25-06-19.14 relevant stuk 4 b Bijlage 2, Toekomstvisie Park Lingezegen (versie 3 maart 2025)

Toekomstvisie Park Lingezegen concept vergadering Dagelijks Bestuur 12 maart 2025 3 maart 2025

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – concept bespreking vergadering Dagelijks Bestuur 12 maart 2025

Verantwoording

Colofon

Titel

Toekomstvisie Park Lingezegen

TAUW bv

Opdrachtgever

Gemeenschappelijke regeling Park Lingezegen

Australiëlaan 5

Projectleider

Gustav Egbring

Postbus 3015

Auteur(s)

Ellen Wilms, Sander Nijhuis, Lorena van der

3502 GA Utrecht

Tweede lezer

Meer Ellen Wilms, Sander Nijhuis

T +31 30 28 24 82 4

Meet- en inspectiewerk

Sven van Rijswijk /Janet Holland / Youri

E info.utrecht@tauw.com

Kenmerk

Jongkoen

Aantal pagina’s Datum Handtekening

versie ter vaststelling Dagelijks Bestuur 12 maart 2025 3 maart 2025

2/37

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Kenmerk

Inhoud Inhoud .............................................................................................................. 3

3.3

Verkeer en recreatieve verbindingen ............................................... 19

1

3.4

Voorzieningen .................................................................................. 20

3.5

Parkorganisatie; verder ontwikkelen groen uitloopgebied ............... 23

2

3

Inleiding .................................................................................................... 4 1.1

Park Lingezegen uniek landschapspark ........................................... 4

1.2

Ontstaan park .................................................................................... 4

1.3

Organisatie Park Lingezegen ............................................................ 4

4.1

Subdoelstellingen ............................................................................ 24

1.4

Herijking visie wenselijk .................................................................... 4

4.2

Doelgroepen .................................................................................... 25

1.5

Doelen toekomstvisie Park Lingezegen ............................................ 5

4.3

Betrokkenheid .................................................................................. 25

1.6

Doorlopen planproces ....................................................................... 5

4.4

Parkorganisatie: inclusief en actief verbonden met de omgeving.... 28

1.7

Leeswijzer ......................................................................................... 6

Visie .......................................................................................................... 7

4

5

Inclusief en actief verbonden met de omgeving...................................... 24

In goede balans met natuur, bodem en water ........................................ 29 5.1

Subdoelstellingen ............................................................................ 29

2.1

Context .............................................................................................. 7

5.2

Natuur en landschap........................................................................ 30

2.2

Uitgangspunten ................................................................................. 8

5.3

Voedsel en landbouw ...................................................................... 34

2.3

Kernwaarden ................................................................................... 10

5.4

Water ............................................................................................... 35

2.4

Doelstellingen .................................................................................. 11

5.5

Duurzame energie ........................................................................... 36

2.5

Rol Parkorganisatie ......................................................................... 12

5.6

Parkorganisatie: in balans met natuur, landbouw en water ............. 36

Verder ontwikkelen groen uitloopgebied ................................................ 14 3.1

Subdoelstellingen ............................................................................ 14

3.2

Identiteit Park Lingezegen ............................................................... 15

Bronnen.......................................................................................................... 37

3/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

1 Inleiding 1.1

Park Lingezegen uniek landschapspark

Park Lingezegen vormt een uniek landschapspark, gelegen tussen Arnhem en Nijmegen. Het bestaat uit een omvangrijk groen gebied van 1.700 hectare waar diverse functies verweven zijn tot een levendig en beleefbaar landschapspark. Park Lingezegen is geen standaard park. Het vormt een groot groen uitloopgebied voor de circa 450.000 inwoners van de stedelijke regio ArnhemNijmegen. Het bestaat uit een afwisseling van parkachtig ingerichte gebieden, plassen, natuurgebieden, bossen en landbouwgronden. Deze gebieden hebben grote landschappelijke kwaliteiten. Juist de afwisseling maakt het park heel aantrekkelijk voor verschillende gebruikers. Deze kunnen terecht voor een wandeling, fietstocht, sport, kunst, cultuur, natuur, voedsel of een gezellig dagje weg.

1.2

Ontstaan park

Park Lingezegen is ontstaan als reactie op de steeds verdere verstedelijking van de regio Arnhem – Nijmegen. Als tegenhanger van de stedelijke ontwikkeling is het gebied aangewezen als Rijksbufferzone. In 2010 is de aanleg van het park gestart. De doelstelling was en is om er een recreatief uitloopgebied van te maken en het te beschermen tegen verstedelijking. In 2008 is een Masterplan opgesteld, waarin een basisuitrusting is ontworpen om het gebied in te richten als recreatief uitloopgebied. De basisuitrusting is nu geheel voltooid. Vervolgens is het Masterplan in 2009 vertaald in een Structuurvisie, welke dient als planologisch toetsingsinstrument voor de gemeenten Overbetuwe en Lingewaard. Beide plannen hebben een doorkijk gemaakt naar 2025 met als belangrijke onderlegger het landschap.

