aan op het verbeteren van de voetgangersvoorzieningen door bij onderhoud en realisatie van infrastructuur specifiek rekening te houden met de voetganger. Daarom de volgende actie (zoals ook opgenomen in hoofdstuk 3): 2.

Bij de herinrichting van de openbare ruimte passen we de eisen aan toegankelijkheid toe (zoals vastgelegd in het IKPOR en Handboek locatie-eisen). In samenwerking met Stichting Gehandicaptenplatform Overbetuwe (SGO) verkennen we de belangrijkste toegankelijkheidsknelpunten als onderdeel van de verkeersplannen per kern.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Kaart 6.1: Gewenst voetgangersnetwerk

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

6.2

Fiets

De gemeente zet zich in voor een aantrekkelijk, samenhangend fietsnetwerk. Voor het fietsverkeer zijn met name de volgende kwaliteitsaspecten van belang: •

Samenhang: het fietsnetwerk moet een samenhangend geheel

Elst-Bemmel: Verbeteren kwaliteit fietsroute Elst-Bemmel

Fietsroute Heteren-Driel: Verbeteren kwaliteit fietsroute HeterenDriel (Drielse Rijndijk en Boltweg)

Arnhem-Schuytgraaf 6.

•

Directheid: fietsroutes moeten zo direct mogelijk zijn.

•

Aantrekkelijkheid: fietsinfrastructuur moet aantrekkelijk zijn voor fietsers en goed zijn ingepast in de omgeving.

•

Verkeersveiligheid: de infrastructuur moet veilig zijn voor alle weggebruikers.

•

Comfort: de fietsinfrastructuur moet een vlotte en comfortabele doorstroming mogelijk maken. Denk daarbij bijvoorbeeld ook aan voldoende brede fietspaden voor de verschillende snelheden en

Neder-Betuwe: Verbeteren fietsverbinding naar Neder-Betuwe in samenwerking met gemeente Neder-Betuwe (route is nader te

vormen van routes die belangrijke herkomsten en bestemmingen met elkaar verbinden.

Driel-Arnhem-Schuytgraaf: Verbeteren kwaliteit fietsroute Driel-

bepalen) 7.

We optimaliseren het fietsnetwerk door waar nodig paden te verbreden, fietsstraten te realiseren, paaltjes te verwijderen, scherpe bochten of knikken te reduceren en oversteken veiliger te maken.

Voor het plaatsen van openbare verlichting buiten de bebouwde kom worden kaders opgesteld. Bij doorfietsroutes is dynamische verlichting het uitgangspunt en bij hoofdfietsroutes hanteren we de nieuwe kaders.

typen fietsen op het fietspad. Op basis van de van de vastgestelde gemeentelijke ambitie voor mobiliteit, de eerder opgestelde Fietsagenda (Overbetuwe Fietst Verder, 2018) en regionaal beleid (o.a. het VeluweWaalpad), is het gewenste fietsnetwerk opgesteld (zie kaart 6.2). Om de kwaliteit van het fietsnetwerk en daarmee de bereikbaarheid van voorzieningen en kernen per fiets te verbeteren, hebben we de volgende acties: 1.

Fietsverbinding Linge: Doortrekken Lingefietspad OverbetuweLingewaard

VeluweWaalpad: Nieuwe doorfietsroute tussen de Veluwe, Arnhem, Elst en Nijmegen

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Kaart 6.2: Gewenst fietsnetwerk

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

6.3

Openbaar vervoer

Als gemeente hebben we zelf geen zeggenschap over de lijnvoering van het openbaar vervoer. Maar we kunnen wel potentiële verbeteringen onderzoeken en daarvoor lobbyen. Hiervoor werken we samen met de provincie, Groene Metropoolregio, buurgemeenten en concessiehouders. Ook kunnen we als gemeente bijdragen aan de kwaliteit van het openbaar vervoer door het aanbieden van goede gemeentelijke infrastructuur en toegankelijke haltevoorzieningen in samenhang met de wegencategorisering, woningbouw en sociale voorzieningen. Het gewenste netwerk voor openbaar vervoer is te zien in kaart 6.3. Hierin laten we zien dat we het huidig openbaar vervoer (waaronder de huidige lijnen en buurtbussen) willen behouden, en dat we tegelijkertijd verbeteringen op de kaart zetten. Om bij te dragen aan dit netwerk en daarmee de bereikbaarheid van voorzieningen en kernen met het openbaar vervoer te verbeteren, zijn de volgende acties gewenst: 1.

