25-12-09.05 Concept besluitenlijst raad 11 november 2025

BESLUITENLIJST VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAAD op 11 november 2025

Aanwezig: de voorzitter: de griffier: de raadsleden: CDA-fractie: GBO-fractie: OBN-fractie: D66-fractie: Lijst BOB-fractie: VVD-fractie: GL-fractie: LK-fractie: PvdA-fractie: CU-fractie:

mevr. R.P. Hoytink-Roubos mevr. D.E. van der Kamp dhr. H.J. Mulder, Dhr. M.J. van Baak, mevr. M.J. Mulder, dhr. H. van der Weijden (vanaf 17.42 uur), dhr. L. Consoli, dhr. R.B.H. Beune en dhr. M.R.M. Markus dhr. H.W.G.M. Vreman, dhr. J.G.M. van der Heijden, dhr. A.H. Veraart, en dhr. A.H. Post mevr. J.M. Huisman, dhr. A.W. Schoneveld en dhr. P.R. de Vries mevr. M.A.C. de Vries, mevr. J.L. Termorshuizen en dhr. A.J. van Noordwijk dhr. G.J.M. op de Weegh, mevr. D.J.M. Vennis en dhr. A. Noordermeer dhr. P.W. de Waard, mevr. J. Rouwenhorst en dhr. R.R.F.M. Koster mevr. C.J. Bruinsma, dhr. T. Hoffmann en dhr. E.H.A. Roze (vanaf 17.02 uur) mevr. E.C. Patelias-Pieks (vanaf 17.02 uur) dhr. E.A.W. Elbers mevr. G. Maaijen

Collegeleden:

dhr. W.H. Hol, dhr. K. Grimm, dhr. E.G.H. Westerbeek, dhr. A.T.L. van den Dam en mevr. C.B.A. Teunissen

Overige aanwezigen:

dhr. D.C. van Eeten (gemeentesecretaris)

Afwezig:

1. Opening De voorzitter opent de vergadering om 17.00 uur en deelt mee dat de heer van der Weijden later is. Mevr. Patelias-Pieks en dhr. Roze komen tijdens de opening binnen.

2. Vaststellen agenda De agenda wordt vastgesteld.

3. Mededelingen Lijst BOB wil complimenten uitdelen aan college voor de voorlopige toekenning van de middelen voor het fietspad en het knooppunt bij Zetten.

4. Spreekrecht* Dhr. Barends spreekt namens Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen in over de begroting 2026.

5. Programmabegroting 2026* Dhr. Van der Weijden is aanwezig vanaf agendapunt 5. Algemene beschouwingen alle fracties (zie bijlagen 1 t/m 10)

*Wethouder Van den Dam: Het door GroenLinks genoemde vliegwieleffect bij amendement A3 is pas in beeld te brengen op moment dat je inkleuring geeft aan de besparing. Het college is voornemens te blijven rapporteren over de ombuigingen tot deze gerealiseerd zijn of totdat duidelijk wordt dat iets niet uitvoerbaar is. Dit college kiest ervoor om 70% van de tekorten te dekken door ambities en 30% door lastenverzwaring. Het college ontraadt alle drie de amendementen. Met de intentie zoals door D66 toegelicht kan het college motie M1 ondersteunen, de wethouder zegt toe dat dit dan voor de raad (9 december 2025) waarin de belastingverordeningen vastgesteld worden klaar zou kunnen zijn. Wat betreft motie M2 kan de wethouder wel toezeggen dat wijzigingen die de algemene reserve raken (en dus politiek gevoelig zijn) altijd in de raad besproken zullen worden. Wethouder Grimm: Het tijdelijk terugdringen van inhuur heeft zeker invloed op verschillende domeinen, alleen veiligheid is hierop uitgesloten. Het kan dus ook gevolgen hebben voor woningbouwprojecten. Het voorstel locatiekeuze AZC wordt op zijn vroegst voor zomer 2026 verwacht, dit is al met de raad gecommuniceerd door middel van een informatiememo. Versnelling woningbouw is een landelijk probleem, in Overbetuwe is afgelopen maanden het versnellingsteam aangesloten bij een tweetal plannen.

We proberen dit meer te doen, maar ook hier is de capaciteit beperkt. In de gemaakte prestatieafspraken zoals genoemd in het programma wonen wordt doorstroming besproken. Wethouder Hol: De verkeersplannen worden randvoorwaardelijk verbonden aan de ambities voor de woningbouw. D66 geeft aan dat het dictum van motie M-1 (bijlage 14) wordt aangepast en motie M-2 (bijlage 15) wordt ingetrokken na toezegging van de wethouder. Stemverklaring Lijst BOB bij amendement A-1 (bijlage 11): Als amendement A-1 niet aangenomen wordt zullen wij met A-2 en A-3 meegaan. Lijst BOB en GBO stemmen voor amendement A-1 (bijlage 11) en CDA, D66, PvdA, LK, GL, VVD, CU en OBN stemmen tegen, waarmee dit amendement met 7 stemmen voor en 22 tegen is verworpen. Lijst BOB en GBO stemmen voor amendement A-2 (bijlage 12) en CDA, D66, PvdA, LK, GL, VVD, CU en OBN stemmen tegen, waarmee dit amendement met 7 stemmen voor en 22 tegen is verworpen VVD en Lijst BOB stemmen voor amendement A-3 (bijlage 13) en CDA, D66, PvdA, LK, GL, GBO, CU en OBN stemmen tegen, waarmee dit amendement met 6 stemmen voor en 23 tegen is verworpen Stemverklaring GBO: Een stijging van de OZB van meer dan 20% vinden wij onverantwoord omdat daarmee de lasten eenzijdig bij de huiseigenaren worden neergelegd. Wij vinden dat er genoeg andere mogelijkheden zijn om de begroting sluitend te maken. Daarom zullen wij tegen de begroting stemmen.

Stemverklaring VVD (dhr de Waard): Voorzitter, Het is ongebruikelijk om als niet woordvoerder een stemverklaring af te geven – zeker bij zo’n belangrijk onderwerp als de begroting. Het is dan ook mijn persoonlijke stemverklaring en ik hoop dat u mij daar enige ruimte voor wil geven.

In 2010 ben ik in de gemeenteraad gekomen. Sinds die tijd heb ik vele discussies en debatten gevoerd. Ik waardeer de verschillende opvattingen in deze raad en al die discussies en debatten hebben bijgedragen tot betere besluitvorming. Ook de vorming van deze coalitie1½ jaar geleden, daarvoor hebben we een stevige discussie gevoerd en daarna hebben we heldere afspraken met elkaar gemaakt. Ik hecht aan afspraken die we hebben gemaakt en ik heb mij in de politiek voorgenomen om compromissen te zoeken daar waar ze mogelijk en nodig zijn, maar ik heb mij ook voorgenomen om mijn eigen geloofwaardigheid en integriteit te bewaken. Deze begroting voor 2026 is overduidelijk in strijd met de gemaakte coalitieafspraken en dat maakt het voor mij niet mogelijk, ook niet onder druk, om voor deze begroting te gaan stemmen. Aan de andere kant heb ik groot respect en waardering voor onze VVD wethouder Karel Grimm die ik een korte tijd een geweldige prestatie op woningbouw levert. Ook de grootste waardering voor mijn opvolger en fractieleider Ronnie Koster en de wijze waarop hij probeert deze discussie tot een goed einde te brengen. Ik wil hen beide vanavond en in de gesprekken na de verkiezingen niet in de weg staan met mijn stem tegen deze begroting. Voorzitter, ik moet u daarom verzoeken mij te verontschuldigen en ik zal deze zaal verlaten. Stemverklaring VVD (mevr.

Rouwenhorst): Ik schreef deze week op LinkedIn nog de woorden: ‘dat alles begint met de wil om er samen uit te komen’. Dat heb ik deze week niet gevoeld. Helaas, moet ik zeggen, want dat heb ik normaliter altijd wel. Ik ben ook tegen deze begroting omdat ik vind dat: Onze inwoners gebruikt worden als pinautomaat voor een OZB-verhoging van 20% Maar erger nog vind ik het dat het ingaat tegen de coalitieafspraken zoals die naar mijn idee gemaakt zijn: 70% besparen op uitgaven en maximaal 30% lastenverhoging voor onze inwoners. Toch kan ik niet tegenstemmen want ik vind het heel belangrijk dat onze inwoners een gemeente hebben die bestuurd blijft en waar huizen gebouwd blijven worden. Ik zal dus, met alle tegenzin die in mij zit, voor stemmen D66, VVD (zonder dhr. De Waard), CDA, LK, CU, PvdA, OBN en GL stemmen voor het voorstel en GBO en Lijst BOB stemmen tegen, waarmee dit voorstel met 21 stemmen voor en 7 tegen is aangenomen. De aangepaste motie M-1 (bijlage 14) wordt unaniem (zonder dhr. De Waard), aangenomen.

Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 20:55 uur.

Ondertekening De raad heeft deze besluitenlijst vastgesteld op 9 december 2025

Drs. D.E. van der Kamp Griffier

R.P. Hoytink-Roubos Voorzitter

Bijlagen Bijlage 1: CDA Overbetuwe Voorzitter, collega’s, We bespreken vanavond de begroting van de gemeente Overbetuwe voor volgend jaar, inclusief een meerjarenperspectief. Om alvast ons standpunt duidelijk te maken: wat de CDA fractie betreft stellen we deze begroting vast zonder wijzigingen. Het CDA zou vanavond heel uitgebreid kunnen uitweiden over uitgangspunten / zorgen / hopen en wat dan meer, maar: dat hebben we al bij de vaststelling van de Kadernota gedaan, daar horen de Algemene Beschouwingen uitgesproken te worden. Evenmin wenst de CDA fractie deze begroting te ‘gebruiken’ om alvast een voorschot te nemen op de verkiezingscampagne. Dat zou ‘ruis op de lijn’ veroorzaken en verwarring zaaien bij onze mede inwoners. Dat vinden wij politiek niet verantwoord. Ik zal me dus vanavond namens de CDA fractie beperken tot een aantal opmerkingen over de begroting die voorligt. Allereerst: groot compliment aan het College. Deze begroting was een helse klus, zeker met de forse tegenvallers die vanuit ‘centraal’ op ons afgekomen zijn sinds het vaststellen van de Kadernota, met de septembercirculaire als ‘hoogtepunt’. Toch een sluitende begroting. En ook nog een begroting die de geest van het coalitieakkoord naleeft. Hierover zometeen meer. Voorzitter, ik zou bijna de inleiding van de begroting als verdere tekst gebruiken.

Dat ga ik niet helemaal doen, maar wil wel graag een paar ‘hoogtepunten’ (al verdient dit woord enige kwalificatie, ook hier kom ik zo op terug) opnoemen. Met deze begroting worden de ambities van deze coalitie zo goed mogelijk voortgezet. Ik gebruik bewust het woord ‘zo goed mogelijk’, want gegeven de huidige conjunctuur is een optimale realisatie gewoonweg niet mogelijk. Dat moeten we gewoon toegeven en ‘roeien met de riemen die we hebben’. Dat noemt het CDA eerlijk en verantwoord besturen. Woningbouw krijgt voor zover dat mogelijk is een impuls. De doorontwikkeling van broodnodige (sport)faciliteiten wordt voortgezet. De ‘nieuwe blik’ op mobiliteit krijgt verder vorm. (Jeugd)zorg wordt zo veel mogelijk geoptimaliseerd om voldoende ruimte te houden om de mensen die het echt nodig hebben te blijven helpen. Ik zei net dat het gebruik van het woord ‘hoogtepunten’ enige kwalificatie verdient. Want: wat is de prijs om dit allemaal te (blijven) doen? De gemeente moet fors bezuinigen, en dat gaan onze mede inwoners voelen. Deze begroting doet er alles aan om ervoor de zorgen dat de breedste schouders de grootste lasten gaan dragen. Vanuit dit perspectief is het woord ‘hoogtepunten’ dan ook terecht. Voorzitter, nog 2 punten voordat ik mijn eerste termijn afsluit.

Ten eerste: kan deze begroting ook op andere manieren sluitend worden gemaakt? Ja, natuurlijk! Er is zelfs (met dank aan de indieners) een volledig voorstel voor ingediend, plus een 2-tal amendementen die zich op specifieke punten richten. Echter, zijn alle ingediende voorstellen wat het CDA betreft oftewel niet in de geest van het coalitieakkoord oftewel leiden tot ongewenste consequenties. Die

kunnen dan ook onze steun niet hebben. Daarom vinden wij dat deze begroting zonder wijzigingen vastgesteld mag worden. In het bijzonder over amendement A3 van de VVD: ons inziens zullen de maatregelen die u voorstelt vertraging en wellicht zelfs het stilleggen van woningbouwprojecten veroorzaken. Het CDA staat voor daadkracht en realisatiekracht, en we vinden daarom de gevolgen van dit amendement onacceptabel en ongewenst. Vraag aan de pfh.: deelt u onze inschatting van de mogelijke gevolgen van Amendement A3 van de VVD? Ten tweede: wordt het coalitieakkoord 2024-2026 met deze begroting 1:1 woordelijk nageleefd? Is de verdeling 70:30 – 70% besparingen en 30% lastenverzwaring – precies gerealiseerd in elk jaar van het meerjarenperspectief? Grotendeels wel, zeker als we naar het hele plaatje 2026-2029 kijken. En ‘grotendeels’ betekent niet ‘het had beter gekund’, maar ‘gegeven de omstandigheden zijn deze keuze precies in lijn met het coalitieakkoord’. En wat ook knap is: ondanks de tegenvallers vanuit ‘centraal’ zijn de verhoudingen heel dicht bij wat in de Kadernota al aangegeven is. Het College heeft gewoon zijn werk goed gedaan en in lijn met de afspraken gehandeld. Er is dus volgens het CDA Overbetuwe geen reden om als coalitiepartij om deze begroting niet conform afspraken te vinden. Letterlijk gerealiseerd? Nee.

Zoals ik bet zei: ontwikkelingen na het vaststellen van de Kadernota spelen een rol, maar: uitvoerbaarheid en (maatschappelijke) wenselijkheid van maatregelen spelen een minstens zo belangrijke rol. Maatregelen die de daadkracht van de organisatie drastisch inperken (zoals amendement A3 van de VVD voorstelt) zijn wellicht op papier realiseerbaar maar zeker niet wenselijk en op termijn gewoon schadelijk voor de gemeente Overbetuwe. Daarom concludeert het CDA dat deze begroting op een bestuurlijk en maatschappelijk verantwoorde manier het coalitieakkoord vertaalt. Voorzitter, ik sluit af. Het College schrijft: ‘Wij geloven dat deze begroting een goede balans is tussen enerzijds de ambities die we willen realiseren en anderzijds de beschikbare financiële middelen.’ Dat gelooft de CDA fractie ook. Het vaststellen van de begroting is een van de belangrijkste besluiten die deze raad neemt, en het wel dan niet steunen van dit voorstel zendt een duidelijk politiek boodschap. Een politiek legitiem boodschap, maar wel…politiek. Daarom zullen we deze begroting steunen en roepen we alle fracties die ons oordeel over deze begroting in principe delen om hetzelfde te doen. Voorzitter, voor zover eerste termijn.

Bijlage 2: Gemeentebelangen Overbetuwe Begroting 2026 – koers houden met realisme en lef Voor ons ligt de begroting 2026. Een belangrijk document dat richting geeft aan hoe we als gemeente Overbetuwe onze ambities willen waarmaken. En dat in een tijd waarin veranderingen elkaar razendsnel opvolgen.

Het afgelopen jaar had twee gezichten. We hebben mooie stappen gezet, maar ook de harde realiteit gevoeld van alles wat op ons afkomt. Er is vooruitgang geboekt in het sociaal domein – met nieuw beleid rond bestaanszekerheid en armoedebestrijding. Maar we zien ook hoe lastig het blijft om de woningbouw te versnellen, om de opvang van nieuwkomers goed te organiseren, en om onze voorzieningen betaalbaar en toegankelijk te houden. De financiële ruimte is beperkt, terwijl de verwachtingen groot zijn. Dat vraagt om duidelijke keuzes, samenwerking en lef. Deze begroting is daarom meer dan een financieel overzicht. Het bepaalt onze koers: Doen we de juiste dingen? En doen we ze goed? We kijken vandaag niet alleen terug, maar vooral vooruit. Wat gaat goed, wat moet beter, en waar moeten we bijsturen? Want juist nu met druk op de woningmarkt, stijgende zorgkosten en veranderende regels moeten we samen zorgen dat Overbetuwe leefbaar, sociaal en duurzaam blijft. Voor iedereen. Nu en in de toekomst. Armoede We hebben met elkaar een goede discussie gevoerd over het armoedebeleid. GBO steunt van harte het gelijktrekken van alle armoederegelingen naar de inkomensgrens van 120% van het minimumloon. Dat helpt meer inwoners die het financieel moeilijk hebben. De collectieve zorgverzekering stopt per 1 januari daar waren wij geen voorstander van.