Figuur 1: De basisuitrusting van het park is gereed en wordt goed gebruikt

1.3

Organisatie Park Lingezegen

Voor de organisatie van het park is de Parkorganisatie ingesteld. Zij opereert namens de vier gemeenten Arnhem, Nijmegen, Lingewaard en Overbetuwe. Zij heeft de taak om de basisuitrusting aan te leggen (nu voltooid), het beheer hierover uit te (laten) voeren en het park door te ontwikkelen tot een levendig en beleefbaar park. Ze vormt een netwerkorganisatie en heeft een Algemeen bestuur (AB) en een Dagelijks bestuur (DB). De Parkorganisatie is slechts voor een beperkt deel eigenaar van de gronden binnen het park.

1.4

Herijking visie wenselijk

Nu, anno 2025, is het tijd voor een nieuwe visie, die de opvolger vormt van het Masterplan uit 2008. De basisuitrusting werd in 2020 afgerond en het beoogde landschapspark met een duidelijk onderscheid tussen verschillende deelgebieden kwam tot stand. In 14 jaar is er veel veranderd, ook in het gebruik van het park. Daardoor is nu een herijking van die visie nodig om het park op een toekomstbestendige manier door te ontwikkelen. Dit doet de

4/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Parkorganisatie samen met de partners en gebruikers van het park. Er komen nieuwe lokale en (boven)regionale ontwikkelingen op het park af, die ruim 15 jaar geleden nog niet voorzien waren. Deze hangen samen met de landelijke opgaven die er nu spelen. Denk hierbij aan de transitie in de landbouw, de wens voor meer biodiversiteit in het buitengebied, het regionale groen-blauwe raamwerk, klimaatopgaven zoals waterberging en droogte, de energietransitie en ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit. Deze opgaven bieden bij een juiste benadering kansen voor de inrichting en het beheer van het park en de lokale betrokkenheid. Ze vormen mogelijk zelfs aanleiding voor uitbreiding van het park. Maar er kunnen ook risico’s in schuilen voor de huidige kwaliteit en waarde van het park, zoals versnippering van de landschappelijke samenhang. Deze toekomstvisie geeft aan hoe Park Lingezegen wil omgaan met deze ontwikkelingen.

1.5

Doelen toekomstvisie Park Lingezegen

De nieuwe toekomstvisie voor Park Lingezegen biedt een strategische visie om richting te geven aan nieuwe ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven, op het gebied van inrichting, beheer, begrenzing en organisatie. De visie biedt een toetsingskader voor toekomstige ontwikkelingen. Ze toont een lange termijn visie met ambities, welke een stip op de horizon zet voor de komende 15 jaar, tot aan 2040. Daarnaast geeft de visie ook inzicht in concrete en realistische inrichtings- en beheervoorstellen voor de eerste vijf jaar. De visie

Figuur 2: Participatieavond in de Pakschuur bij de Landerij

opgenomen, welke kunnen worden meegenomen in een nieuw beheerplan. Tevens bevat de visie een advies aangaande de wijzigende rol voor de Parkorganisatie en samenwerking met strategische partners. De visie bevat inspiratie en uitgangspunten voor de Omgevingsplannen van de gemeenten. Mogelijk zullen deze naar aanleiding van dit visiedocument worden aangepast. Als vervolg op deze Toekomstvisie zal een doorkijk worden gemaakt die een aanzet geeft voor uitvoeringsplannen.

is flexibel, waardoor ze in kan spelen op nieuwe ontwikkelingen die nu nog niet zijn voorzien. De visie is mede gebaseerd op de wensen van de gebruikers. Hiervoor is een breed participatietraject opgesteld en uitgevoerd. De visie

1.6

bestaat uit uitgangspunten en doelstellingen voor het gehele parkgebied en kent een uitwerking per doelstelling, gerelateerd aan de thema’s die de Parkorganisatie hanteert. Hierin zijn ook aanbevelingen voor het beheer

Daarvoor is het gebied meerdere malen bezocht. Daarnaast is er via een bureaustudie een beknopte gebieds- en beleidsanalyse uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in de opbouw van de bodem en het landschap, de ruimtelijke

Doorlopen planproces

Om tot een nieuwe toekomstvisie te komen, is er een inventarisatie en analyse uitgevoerd van de eerdere visies en de realisatie daarvan in het gebied.

karakteristiek en de thema’s Sport & Vitaliteit, Geschiedenis & Erfgoed, Kunst 5/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

& Cultuur, Natuur & landschap, Voedsel & Landbouw, Water, Infrastructuur en

achtergronddocument.

Beheer. Per thema is ingegaan op de huidige situatie, de autonome ontwikkeling en eventuele knelpunten en kansen. Deze analyse is in een los achtergronddocument opgenomen.

teruggelegd de gebruikers om hiervan kennis te nemen.

