25-07-01.05 relevant stuk 1, Jaarstukken 2024 def
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
9
2 5 Registratienummer: 2025-018481
1
3
INHOUDSOPGAVE Jaarstukken 2024 .................................................................................................................................... 1 Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Inleiding/Jaarrekening in één oogopslag ................................................................................................. 4 Analyse rekeningresultaat 2024 en structurele doorwerking naar 2025 ................................................. 7 Bestemming rekeningresultaat ................................................................................................................ 9 Programma 1. Duurzame en gezonde samenleving ............................................................................ 11 Programma 2. Leefbare en bereikbare samenleving ............................................................................ 16 Programma 3. Interactie met de samenleving....................................................................................... 24 Programma 4. Inclusieve en participatiesamenleving ........................................................................... 26 Programma 5. Werkende en lerende samenleving ............................................................................... 33 Programma 6.
Informatie en kennissamenleving .................................................................................. 38 Programma 7. Financiën en bedrijfsvoering.......................................................................................... 40 Programma 8. Algemeen bestuur ......................................................................................................... 42 Algemene dekkingsmiddelen, VPB, onvoorzien en mutaties reserves ................................................. 45 Paragrafen ............................................................................................................................................. 49 I. Lokale lasten .................................................................................................................................. 50 II. Weerstandsvermogen ................................................................................................................... 60 III. Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 70 IV. Financiering .................................................................................................................................. 74 V. Bedrijfsvoering ..............................................................................................................................
78 VI. Verbonden partijen ....................................................................................................................... 84 VII. Grondbeleid ................................................................................................................................. 92 VIII Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) .................................................................. 96 B. JAARREKENING .............................................................................................................................. 98 BALANS PER 31 DECEMBER 2024 ................................................................................................ 99 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 2024 ................................................................................ 101 Toelichting op de balans.................................................................................................................. 102 Algemene grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ....................................................... 102 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening ..................................................... 102 Algemene grondslagen voor de Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................
102 Toelichting op de balans.................................................................................................................. 108 Toelichting overzicht van baten en lasten 2024 .............................................................................. 118 Analyse verschillen per taakveld ..................................................................................................... 118 Analyse begrotingsrechtsmatigheid ................................................................................................ 121 Overzicht aanwending onvoorzien .................................................................................................. 121 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ............................................... 122 WNT................................................................................................................................................. 123 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................................... 125
2
Gebeurtenissen na balansdatum..................................................................................................... 126 C. BIJLAGEN ....................................................................................................................................... 127 I. Lijst met gebruikte afkortingen...................................................................................................... 128 II. Specificatie onttrekkingen Algemene Reserve en Bestemmingsreserve Overhevelingen ......... 131 III. Voortgang onderzoeken Rekenkamercommissie (RKC) ........................................................... 133 IV. Overzicht SISA ........................................................................................................................... 136 V. Controleverklaring ....................................................................................................................... 149
3
INLEIDING/JAARREKENING IN ÉÉN OOGOPSLAG Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2024 aan. In de jaarstukken leggen we verantwoording af over de uitvoering van het in de begroting vastgestelde beleid. Algemeen We sluiten 2024 af met een tekort, na een aantal jaren van overschotten. Belangrijke oorzaak is de stijging van de uitgaven in het Sociaal Domein. De taken die we moeten uitvoeren worden niet voldoende gedekt door bijbehorende middelen van de Rijksoverheid. Ook de effecten van de langdurige hoge inflatie werken door in diverse onderdelen van onze jaarrekening. We hebben ook in 2024 voortvarend gewerkt aan de realisatie van onze doelstellingen, onder andere op het gebied van wonen, economie, zorg en welzijn. Het college geeft ook in 2024 een financiële rechtmatigheidsverklaring af. Dit betekent dat onze uitgaven en inkomsten voldoen aan de externe en interne spelregels zoals die met de raad zijn afgesproken. Resultaat We sluiten het jaar 2024 af met een tekort van € 1.191.000. In de 2e Bestuursrapportage 2024 werd uitgegaan van een verwacht negatief saldo van € 1.964.000. Op basis van de negatieve financiële consequenties van de septembercirculaire 2024 (€ 209.000) werd het verwachte tekort bijgesteld naar € 2.173.000. Per saldo is er dus een positief verschil van € 982.000 met de tussentijdse resultaten.
Belangrijke oorzaken zijn een hogere legesopbrengst omgevingsvergunningen, en een positief resultaat van de decembercirculaire 2024. Ook is er een onderbesteding op het P-budget. Voor een specifieke toelichting op het resultaat 2024 verwijzen we naar het hoofdstuk “Analyse rekeningresultaat” op pagina 7 en 8. Algemene Reserve Op grond van deze jaarrekening bedraagt de omvang van de Algemene Reserve op 31 december 2024 € 21,7 miljoen. Bij de bestemming van het resultaat 2024 wordt voorgesteld om een bedrag van € 2,6 miljoen uit de Algemene Reserve te onttrekken. De stand komt daarmee uit op € 19,1 miljoen. Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit drie onderdelen; A. het jaarverslag, B. de jaarrekening en C. de bijlagen. In het jaarverslag zijn de beleidsmatige en financiële verantwoording van de programma’s en ook de voorgeschreven paragrafen opgenomen. In het onderdeel jaarrekening vindt u het overzicht van baten en lasten en ook de balans met alle bijbehorende toelichtingen. De bijlagen bestaan naast een overzicht van de gebruikte afkortingen, uit een specificatie van de onttrekkingen aan de algemene reserve, een overzicht follow-up onderzoeken Rekenkamer Commissie en het overzicht SiSa.
4
Weergave van de werkelijke lasten en baten van 2024 Hieronder ziet u een weergave van de werkelijke lasten en baten 2024. WERKELIJKE UITGAVEN 2024 (bedragen x €1.000) 1. Duurzame en gezonde samenleving
18.200
2. Leefbare en bereikbare samenleving
21.000
3. Interactie met de samenleving
1.500
4. Inclusieve en participatiesamenleving
44.400
5. Werkend en lerende samenleving
31.100
6. Informatie en kennissamenleving
0
7. Financiën en bedrijfsvoering
19.600
8. Algemeen bestuur
3.900
Totale uitgaven programma’s en bijbehorende projecten
139.700
Diverse overige lasten (onvoorzien, inning belast., stort. reserves)
9.100
Totaal uitgaven
148.800
5
WERKELIJKE INKOMSTEN 2024 (bedragen x €1.000) Uitkeringen gemeentefonds
90.000
Doeluitkeringen Rijk (o.a. PW)
18.200
OZB
10.100
Afvalstoffenheffing
6.300
Onttrekkingen uit reserves
4.100
Leges (o.a. bouwvergunningen, APV)
3.100
Rioolheffing
2.300
Onttrekkingen/vrijval uit voorzieningen
1.700
Huuropbrengst accommodaties (o.a. De Helster)
1.400
Rente eigen en vreemd vermogen
600
Diverse overige baten
9.800
Totaal inkomsten
147.600
6
ANALYSE REKENINGRESULTAAT 2024 EN STRUCTURELE DOORWERKING NAAR 2025 Analyse rekeningresultaat Hieronder is een (beknopte) analyse opgenomen van het verschil tussen het werkelijke rekeningresultaat 2024 en het verwachte resultaat op basis van de 2e Bestuursrapportage 2024. Analyse rekeningresultaat (bedragen x €1.000) Verwacht saldo 2024 bij 2e Bestuursrapportage 2024
- 1.964
Mutaties 2024 septembercirculaire 2024
- 209
Bijgesteld verwacht saldo 2024
- 2.173
Werkelijk saldo 2024
- 1.191
Te verklaren voordelig saldo
+ 982
Budgettaire verschillen > € 100.000 t.o.v. bijgesteld verwacht saldo 2024 (bedragen x €1.000) Nadelen Storting VZ wethouderspensioenen door lagere rekenrente en hogere levensverwachting
- 1.100
Lagere doorbelastingen grondexploitatie (loonkosten en overhead)
- 539
Lager overschot opvang Oekraïners
- 519
Inhaalafschrijving 2023 en niet geraamde afschrijving 2024 kunstgrasvelden
-476
Afwaardering noodlokalen Lyceum Elst
- 414
Ten onrechte meegenomen voordelen in 2e Bestuursrapportage 2024 (was dekking uit AR/BR)
- 335
Storting in VZ verliesgevende complexen inzake bedrijventerreinen
- 291
Overbesteding Sociaal Domein WMO en Jeugdzorg
-231
Geen afstoting vastgoed (100K) en per saldo hogere uitgaven alle welzijnsaccom. (80K) Totaal nadelen
- 180 - 4.085
Voordelen Onderbesteding P-budget
866
Algemene Uitkering decembercirculaire 2024 en afrekeningen voorgaande jaren
499
Hogere legesopbrengst omgevingsvergunningen
469
Onderbesteding afval
399
Lagere rentelasten en energielasten straatverlichting en hogere inkomstem nutsvoorz. derden (TV 2.1)
318
Niet ingezette stelpost openbare ruimte
290
Onderbesteding ambities en actualisatie IKP OR
275
Diverse voordelen TV 8.3 (rentelasten 95K, presentiegelden 57K, creditrente Svn 81K en exploitatie woningen onder hoogspanning 33K)
266
Onderbesteding onderhoud wegen mede door o.a. uitstel project Zeegstraat (150K)
250
Lagere rentelasten onderwijshuisvesting door lager rentepercentage en vertraging nieuwbouw
243
Onderbesteding informatiebeveiliging (90K), WOO (75K) en versterken participatie (60K) (TV 0.4)
225
Lagere storting in VZ wachtgelden door nieuwe functie van één wethouder
193
Onderbesteding bewegingsonderwijs (44K), onderwijsachterstandenbeleid (106K) en peuterspeel/-opvang (38K) (TV 4.3)
188
Lager bedrag aan WWB-uitkeringen en hogere aflossing leningen ed.