Wij zijn erg benieuwd of het college de toegezegde steun aan de mensen die over moeten stappen naar een andere verzekering waar kan maken. Daarnaast maken wij ons grote zorgen over mensen die elk jaar hun volledig eigen risico in de zorg moeten betalen. Voor hen is €385 geen klein bedrag. Dat is stress. Dat is wakker liggen in januari. We zijn daarom ook blij met de toezegging van het college dat dit bedrag snel wordt vergoedt. Want bestaanszekerheid betekent ook: zekerheid over zorg. Opvang van vluchtelingen. Over de opvang van vluchtelingen is het afgelopen jaar veel gesproken. Het mag duidelijk zijn dat GBO tegen een AZC met 300 vluchtelingen is. Wij denken echt een beter plan te kunnen presenteren. Desondanks heeft deze Raad de kaders vastgesteld voor opvang tot maximaal 300 mensen. Gemeentebelangen Overbetuwe vindt het belangrijk om te luisteren naar onze inwoners. We zien dat er wel draagvlak is voor kleinschalige opvang verdeeld over de verschillende kernen in afstemming met inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties. We roepen het college op om vroegtijdig in gesprek te gaan met omwonenden van mogelijke locaties. Er doen al wel geruchten de ronde over mogelijke locaties en dat geeft onrust en onbegrip. Kan het college aangeven wanneer het locatieonderzoek is afgerond? OZB verhoging Het college stelt een OZB-verhoging van ruim 20% voor.

Gemeentebelangen Overbetuwe vindt dat te gortig. Wij willen ons houden aan het afgesproken beleid: verhogen met het inflatiepercentage, en alleen iets extra’s als dat echt nodig is. Daarom stellen wij voor om de stijging te beperken tot maximaal 7,7% — 2,7% inflatie plus 5% extra om tekorten op te vangen. We zien genoeg mogelijkheden om elders te besparen, bijvoorbeeld door re-integratiegelden slimmer in te zetten en zorgfraude steviger aan te pakken.

Daarom dienen wij een amendement in die dit mogelijk maakt. Sociaal domein In oktober is de Visie Sociaal Domein 2025–2040 vastgesteld. Wij hebben daar niet mee ingestemd. Waarom niet? Omdat deze visie te algemeen is, te weinig concreet. En als zelfs de Adviesraad Sociaal Domein geen advies wil geven, dan zegt dat veel. De vastgestelde visie op het sociaal domein komt in deze begroting, ondanks de toezegging van de wethouder, nauwelijks terug. Die visie zou juist richting moeten geven aan ons beleid. Maar wie deze begroting leest, ziet vooral een focus op bezuinigingen en taakstellingen. Nergens een vertaling van die visie in concrete doelen of acties. Wij roepen het college op om in de uitvoeringsagenda duidelijk te maken wat er echt verandert voor inwoners, organisaties en professionals. Woningbouw Overbetuwe wil 200 woningen per jaar bouwen. Dat steunen wij volledig – want de woningnood is groot. Maar laten we vooral inzetten op plannen voor woningen waar ook ècht behoefte aan is. Maar de werkelijkheid is weerbarstig. De doelstellingen worden niet gehaald. Er gaat te veel tijd verloren aan procedures, overleg en onzekerheid. Daarom onze oproep aan het college: wees creatiever, daadkrachtiger en sneller. Kijk naar wat elders werkt: De gemeente Ede verkortte met de Versnellingsagenda de doorlooptijd met een half jaar.

In Utrecht zorgde het vroegtijdig betrekken meedenken door inwoners voor meer draagvlak en minder bezwaren. Dat zijn voorbeelden waar wij van kunnen leren. En als het college hier al mee bezig is – prima. Maar dan horen we ook graag wanneer de resultaten zichtbaar worden. Bedrijfsvoering Wij blijven aandacht vragen voor hoe we als organisatie werken. Onze bedrijfsvoering moet in de eerste plaats dienstverlenend zijn, klantvriendelijk, doortastend en gericht op het vinden van oplossingen. Daarom vragen wij u om de bestaande knelpunten — zoals het ziekteverzuim en de hoge externe inhuur — voortvarend aan te pakken. Daarnaast willen wij dat u de raad, binnen de planning- en control cyclus, goed op de hoogte houdt van de voortgang. Tot slot Gemeentebelangen Overbetuwe kijkt met realisme én vertrouwen vooruit. We zijn een lokale partij. We weten wat er leeft in onze dorpen. We blijven kritisch waar dat nodig is, maar altijd met de bedoeling om Overbetuwe beter te maken.

We zoeken de samenwerking, denken mee over oplossingen, en houden oog voor wat echt belangrijk is voor onze inwoners. Want alleen samen raad, college en inwoners houden we Overbetuwe een gemeente waar mensen graag wonen, werken en samenleven. Met nuchter verstand, een open blik en hart voor onze gemeenschap gaan we ook in 2026 verder op die weg.

Bijlage 3: D66 Op 29 oktober hebben de inwoners van Overbetuwe massaal hun stem laten horen. Het is duidelijk dat we ook in Overbetuwe snakken naar meer samenwerking en vooruitgang. Rob Jetten riep ons op om de krachten te bundelen en aan te pakken met elkaar. Hier in Overbetuwe deden we dat al en onze fractie blijft dat doen: we werken met elkaar samen in vertrouwen, we hebben respect voor elkaar en zijn positief kritisch. Dat levert het meeste op voor onze inwoners, daar doen we het immers voor. We zijn trots op deze begroting We vinden dat deze begroting de juiste balans heeft tussen voorzieningen aan de ene kant en lasten aan de andere kant voor onze inwoners. We bieden voor onze inwoners veilige wegen, een groene omgeving, goede en betaalbare zorg, goede armoedebestrijding, een betaalbaar en passend huis, sportgelegenheid, gratis parkeren, een fijne school en een zwembad op fietsafstand. Ja, de OZB moet daarvoor omhoog, maar we denken dat we onze inwoners daar heel veel voor teruggeven. Het alternatief is het sluiten van huiskamers, sportfaciliteiten, zwembad, bibliotheek of toch maar geen nieuwe school bouwen. We kiezen daar niet voor. Het blijft knellen als het gaat over de centen in Overbetuwe. De Provincie die controleert of gemeenten goed met hun portemonnee omgaan, kijkt over onze schouders mee en houdt met argusogen in de gaten of onze begroting sluit.

Tijd voor een strategische koers met duidelijke keuzes voor de toekomst Als het knelt qua financiën is de neiging om impulsief en lukraak te bezuinigen en om in de waan van de dag beslissingen te nemen. Daar kiest D66 niet voor. We kiezen voor de blik naar de toekomst: Het is hoog tijd voor een strategische koers voor onze gemeente. Wat voor gemeente willen we zijn over pakweg 10 tot 20 jaar en wat is de weg daarnaartoe? Een duidelijke koers zorgt ervoor dat we in het heden de juiste, scherpe keuzes kunnen maken: wat doen we wel en wat doen we niet meer of wat doen we anders? Dus niet lukraak te bezuinigen, maar weloverwogen beslissingen nemen die Overbetuwe op de juiste koers houden. Dat is een betrouwbare overheid. Onze fractie hoort dat vaak terug in gesprekken met inwoners. Er liggen wat D66 betreft nog veel uitdagingen en kansen in Overbetuwe: Overbetuwe moet dus heel goed op de centen blijven passen. Daarom dient onze fractie samen met de ChristenUnie motie 1 in. Ook willen we kijken naar de verhouding tussen de onroerende zaakbelasting die onze inwoners en die onze ondernemers betalen. Is die verhouding wel in balans? Wij denken dat het beter kan en dienen daarom motie 2 in, Daarin vragen we om toekomstscenario’s voor te leggen aan de raad.