Met de Parkorganisatie zijn gesprekken gevoerd om inzicht te krijgen in het huidige gebruik, het beheer en de financiën van Park Lingezegen. Met de

1.7

Begin

2025

wordt

de

concept

Toekomstvisie

Leeswijzer

In de Inleiding is de aanleiding en het doel van de nieuwe Toekomstvisie beschreven. Er is ingegaan op de Parkorganisatie en de vraag waarom een herijking noodzakelijk is. Ook is aangegeven welk planproces doorlopen is en

accounthouders van de vier gemeenten zijn gesprekken gevoerd omtrent aandachtspunten voor de inrichting en het beheer in het park en is een strategiesessie gevoerd over de hoofdlijnen van de visie. Met de bestuursleden

op welke wijze participatie heeft plaatsgevonden.

van het AB en DB is een aantal stellingen besproken om inzicht te krijgen in de gewenste bandbreedte ten aanzien van te maken keuzes en kernwaarden van het park. Vervolgens zijn de bestuurders ieder apart geïnterviewd om hun

en zijn de uitgangspunten en de doelstellingen benoemd en toegelicht. Vervolgens is aangegeven welke rol hierbij is weggelegd voor de Parkorganisatie. In hoofdstuk 3 tot en met 5 zijn de drie hoofddoelstellingen

mening ten aanzien van toekomstige ontwikkelingen nader toe te lichten. Participatietraject gebruikers, beheerders en ondernemers

één voor één uitgewerkt en is gekeken welke consequenties dit heeft voor de Parkorganisatie. Hoofdstuk 3 gaat in op het verder ontwikkelen van het groene uitloopgebied, hoofdstuk 4 op een inclusieve en actieve verbondenheid met de

Voor de gebruikers, beheerders en ondernemers van het park is een participatietraject ingericht, om wensen en ideeën op te halen voor de toekomstvisie. De gebruikers zijn in april 2024 uitgenodigd op twee avonden

omgeving en hoofdstuk 5 gaat in op een goede balans met natuur, bodem en water. In een volgende stap en document wordt een doorkijk naar de uitvoering gegeven.

om hun mening te geven over het park. Met beheerders en ondernemers is aan de hand van stellingen gediscussieerd over het functioneren van het park. Daarnaast is er door de Parkorganisatie een digitale enquête uitgezet met

Achtergrond document Er is een apart analyse document opgesteld. Hierin is teruggekeken op het

vragen over het doel van het parkbezoek, de waardering van het park en stellingen rond de huidige zes parkthema’s, waaruit blijkt of er zaken ontbreken. Deze enquête is door ruim 500 mensen ingevuld.

Masterplan uit 2008 en de Structuurvisie uit 2009. Er is nagegaan in hoeverre deze plannen gerealiseerd zijn en waar ze niet tot uitvoering zijn gekomen en waarom. Er is tevens een analyse opgenomen van de thema’s die voor het

De uitkomsten uit de participatie zijn naast de bureaustudie als input gebruikt voor de visie en de uitwerking per thema. De uitkomst is samengevat in het

park van belang zijn. Hierbij is gekeken naar de huidige situatie, de autonome ontwikkeling en de knelpunten en kansen. Ook zijn de uitkomsten uit de participatie hierin toegelicht.

In hoofdstuk 2 is de huidige maatschappelijke context van de visie beschreven

6/37

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Kenmerk

2 Visie 2.1

Context

Thema’s anno 2024 Park Lingezegen is na het opstellen van de eerste ruimtelijke plannen toe aan een nieuwe visie. Ontwikkelingen in de maatschappij gaan hard. In anderhalf decennium zijn er zowel op Rijks-, als op provinciaal en regionaal niveau andere speerpunten in de politiek en het beleid, en zeker ook in de maatschappij. Algemene tendensen van deze tijd zijn de achteruitgang van de natuur in zowel natuurgebieden als daarbuiten, de toenemende bevolking en immigratie en de daarbij groeiende verstedelijking en behoefte aan groene uitloopgebieden. De bevolking groeit ook in de regio Arnhem-Nijmegen. Al deze inwoners hebben behoefte aan ruimte om te wonen, werken en recreëren. Dit veroorzaakt nog meer druk op de al schaarse ruimte. Daarnaast vergrijst de bevolking, neemt de vrije tijd toe en is er een vernieuwde interesse in lokale activiteiten. De coronatijd leidde tot een groeiend gebruik en positieve waardering van de directe groene woonomgeving. Dit gold ook voor Park Lingezegen. In deze tijd werd het park ontdekt door nieuwe gebruikers.

Figuur 3: Thema’s van brede welvaart. Bron rapport Raad voor de leefomgeving

Brede welvaart In de toekomstvisie streeft Park Lingezegen naar brede welvaart. Thema’s die bepalend zijn voor de mate van welvaart die mensen ervaren zijn heel divers, namelijk: subjectief welzijn, gezondheid, consumptie en inkomen, onderwijs en opleiding, ruimtelijke samenhang en kwaliteit, economisch kapitaal, natuurlijk kapitaal en sociaal kapitaal.