182
Onderbesteding STO budget
172
Onderbesteding leerlingenvervoer
155
Onderbesteding uitvoeringskosten inburgering
112
Totaal voordelen
5.102
Saldo kleinere overige voor- en nadelen (per saldo nadeel)
- 35
Totaal verklaard lager voordelig resultaat
982
7
Structurele doorwerking De meeste afwijkingen zijn van incidentele aard zijn. Dit wordt mede veroorzaakt door de vele (incidentele) budgetten die we via het Rijk beschikbaar krijgen. Indien er sprake is van een structurele doorwerking naar 2025 zal dat worden meegenomen in een van de bestuursrapportages 2025.
8
BESTEMMING REKENINGRESULTAAT Het rekeningtekort over 2024 bedraagt afgerond € 1.191.000. Wij stellen voor om dat bedrag te onttrekken aan de Algemene Reserve. Daarnaast wordt voorgesteld om een bedrag van € 1.425.000 voor de in onderstaande toelichting benoemde doelen beschikbaar te stellen en in de bestemmingsreserve overhevelingen te storten. Toelichting nader te bestemmen bedragen Taakmutaties decembercirculaire 2024 (€ 250.000) Naar aanleiding van taakmutaties en decentralisatie-uitkeringen uit de decembercirculaire 2024 zijn vijf budgetten gereserveerd, waarvan het wenselijk is om deze over te hevelen naar 2025 in afwachting van besteding: - Landelijke beëindigingsregeling veehouderijbedrijven (DU) € 125.000 - Meerkosten Oekraïne Sociaal domein € 56.000 - Spreidingswet € 46.000 - Uitvoering Hervormingsagenda Jeugd € 13.000 - Register Externe veiligheidsrisico's € 10.000 Informatiebeveiliging (€ 90.000) Ten behoeve van maatregelen die genomen dienen te worden voor bedrijfscontinuïteit en het aanschaffen en implementeren van een tool die monitoring biedt voor het detecteren, analyseren en reageren op cyberdreigingen (MDR). Informatiehuishouding op orde (€ 75.000) Ten behoeve van het daadwerkelijk uitfaseren van Corsa door het analyseren van documenten en deels het archiveren hiervan.
Stelpost Openbare Ruimte (€ 290.000) Ten behoeve van de implementatie-, planontwikkelings-, ombuigings- en frictiekosten op verschillende onderdelen in de openbare ruimte. Project Zeegstraat (€ 150.000) Ten behoeve van het project Zeegstraat voor de aanleg van bermbeton. Het project is op dit moment in voorbereiding en de uitvoering start eind 1e kwartaal of begin 2e kwartaal 2025. Onderhoudslijst van wegen (€ 100.000) Ten behoeve van het onderhoud van met name asfaltwegen dat in 2024 niet geheel is uitgevoerd vanwege de weeromstandigheden in het najaar/winter. Bestrijding invasieve plantensoorten (€ 11.000) Ten behoeve van de het bestrijden van invasieve soorten via de heetwatermethode. Verkeersplannen per kern (€ 31.000) Ten behoeve van het opstellen van de mobiliteitsplannen voor Driel en Oosterhout waarvan de processen nog doorlopen in 2025. Afronding projectopdracht Bureau Sport & Ruimte (€ 11.000) Ten behoeve van de vertraagde afronding van de opdracht waardoor het eindrapport pas in februari 2025 wordt opgeleverd. Sportieve ingrepen Openbare ruimte (€ 26.000) Ten behoeve van de latere invulling van het uitvoeringsbudget voor de sportieve ingrepen in de openbare ruimte.
9
Uitvoering Integraal Kwaliteitsplan (€ 275.000) Ten behoeve van de uitvoering van het Integraal Kwaliteitsplan in het plantseizoen 2024 -2025. Vergroening Reethsestraat 33 Valburg (€ 26.000) Ten behoeve van de uitvoering van het plan voor de Reethsestraat in Valburg dat enorme vertraging heeft opgelopen door afstemming en goedkeuring op het plan met Tennet. Uitvoering maatregelen Grondstoffenbeleidsplan (€ 60.000) Ten behoeve van het in uitvoering brengen van de noodzakelijke maatregelen naar aanleiding van het vastgestelde Grondstoffenbeleidsplan. Circulair ambtscentrum (€ 30.000) Ten behoeve van het onderzoek naar en voor het circulair centrum dat nog doorloopt in 2025.
10
PROGRAMMA 1. DUURZAME EN GEZONDE SAMENLEVING Toelichting Een duurzame en gezonde samenleving vraagt van ons allen dat we duurzaam en gezond gaan denken en doen. Om dat te bereiken werken we als gemeente vanuit de nieuwe contouren van het programma duurzaamheid. Daarin hebben we klimaatdoelstellingen vastgesteld. We realiseren de doelstellingen door inwoners, ondernemers, verenigingen en andere organisaties vanaf het begin bij de opgaven te betrekken. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat de maatregelen betaalbaar zijn. Verder ondersteunen en stimuleren we ondernemers om duurzaam te innoveren.