We horen graag van het college of deze moties uitvoerbaar zijn en of het haalbaar is om de gevraagde scenario’s voor de verhouding in OZB voor woningen en niet-woningen tijdig gereed te hebben. Wat gaat goed en wat kan dan beter wat D66 betreft? Het voorzieningenniveau is goed in Overbetuwe of er wordt aan gewerkt zoals in Zetten, Oosterhout en Driel. We zijn blij dat we genoeg geld hebben gereserveerd om onze schoolgebouwen allemaal up to date te krijgen. Voor woningbouw liggen er veel kansen in Overbetuwe. Maar er zijn ook uitdagingen: denk aan de stikstofcrisis en netcongestie. Daar komen straks de uitdagingen nog bij die we hebben met betrekking

tot schoon drinkwater. Het goed begeleiden van bouwprojecten kost tijd en geld en goede mensen die dat kunnen begeleiden. Ook daar wordt door onze gemeente aan gewerkt. Voor bouw van woningen zijn we ook afhankelijk van de markt. Het zou onze fractie veel waard zijn als we een actievere grondpolitiek kunnen bedrijven, dan kun je zelf grond aankopen en meer regie voeren over welke soort woningen waar gaan komen. Maar helaas ontbreken daar nu de middelen voor. Regionale samenwerking is essentieel. We moeten ons ook verhouden tot onze grote broer en zus: Arnhem en Nijmegen. Wat onze fractie betreft zoeken we de samenwerking meer op en kijken we of we daarmee sneller en met meer regie nieuwe woningen kunnen realiseren in Overbetuwe. Dat vergt van ons als Raad dat we goed weten wat we willen naar de toekomst en waar, want we willen graag naast meer woningen ook een groene gemeente blijven waar we fijn kunnen recreëren, waar voldoende natuur is en onze boeren en ondernemers ook de ruimte hebben. Ook voldoende wegen en fietspaden en een goed openbaar vervoersnetwerk voor de nieuwe wijken zijn belangrijk en kosten een hoop geld. En ja, we moeten ook kijken hoe we de ons omliggende gemeenten kunnen helpen, zo werkt het in een goede relatie van geven en nemen. De gebiedsuitwerking voor de Betuwe is een goede leidraad om daarover het gesprek aan te gaan.

Betaalbare zorg is de andere belangrijke pijler. We moeten goede zorg verlenen met minder middelen van het rijk. Het is spannend of dat gaat lukken, maar we hebben vertrouwen in het team van Overbetuwe. We hebben ons armoedebeleid moeten bijstellen, maar de mensen die het het hardst nodig hebben, hebben we gelukkig voor het grootste deel kunnen ontzien. Zeker nu we schuldhulpverlening in eigen huis hebben, kunnen we onze inwoners hopelijk beter bereiken en helpen. Op termijn is er wel een systeemwijziging nodig in de zorg om deze betaalbaar te houden en te voorkomen dat Overbetuwe in financieel opzicht kopje onder gaat. Het is tijd voor een eerlijke bijdrage van het Rijk voor gemeenten. Het ravijnjaar, of eigenlijk is het meer een financiële laagvlakte, zorgt voor een grote financiële uitdaging. Toch zijn we trots dat we alle belangrijke voorzieningen in Overbetuwe desondanks overeind kunnen houden. Laten we hopen dat ze in Den Haag aan de onderhandelingstafel snappen hoe belangrijk het is dat we die voorzieningen ook naar de toekomst overeind houden en we behalve voldoende geld voor zorg ook nog de middelen krijgen om meer woningen te bouwen met bijbehorende voorzieningen. We willen graag samen met u investeren in Overbetuwe voor een leefbare toekomst voor onze inwoners. Daar gaan we voor. Het kan wel!

Bijlage 4: Burgerbelangen Overbetuwe (Lijst BOB) Voorzitter, Het college noemt dit een begroting met lef. Maar als je de cijfers erbij pakt, dan zie je: het is vooral een begroting met durf om te hopen, maar nog te weinig lef om eerlijk te zijn. Want achter de mooie woorden over duurzaamheid, inclusie en samenwerken zit een begroting die financieel wankel is en maatschappelijk kwetsbaar. Tot en met 2028 is deze begroting alleen sluitend door € 3,7 miljoen uit de Algemene Reserve te trekken. Zonder dat noodgeld zakt de boel direct door het ijs. Dat is niet structureel, dat is creatief boekhouden. De weerstandsratio daalt naar 1,4, het absolute minimum dat de provincie nog net “voldoende” noemt. Eén tegenvaller in het sociaal domein en we staan onder toezicht. Of, om met Cruijff te spreken: “Als je op het randje speelt, ga je er vanzelf een keer overheen.” En voorzitter, we staan hier met beide voeten al over de lijn. De lasten voor onze inwoners De rekening van dat beleid komt terecht bij onze inwoners. Een OZB-stijging van bijna 20 procent, daar bovenop stijgende rioolheffingen en hogere afvaltarieven. Het college noemt dat “kostendekkend”. In gewoon Nederlands betekent dat: inwoners betalen meer, maar krijgen er niets extra’s voor terug. Voorzitter, dat heet geen lef, dat heet gemak. We schuiven bestuurlijke onzekerheid af op de rekening van de burger.

Over de amendementen van anderen

Ik waardeer dat andere partijen dat ook zien. De VVD komt met een voorstel om de OZB-verhoging te beperken tot 15%, gedekt door tijdelijk minder inhuur van externen. Dat is verstandig, maar ook tijdelijk. een pleister, geen genezing. De GBO kiest ervoor om de OZB te beperken tot inflatie plus 5%, en de dekking te zoeken in reintegratie en het aanpakken van zorgfraude. Ook dat is een stap in de goede richting, maar het zijn besparingen die pas later effect hebben, terwijl de gaten in deze begroting morgen al openstaan. Ik zeg het met respect: de VVD en GBO dempen de kuil, maar Lijst BOB vult ’m structureel. De oplossing van Lijst BOB Lijst BOB komt met een pakket dat de begroting structureel sluitend maakt, zonder extra lasten voor inwoners en zonder te snijden in de zorg. Wij brengen structureel € 1,9 miljoen op tafel door: • efficiënter werken in de bedrijfsvoering – € 400.000, •

minder externe inhuur – € 250.000,

•

verkoop en herbestemming van leeg gemeentelijk vastgoed – € 200.000,

•

energiebesparing in gemeentelijke panden – € 150.000,

•

een slankere regionale samenwerking – € 300.000,

•

en betere regie in het sociaal domein – € 600.000.

Met deze maatregelen stijgt de weerstandsratio naar 1,6, wat de provincie kwalificeert als goed. De begroting is dan structureel sluitend in 2026 zonder te graaien in reserves en zonder de portemonnee van de inwoners te plunderen. Over het sociaal domein En voorzitter, laat ik daar heel helder over zijn: wij bezuinigen niet op zorg. Wij sturen op resultaat in plaats van uren. Wij zorgen ervoor dat wie hulp nodig heeft, die ook krijgt. Maar wel via één loket, met één regie en zonder dat er vijf mensen met hetzelfde dossier bezig zijn. Ons eigen BOB-rapport liet het al zien: te veel schijven, te weinig sturing en nul zicht op wat werkt. Dat kan beter, dat moet beter en dat levert beter op — financieel én maatschappelijk. Waarom het amendement van Lijst BOB steunen? CDA wil rentmeesterschap? Dan is dit het. D66 wil transparantie? Dit voldoet aan het BBV. VVD wil lastenverlichting? Wij gaan verder. GBO wil inwoners ontzien? Wij doen het structureel. PvdA en GroenLinks willen bescherming van kwetsbaren? Ons model stuurt beter, snijdt niet. En de ChristenUnie wil fatsoenlijk bestuur? Dat is precies wat dit is. Voorzitter, de VVD zet een stap, GBO zet een stap, maar Overbetuwe heeft geen stapjes meer nodig. Overbetuwe heeft herstel nodig.

Lijst BOB maakt de begroting structureel gezond, houdt de lasten beperkt tot inflatie, voorkomt provinciaal toezicht en zorgt voor een degelijke financiële positie volgend jaar en de jaren daarna. Of, zoals Cruijff zou zeggen: “Je gaat het pas zien als je het doorhebt.” Vandaag, voorzitter, kunt u het zien. De vraag is alleen : “wie heeft het door?”