De mondiale situatie laat ons zien dat het niet vanzelfsprekend is dat grondstoffen en voedsel altijd maar geïmporteerd en geëxporteerd kunnen worden. Ten slotte is er de mondiale klimaatverandering, die ons dwingt bewust om te blijven gaan met het bergen en afvoeren van water en het tegengaan van hittestress en droogte. Belangrijk is dat we nu keuzes maken voor de volgende 15 jaar met een blik op de toekomst en dat we Park

We zien hier een combinatie van thema’s rond een schone fysieke omgeving, economische en sociale aspecten en welzijn. Ook ruimtelijke samenhang en kwaliteit draagt bij aan een brede welvaart. Deze verschillende thema’s komen terug in de uitgangspunten en doelstellingen voor Park Lingezegen.

Lingezegen zo inrichten dat iedereen gebruik kan (blijven) maken van het groene uitloopgebied. 7/37

Kenmerk

2.2

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Uitgangspunten

Voor de ontwikkeling van Park Lingezegen geldt een aantal uitgangspunten die voortkomen uit de kernwaarden van het park: 1. 2. 3.

Het park is voor iedereen. Het park is een groene bufferzone. Het park is duurzaam.

4.

Het park is financieel gezond.

Het park is voor iedereen De verwachting is dat het aantal bezoekers van het park blijft groeien, mede door de bevolkingsgroei in de regio ArnhemNijmegen. Park Lingezegen is een plek voor iedereen: jong en oud, ongeacht achtergrond of gender. Als openbaar en publiek toegankelijk park biedt het ruimte voor ontspanning, recreatie en ontmoeting. De Parkorganisatie streeft er actief naar om een breed en divers publiek aan te trekken, zodat iedereen de kans krijgt te genieten van de natuur, cultuur en activiteiten die het park te bieden heeft. Het park is een groene bufferzone Het park is een belangrijke groene bufferzone tussen de stedelijke gebieden van Arnhem en Nijmegen. Om dit te borgen mag er geen grootschalige stedelijke ontwikkeling plaatsvinden binnen Park Lingezegen. Dit is essentieel om de gewenste omvang en samenhang van het park te behouden en versnippering te voorkomen. Daarbij is het van belang dat het park voorziet in recreatieve behoeften en recreatieve paden vanuit nieuwe stedelijke uitbreidingen goed aansluiten op het park.

Figuur 4: Schema Duurzame Vitale Leefomgeving

Het park is duurzaam Vanaf 2020 is duurzaamheid één van de zes thema’s van het park. Gezien de grote milieuopgaven en de klimaatveranderingen waar we nu voor staan is ervoor gekozen het thema duurzaamheid als uitgangspunt te kiezen voor de gehele verdere ontwikkeling van het park. Wat betekent dat? Duurzaamheid heeft betrekking op meerdere aspecten van een vitale leefomgeving, zie ook het bovenstaande schema. 1. 2. 3.

De basis bestaat uit een gezonde leefomgeving. Daarin vinden geïntegreerde en gebalanceerde activiteiten plaats. In een verbonden samenleving.

Deze drie lagen benadering vanuit duurzaamheid vormt een onderliggend uitgangspunt voor de toekomstige ontwikkeling van Park Lingezegen.

8/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Gezonde leefomgeving

Bij de doorontwikkeling, activiteiten, vervanging en beheer van het park dienen

Er wordt ingezet op het vergoten van de biodiversiteit, een schone bodem (verminderen gewasbeschermingsmiddelen), schoon water en schone lucht. Omdat de wateropgave momenteel essentieel is in zowel de waterkwantiteit

bovenstaande aspecten medebepalend te zijn voor te maken keuzes ten aanzien van bijvoorbeeld grondstoffen, materialen en energievoorziening. De Parkorganisatie kan hierop sturen bij de eigen bedrijfsvoering en uit te

als kwaliteit wordt water toegevoegd aan het thema Natuur & Landschap.

besteden werkzaamheden.

Geïntegreerde en gebalanceerde activiteiten

Verbonden samenleving

Het gebied vraagt om een goed en wellicht verschuivend evenwicht tussen de diverse activiteiten (recreatie en natuur, landbouw en natuur). Een evenwichtige functieverdeling en het stimuleren van contact tussen diverse

Brede welvaart wordt gekenmerkt door een sterke verbinding met de natuur, met de plek, tussen de mensen en met jezelf. Een dergelijke lokale betrokkenheid is reeds aanwezig in Park Lingezegen in de vorm van

gebruikers, eigenaren en beheerders van het gebied kan daarbij helpen. Als onderdeel van gebalanceerde activiteiten wordt ingezet op een circulair

voedselbossen, moestuinen, de Herenboeren, recreatieondernemers, boeren met nevenactiviteiten, zorgboerderijen, landwinkels en betrokken verenigingen. Door middel van culturele en kunstzinnige activiteiten en het

park. Circulariteit betekent het hergebruiken van grondstoffen en producten, waardoor er nauwelijks afval ontstaat. In een circulaire economie zijn weinig nieuwe materialen nodig en zijn de gebruikte grondstoffen hernieuwbaar.