Realiseren TOPHUB Elst

In het Regionaal Mobiliteitsplan van de Groene Metropoolregio wordt Elst aangeduid als TOPHUB. Dit houdt in dat de locatie potentie heeft om zowel de functie van ‘normale’ hub als van toeristisch overstappunt te vervullen. Naast een overstap op verschillende modaliteiten (zoals deelfietsen en openbaar vervoer) biedt de TOPHUB aanvullende voorzieningen zoals infopanelen met recreatieve routes en een toilet. Voor Elst zijn potentiële locaties de carpoolplek bij de A325, of de P+R bij het treinstation.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Westzijde station Elst optimaliseren

Station Valburg

Stationsplein West is het gebied aan de voorkant van station Elst. Het

De ambitie voor de langere termijn is een treinstation bij Valburg. Op

maakt onderdeel uit van Gebiedsontwikkeling Elst Centraal. We zijn van

deze manier kunnen de inwoners en bezoekers van Overbetuwe zich

plan om het openbaar gebied hier opnieuw in te richten. De bedoeling

zowel beter verplaatsen met het openbaar vervoer binnen de

is dat het in ieder geval een zogeheten hoogwaardig knooppunt voor

gemeente, als van en naar Arnhem en Nijmegen. Momenteel wordt de

het openbaar vervoer wordt. Hierbij is aandacht voor o.a. de

doortrekking van de spoorlijn Arnhem-Tiel richting Geldermalsen (en

optimalisatie van de fietsoversteek en K+R plekken.

een optimalisatie van de stations hierlangs) in de regio nader onderzocht, waarbij ook de wens voor een nieuw station in Valburg

Stationsomgeving Zetten-Andelst

Het stationsgebied Zetten – Andelst, gelegen aan de zuidzijde van

wordt opgenomen. Wij als gemeente Overbetuwe hebben (vanuit de opgave Verbonden regio) de rol van bestuurlijk trekker.

Zetten is een belangrijk OV-knooppunt. De stationsomgeving is al geruime tijd aan vernieuwing toe. De kaders en ambities voor

kwaliteitsverbetering van de stationsomgeving zijn eerder vastgesteld in

Om de bereikbaarheid met het openbaar vervoer in Overbetuwe verder

Frequentieverhoging spoorlijn Arnhem-Tiel

de Gebiedsvisie Stationsomgeving Zetten – Andelst (Gemeenteraad, 14

te versterken, is een frequentieverhoging op de spoorlijn tussen

juli 2015). Daarnaast is een ontwikkelstrategie vastgesteld in dec 2024.

Arnhem en Tiel gewenst. Zo kunnen inwoners en bezoekers van Overbetuwe gemakkelijker op hun bestemming komen.

Zoekgebied bushalte Park15 en Poort van Midden-Gelderland Zuid

Park15 is een belangrijk bedrijventerrein gelegen tussen Oosterhout en

Versterken HOV in Overbetuwe

de A15. Hoewel het goed aangesloten is op het hoofdwegennet, is het

Om de kernen in Overbetuwe beter met elkaar en met de regio te

ook van belang dat werknemers en bezoekers van Park15 op

verbinden met het openbaar vervoer, is een uitbreiding van HOV-lijnen

alternatieve wijzen het terrein kunnen bereiken, zoals met het openbaar

gewenst. Dit kan bijvoorbeeld met het doortrekken van het stedelijk

vervoer. Hetzelfde geldt ook voor het bedrijventerrein Poort van

HOV in Arnhem (trolleybussen) of het verhogen van de frequentie van

Midden-Gelderland Zuid, gelegen ten zuiden van Heteren bij de

de huidige HOV lijnen. In het Regionaal Mobiliteitsplan zijn daarvoor de

aansluiting op de A50. Daarom zetten we in op bushaltes bij Park15 en

volgende maatregelen opgenomen:

Poort van Midden-Gelderland Zuid. Hiervoor voeren we in regionaal

Verkennen HOV Arnhem-Driel-Heteren

verband lobby om de mogelijkheden te onderzoeken waarop de

Doortrekken stedelijk HOV naar Elst

bedrijventerreinen aangesloten worden op het openbaar

Versterken HOV Nijmegen-Elst-Arnhem

vervoersnetwerk.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Kaart 6.3: Gewenst openbaar vervoersnetwerk Vanaf juni 2026 is er een nieuwe openbaarvervoersconcessie. Tijdens het opstellen van deze kaart en het Programma Mobiliteit waren nog niet alle wijzigingen bekend, daarom is het gewenst openbaarvervoersnetwerk ten opzichte van de huidige concessie opgenomen.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

6.4

Gemotoriseerd verkeer

•

Stroomwegen: stromen op wegvakken en over kruisingen.

•

Gebiedsontsluitingswegen: stromen op wegvakken en uitwisselen op kruispunten.

Hoofdstructuur Overbetuwe De gemeente Overbetuwe is met vier aansluitingen verbonden met de snelwegen A50, A15 en A325. Binnen de gemeente vormen de N836, 3 en rote

olenstraat het ‘Rondje Overbetuwe’ dat de kernen met

elkaar verbindt. De Rijksweg Noord, Rijksweg Zuid en Nieuwe Aamsestraat verbinden Elst met respectievelijk Arnhem, de A15/Oosterhout en de A325. Dit is de hoofwegenstructuur van Overbetuwe.

•

Erftoegangswegen: uitwisselen op wegvakken en kruispunten.

Stroomwegen De primaire functie van een stroomweg is het verkeer zo snel mogelijk van punt A naar B te brengen. Dit betreft met name lange afstandsverkeer, maar ook regionaal verkeer. Er geldt een maximumsnelheid van 100, 120 of 130 km/u. In Overbetuwe gaat het om de autosnelwegen A50, A15, en A325.

Uitgangspunten wegencategorisering De wegencategorisering bevat een indeling van het wegennetwerk in Overbetuwe in een aantal wegcategorieën. Dit sluit aan bij de principes van Duurzaam Veilig3, en leidt tot uniform ingerichte en herkenbare wegen

Gebiedsontsluitingswegen (GOW) De functie van gebiedsontsluitingswegen is het bundelen van de verkeersstromen vanuit de diverse gebieden en verbindingen te bieden naar kerngebieden, naburige kernen en stroomwegen. De nadruk ligt op het verwerken van verkeer. In de praktijk betreft het vooral provinciale wegen en gemeentelijke hoofdwegen. Buiten de bebouwde kom geldt een snelheidslimiet van 80 km/u, en binnen de bebouwde

in heel Nederland.

kom een limiet van 50 km/u.

Landelijk worden drie wegcategorieën

Een ontwikkeling van de afgelopen jaren is de opkomst van een

onderscheiden in de opbouw van het wegennetwerk (in Bijlage 1 zijn de gewenste kenmerken per categorie opgenomen, hoewel elke specifieke weg om maatwerk vraagt):

gebiedsontsluitingsweg met een snelheid van 30 km/u binnen de bebouwde kom. Deze categorie is passend bij wegen die zowel een verblijfsfunctie als verkeersfunctie vervullen, de zogenaamde ‘grijze

Duurzaam Veilig houdt in dat de verkeersomgeving zo is ingericht, dat er geen

ernstige ongevallen kunnen gebeuren. De weginrichting is daarbij vergevingsgezind en biedt weggebruikers ondersteuning en bescherming.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

wegen’. Dit t pe gebiedsontsluitingsweg wordt al in verschillende

De wegencategorisering heeft een kader stellende functie. Op basis van

gemeenten toegepast. Ook in Overbetuwe is er een aantal wegen die

de wegencategorisering kan in de toekomst de gewenste weginrichting

een GOW30 functie vervullen. Niet al deze wegen hebben echter

bij verkeersveiligheidsprojecten, onderhoud van gemeentelijke wegen,

momenteel de status van GOW30, maar in de huidige situatie vaak nog

en andere projecten worden bepaald. Daarnaast gebruiken we de

een maximumsnelheid van 50 km/h.

wegencategorisering om naar de toekomstige ontsluitingsstructuur te kijken voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en op deze manier

Daarnaast kennen we buiten de bebouwde kom erftoegangswegen

geschikte locaties te bepalen.