Bijlage 5: VVD Blijven gaan voor resultaten Overbetuwe blijft voor uitdagende keuzes staan. Ik herhaal nog maar een keer de woorden van Wiegel "De overheid moet doen wat nodig is, en laten wat kan." Namens VVD Overbetuwe lever ik

hierbij onze bijdrage aan de Programmabegroting 2026. Wij geloven in de kracht van eigen initiatief, ondernemerschap en persoonlijke verantwoordelijkheid. Wij staan voor een gemeente die kansen creëert en die vertrouwt op de creativiteit van inwoners en ondernemers. Wanneer mensen het écht niet op eigen kracht redden, dan staan wij voor een gemeente die díe mensen helpt. Ondanks verschillende denkbeelden blijven we samen hard werken aan de uitvoering in een betrouwbare coalitie en blijven we gaan voor stabiliteit, inhoud en resultaten. Nieuw tekort Het college verdient waardering. Het gaat goed met onder andere veiligheid, infrastructuur, landelijk gebied, onderwijshuisvesting, woningbouw en jeugd. Om dit alles goed te kunnen blijven doen is geld nodig. Jaar na jaar zien we de uitgaven in het sociaal domein stijgen en daarmee beschikbaar geld in andere domeinen teruglopen. Niet omdat we slechte zorg verlenen, maar omdat de vraag groeit en het Rijk gemeenten onvoldoende compenseert. Dit is een structureel probleem waar in de toekomst verdergaande bijsturing op plaats dient te vinden. Mede dankzij het uitvoerige traject met college en raad richting Kadernota 2026 hebben wij breed gedragen besparingen gevonden. Helaas is tussen het vaststellen van Kadernota en voorliggende programmabegroting een nieuw tekort ontstaan. Met name door onvoorziene ontwikkelingen in de jeugdzorg.

De tijd is te kort gebleken om structurele besparingen te vinden die in 2026 kunnen effectueren. Complex sociaal domein Voor een groot deel van de raad is de complexiteit van het sociaal domein niet te overzien. Wij hebben kennis genomen van het plan verlagen zorgvragen welke door het college aan de programmabegroting is toegevoegd. Dit laat zien dat het sociaal domein niet binnen een jaar radicaal te veranderen is. En dat dit volgens dit plan zelfs eerst extra investeringen vraagt alvorens een en ander effectueert. Daarbij is het dan nog niet zeker of de beoogde besparingen ook daadwerkelijk worden gehaald. Het is niet gelukt voor komend jaar de teugels al voldoende strak aan te trekken. Na volgend jaar zoeken wij het in de combinatie van verdergaande bijsturing van het sociaal domein en een kleinere overheid die excelleert in kerntaken. Dit zijn dan bijvoorbeeld veiligheid, infrastructuur en woningbouw. Neventaken welke aantoonbaar onze inwoners aanzetten tot eigen kracht en bijdragen aan preventie ten aanzien van sociaal domein blijven wat ons betreft in stand. Doordat het college er voor komend jaar niet in slaagt om de uitgaven voldoende terug te dringen wordt twee miljoen Euro uit de Algemene Reserve ingezet en worden de lasten voor inwoners en ondernemers in de vorm van OZB met circa 20% fors verhoogd.

De lasten worden daarmee onevenredig op onze inwoners en ondernemers afgewenteld. Beperken lastenverzwaring VVD Overbetuwe stelt met amendement A3 nu voor om in 2026 € 500.000 te besparen op inhuur en personeel, met uitzondering van het terrein veiligheid. Noodgedwongen op inhuur en personeel omdat ander onderzochte maatregelen niet haalbaar en realistisch bleken. Toegevoegd dat dit ook geen diskwalificatie van de ambtelijke organisatie betekent en past in ons streven naar een kleinere, meer efficiënte, ambtelijke organisatie. Dit stelt ons in staat de OZB-verhoging terug te brengen van 20% naar 15%. En hiermee een meer evenwichtige verdeling van lastenverzwaring en beperken van de uitgaven. Nog steeds substantieel, maar wel draaglijker voor onze inwoners en ondernemers. De in de begroting voorgestelde OZB-verhoging van circa 20% betekent voor een gemiddeld Overbetuwse woning een lastenverzwaring tot bijna honderd euro per jaar. Voor ondernemers kan het verschil oplopen tot honderden euro’s per jaar. In tijden waarin inflatie de koopkracht al jaren onder druk zet, is elke Euro die we onze inwoners en ondernemers kunnen besparen waardevol. Wij roepen het college en deze raad op dit amendement te steunen. Niet omdat het alle problemen oplost, maar omdat het laat zien dat we ook aandacht houden voor de portemonnee van onze inwoners en ondernemers.

Door tijdelijke besparingen te realiseren voorkomen we een onnodige piek in de lastendruk terwijl we tijd creëren voor een zorgvuldige structurele oplossing. Omdat het past bij verantwoordelijk bestuur. "Doen wat nodig is, en laten wat kan" - laten we daar samen werk van maken.

Bijlage 6: GroenLinks

Inbreng Begroting 2026

Vanavond is een belangrijke politiek dag. Niet alleen voor ons als gemeente, maar ook voor de landelijke politiek. De verkenner zal snel deze avond zijn verslag uitbrengen om de partijen in de Tweede Kamer richting een coalitie op weg te helpen. Terwijl we nog bezig zijn met het verwerken van de uitslag van de landelijke verkiezingen, maakt de lokale politiek zich al op voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart volgend jaar. Het is namelijk al weer de laatste begroting van de raadsperiode en hoewel het cliché is, ga je dan toch terugdenken aan de afgelopen periode. Aan keer op keer financiële tegenvallers uit het Rijk, gedwongen bezuinigingen en wispelturige opvangtaakstellingen die met de maand veranderen. Maar ook aan positieve dingen. Denk aan de crisisnoodopvang in Elst waar brede steun uit zowel de raad als de samenleving was, de begaanheid van de partijen met kwetsbare inwoners vorige raadsvergadering nog bij het armoedebeleid en het besef van urgentie en algemeen belang bij het bouwen aan een nieuwe coalitie. GroenLinks Overbetuwe heeft in de afgelopen jaren altijd gehandeld vanuit solidariteit en stabiliteit. Met oog voor de medemens en betrouwbaarheid voor de samenleving. Terugblikkend hebben we als GroenLinks Overbetuwe meermaals onze ontevredenheid uitgesproken over de houding van het Rijk richting gemeentes: de taken blijven komen, maar de knaken blijven uit.

De boodschap is duidelijk en word breed gedragen, blijkt ook uit een eerder aangenomen motie om protest bij het Rijk aan te tekenen als gemeente en dat breed met andere gemeentes op te pakken. Vanavond wil ik het dan ook liever hebben over wat wij als gemeente doen om het probleem aan te pakken. Vanuit solidariteit houdt de gemeente preventie en klimaatdoelstellingen op peil. We vervangen het woud van formulieren en documenten door simpele communicatie, waardoor het aanvragen van armoederegelingen juist wordt aangemoedigd. We bouwen aan een groene, gezonde omgeving waar het fijn wonen is. We voorkomen problematische schulden door voorlichting en vroegsignalering. Vanuit solidariteit maakt de gemeente het mogelijk om financiële ondersteuning te vragen voor inwoners die tot 120% van het sociaal minimum verdienen. De grote bezuinigingsopgave waar we voor staan, zorgt ervoor dat we ook pijnlijke maatregelen nemen. Zoals het werkt in de politiek, is deze begroting een resultaat van compromissen, die zijn vastgelegd in eerst het coalitieakkoord en later de kadernota. Ik kan hier niet zeggen dat deze begroting alleen maar rozengeur en maneschijn is. GroenLinks Overbetuwe maakt zich zorgen over bijvoorbeeld de grote opgave die er ligt voor het sociaal domein, waardoor wij als gemeente niet meer overal ondersteuning kunnen bieden als we dat willen.