beleefbaar maken van erfgoed en geschiedenis worden andere doelgroepen aangesproken. Het doel is de verbinding met de samenleving uit te breiden. Dit zou uit kunnen monden in een netwerk van verschillende gemeenschappen

Circulariteit draagt daarmee bij aan duurzaamheid doordat het de aarde minder belast, klimaatverandering tegengaat, het milieu schoonhoudt en grondstoffen beschikbaar houdt. Circulariteit is in de basis gericht op vier aspecten:

en donateurs van het park. Een regionale schaal is daarbij een ideaal, verbonden met het landschap en haar directe omgeving.

1. 2.

Minder grondstoffen gebruiken door af te zien van producten, deze te delen of efficiënter maken. Producten en onderdelen langer en intensiever te gebruiken door

Het park is financieel gezond De toekomstvisie moet financieel solide zijn voor de instandhouding van het park. De nadruk ligt enerzijds op de instandhouding en versterking van de

3.

hergebruik en reparatie waardoor de vraag naar nieuwe grondstoffen vertraagt. De kringloop sluiten door hoogwaardig recycling van materialen en

gerealiseerde basisuitrusting. Anderzijds dienen nieuwe middelen te worden gezocht voor gewenste ontwikkelingen op terreinen van derden, zodat deze ontwikkelingen ook financieel mogelijk zijn. Denk hierbij aan inkomsten die

4.

grondstoffen, zodat er minder nieuwe grondstoffen nodig zijn en minder afval wordt verbrand of gestort. Eindige grondstoffen te vervangen door hernieuwbare grondstoffen of

verkregen worden bij het faciliteren van evenementen en gelden/subsidies vanuit de Groene Metropoolregio (GMR) voor het realiseren van het Groenblauwe raamwerk en vanuit de wateropgaven.

alternatieve grondstoffen met minder milieudruk. 9/37

Kenmerk

2.3

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Kernwaarden

De kernwaarden van het park groeien mee met de ontwikkeling van Park Lingezegen en sluiten aan bij de vernieuwde uitgangspunten en doelstellingen. De oorspronkelijke kernwaarden waren gebaseerd op de (landschappelijke) kwaliteitseisen vanuit de Structuurvisie. Dit ging vooral om de ontwerp- en aanlegfase. Deze zijn na het realiseren en het in gebruik nemen van het park uitgewerkt zoals onderstaand benoemd en bedacht vanuit een netwerkorganisatie: • Een groene buffer in de stedelijke regio Arnhem – Nijmegen. • Een openbaar toegankelijk park. • • •

Waarin geen (grootschalige) woningbouw wordt toegestaan. Een park met beleefbare natuur en in juiste balans met natuur. Een inclusief park, een park voor en van iedereen, actief verbonden.

• • •

Een duurzaam en circulair park. Een kwalitatief hoogwaardig park. De parkorganisatie faciliteert beheer, doorontwikkeling en gebruik van het park en zet zich in als netwerkorganisatie om gewenste ontwikkelingen op gronden van derden te stimuleren. De Parkorganisatie werkt daarbij met zes thema’s. Sport en vitaliteit, Kunst & Cultuur, Geschiedenis en Erfgoed, Natuur & landschap, Voedsel & Landbouw en Water als nieuw thema.

•

Figuur 5: Toegankelijk groen behoort tot de kernwaarden van het park 10/37

Kenmerk

2.4

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Doelstellingen

Regio+

Om in te spelen op de nieuwe ontwikkelingen en behoeften in en rondom het park zijn voor de volgende 15 jaar drie doelstellingen benoemd. Om deze doelstellingen te kunnen realiseren, wordt een belangrijke nieuwe rol van de

Naast de lokale laag zet de Parkorganisatie ook in op een regio+ laag. Dit is een recreatief programma van evenementen en activiteiten gericht op een (boven)regionale doelgroep. Het gaat dan bijvoorbeeld om evenementen,

Parkorganisatie gevraagd.

kunstprogramma’s en culturele activiteiten. Deze voorzieningen zijn aanvullend en niet concurrerend op het bestaande aanbod in de regio. Het programma draagt bij aan de financiële gezondheid van het park. Een goede

De doelstellingen van Park Lingezegen voor 2040 zijn: 1. Verder ontwikkelen groen uitloopgebied (geïntegreerde en gebalanceerde activiteiten). 2. 3.

Inclusief en verbonden met de omgeving (verbonden samenleving). In goede balans met natuur, bodem en water (gezonde leefomgeving).