Type I en Type II, waar een snelheidslimiet van 60 km/h geldt. In de praktijk wordt momenteel ook 60 km/h toegepast op

Landbouw- en vrachtverkeer

gebiedsontsluitingswegen. Daarom wordt er op het moment onderzoek

Landbouw- en vrachtverkeer zijn door de omvang en gewicht van de

gedaan naar een nieuwe wegcategorie GOW60.

voertuigen bijzondere categorieën gemotoriseerd verkeer. De wegencategorisering heeft ook tot doel voor deze voertuigen over

Erftoegangswegen (ETW)

passende wegen te sturen. Voor vrachtverkeer zijn de stroomwegen,

Erftoegangswegen zijn met name bedoeld voor het ontsluiten van

gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen op bedrijventerreinen

erven, woningen en andere bestemmingen. Hierbij staat de

de aanbevolen wegen. Voor landbouwverkeer zijn dit de

verblijfsfunctie voorop. Buiten de bebouwde kom is de snelheidslimiet

gebiedsontsluitingswegen en de erftoegangswegen buiten de

60 km/u, en binnen de bebouwde kom 30 km/u. Een groot deel van de

bebouwde kom.

wegen in de gemeente Overbetuwe valt onder de categorie erftoegangsweg.

Kaart 6.4 op de volgende pagina geeft de gewenste wegencategorisering voor het gemotoriseerd verkeer weer. Op de

Voor erftoegangswegen buiten de bebouwde kom zijn er twee types.

pagina’s daarna worden de benodigde acties beschreven om tot dit

ETW type I heeft naast de verblijfsfunctie ook een aanzienlijke

gewenste netwerk te komen. Kaart 6.5 op pagina 49 geeft vervolgens

verkeersfunctie, en is daardoor breder en voorzien van

dezelfde kaart weer, inclusief de locaties van de gewenste acties.

fietsvoorzieningen. ETW type II faciliteert vooral de verblijfsfunctie en is daardoor smaller.

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Kaart 6.4: Gewenst netwerk gemotoriseerd verkeer

Programma Mobiliteit - 6 oktober 2025

Gewenste acties

snelheidsverlagingen op het openbaar vervoer (buslijnen) en de

Om het gewenste netwerk (zie kaart 6.4) voor gemotoriseerd te

aanrijtijden van de hulpdiensten. Elst

realiseren hebben we verschillende typen acties. Het gaat om snelheidsverlagingen in de kernen, op bedrijventerreinen en in het

Belangrijke wegen die Elst verbinden met de directe omgeving zijn de

buitengebied, nieuwe verbindingen, en wijzigingen met relatief kleine

Rijksweg Noord en de Grote Molenstraat in het noorden, de Lange

ingrepen.

Dreef in het westen, de Rijksweg Zuid (richting aansluiting A15) in het zuiden en de Nieuwe Aamsestraat (richting aansluiting A325) in het

Snelheidsverlagingen in de kernen

oosten. De Ceintuurbaan, Olympiasingel, Bussel en Industrieweg Oost

Om de kernen in Overbetuwe verkeersveilig en prettig leefbaar te

vormen belangrijke verbindingen aan de randen van Elst, waar het

houden, verlagen we de maximumsnelheid op meerdere wegen van 50

verkeer op wordt gebundeld en waar verschillende wijken op worden

km/h naar 30 km/h. Een lagere snelheid zorgt o.a. voor een snellere

ontsloten. De Rijksweg Noord en Zuid, de Lange Dreef en de Oude

reactie en kortere remafstand, waardoor een bestuurder aanzienlijk

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=OverBetuwe&id=2fa391b8-f873-421e-8453-ae9c83956012