Als we om ons heen kijken, zien we concrete mogelijkheden om nóg solidairder deze zorg aan te pakken. Wij zijn nog steeds, ondanks de voorgestelde verhoging van de OZB, een van de goedkoopste gemeentes om in te wonen. In moeilijke financiële tijden als deze, is dat moeilijk te verantwoorden. Als de keuze is tussen bezuinigen op bijvoorbeeld de zorg van de jeugd van onze gemeente of woningeigenaren enkele euro’s per maand extra te vragen als solidariteitsbijdrage, dan kiest GroenLinks Overbetuwe steevast voor dat tweede. Als politiek hebben we wel eens de neiging om wollig te spreken en dingen weinig concreet te maken. Termen en zinnen als ‘onacceptabele lastendruk’ of ‘volstrekt ongewenste verhaling van tekorten bij woningeigenaren’ verhullen wat de verhoging van de OZB daadwerkelijk inhoudt. Ik wil graag aan de wethouder vragen wat de voorgestelde verhoging van de OZB concreet in euro’s per maand betekent voor mensen in bezit van een pand. De inwoner van Overbetuwe kan vertrouwen op een lokaal GroenLinks dat vanavond de begroting instemt en betrouwbaar met samenwerkingspartners omgaat. Daarom kiezen wij er niet voor om nu bezuinigingen in te voeren die nu al contracten beëindigen en juist frictiekosten opleveren.

GroenLinks Overbetuwe kiest voor gezond financieel bestuur, waarbij wordt gekeken naar de toekomst en niet naar snelle bezuinigingen, puur en alleen zodat we ze morgen nog kunnen invoeren. GroenLinks Overbetuwe kiest voor betrouwbaar bestuur en dient daarom geen moties of amendementen in die tegen eerdere gemaakt afspraken in het coalitieakkoord en kadernota in gaan. Het mag duidelijk zijn dat de inwoner ook kan vertrouwen op een lokaal GroenLinks dat volgend jaar wederom zal strijden voor solidariteit in een nieuw, stabiel bestuur. Daarbij durven wij moeilijke keuzes te maken. De goedkoopste gemeente zijn is niet langer te verantwoorden, opkomen voor de kwetsbaren is dat wel.

Bijlage 7: OverbetuweNu Voorzitter,

In deze huidige tijd is het maken van een begroting voor onze gemeente geen eenvoudige opgave. We moeten fors bezuinigen de komende jaren, er wordt nieuwe regering gevormd waarbij nog onduidelijk is of we linksom, rechtsom of door het midden gaan en wat dat dan betekent. En we gaan in maart 2026 zelf naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Ondanks dit alles ligt er een sluitende begroting 2026 voor. Ik wil beginnen met het maken van een compliment naar het college en de ambtenaren voor al het werk dat hierin is gestopt en de keuzes die zij daarin hebben durven maken. OverbetuweNu is het echter met een aantal van die keuzes niet eens, of heeft er – op zijn minst – vraagtekens bij. Zo zien we dat de weerstandsratio de komende jaren gaat dalen tot een ondergrens. Bij de benodigde weerstandscapaciteit worden een flink aantal risico’s genoemd die onze financiële positie kunnen beïnvloeden. Het gaat daarbij, onder andere, om open einderegelingen in het sociaal domein, onze (indirecte) verantwoordelijkheid in gemeenschappelijke regelingen en onzekere kostenposten zoals opbrengst grondexploitatie en kosten van personeel en inhuur. Kan het college aangeven hoe zij deze risico’s gaan managen om te voorkomen dat we door de ondergrens zakken? Het college heeft gekozen om de komende jaren in te teren op onze algemene reserve.

In een snel veranderende (politieke) wereld is dat, in onze ogen, een risicovolle keuze. Want waarop baseert het college dat we na 2028 weer de lijn omhoog gaan vinden? We zien geen aanzet tot het nemen van maatregelen op het gebied van bovengenoemde risico’s. Ik zou daar graag een toelichting op krijgen. Wij vinden het belangrijk dat er doorgepakt wordt met bouwen van woningen. Dat wil dit college ook, evenals de voorgaande colleges. Toch is het tot op heden nog niet echt gelukt om voortvarend het bouwen van woningen op te pakken. Doorstroom van woningen stagneert doordat de koopprijs voor starters hoog ligt en er geen passende woningen zijn voor senioren die in hun eigen dorp kleiner willen gaan wonen. Veel ambities voor wonen 2026 en de jaren daarna worden opgehangen aan het nieuwe Programma Wonen dat in 2026 beschikbaar komt. Ik hoor graag van het college welke vernieuwende aanpak zij verwachten van dit Programma en hoe dit de doorstroom gaat bevorderen. Voor alle dorpen in Overbetuwe wordt een verkeersplan opgesteld. Deze verkeersplannen zijn essentieel voor een goede bereikbaarheid en voor een goede doorstroom. Voor de bouwplannen is het zeker van belang dat er een goede ontsluiting en doorstroom geregeld wordt.

Ik hoor graag van het college op welke wijze de verkeersplannen verbonden gaan worden met de ambities op het gebied van wonen, zodat bouwplannen geen vertraging gaan oplopen door het ontbreken van een goede ontsluiting en/of doorstroom. Wat betreft de lokale heffingen is OverbetuweNu van mening dat deze niet onredelijk stijgen gezien onze financiële situatie. Wel zijn we van mening dat de Hondenbelasting gebruikt zou moeten worden waarover het geheven wordt: het bezit van een hond en de vervuiling aan de openbare ruimte. Tot slot, de jeugd heeft de toekomst. OverbetuweNu zou graag zien dat de jongeren in onze gemeente zoveel mogelijk worden betrokken bij de plannen die gemaakt worden voor de toekomst waarin zij zullen leven, werken en wonen. Dank u wel

Bijlage 8: Lokaal Belang “Een samenleving is pas echt sterk als niemand wordt vergeten.” Geachte voorzitter, geachte raad, beste inwoner, Vandaag spreken we over de begroting — over keuzes die soms moeilijk zijn, over geld dat steeds schaarser wordt, maar bovenal over wat die keuzes betekenen voor de mensen in onze gemeente. Want bezuinigen gaat nooit alleen over cijfers, het gaat over levens. Over inwoners die merken wat wij hier besluiten. Tijdens de behandeling van de Kadernota heb ik gezegd dat wij als raad extra goed moeten opletten. Dat wij niet alleen moeten kijken naar het financiële plaatje, maar ook naar de maatschappelijke gevolgen van onze keuzes. Die overtuiging heb ik nog steeds.

Ik wil vandaag twee punten benadrukken. 1. Armoedebeleid en bestaanszekerheid Voorzitter, mijn eerste punt gaat over armoede en bestaanszekerheid. Daar heb ik de afgelopen tijd veel over gezegd, en dat zal ik blijven doen. Ik blijf erbij: je kunt armoede niet bestrijden als je er niet de middelen voor beschikbaar stelt. Daarom was ik vorige week oprecht blij toen we samen het armoedebeleid hebben vastgesteld. Dat de grens van 120% behouden blijft, is voor mij een belangrijk signaal. Het laat zien dat we oog houden voor mensen die het moeilijk hebben — en dat we als raad in staat zijn om, ook bij verschillende standpunten, tot een mensgerichte oplossing te komen. Aanvankelijk wilde niet de hele raad dat behouden, maar uiteindelijk hebben we het samen gedaan. Dat geeft mij hoop. Ik hoop dat dit een voorbeeld mag zijn voor hoe wij ook in de komende jaren — waarin opnieuw bezuinigingen op ons afkomen — samen zoeken naar oplossingen waar onze inwoners echt baat bij hebben. We hoeven het niet altijd met elkaar eens te zijn, zolang we het eens blijven over waarom we het doen: voor onze inwoners, voor hun bestaanszekerheid, voor een gemeente waar mensen op kunnen rekenen. 2. Een gemeente die omziet naar haar inwoners Voor mij draait deze begroting om één belangrijk uitgangspunt: dat wij een gemeente willen zijn die omziet naar haar inwoners.

We weten allemaal dat de financiële druk groot is. Toch zie ik dat het college geprobeerd heeft om de balans te bewaren — om noodzakelijke besparingen te combineren met zorg voor de mensen die dat het hardst nodig hebben. Daarom zal ik voor deze begroting stemmen. Niet omdat alles ideaal is, maar omdat ik zie dat er met zorg en verantwoordelijkheid is gewerkt aan een stuk dat recht probeert te doen aan de verschillende belangen in onze samenleving. Deze begroting laat zien dat het kan: verantwoordelijkheid nemen zonder de menselijke maat te verliezen. Slot Voorzitter, De komende jaren zullen we opnieuw moeilijke keuzes moeten maken. Maar het is aan ons om ervoor te zorgen dat die keuzes niet alleen financieel kloppen, maar ook recht doen aan wat onze inwoners van ons verwachten: een betrouwbare, rechtvaardige en betrokken gemeente. Als we blijven kiezen voor samenwerking, voor transparantie en voor beleid dat mensen verder helpt, dan kunnen we met vertrouwen de toekomst tegemoetzien. Dank u wel, voorzitter.