Verder ontwikkelen groen uitloopgebied De toekomstvisie gaat qua inrichting verder op het ingezette streefbeeld vanuit het Masterplan van 2008. Daarmee zijn duidelijk van elkaar onderscheidende delen ontstaan: Noord, Midden en Zuid. Het onderscheid tussen deze deelgebieden is waardevol en blijft uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen. De functie als groen uitloopgebied wordt verder ontwikkeld door in te zetten op aanvullende voorzieningen en activiteiten.

bereikbaarheid en verkeersontsluiting zijn voorwaarden. Daarnaast moet het programma aansluiten bij de ecologische en landschappelijke draagkracht van het gebied en van de bewoners. In goede balans met natuur, bodem en water Het gebruik van het park dient in een juiste balans te zijn met de natuurwaarden, schone bodem en fysieke kwaliteiten zoals voldoende en schoon water. Er is een nadrukkelijke wens om de biodiversiteit met name in het Middendeel te versterken en de ecologische verbindingen tussen de delen van het park en haar omgeving verder te ontwikkelen via de denklijnen van het Groenblauwe raamwerk en het achterliggende Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszones (GO). Hierbij helpt een zonering per gebiedsdeel en een intensieve afstemming tussen diverse partners in het gebied.

Park is inclusief Het park is er voor iedereen, voor kinderen, jongeren, volwassenen, mensen met verschillende achtergronden en ook voor mensen met een beperking. De voorzieningen en activiteiten faciliteren de behoeften van verschillende doelgroepen. Bezoekers uit het park en de directe omgeving binnen de regio Arnhem – Nijmegen zijn de belangrijkste doelgroep; de band met deze doelgroep wordt versterkt. 11/37

Kenmerk

2.5

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Rol Parkorganisatie

deze rollen houdt de Parkorganisatie zich bezig met het organiseren en

Pijlers Parkorganisatie De Parkorganisatie is een beheer- en netwerkorganisatie welke draait op drie pijlers: de afdelingen Beheer & Onderhoud, Strategie & Doorontwikkeling en

uitvoeren van projecten ten behoeve van het realiseren van de visie.

Gebruik & Beleving. Voor de toekomst is het van belang dat de organisatie dynamisch is en meebeweegt met nieuwe ontwikkelingen. Daar horen nieuwe rollen bij.

Het verder in stelling brengen van het netwerk en de samenwerking met strategische partners zal voor de komende jaren een cruciale rol spelen. Het vertrouwen wat vanuit de omgeving is opgebouwd in de Parkorganisatie biedt

Fysiek & Sociaal beheer Een park van 1700 hectare heeft beheer nodig. Het gaat hierbij om zowel fysiek

daarvoor een goede basis. Daarbij is het belangrijk dat er richting derden, zoals de grondeigenaren van een bottom-up benadering sprake is, waarbij zij er zelf voor kiezen of zij aan nieuwe ontwikkelingen willen bijdragen. Regelmatige

beheer (het beheer van de groene buitenruimte) als sociaal beheer (Gastheerschap en toezicht). Het fysieke beheer wordt zo veel mogelijk met lokale partijen gedaan. Zo kunnen zij bijdragen aan ‘hun’ stukje Park

afstemming met particulieren en organisaties die binnen het park gronden in eigendom en beheer hebben is van belang om doestellingen van het park op elkaar af te stemmen. Denk hierbij aan Uiterwaarde bij de Rijkerswoerdse

Lingezegen en wordt de betrokkenheid bij het park verhoogt. Het sociaal beheer vormt een belangrijke schakel in het levendig en beleefbaar houden van Park Lingezegen. Daarbij gaat het om zowel het optreden als gastheer van

plassen en Staatsbosbeheer bij Waterrijk. Vanwege het belang van een goed waterbeheer is het zinvol te verkennen welke vorm van samenwerking met het waterschap wenselijk is.

het park als het houden van toezicht. Iedereen moet zich welkom en veilig voelen in Park Lingezegen en daar draagt het sociaal beheer een belangrijke bijdrage aan. De Parkorganisatie is niet verantwoordelijk voor handhaving.

Rollen Parkorganisatie De Parkorganisatie vormt een netwerkorganisatie die zich richt op het

Nieuwe rollen parkorganisatie Het is belangrijk om te beseffen dat de Parkorganisatie de basisuitrusting zelf

doorontwikkelen, beheren en bevorderen van het gebruik en de beleving van het park. Dit doet de Parkorganisatie samen met haar netwerk van partners. Er zijn vier belangrijke rollen die de Parkorganisatie aan kan nemen om haar

Samenwerken met strategische partners

kon realiseren. Aanvullende waarden en activiteiten die wenselijk zijn in de toekomst liggen lang niet allemaal op grond van gemeenten of overheidsinstanties. De Parkorganisatie krijgt daardoor naast een

doelstellingen te bereiken: coördineren, stimuleren, faciliteren en organiseren (zie figuur 6).

coördinerende en uitvoerende rol ook een faciliterende, stimulerende en organiserende rol. Hiervoor heeft de Parkorganisatie al veel in huis. Ze werkt als een netwerkorganisatie en heeft nauw contact met (agrarische- of

In de coördinerende rol zorgt de Parkorganisatie voor afstemming en samenwerking met verschillende partijen om zo de doelstellingen ten aanzien van beheer en doorontwikkeling te bereiken.