Beleidsnota's Lokaal beleid: Vastgestelde contouren duurzaamheid (2023) Routekaart Duurzaamheid 2025 (2021) Preventie Akkoord Overbetuwe; Gezond Overbetuwe doen we samen! (2021) Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2021–2024 Sportnota Een leven lang gezond, vitaal en actief (2021) Beleidsnotitie plan van aanpak JOGG (2021) Speelbeleid; Samenspel(en) in Overbetuwe (2021) Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (2020) Transitievisie Warmte (2020) Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (2020) Lokaal Sportakkoord Overbetuwe (2024) Uitvoeringsnotitie, Publieke Gezondheid Volwassen en Ouderen Overbetuwe (2018) Visie op Vastgoed (2018) Regionaal beleid: Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (2021) Regionale Adaptatiestrategie (2021) Regionale Energie Strategie (2021) Samenwerkingsagenda Rivierengebied Klimaatbestendig (2021) Moties en amendementen: Socialiseren grondvergoeding windmolenparken Proces windpark Regionaal/landelijk: Wet publieke gezondheid (Wpg) Landelijke nota Publieke gezondheid 2020-2024 Regionale nota Publieke Gezondheid 2021 Gelderland Midden
Wat hebben we in 2024 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Duurzame en gezonde samenleving 1.1 Duurzaamheid Het programmaplan duurzaamheid is vastgesteld, waarin de doelstellingen en activiteiten staan beschreven om de ambities rondom circulariteit, klimaatadaptatie en energietransitie te behalen. We zetten meer in op monitoring, gemeente als goede voorbeeld en een integrale afweging van ambities bij projecten. Het Water en Rioleringsprogramma (WRP) en Lokale adaptatiestrategie (LAS) vastgesteld, waarmee ook een koers is bepaald voor de ambities en concrete activiteiten rondom water en bodem sturend 11
en klimaatadaptatie. In 2025 wordt dit verder uitgewerkt en opgenomen in het programma duurzaamheid. Naast de wijken van de toekomst Brienenshof in Elst en de Vogelbuurt in Driel is ook de samenwerking opgepakt met andere inwonersinitiatieven, waaronder de energiewerkgroep in Herveld, Andelst en Zetten. Daarnaast zijn verkennende onderzoeken uitgevoerd naar geothermie, waterstof en mogelijkheden voor een warmtenet. Met de lokale aanpak isolatie zijn woningeigenaren ontzorgd bij het verduurzamen van hun woning. De bestuursopdracht netcongestie is afgerond en er wordt nu gewerkt met een uitvoeringsplan in lijn met regionale en landelijke richtlijnen. Het koersdocument omgevingsvisie is vastgesteld. 1.2 Circulair In 2024 is de gezamenlijke verkenning met de gemeente Lingewaard opgestart. Hierin zijn in eerste instantie door beide gemeente de visie voor de toekomst met elkaar gedeeld om zo te komen tot een programma van eisen. Deze gezamenlijke verkenning heeft ook geleid tot het onderzoeken van locaties binnen de beide gemeenten. Echter door de opzegging van onze huidige afvalinzamelaar is de prioritering hierin verschoven. 1.3 Sport en gezondheid In maart 2024 is het Sportakkoord II: 2024-2026 gepresenteerd. Het geactualiseerde Sportakkoord is tot stand gekomen in samenwerking met sport- en beweegaanbieders en lokale partners vanuit zorg, onderwijs en welzijn.
Onder het Sportakkoord II werken we gezamenlijk aan het vergoten van het bereik, het creëren van een gezonde sportomgeving, het optimaliseren van verenigingsondersteuning en een sociaal veilig sportklimaat. Met het uitvoeringsbudget werden in 2024 42 lokale initiatieven op deze thema’s ondersteund. Met de activiteiten van onze uitvoeringspartner Overbetuwe Beweegt hebben we gewerkt aan het bevorderen van een actieve en gezonde leefstijl onder onze inwoners, het toegankelijk maken van sporten en bewegen en het ondersteunen van onze sportverenigingen. Succesvolle interventies als de sportbox voor basisscholen, het sportkennismakingsprogramma Sjors Sportief en de lokaal ontwikkelde leefstijlwerkboeken zijn hierbij voortgezet. Daarnaast is een actieve bijdrage geleverd aan sportevenementen, zoals de HeteRun en het Special Sports Event en zijn tijdens de Week van de Gezonde Jeugd en Nationale Sportweek een breed scala aan sport- en beweegactiviteiten georganiseerd. Aan Bureau Sport en Ruimte is in 2024 de opdracht verleend om een visie op te stellen ten behoeve van het realiseren van sportieve ingrepen in de openbare ruimte. Nadruk hierbij ligt op het identificeren van kansrijke projecten in verschillende kernen in samenhang met bestaande sport-, speel- en recreatievoorzieningen. Deze opdracht wordt begin 2025 afgerond.
In het kader van het onderzoek naar een nieuwe tarievenstructuur heeft uw raad op 23 januari 2024 besloten om de tarieven voor een bepaalde periode te koppelen aan een door de raad vastgesteld percentage van kostendekkendheid. Op 17 december 2024 is in een rondetafelgesprek nader gesproken over mogelijkheden om te komen tot meer kostendekkendheid van de tarieven. Daarbij is geconcludeerd dat de huidige systematiek op dit moment voldoet. Ten behoeve van de nieuwbouw van de Wanmolen in Zetten is het definitief ontwerp vastgesteld en gestart met de aanbesteding voor de sloop en bouw van het nieuwe MFC Wanmolen. De bruikleenovereenkomst met de huidige exploitant van het zwembad in Zetten is verlengd, zodat verder kan worden gewerkt aan het realiseren van een nieuw 25-meter trainingsbad in Zetten. Eind 2024 is budget beschikbaar gesteld om te gaan werken aan de uitwerking van scenario’s voor vernieuwing van de sportaccommodatie De Kruisakkers in Elst. Met betrekking tot het MFSC in Elst heeft uw raad op 19 maart 2024 het bestemmingsplan vastgesteld. Tegen het bestemmingsplan is beroep aangetekend. De start van realisatie, die gepland stond voor juli 2024, is voor onbepaalde tijd 12
opgeschort in afwachting van behandeling van de beroepszaak bij de Raad van State. Onder het speelbeleid is de omvorming van de 20 speelplekken in Elst Zuid afgerond. In HerveldAndelst is met inwoners een participatietraject afgerond om de 14 speelplekken te gaan omvormen. In Zetten is aan de Sadatstraat/Veldstraat het trapveld weatherproof gemaakt met kunstgras, zodat deze het hele jaar kan worden gebruikt. 1.4 Publieke gezondheid De Visie op Gezondheid 2024-2027; Voorkomen is beter dan genezen is vastgesteld. Dit is samen met het Plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2023 de bais voor het lokale gezondheidsbeleid. We zetten in op een integraal preventieprogramma waarbij we voortbouwen op en versterken van bestaand beleid en activiteiten op het gebied van cultuur, sport en gezondheidsbevordering. We sluiten daarbij aan bij de nationale en regionale gezondheidsnota en spelen in op de uitdagingen van deze tijd. Deze overkoepelende visie ondersteunt de samenhang op alle beleidsterreinen, samenwerking met onze lokale partners (zoals huisarts, wijkverpleegkundige) op lokaal niveau en op regionaal niveau (zoals met zorgverzekeraars). Vanaf 1 juli 2025 is suïcidepreventie verankerd in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Dit borgen we met een plan van aanpak en sluiten aan bij regionale ontwikkelingen.
Met het de interventie ‘Welzijn op Recept’ zetten we in op de versterking van het sociaal domein met de eerstelijnszorg en welzijn. Bij welzijn op recept richten we op het welzijn van de patiënt en is welbevinden het medicijn. De ketenaanpak Valpreventie versterken we om meer senioren gepaste ondersteuning te geven om letterlijk stevig in de schoenen te staan. De gezondheidsverschillen verkleinen we met kookworkshops i.s.m. met de voedselbank en er is in Rijnstate een wekelijks spreekuur voor leefstijladviezen (IZA financiering). Een Rookvrije generatie stimuleren we met rookvrije plekken waar onze jeugd komt als speelplekken en sportterreinen.