Bijlage 9: PvdA Voorzitter, dank u,

Deze raadsvergadering is een bijzondere bijeenkomst voor de PvdA én daarmee natuurlijk ook voor mij. De intense samenwerking met GroenLinks zal ertoe leiden dat er ergens volgend jaar een fractie met een nieuwe naam intrede zal doen in deze gemeenteraad. Het is daarmee voor de laatste maal dat ik als fractievoorzitter van de PvdA het woord doe bij een Programmabegroting. Dat stemt een beetje nostalgisch. En tegelijk ook strijdvaardig. Want er is nog veel te doen. Daarbij is ons centrale doel: het versterken van de brede welvaart, waarbij samenleving, economie en ecologie met elkaar in balans zijn. Daarbij gaat het over alles wat voor mensen van belang is: van inkomen tot wonen en zorg, en van onderwijs tot sport en cultuur. Brede welvaart is welvaart waarin iedereen deelt. Dat begint bij gelijke kansen en bestaanszekerheid en het tegengaan van ongelijkheid en onrechtvaardige verschillen, maar ook bij ondernemerschap en manieren om publieke voorzieningen te bekostigen. Met die blik kijkt de PvdA ook naar de Programmabegroting 2026. Het college spreekt van een Programma- begroting met lef. En zeker er worden moeilijke keuzes gemaakt. Tegelijkertijd blijft het college investeren in een sterke, duurzame en leefbare gemeente. In de inleiding bij de Programmabegroting staat dat we Overbetuwe op deze manier goed achterlaten voor de volgende generaties.

Het college lijkt daarmee aan te sluiten bij een oude wijsheid die zegt dat we bij elk besluit moeten nadenken over de gevolgen voor de zevende generatie na ons. Ik zie dat als één van de belangrijkste opgaven waar we voor staan: goede voorouders zijn. Om die reden richt de PvdA zich op structurele oplossingen die nu werken én toekomstbestendig zijn. In de Programmabegroting ziet de PvdA dat het college heeft gezocht naar een structureel sluitende begroting in de laatste jaarschijf 2029. Het te dekken structurele tekort in dat boekjaar bedraagt afgerond 1,2 miljoen euro. Dat structurele tekort dekken we door lastenverzwaringen en via een verlaging van de uitgaven. Deze verdeling komt overeen met de afspraken in het coalitieprogramma. En is in lijn met hoe het is gegaan bij de Kadernota. In juli stemden we nog bijna raadsbreed daarmee in. Voorzitter, Wij accepteren dat in 2026, 2027 en 2028 inzet nodig is van incidentele middelen om tot een sluitend begrotingssaldo te komen. Want juist voor de moeilijke jaren hebben wij een spaarpot opgebouwd. De totale onttrekking van 3,3 miljoen euro uit de Algemene reserve is fors, maar verdedigbaar. Onze weerstandsratio blijft ook binnen de afgesproken bandbreedte (van 1,4 tot 2,0). Voorzitter, Deze gemeenteraad is een platform waar veel maatschappelijke stromingen elkaar ontmoeten om te werken aan een brede welvaart van al onze inwoners.

Daar horen pittige discussies bij. Politiek gaat namelijk over iets, het gaat over keuzen maken. En zeker in financieel zware tijden is het belangrijk hoe de keuzen uitvallen. Laat duidelijk zijn dat de PvdA achter de keuzen en plannen staat, die zijn opgenomen in deze Programmabegroting 2026. Wij constateren dat Overbetuwe voor huiseigenaren één van de voordeligste gemeenten blijft om in te wonen. En ter relativering van de OZB-stijging

merken wij op dat huurders elk jaar met een ingrijpende verhoging van de woonlasten worden geconfronteerd. Daar horen wij bijna niemand over. Ik sluit af met een toepasselijke liedtekst. Een beetje aangepast aan de werkelijkheid. “Sixty-five years and my life is still Trying to get up that great big hill of hope For a destination.” En dat doel is een solidair, eerlijk, leefbaar en duurzaam Overbetuwe. Dank u voorzitter.

Bijlage 10: ChristenUnie Algemene beschouwingen begroting 2026 ChristenUnie Overbetuwe We staan op het punt om te besluiten over de eerste begroting van de volgende raadsperiode. Over je graf regeren wordt meestal gezien als een slecht idee. En toch is regeren vooruitzien. En dat vraagt nu, onze verantwoordelijkheid voor de begroting van 2026. De vlag hangt er niet goed bij. Want er ligt een begroting waarin flink gesneden wordt in onze financiën. Waarmee gesneden wordt in de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en verenigingen, met hogere lasten. En dat vraagt ook behoorlijk wat van onze organisatie en samenwerkingspartners. Een uitvoering van keuzes die we grotendeels al in juli met de kadernota hebben gemaakt. Ondanks de ombuigingen ga ik in op drie positieve punten. Daarna deel ik drie punten die de aandacht van onze fractie hebben. En hopelijk ook die van het college. De positieve punten. Om te beginnen het proces. Er wordt maar beperkt afgeweken van de kadernota. Complimenten aan het college daarvoor. Dat zegt iets over het grondige proces om tot dit pakket maatregelen te komen. Prettig is ook de transparante informatie, over de toets van deze begroting bij onze toezichthouder, de Provincie. Als tweede staan we positief tegenover het versnellen van de maatregelen voor het verlagen van de zorgvragen. En de bijbehorende investeringen binnen het sociaal domein .

Inzet op preventie, normaliseren van omzien naar elkaar, versterken van de sociale basis en zorg voor jeugd zijn belangrijke fundamenten voor welzijn van mensen in Overbetuwe op de lange termijn. En voor grip op onze financiën in de toekomst. Ons derde positieve punt is relatief. We zijn namelijk “blij” met het schrappen van het ingroeipad voor de verhoging van de OZB . Ik zeg “blij”, want een verhoging van 20,5% is natuurlijk voor niemand leuk. Bij behandeling van de kadernota heb ik aangegeven, dat er wat ons betreft nog ruimte was voor een verdere stijging van de OZB; indien nodig en in plaats van verder besparen op zorg voor mensen. Geen populaire uitspraak. Wel eerlijk. In de begroting lezen we dat de woonlasten voor een gemiddelde eigenaar en bewoner in Overbetuwe in 2025 de op vier na laagste in provincie Gelderland is, en op veertig na laagste in Nederland . Dat is in zichzelf geen reden voor verhoging van de OZB. Maar het geeft wat ons betreft wel aan dat daar ruimte zit. Jaren geleden heette het vinden van ombuigingen in deze raad “schatgraven”. Nog steeds toepasselijk om in tijden van schaarste overal te moeten zoeken naar besparingen. Maar het vinden van een schat in een straffe verhoging van de OZB is door niemand gewenst. Wel nodig om als gemeente financieel gezond te blijven. Dan onze aandachtspunten. Eerst de realisatie van de ombuigingen.

In de 2e bestuursrapportage over 2025, heeft het college gerapporteerd over de voortgang van de ombuigingen tot nu toe. Heel fijn, want dat geeft inzicht. Ruim 70% van de ombuigingen ligt op koers. Van iets minder dan 30% is het nog onduidelijk of dit volledig wordt gerealiseerd . De ombuigingen in 2026 komen daar bovenop. Dat vraagt in de uitvoering wat van de organisatie. In de bestuursrapportage werd ook gemeld dat

€1,1 miljoen taakstelling op jeugdzorg uit de begroting van 2022 niet realiseerbaar is. En in de begroting van 2026 lezen we een risico-inschatting van €1,6 miljoen voor het niet halen van de ombuigingen in 2026 . We horen naar aanleiding van deze punten graag een reflectie van het college over de uitvoerbaarheid van alle taakstellingen, vanaf 2025. Eerder hebben we aandacht gevraagd voor de monitoring van de maatregelen. Het college is voornemens om daar twee keer per jaar via de bestuursrapportages over te rapporteren. Efficiënt om dit zo te koppelen. Wij vragen ons echter af of twee keer per jaar voldoende is. Ook omdat de niet te realiseren ombuiging uit 2022 de afgelopen jaren toch wel van de radar is verdwenen. We horen graag de overwegingen van het college om voor deze frequentie te kiezen en hoelang het college voornemens is om dit te blijven doen. Dan, als laatste aandachtspunt, de ontwikkeling van de algemene reserve . Er wordt dit keer €3,3 miljoen uit de algemene reserve gehaald . Daar komt, als ik het goed begrijp, tot 2029 de extra belasting van drie keer €250.000 nog bovenop door het wegvallen van de structurele post WOZmaatstaf . Een technisch iets waarvan het voor ons nog steeds redelijk onduidelijk is hoe dat nou precies zit en werkt. Ook omdat onze technische vraag daarover niet echt beantwoord is.