andersoortige) ondernemers uit het gebied die het beheer uitvoeren. Naast 12/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Als stimulator moedigt zij de betrokkenheid van netwerkpartners aan door bijvoorbeeld het initiëren van projecten om zo tot de doelstellingen te komen. De Parkorganisatie biedt ondersteuning in de vorm van faciliteren van het netwerk, zodat ook partners hun doelstellingen kunnen bereiken. Om de netwerkrollen goed uit te kunnen oefenen zal de Parkorganisatie nieuwe kennis en vaardigheden nodig hebben. Bijvoorbeeld over mogelijke subsidies om bij te dragen aan biodiversiteit of over de mogelijkheden en wensen om waterberging te combineren met agrarische activiteiten. De Parkorganisatie heeft een organiserende en initiërende rol bij nieuwe projecten en evenementen die zie graag binnen het park wil ontwikkelen. Met inzet en organisatiekracht wil de parkorganisatie het netwerk verleiden om deze activiteiten op te pakken zodat ze de organisatie uiteindelijk over kan dragen.

Figuur 6: Rollen van de Parkorganisatie

13/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

3 Verder ontwikkelen groen uitloopgebied Dit hoofdstuk geeft uitwerking aan de eerste doelstelling van de Parkorganisatie: ‘verder ontwikkelen groen uitloopgebied. In de eerste paragraaf worden de subdoelstellingen kort benoemd, waarna deze in de daaropvolgende paragrafen nader zijn toegelicht.

3.1

Subdoelstellingen

Identiteit Park Lingezegen: • Samenhang en identiteit binnen park, barrières inpassen en • •

opheffen Behouden verscheidenheid tussen deelgebieden Mogelijk uitbreiden Park Lingezegen

Verkeer en recreatieve verbindingen: • Aanvullen parkeerplaatsen aan randen • •

Verkeer MiddengebiedVersterken recreatieve verbindingen vanuit stad en land Versterken recreatieve verbinding tussen deelgebieden

•

Uitbreiden Klompenpaden

Voorzieningen: • • •

Aanvullen recreatieve voorzieningen Aanvullen horeca en recreatieve trekkers Aanvullen bijzondere punten om naartoe te lopen

Figuur 7: Informatiepaneel bij het Klompenpad Bemmelse Zeegpad

• Faciliteren sport en beweging Zoneren van bezoekersstromen 14/37

Kenmerk

3.2

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Identiteit Park Lingezegen

Zoals omschreven in de inleiding is Park Lingezegen een bijzonder park met haar eigen identiteit. Samenhang en identiteit binnen park, barrières inpassen en opheffen Voor het park is het van belang dat er samenhang is binnen het gehele park en tussen de delen Noord, Midden en Zuid, die ieder een eigen Betuwse karakteristiek kennen. Dit uit zich in verbindende recreatieve paden en elementen en doorgaande structuren, zoals de Linge en het RijnWaalpad. Het terugkerende parkmeubilair in de huisstijl van Park Lingezegen geeft uiting aan de identiteit van het park. Barrières die voortkomen uit de doorsnijdende infrastructuur (A325, Betuwelijn en A15) worden landschappelijk zo goed mogelijk ingepast. De barrièrewerking voor mens en dier wordt waar mogelijk opgeheven. Zo heeft de provincie Gelderland een plan voor een goed ingepaste A325 op palen, waar de Linge op maaiveld onder doorgaat. Mogelijk uitbreiden Park Lingezegen •

•

In het noordwesten richting Driel is het van belang de groene corridor langs Schuytgraaf-Zuid in Arnhem zodanig natuurvriendelijk in te richten en te beheren volgens het model IJsvogelvlinder, dat deze ook werkelijk gaat functioneren als groenblauwe ader tussen de stedelijke gebieden richting de Rijn. In het noordoosten, richting het Zeegbos en Landgoed Groot Holthuizen, is uitbreiding wenselijk omdat er naast het kassengebied slechts een zeer smalle corridor overblijft, die de groenblauwe verbinding tussen Arnhem en Huissen en Park Lingezegen vormt.

Figuur 8: Visie op hoofdlijnen Park Lingezegen 15/37

Kenmerk

•

•

•

•

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Ten noorden van Bemmel ligt een smalle groene strook ten zuiden van de A15. Doortrekking van het park langs deze zijde geeft nog een kans op realisatie van een verbinding in oost-west richting voor de natuur en voor de recreatieve gebruiker.

en natuurwaarden zijn in ieder deel verschillend en passen bij de daar

De Lentse plassen zijn qua recreatief gebruik complementair aan de recreatieve mogelijkheden in het zuidelijke deelgebied. Het Rijnwaalpad loopt hier ook middendoor. Voor de gebruiker zou het logisch zijn dat de plassen met omliggende recreatieve paden en gebieden onderdeel uitmaken van het park met een gelijke uitstraling van het parkmeubilair en beheer.