13
Wat heeft het programma Duurzame en gezonde samenleving gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Actuele Begroting 2024
Realisatie 2024
Saldo 2024
5.1 Sportbeleid en activering Lasten
463
496
-33
Baten
-280
-349
69
Totaal 5.1 Sportbeleid en activering
183
148
36 -533
5.2 Sportaccommodaties Lasten
3.236
3.769
Baten
-1.188
-1.231
43
Totaal 5.2 Sportaccommodaties
2.049
2.538
-490
Lasten
2.384
2.491
-107
Baten
-238
-325
87
Totaal 7.1 Volksgezondheid
2.146
2.166
-20
7.1 Volksgezondheid
7.2 Riolering Lasten
2.684
2.615
69
Baten
-4.079
-4.063
-16
Totaal 7.2 Riolering
-1.395
-1.448
53
7.3 Afval Lasten
5.661
5.505
156
Baten
-7.251
-7.494
244
Totaal 7.3 Afval
-1.590
-1.990
399
7.4 Milieubeheer Lasten
4.679
3.173
1.506
Baten
-2.208
-1.109
-1.099
Totaal 7.4 Milieubeheer
2.471
2.064
407
7.5 Begraafplaatsen en crematoria Lasten
122
138
-17
Baten
-85
-110
24
Totaal 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
37
29
8
3.900
3.508
393
Gerealiseerd resultaat
Nadere toelichting van taakvelden met afwijkingen groter dan € 100.000. 5.2 Sportaccommodaties
Voordelen
- Via de Kadernota 2022 heeft een inhaalafschrijving plaatsgevonden op de aanleg van de kunstgrasvelden, omdat de toplagen van deze velden een kortere levensduur hadden dan de ondergrond. In het financieel systeem is vervolgens bij de betreffende investeringen de afschrijving ingesteld op "handmatige berekening" (in plaats van automatisch berekenen). In zowel boekjaar 2023 als boekjaar 2024 was hierdoor geen afschrijving begroot en ook niet werkelijk geboekt. In 2024 is daarom alsnog de afschrijving 2023 en afschrijving 2024 verwerkt. De (structurele) afschrijving vanaf 2025 (€ 234K) is meegenomen in de 1e Bestuursrapportage 2025. Saldo diverse overige voor- en nadelen 0
Totaal
14
Nadelen
I/S
476
I
14
I
490
7.3 Afval
Voordelen
Nadelen
I/S
- Hogere vergoeding verpakkingsafval, voornamelijk door eenmalige nabetalingen.
160
I
- Lagere verwerkingskosten milieustraat.
99
I
- Bij het vaststellen van het Grondstoffenbeleidsplan is budget beschikbaar gesteld voor capaciteit en communicatie over de nieuwe maatregelen uit het plan. Dit loopt door in 2025 waardoor er voor de resterende middelen een overhevelingsverzoek is ingediend.
60
I
- Lagere inzamelkosten GFT vanwege uitstel aanbesteding.
42
I
- Hogere inkomsten oud papier.
38
Totaal
399
0
Voordelen
Nadelen
7.4 Milieubeheer
I
I/S
- De eenmalige middelen uit de meicirculaire 2022 voor de uitvoering van het Klimaatakkoord zijn nog niet volledig besteed in 2024. In 2024 ontstaat er een voordeel op dit taakveld, echter valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".
210
I
- De eenmalig beschikbare middelen voor warmtetransitie uit het programmaplan duurzaamheid zijn in 2024 niet besteed. In 2024 ontstaat er een voordeel op dit taakveld, echter valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".
202
I
- Hogere onderhoudskosten hondenuitlaatgebieden.
39
- Vanuit het grondstoffenbeleidsplan zijn eenmalige middelen beschikbaar gesteld om onderzoek te doen naar een circulair ambtscentrum. Dit onderzoek loopt door in 2025 waardoor de middelen niet volledig besteed zijn. Voor de resterende middelen is een overhevelingsverzoek ingediend.
30
- Nakomende juridische kosten naar aanleiding van de spoedeisende bestuursdwang bij de grote asbestbrand in Heteren.
S I
24
I I
Saldo diverse overige voor- en nadelen
28
Totaal
470
63
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) - Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) - Groene Metropool Regio (GMR)
Beleidsindicatoren Indicator *
2020 2021 2022 2023 2024
% Niet-sporters
47,1
Omvang huishoudelijk restafval: kg per inwoner % Hernieuwbare elektriciteit
-
-
46,4 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD'en, CBS en RIVM
69
68
-
150 CBS - Statistiek Huishoudelijk Afval
11,9 16,2 23,5
-
-
40,9 CBS - Berekening
82
- 42,3
NL (meest Bron actuele)
77
*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl mei 2025, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar
15
PROGRAMMA 2. LEEFBARE EN BEREIKBARE SAMENLEVING Toelichting Een leefbare samenleving betekent: passende en betaalbare huisvesting, goede voorzieningen en een duurzame en leefomgeving. We verhogen de objectieve en subjectieve veiligheid voor álle inwoners, ondernemers, bezoekers en organisaties van gemeente Overbetuwe om op die manier de kwaliteit van de leef-, woon- en werkomgeving te verbeteren. Overbetuwe ontwikkelt door als een onderscheidende, krachtige gemeente met een aangenaam woon-, leef- en vestigingsklimaat. We werken integraal en zetten in op het verbinden van mensen, bedrijven, netwerken, beleidsvelden én op identiteit en beleving. Ook de nieuwe Omgevingswet heeft als essentie om in de fysieke leefomgeving tot een integrale visie en planontwikkeling te komen. Via zes samenhangende bouwstenen in de fysieke leefomgeving (wonen, mobiliteit, economie, veiligheid, openbare ruimte en recreatie en toerisme) werken we daaraan.
Beleidsnota's Lokaal beleid: Kerkenvisie (2023) Woonagenda 2025 (2021) Actieagenda 2022 sociale, slimme en schone mobiliteit (2021) Cultuurvisie gemeente Overbetuwe 2022-2025 – ‘Op Waarde Geschat’ (2021) Routekaart Duurzaam Overbetuwe (2021) Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (2021) Economisch Uitvoeringsprogramma 2023-2024 Integraal Veiligheidsplan 2024 - 2027 (IVP) Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe Marktverordening en standplaatsenbeleid (2020) Ambitiedocument Overbetuwe 2030 sociale, slimme en schone mobiliteit (2020) Transitie Visie Warmte (2020) Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (2019) Nota Grondbeleid (2024) Nota Bovenwijks (2018) Fietsnota Overbetuwe fietst verder, Naar een optimaal fietsnetwerk tussen de kernen (2018) Geactualiseerde beleidsnota "De Betuwe in verbinding: een dijk van een landschap" 2023-2026 Nota recreatie en toerisme (2023 – 2028) Erfgoedverordening (2017) Uitvoeringsbeleid evenementen (2016) (incl.
evaluatie) Welstandsnota (2016) Monumentenlijst (2014) Landschapsontwikkelingsplan (2010) Startnota archeologische monumentenzorg Overbetuwe (2009) Functieveranderingsbeleid buitengebied (2008) Nota kampeerbeleid (2008) VTH-beleidsplan 2024 – 2028 (2024) Visie wonen, zorg en welzijn (2024) Regionaal beleid: Streekgids Overbetuwe (2022) Regionaal Programma Werklocaties regio Arnhem Nijmegen 2021-2024 Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (2021) Strategische agenda middengebied Overbetuwe en Lingewaard (2021) Verstedelijkingsstrategie regio Arnhem Nijmegen en Foodvalley (2021) Visie voor een bereikbaar Gelderland (2020) De Betuwe in verbinding: een dijk van een landschap (2023-2026)
16
Moties en amendementen: Functieverandering buitengebied Burgerparticipatie bij afwijken bestemmingsplan Diverse onderwerpen uitwerken in Woonagenda Woningsplitsing Doorpakken voor Driel (vervolg op ontwikkelvisie Driel Zuid-Oost (In de Biezenkamp)) Circulair bouwen in Driel Zuid-Oost Groene en sociale invulling Vriezenenck Bouwpercelen buurtschap Reeth Park Tergouw Ontwikkelvisie Land van Tap Rondweg Driel Onderzoek verkeersveiligheid rondom scholen en sportaccommodaties Veilig Verkeer(d) Verkeersveilig maken Peperstraat Omgeving A325 veilig en bereikbaar Voorbereiding realisatie Railterminal Regionaal/intergemeentelijk beleid: Meerjarenbeleidsplan Politie Oost-Nederland 2019-2022 Veiligheidsstrategie 2019-2022 Oost-Nederland Meerjarenteamplan 2019-2022 Basisteam Rivierenland West
Wat hebben we in 2024 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Leefbare en bereikbare samenleving 2.1 Wonen In 2024 werkten we aan verschillende nieuwbouwprojecten die ervoor moeten zorgen dat de woningbehoefte tot 2030 ingevuld kan worden. Dit heeft tot resultaat gehad dat in 2024 diverse plannen in procedure gebracht zijn en circa 140 nieuwe woningen werden opgeleverd. Er is gewerkt aan projecten beoogd voor specifieke doelgroepen, zoals de woonwagenbewoners. Een voorbeeld daarvan is de vaststelling van het schetsplan voor de locatie Platenmakersstraat. Ook zijn er gesprekken gevoerd met betrokken partijen over het realiseren van flexwoningen. We hebben ook ingezet op het beter benutten van de huidige woningvoorraad. Zo verkennen we met Vivare de Hoekwoningaanpak en loopt er met Woonstichting Valburg een pilot met woningdelen. In de prestatieafspraken die we eind 2024 maakten met de corporaties en huurdersorganisaties, hebben we hierover ook afspraken vastgelegd. Met de corporaties en huurdersorganisaties organiseerden we vier verdiepende themabijeenkomsten over wonen/zorg, nieuwbouw, leefbaarheid en verduurzaming. Begin 2024 is de visie wonen, zorg en welzijn vastgesteld. Daarna zijn we aan de slag gegaan met het uitwerken van het bijbehorende implementatieplan.