In voorgaande jaren hebben we regelmatig onze zorgen geuit over de inzet van de algemene reserve; wat net als ons spaargeld thuis, geen onuitputtelijke bron is. Uitgangspunt 3 in de begroting is “Structurele lasten worden met structurele baten gedekt”. Technisch gezien zijn het allemaal incidentele tekorten. Maar voor ons klinkt drie jaar incidenteel tekort dekken uit de algemene reserve als een incidentele dekking voor een structureel begrotingstekort. We horen graag of het college richting kadernota 2027 het voornemen heeft om voor het extra tekort door het wegvallen van de ombuiging WOZ-maatstaf in 2027 en 2028 een andere dekking te zoeken. En wat daarvoor de overweging is. Om een bijdrage te leveren aan een betere begrotingsdiscipline, hebben we met veel overtuiging motie 2 samen met D66 opgesteld. Ik ga afronden. Regeren is vooruitzien. En zoals aangegeven bij de behandeling van de kadernota in juli, moet de broekriem strakker. Het gaat vanavond veel over de grote verhoging van de OZB. Maar ook alle andere maatregelen zijn voor niemand prettig. Het vraagt een bijdrage van iedereen. En we hopen dat door deze maatregelen de vlag er bij kadernota 2027 een stukje beter bij hangt.

Bijlage 11:

A1

AMENDEMENT

Dit amendement hoort bij: Begroting 2026 – Gemeente Overbetuwe De volgende partijen dienen een aanpassing op het voorgestelde besluit in: Ard op de Weegh

Lijst BOB

We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: Het concept-raadsbesluit als volgt aan te passen: 1. De OZB-verhoging voor 2026 te beperken tot het inflatiepercentage (maximaal 2,3%). 2. De voorgestelde verhogingen van afval- en riooltarieven te bevriezen, behoudens indexatie. 3. De geraamde onttrekkingen aan de Algemene Reserve van in totaal € 3,7 miljoen te vervangen door onderstaande structurele ombuigingen: Structureel Maatregel Toelichting effect Besparing op ICT, inkoop en interne Efficiëntieprogramma bedrijfsvoering (2%) € 400.000 processen Herijking externe inhuur & advieskosten € 250.000 Meer interne kennisbenutting

Structureel effect

Maatregel

Toelichting

Afbouw leegstandsrisico gemeentelijk € 200.000 Door verkoop/herbestemming vastgoed Energiebesparing gemeentelijke panden € 150.000 Terugverdientijd < 4 jaar Regionale samenwerking – Minder vergaderdruk, meer € 300.000 efficiencydeelname GMR resultaatgerichtheid Verbeterde regie sociaal domein (BOBMinder overlap Wmo/Jeugd, effectievere € 600.000 rapport) indicatie Totaal structureel effect € 1.900.000 4. Een minimale weerstandsratio van 1,6 vast te leggen als ondergrens voor nieuwe investeringen. 5. Jaarlijks bij de begroting een overzicht op te nemen van de gemiddelde woonlasten per huishouden, inclusief OZB, afval en riool. Dit is waarom we dit willen: De huidige begroting 2026 is formeel sluitend, maar slechts door incidentele onttrekkingen aan de Algemene Reserve. Hierdoor wordt het weerstandsvermogen uitgehold, terwijl structurele verbeteringen binnen de bedrijfsvoering, regionale samenwerking en het sociaal domein onbenut blijven. Dit amendement maakt de begroting structureel sluitend zónder lastenverzwaring voor inwoners. Het versterkt de financiële positie, borgt transparantie en voorkomt verdere druk op huishoudens. Dit hebben we besloten in de openbare vergadering van 11-11-2025. Dit was hoe de partijen stemden: CDA: voor 0 GBO: voor 4 OBN: voor 0 D66: voor 0 Lijst BOB: voor 3 VVD: voor 0 GL: voor 0 LK: voor 0 PvdA: voor 0 CU: voor 0

tegen 7 tegen 0 tegen 3 tegen 3 tegen 0 tegen 3 tegen 3 tegen 1 tegen 1 tegen 1

Totaal: voor

tegen 22

7

Hiermee is dit amendement niet aangenomen.

drs. D.E. van der Kamp griffier

R.P. Hoytink-Roubos voorzitter

Bijlage 12:

A2

A M E N D E M E N T*

Dit amendement hoort bij Programmabegroting 2026. De volgende partijen dienen een aanpassing op het voorgestelde besluit in: Gemeentebelangen Overbetuwe, René Post We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: Het concept-raadsbesluit als volgt aan te vullen: 1. Vaststellen van de programmabegroting 2026, inclusief de volgende wijziging: • De verhoging van de OZB voor 2026, voor woningen, te beperken tot het inflatiepercentage 2,7% plus een percentage van 5% voor aanvullende dekking. • De te dekken lasten kunnen gevonden worden door ombuigingen bij de P-wet (reintegratie) en/of het effectief (effectiever) aanpakken van zorgfraude. Dit is waarom we dit willen: Het is volstrekt ongewenst dat de tekorten bij de gemeente Overbetuwe voor een relatief groot deel worden verhaald op woningeigenaren. Het beleid is steeds geweest om de OZB te verhogen met het inflatiepercentage, met incidenteel een beperkte verhoging om tekorten te dekken om tot een sluitende begroting te komen. Nu wordt, in de begroting 2026, een extra forse verhoging voorgesteld van 18,8% (7,3 + 10,5). De, door ons voorstel, te dekken lasten kunnen gevonden worden door ombuigingen bij de P-wet (reintegratie) en/of het effectief (effectiever) aanpakken van zorgfraude. Dit hebben we besloten in de openbare vergadering van 11 november 2025.

Dit was hoe de partijen stemden: CDA: voor 0 GBO: voor 4 OBN: voor 0 D66: voor 0 Lijst BOB: voor 3 VVD: voor 0 GL: voor 0 LK: voor 0 PvdA: voor 0 CU: voor 0

tegen 7 tegen 0 tegen 3 tegen 3 tegen 0 tegen 3 tegen 3 tegen 1 tegen 1 tegen 1

Totaal: voor

tegen 22

7

Hiermee is dit amendement niet aangenomen.

drs. D.E. van der Kamp griffier

R.P. Hoytink-Roubos voorzitter

Bijlage 13:

A3

AMENDEMENT

Tijdelijk terugdringen inhuur Dit amendement hoort bij Programmabegroting 2026: De volgende partijen dienen een aanpassing op het voorgestelde besluit in: VVD Overbetuwe

Ronnie Koster

We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: Het concept-raadsbesluit als volgt aan te vullen: 1. Vaststellen van de programmabegroting 2026, inclusief de volgende wijziging: • De voorgestelde verhoging van de Onroerendezaakbelasting (OZB) wordt beperkt van circa 20% naar circa 15%. • Dit wordt gedekt door een verlaging van het inhuur- en/of personeelsbudget voor 2026 met € 500.000, door het tijdelijk terugdringen van de inhuur van extern personeel, met uitzondering van het terrein veiligheid. Dit is waarom we dit willen: 1. Onacceptabele lastendruk voor Overbetuwse huishoudens De in de begroting voorgestelde OZB-verhoging van circa 20% betekent voor een gemiddeld Overbetuwse woning een lastenverzwaring tot bijna honderd euro per jaar. Voor ondernemers kan het verschil oplopen tot honderden euro’s per jaar. De gemeente moet zich inspannen om de uitgaven te beperken en juist in financieel uitdagende tijden de rekening niet bij de inwoners en ondernemers te leggen. 2. Kosten sociaal domein vragen om verdergaande bijsturing De gemeente Overbetuwe geeft aan het sociaal domein jaarlijks meer uit dan dat het van het rijk ontvangt. Dat is een structureel probleem dat jaarlijks verder groeit. Het vullen van het financiële gat door geld uit de algemene reserve en hogere lokale lasten voor inwoners en ondernemers lossen het probleem niet op.