We gaven uitvoering aan het project Woonadviseur, waarbij vrijwilligers ouderen adviseerden rondom fijn wonen of verhuizen. De Wet betaalbare huur werd in 2024 van kracht. Hiervoor hebben we ons ‘’Meldpunt huurders’’ aan moeten passen en procesafspraken gemaakt over het behandelen van de meldingen. 2.2 Mobiliteit In 2024 zijn we gestart met het opstellen van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe (GMO). Er is een startnotitie en ambitiedocument opgesteld. Het totale plan is medio 2025 gereed. Er is gewerkt aan mobiliteitsplannen per kern. Het plan voor Oosterhout wordt in Q1 2025 vastgesteld door uw college. Er is ook gestart met het plan voor Driel. Deze is medio 2025 gereed. Voorafgaand aan de uitvoering van de herinrichting stationsomgeving Zetten-Andelst is een 17
ontwikkelstrategie opgesteld. Deze is in december 2024 vastgesteld door uw college. De projecten Herinrichting Peperstraat, Mozartstraat en Zeegstraat zijn verder voorbereid. De uitvoering is gepland in 2025. Verder is er gewerkt aan de projecten Fietsverbinding Boven-Linge en VeluweWaalpad. 2.3 Economie In het Economisch Uitvoeringsprogramma 2023-2024 zijn drie speerpunten uitgewerkt. Hieronder staan een aantal behaalde resultaten per speerpunt. Ondernemersvriendelijke gemeente • Accountmanagement en bedrijvenloket voor snelle en directe dienstverlening voor ondernemers • Accountmanagement gericht op agrarische piekbelasters • Bedrijfsbezoeken wethouder EZ en college Samenwerking • Accountmanagement gericht op duurzaamheid en ondernemen • Zakelijk energieloket Overbetuwe en Regionaal Expertiseteam Energie • Verkenning van de voorzetting Powerhub De Aam • Betuwe onderneemt Beter en Betuwe en Betuwe on Stage Sterke en vitale werklocaties • Nieuwe periode bedrijveninvesteringszone centrum Elst 2025-2029 • Definitief plan voor de Herinrichting Poort van Midden Gelderland, uitvoering vindt plaats in 2025 • Parkeerverbod van vrachtwagens in de openbare ruimte van bedrijventerrein Andelst-Oost om de bereikbaarheid van de gevestigde bedrijven te borgen • Afronding traject Boeren en tuinders aan het woord.
Vervolgstappen voornamelijk geborgd via actualisatie Omgevingsvisie en functieveranderingsbeleid • Afspraken over de verduurzaming van de laanboomteelt in het Laanboompact 2025-2028 2.4 Veiligheid In uw vergadering van 19 maart 2024 heeft u het Integraal Veiligheidsplan 2024 - 2027 (IVP) vastgesteld. In 2024 hebben wij uitvoering gegeven aan het IVP. Door langdurige ziekte, personele wisselingen en een nog niet ingevulde vacature binnen het cluster Integrale Veiligheid, zijn niet alle geplande activiteiten uitgevoerd en is prioriteit gegeven aan de meest urgente veiligheidsopgaven. 2.5 Openbare ruimte In 2024 is het water en rioleringsplan opgesteld. Voor de dorpen Oosterhout, Randwijk en Indoornik zijn plannen opgesteld om de ambities van het IKP-OR te realiseren. Deze plannen zijn in uitvoering en zijn gerealiseerd in Q1 van 2025. De dijkversterking van de Waaldijk inclusief de Gastvrije Waaldijk is grotendeels uitgevoerd. In Q1 2025 vinden de laatste werkzaamheden plaats. De aanbevelingen van de dierenbescherming zijn uitgewerkt in een voorstel en wordt in maart behandeld door de raad. De integrale beheerplannen worden in 2025 voorgelegd aan de raad. Na de vaststelling daarvan kan de evaluatie en actualisatie van het IKP-OR plaatsvinden. Het actualiseren van het Landschapsontwikkelingsplan vindt plaats na vaststelling van de Omgevingsvisie.
18
2.6 Recreatie en toerisme In de geactualiseerde beleidsnota "De Betuwe in verbinding: een dijk van een landschap" is voor de periode 2023-2026 de ambitie beschreven om toerisme en recreatie vanuit economisch motief verder te ontwikkelen met respect voor de leefbaarheid, natuur en landschap. In 2024 zijn onder de noemer 'Verbinden' enkele acties uit de nota uitgevoerd: • In het kader van het vereenduidigen van de bewegwijzering van het Wandelroutenetwerk zijn in 2024 in Overbetuwe langs 249 km bordjes en keuzepunten geplaatst. Voor de startpanelen zijn per kern specifieke teksten geschreven over de omgeving. Het netwerk verbindt zo de regio met de lokale belevingswaarde. • Ondernemers die vanaf 2025 Toeristenbelasting heffen en afdragen zijn in 2024 geïnformeerd over de werkwijze. Er is daarnaast afgesproken om een terugkerend bestuurlijk overleg in te plannen met de ondernemers uit de sector Toerisme en Recreatie. Wat heeft het programma Leefbare en bereikbare samenleving gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Actuele Begroting 2024
Realisatie 2024
Saldo 2024
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer Lasten
3.600
3.603
-3
Baten
0
-4
4
3.600
3.599
1
Lasten
2.001
1.939
61
Baten
-128
-96
-31
Totaal 1.2 Openbare orde en Veiligheid
1.873
1.843
30
Lasten
6.929
5.811
1.118
Baten
-216
-384
168
Totaal 2.1 Verkeer en Vervoer
6.713
5.427
1.286
Lasten
194
192
2
Totaal 2.2 Parkeren
194
192
2
Lasten
103
133
-30
Baten
0
-9
9
103
124
-21
Lasten
487
450
37
Baten
0
0
0
487
450
37
Lasten
166
464
-297
Baten
-80
-60
-19
Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
87
403
-317
Totaal 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en Veiligheid
2.1 Verkeer en Vervoer
2.2 Parkeren
2.5 Openbaar vervoer
Totaal 2.5 Openbaar vervoer 3.1 Economische ontwikkeling
Totaal 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
3.3 Bedrijfsloket- en regelingen Lasten
245
240
5
Baten
-199
-189
-11
46
52
-6
Totaal 3.3 Bedrijfsloket- en regelingen
19
Exploitatie
Actuele Begroting 2024
Realisatie 2024
Saldo 2024
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recr. Lasten
5.701
5.007
Baten
-207
-258
694 50
Totaal 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recr.
5.494
4.749
744
Lasten
848
805
43
Baten
-197
-132
-65
Totaal 8.1 Ruimtelijke Ordening
651
673
-22
8.1 Ruimtelijke Ordening
8.2 Grondexpl. (niet bedrijventerreinen) Lasten
494
634
-140
Baten
-803
-615
-187
Totaal 8.2 Grondexpl. (niet bedrijventerreinen)
-309
19
-328
8.3 Wonen en bouwen Lasten
2.108
1.813
295
Baten
-1.496
-2.061
565
612
-248
860
19.550
17.283
2.267
Totaal 8.3 Wonen en bouwen Gerealiseerd resultaat
20
Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. 2.1 Verkeer en vervoer
Voordelen
Nadelen
I/S
- In 2024 is (verder) gewerkt aan een aantal eenmalige projecten, waarvoor nog geen uitgaven zijn gerealiseerd. Voor deze posten is een overhevelingsverzoek ingediend. - Impuls onderhoud wegen € 225.000 - Reparatie geluidswal € 140.000 - Grondwerk nutstracé € 80.000 - Stationsomgeving Zetten-Andelst € 50.000 - Wegencategoriseringsplan € 30.000 - Verkeersplannen per kern € 30.000 - Park Tergouw € 26.000 - Verkenning gebiedsaanpak A325 (geen overhevelingsverzoek ingediend) € 25.000 - Herziening Nota Parkeernormen € 20.000 - Verkeersveiligheid € 5.000 In 2024 ontstaat er een voordeel op dit taakveld, echter valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".
631
I
- In 2024 zijn een aantal zaken niet uitgevoerd die op de planning staan in 2025. Dit betreft een eenmalig budgettair voordeel waarvoor een verzoek tot resultaatbestemming is ingediend: - Bijdrage herinrichting Zeegstraat Valburg € 150.000 - Onderhoud wegen door weersomstandigheden € 100.000 - Verkeersplannen per kern € 31.000 - Bestrijding invasieve plantensoorten € 11.000
292
I
- Het bovenwijkse project Afslag 38 had over 2024 een positief saldo van € 283.000 hetgeen op dit taakveld leidt tot een niet geraamd voordeel. Dit voordeel heeft feitelijk geen gevolgen voor het totale exploitatieresultaat 2024, omdat dit saldo is gestort in de bestemmingsreserve Afslag 38 via taakveld 0.10 (mutatie reserves). Op taakveld 0.10 staat een niet geraamd storting (€ 283.000 nadeel).
283
I
- De onderhoudsafdracht vanuit Prorail voor het beheer en in stand houden van de NABO aan de Heterensestraat in Valburg wordt in 2025 uitgekeerd vanwege uitstel van het project. Dit betreft geen budgettair voordeel, omdat dit saldo gestort zou worden in een bestemmingsreserve via taakveld 0.10 (mutatie reserves).
190
I
- Een aantal projecten heeft vertraging in de uitvoering opgelopen, onder andere Bloemenbuurt Heteren en Mozartstraat Elst. De kapitaallasten van deze projecten schuiven door naar 2025.
90
I
- De werkelijke rente is lager dan begroot. Dit leidt tot een voordeel op de rentelasten. Hier staat echter een nadeel tegenover op taakveld 0.5 Treasury (zie uitgebreidere toelichting bij TV0.5).
86
I
- Lagere energielasten straatverlichting
59
I
- Hogere inkomsten voor nutswerkzaamheden
52
I
Saldo diverse overige voor- en nadelen
17
I
1.493
207
Voordelen
Nadelen
I/S
- Bij het actualiseren van de exploitatieopzetten per 1 januari 2025 zijn de verwachte resultaten van de bedrijvencomplexen De Merm Oost (€ 248.000), Elst Centraal (€ 25.000) en Spoorallee (€ 18.000) meer negatief als gevolg van kostenstijgingen. Dit leidt tot een aanvullende storting in de voorziening verliesgevende complexen.
291
I
Saldi diverse overige voor- en nadelen
26
I
Totaal
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.
0
21
317
5.7 Openbaar groen & (openlucht) recreatie
Voordelen
Nadelen
I/S
- Voor de uitvoering van het IKP OR voor de kernen Oosterhout, Randwijk en Indoornik is inmiddels een plan opgesteld. De uitvoering vindt echter pas plaats in 2025 (o.a. door het plantseizoen) waardoor er in 2024 sprake is van een onderbesteding Via de bestemming van het rekeningresultaat wordt voorgesteld om dit niet ingezette budget over te hevelen naar 2025.
275
I
- Vanwege vertragende factoren zoals de levertijden van de speeltoestellen vindt de uitvoering van het speelplan Andelst-Herveld plaats in 2025. In 2024 ontstaat er een voordeel op dit taakveld, echter valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".
225
I
- Door vertraging in de uitvoering zijn de middelen voor het integraal beheerplan (€ 31.000) en klimaatadaptatie (€ 38.000) nog niet volledig besteed. Dit is echter geen budgettair voordeel want hier staat een lagere onttrekking uit de algemene reserves tegenover op het taakveld 0.10.
69
I
- Hogere opbrengsten vanuit grondverhuur.
49
I
- De vergroening van de Reethsestraat Valburg heeft vertraging opgelopen waardoor de uitvoering in 2025 plaatsvindt.
26
I
- Door vertraging in de uitvoering van een aantal projecten zoals landschapspark de Danenberg en een lagere werkelijke rente is er sprake van een rentevoordeel.
61
I
- Lagere dan geraamde bijdrage aan gemeenschappelijke regeling Park Lingezegen.
22
I
Saldi diverse overige voor- en nadelen.
17
I
744
0
Voordelen
Nadelen
I/S
- Ten opzichte van de begroting zijn er minder uren besteed aan de woningbouwcomplexen. De loon- en overheadkosten werden derhalve niet gedekt door de betreffende grondexploitaties.
539
I
- Hogere dan geraamde storting in de voorziening faciliterende projecten.
85
I
8.2 Grondexploitatie (excl. bedrijventerreinen)
- Niet geraamde ontvangen bijdrage voor het fonds bovenwijkse voorzieningen vanuit het project De Pas Zuid. Dit betreft echter geen budgettair voordeel omdat het bedrag via het taakveld 0.10 mutaties reserves is doorgestort in de bestemmingsreserve bovenwijkse voorzieningen.
196
I
- Vrijval uit de voorziening verliesgevende complexen voor het complex Elst Centraal West naar aanleiding van de actualisatie van de exploitatieopzetten per 1 januari 2024.
72
I
Saldo diverse overige voor- en nadelen
28
I
Zie de paragraaf grondbeleid voor een uitbreidere toelichting. 296
22
624
8.3 Wonen en bouwen
Voordelen
Nadelen
I/S
- Bij de 1e Bestuursrapportage 2024 is de raming voor de opbrengsten leges omgevingsvergunningen verhoogd met € 250.000 tot € 1.361.000. Door onverwacht meer aanvragen in de laatste maanden van 2024, waaronder enkele grote, zijn de werkelijke opbrengsten uiteindelijk nog hoger uitgevallen.
469
I
- Onderbesteding van het budget voor invoering van de Omgevingswet. Aangezien deze uitgaven gedekt worden uit de algemene reserve, wordt dit voordeel gecompenseerd door een lagere onttrekking aan deze reserve op het taakveld "mutaties reserves".
105
I
- De werkelijke rente is lager dan begroot (1,10 % i.p.v. 1,5 %). Dit leidt tot een voordeel op de rentelasten.
95
I
- Hogere dan geraamde ontvangen creditrente van Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (Svn) inzake nog niet uitgezette middelen voor startersleningen ed.
81
I
- Lagere presentiegelden en advieskosten bouw- en woningtoezicht.
57
I
- Voordelig exploitatiesaldo uit verhuur van uitgekochte woningen onder hoogspanningskabels.
33
I
Saldo diverse overige voor- en nadelen
20 860
I 0
Beleidsindicatoren Indicator *
2020 2021 2022 2023 2024
NL (meest Bron actuele)
Winkeldiefstal: aantal per 1.000 inwoners
0,9
0,8
1,1
1,2
1,0
2,2 CBS - Criminaliteit CBS - Diefstallen
Diefstal uit woning: aantal per 1.000 inwoners
1,5
1,2
0,7
0,7
1,1
1,2 CBS - Criminaliteit CBS - Diefstallen
Misdrijven: aantal per 1.000 inwoners
2,9
3,4
2,5
3,2
3,8
4,3 CBS - Criminaliteit CBS - Diefstallen
Vernielingen: aantal per 1.000 inwoners
3,4
3,5
4,4
4,8
4,0
5,7 CBS - Criminaliteit CBS - Diefstallen
8
8
6
6
9
Banen: aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar 736,8 724,6 808,6 828,2
-
836,6 CBS Bevolkingsstatistiek/ LISA bewerking ABF Research
Vestigingen: aantal per 1.000 inwoners 1565 jaar
155,0 161,5 169,0 174,5
-
181,8 LISA
% Functiemenging
52,8 52,3 54,7 55,3
-
54,2 CBS BAG / LISA - bewerking ABF Research
Woonlasten éénpersoonshuishouden:
545
613
693
705 746
957,0 COELO, Groningen
Woonlasten meerpersoonshuishouden:
595
660
747
756 792
1.050,0 COELO, Groningen
WOZ-waarde woningen:
265
287
327
382 405
379 CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken
Nieuwbouwwoningen: aantal per 1.000 woningen
8,6
8,8
7,1
8,4
9,1 BAG - bewerking ABF Research
% Demografische druk
77,4 78,0 78,1 77,9 78,6
Verwijzingen Halt: aantal per 1.000 inwoners van 12-17 jaar
-
9 Stichting Halt
70,4 CBS - Bevolkingsstatistiek
*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl mei 2025, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar
23
PROGRAMMA 3. INTERACTIE MET DE SAMENLEVING Toelichting De interactievisie ‘Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar!’ geeft richting aan ons handelen in interactie met de samenleving. Dit doen we door de behoefte van inwoners en de kracht van gemeenschappen centraal te stellen. En inwoners het vertrouwen en de mogelijkheid te geven om samen oplossingen te bedenken. Op deze manier geven we richting aan de participatiecultuur, waarbij de gemeente zich bewust is van haar eigen rol, investeert in professioneel handelen en zo een dienstbare overheid is.
Beleidsnota's Lokaal beleid: Participatiebeleid Overbetuwe (2021) Interactievisie: Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar! (2020) Interactiewijzer (2020) Dienstverleningsconcept 2017-2021
Wat hebben we in 2024 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Interactie met de samenleving 3.1 Participatiecultuur Wij realiseerden verschillende instrumenten om participatie rond onze projecten en trajecten beter vorm te geven. Zo is er een online participatieplatform ingericht. Helpen betrokkenheidsprofielen ons bij een meer gerichte communicatie en zorgen wij via het participatiecanvas voor heldere participatiekaders en randvoorwaarden bij de start van onze projecten en trajecten. Dit canvas zorgt er ook voor dat participatieniveau en -middelen vroegtijdig helder zijn. 3.2 Interactie met de samenleving In Heteren en Valburg is gewerkt aan een update van het dorpsontwikkelingsplan. In Zetten onderzocht men de mogelijkheden tot een dorpendeal. In Oosterhout gingen actieve werkgroepen aan de slag met de dorpsagenda. Herveld-Andelst was actief met het opstellen van een dorpsagenda. Slijk-Ewijk is vooral actief op Jeugd en Spelen. In Driel is een dorpendeal afgesloten voor een Huiskamer. Naast deze resultaten waren er door de hele gemeente veel bewonersgroepen actief op terreinen als duurzaamheid en verbinding. Door Overbetuwe Doet zijn weer veel initiatieven gerealiseerd.
De Dashboards met actuele data per dorp/wijk zijn klaar en te vinden via Overbetuwe.incijfers.nl 3.3 Dienstbare overheid Er is in 2024 gewerkt aan het uitwerken van de eisen voor een leeraanbod gericht op de benodigde kennis, houding, gedrag en vaardigheden van onze medewerkers. Dit spitst zich met name toe op helder en duidelijk communiceren, zowel in schrift als gesprek. In 2024 is door gebrek aan capaciteit het dienstverleningsconcept niet vastgesteld; allereerst moet een meting plaatsvinden naar de beleving van inwoners van onze dienstverlening. De implementatie en uitvoering van het vastgestelde dienstverleningsconcept heeft dus afgelopen jaar niet plaatsgevonden.
24
Wat heeft het programma Interactie met de samenleving Bedragen x €1.000 Exploitatie
Actuele Begroting 2024
Realisatie 2024
Saldo 2024
0.2 Burgerzaken Lasten
1.491
1.477
14
Baten
-983
-1.068
85
Totaal 0.2 Burgerzaken
508
408
99
Gerealiseerd resultaat
508
408
99
Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. Er zijn geen taakvelden met een afwijking groter dan € 100.000.
25
PROGRAMMA 4. INCLUSIEVE EN PARTICIPATIESAMENLEVING Toelichting Een inclusieve en participatieve samenleving is een samenleving waarin iedereen meedoet. We creëren in Overbetuwe een sterke sociale basis waarin de mogelijkheden, talenten en eigen regie van inwoners centraal staan. We streven naar een inclusieve cultuur waarin wij verschillen erkennen, respecteren en benutten. Zorg voor elkaar is in essentie de verantwoordelijkheid van onze inwoners zelf. De ondersteuning aan mensen die een steuntje nodig hebben, maken we laagdrempelig beschikbaar. Ondersteuning en hulp vindt bij voorkeur dichtbij en in het eigen netwerk plaats. Daarbij staat voorop dat iedereen die dat kan, de regie over zijn/haar eigen ondersteuningsvraag houdt. Voor het bereiken van onze ambitie van een sterke sociale basis en om onze wettelijke taken effectief, integraal en efficiënt uit te voeren, zetten we vanuit het Sociaal Team Overbetuwe (STO) in op een integrale dienstverlening. In april 2024 is het extern advies over de (optimale) inrichting van de dienstverlening van het sociaal domein opgeleverd en op basis van een bestuursopdracht begonnen met de implementatie hiervan.
Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 'Een sterke sociale basis in Overbetuwe’, is gericht op de noodzakelijke transformatie in het sociaal domein zodat inwoners die ondersteuning nodig hebben, dit ook in de toekomst kunnen blijven ontvangen. In 2024 zijn de eerste contouren opgesteld voor een langetermijn visie op het sociaal domein als opvolging van het huidige meerjarig beleidsplan voor het sociaal domein 2020-2025. Hierin nemen wij ook een meerjarig perspectief mee. De nadere uitwerking wordt in 2025 verwacht.
Wat hebben we in 2024 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Inclusieve en participatiesamenleving Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 is gericht op het realiseren van; de werkelijke transformatie. Zodat zij die ondersteuning nodig hebben, dit ook in de toekomst kunnen blijven ontvangen. Het beleid is gericht op: - Inwoners van Overbetuwe hebben zorg voor elkaar. - Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee. - Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud. - Inwoners hebben mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen (m.n. jeugd). - Inwoners zijn tevreden met hun leefomgeving. - Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed. 4.1 WMO In elk dorp is een Huiskamer actief. Inmiddels is ook een Huiskamer + actief in Heteren, waarbij zorg ter plekke geleverd kan worden in plaats van thuis. Tevens lopen er gesprekken in Zetten en Herveld voor een vergelijkbaar concept. De Huiskamers werden in 2024 goed bezocht dankzij een grote inzet van vrijwilligers. In 2024 is verder uitvoering gegeven aan de valrisico beoordeling voor inwoners van 65 jaar e.o. Het aantal fysio's dat de trainingen valpreventie uitvoert, is toegenomen en zorgt voor een betere spreiding van het aanbod in de gemeente. De regionale ketenaanpak heeft verder vorm gekregen in samenwerking met 'Onze Huisartsen' en zorgkantoor Menzis.
De lokale nota gezondheidsbeleid is vastgesteld. Met onder andere de middelen van het Gezond Leven Akkoord (GALA) en het Integrale Zorgakkoord (IZA) wordt uitvoering gegeven aan de plannen.
26
De woonzorgvisie is vastgesteld. Er is een start gemaakt met het uitwerken van de actielijnen voor de vier thema's uit de woonzorgvisie. 4.2 Jeugdzorg Het plan voor het versterken van de sociale basis voor jeugd is in 2023 geïmplementeerd. Hieronder de stand van zaken: • Inzet van jongerenwerk binnen het onderwijs blijven we continueren. • School Maatschappelijk Werk: inzet van Schoolmaatschappelijk werk op het VO is uitgebreid. • Preventie medewerker jeugd: Inzet in 2024 is gecontinueerd. • Praktijk Ondersteuner Jeugd: Eind 2024 is één van de twee aanbieders gestopt. Inzet van POJ is vervangen door een andere aanbieder waardoor er nog steeds twee aanbieders binnen het POJ actief zijn. Extra capaciteit is nog niet ingevuld. Beleidsnota 18-18+: In de overgang naar volwassen worden, verandert er veel voor jongeren. Ze krijgen te maken met nieuwe verantwoordelijkheden, kansen én uitdagingen. In september 2024 is er een bijeenkomst georganiseerd met beleidsadviseurs, raadsleden, professionals én jongeren over de thema’s van de zogeheten ‘Big Five’ voor jongeren: wonen, school en werk, inkomen, welzijn en gezondheid en ondersteuning. Hiervoor is een memo geschreven met de opbrengst van deze bijeenkomst. Implementatieplan kansrijke start: Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst.
De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. In 2024 zijn er voorlichtingsbijeenkomsten gehouden, georganiseerd door jeugdverpleegkundigen en verloskundigen. Daarnaast is er een conceptversie van het projectplan Kansrijke Start opgesteld en is gestart met het in kaart brengen van een sociale kaart voor het domein rondom de geboortezorg. Ten aanzien van de Hervormingsagenda is er in 2024 een start gemaakt met de robuustheidscan in de regio. Dit leverde een 0-meting en aandachtspunten op voor regionale en lokale uitwerking in de komende jaren. Eind 2024 is een eerste concept gemaakt van een lokaal ontwikkelplan voor 2025 t/m 2027. Begin 2025 start een projectleider die dit plan afmaakt en aan de slag gaat met de verdere implementatie van de Hervormingsagenda Jeugd. Verder sturen wij op de instroom van maatwerk. Dit doen wij door nieuwe aanvragen kritisch te blijven beoordelen en dit cijfermatig te volgen. Daarnaast verwijzen wij naar maatregelen die in 2024 in gang gezet zijn naar aanleiding van de kadernota en de in de begroting 2025 afgesproken taakstelling om voor € 500.000 om te buigen.
4.3 Schuldhulpverlening In 2024 hebben we de aanpak vroegsignalering doorontwikkeld, waarbij de nadruk meer is komen te liggen op persoonlijk contact met de inwoner met (een) betaalachterstand(en) via de telefoon en via huisbezoeken. De aanpak was effectief: we zijn met meer inwoners met betaalachterstanden in contact gekomen. Het implementatietraject van fase 2 (het zelf uitvoeren van de schuldregelingen door de eigen schuldhulpverleners) bleek toch meer tijd en capaciteit te kosten dan vooraf werd ingeschat. Hierdoor hebben wij de eerdere deadline zoals opgenomen in de programmabegroting 2024 niet gehaald. Wij verwachten nu dat het implementatietraject uiterlijk 1 maart 2025 is afgerond. Ook zijn wij in 2024 gestart met een pilot financiële educatie (geldlessen) op 3 voortgezet onderwijs scholen met als doel om leerlingen op jonge leeftijd om te leren gaan met geld en geldzorgen in de toekomst te voorkomen.
27
4.4 Armoedebeleid In 2024 hebben we de inzet van energiefixers voorgezet. Op die manier hebben we weer een grotere groep inwoners kunnen ondersteunen om minder energie te gebruiken. Ons huidige armoedebeleid is in 2024 voortgezet. We hebben controles uitgevoerd op de rechtmatigheid van de toegang voor de collectieve zorgkostenverzekering en de Meedoenregeling. Hierdoor zorgen we ervoor dat het geld terecht komt bij inwoners die het echt nodig hebben. In 2025 zetten we de herijking van het armoedebeleid voort. 4.5 Sterke sociale basis sociaal domein We hebben in 2024 een bestuursopdracht gegeven voor de implementatie van het externe advies 'Bouwen aan een stevig fundament' (Het advies en de bestuursopdracht hebben wij ter informatie met u gedeeld). Met het in dienst nemen van de screeners, de medewerkers van het Interventieteam, de gedragsdeskundige en de professional met expertise GGZ/Psychiatrie hebben we een stevig lokaal team met een duidelijke toegang ingericht. Het werken volgens de AVG is geborgd. Er is verder gewerkt aan de verbetering van de werkprocessen. We hebben heldere opdrachten inclusief sturingsprincipes gegeven aan zowel het STO als de welzijnspartners in de sociale basis. Er is geïnvesteerd in het verstevigen van het partnerschap tussen gemeente en partners.
Er zijn tactische, strategische en bestuurlijke overlegtafels ingericht om het partnerschap verder vorm te geven, aan de gezamenlijke ambitie binnen het sociaal domein te werken en onze resultaten daarbij te monitoren. Wat heeft het programma Inclusieve en participatiesamenleving gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Actuele Begroting 2024
Realisatie 2024
Saldo 2024
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Lasten
7.601
7.452
Baten
-2.643
-2.627
149 -15
Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
4.958
4.825
133
Lasten
4.693
3.998
695
Baten
-25
-153
128
4.668
3.845
823
Lasten
2.636
2.453
182
Baten
-84
-55
-29
2.552
2.398
153
Lasten
5.313
5.377
-64
Baten
-280
-369
89
Totaal 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)
5.033
5.008
25
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
Totaal 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Totaal 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)
28
Exploitatie
Actuele Begroting 2024
Realisatie 2024
Saldo 2024
6.71b Begeleiding (WMO) Lasten
4.232
4.033
Baten
0
0
0
4.232
4.033
198
Lasten
751
777
-26
Totaal 6.71c Dagbesteding (WMO)
751
777
-26
Lasten
239
239
0
Totaal 6.71d Overige maatw.arrangementen (WMO)
239
239
0
Lasten
4.452
4.541
-89
Baten
0
-15
15
4.452
4.526
-74
Lasten
4.686
4.841
-155
Baten
0
-34
34
4.686
4.807
-121
Totaal 6.71b Begeleiding (WMO)
198
6.71c Dagbesteding (WMO)
6.71d Overige maatw.arrangementen (WMO)
6.72a Jeugdhulp begeleiding
Totaal 6.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling
Totaal 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding Lasten
516
692
-175
Baten
0
-186
186
516
506
10
Lasten
109
109
0
Totaal 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
109
109
0
Lasten
512
496
16
Totaal 6.73a Pleegzorg
512
496
16
Lasten
940
865
75
Totaal 6.73b Gezinsgericht
940
865
75
Lasten
2.731
2.643
88
Totaal 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
2.731
2.643
88
Lasten
3.417
3.640
-223
Totaal 6.74a Jeugd behandeli. GGZ zonder verbl.
3.417
3.640
-223
Lasten
655
982
-327
Totaal 6.74b Jeugdhulp crisisLTAGGZ-verblijf
655
982
-327
Lasten
108
313
-205
Totaal 6.74c Gesloten plaatsing
108
313
-205
Totaal 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
6.73a Pleegzorg
6.73b Gezinsgericht
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
6.74a Jeugd behandeli. GGZ zonder verbl.
6.74b Jeugdhulp crisisLTAGGZ-verblijf
6.74c Gesloten plaatsing
6.81a Beschermd wonen (WMO) Lasten
67
101
-34
Baten
-478
-510
32
Totaal 6.81a Beschermd wonen (WMO)
-411
-409
-2
Lasten
38
42
-4
Totaal 6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO)
38
42
-4
6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO)
29
Exploitatie
Actuele Begroting 2024
Realisatie 2024
Saldo 2024
6.82a Jeugdbescherming Lasten
627
683
Baten
0
-25
25
627
657
-30
138
133
5
Totaal 6.82a Jeugdbescherming
-56
6.82b Jeugdreclassering Lasten Totaal 6.82b Jeugdreclassering Gerealiseerd resultaat