In de visie zijn drie gebieden aangehouden; Noord, Midden en Zuid. Noord bestaat uit de twee voormalige deelgebieden De Park en Waterrijk. Midden bestaat uit Landbouwland en De Buitens. Zuid wordt gevormd door de Woerdt.

Ten zuiden van Ressen wordt Landschapspark Ressen ontwikkeld. Dit park richt zich op het herstellen van de open landschapsstructuur en beschermt de historische kern Ressen tegen oprukkende bebouwing. Het park sluit daarmee goed aan bij de doelstelling van Park Lingezegen als groene bufferzone. Voor de ontwikkeling van de natuurverbindingszone tussen Linge en de Nederrijn c.q. de Waal kan een uitbreiding van het Park aan de oostkant van Bemmel ten noorden van Haalderen wenselijk zijn.

voorkomende bodem, waterhuishouding en landschappelijke inrichting. Verschillende accenten tussen recreatie en natuur in deelgebieden

In elk deelgebied ligt de balans tussen het recreatief gebruik, natuur en landschap en het agrarisch gebruik anders, zie de beschrijving hieronder. Voor elk deel zijn de belangrijkste aandachtspunten voor de toekomst samengevat. Noord – De Park De Park is een halfopen parklandschap met een afwisseling van lanen, voedselbossen en bosschages, gelegen op een oude stroomrug. In de noordwesthoek ligt de golfbaan landgoed Welderen. Centraal ligt van noord naar zuid een open zone ter plaatse van een oude loop van de Rijn, het Romeinse lint. Met een fraai ontworpen brug De Hoge Noot kruist het fietspad in de Notenlaan het spoor. Dit viaduct vormt tegelijkertijd een uitkijkpunt. De parkaanleg vormt ruimtelijk een fraai geheel. De Park heeft een duidelijke

Tussen Nijmegen Noord en Elst ligt een kans voor een groene verbinding met agrarisch grondgebied die nader onderzocht kan worden.

entree, diverse recreatieve paden, onder andere rondom het Romeinse Lint, en vele recreatieve voorzieningen, zoals een natuurspeelplaats, dierenweide en evenemententerrein. Natuur- en landschapsontwikkeling, voedselproductie

Behouden verscheidenheid tussen deelgebieden In de ontwikkeling van Park Lingezegen heeft elk deel haar eigen ruimtelijke karakter gekregen, met bijpassende toegankelijkheid en activiteiten,

en recreatie gaan hier hand in hand. De aangelegde landschapselementen zoals de hagen, bossen, voedselbossen en kruidenrijke weides bevatten verschillende natuurwaarden. Deze gaan samen met het recreatief gebruik op

gebaseerd op de van nature aanwezige ondergrond, de landschapsontwikkeling en haar geschiedenis. Deze verscheidenheid is heel waardevol en blijft belangrijk bij toekomstige ontwikkelingen. De landschaps-

de wandel- en fietspaden én in en rondom de recreatieve voorzieningen. De visie richt zich hier op: • Uitbouwen paden, voorzieningen en meer gevarieerd beheer.

16/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

•

Basisvoorzieningen bij evenemententerrein, om aanloopkosten te

• •

beperken. Mogelijkheid voor bezoekerscentrum nader onderzoeken. Verder ontwikkelen van de voedselbossen en landschapselementen.

Noord – Waterrijk Waterrijk bestaat uit de Rijkerswoerdse plassen aan de noordwestzijde, grote rietlanden aan de zuidzijde en natte bossen aan de oostzijde met tussen gelegen weilanden. Dit was van oorsprong ook een nat komgebied. De Rijkerswoerdse plassen hebben een functie voor dagrecreatie zoals zwemmen, spelen, sporten, suppen en andere buitensport activiteiten. Ten zuiden en oosten hiervan zijn rietvelden en een nat loofbos aangelegd en ontwikkeld. De rietvelden trekken veel water- en moerasvogels aan. De rietvelden ten zuiden van de plassen zijn toegankelijk met wandel- en fietspaden. De rietvelden ten oosten van de A325 zijn slechts ontsloten met één pad met uitzicht punt. In het bos zijn diverse paden aanwezig. Het

Figuur 9: Natuurspeelplaats in het halfopen landschap van De Park het lagere Romeinse lint

oostelijke gebied functioneert als een natuurkern in deze omgeving. • Recreatie afstemmen op de rijk ontwikkelde natuurwaarden. • Samenwerking met Uiterwaarde intensiveren. Midden Het Middengebied is een open gebied met een agrarische functie. Twee oude wegen lopen van oost naar west en volgen de oude hoger gelegen stroomruggen. Hierlangs liggen laanbeplantingen en fraaie boerderijen met groene erven. Het noordelijk deel is van oorsprong lager gelegen en nat. De openheid en verre uitzichten op de beboste stuwwallen vormen een waardevolle afwisseling tussen de omringende stedelijke gebieden.

Figuur 10: Waterrijk met rietvelden, open water en paden

17/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Het agrarisch grondgebruik uit zich in weilanden en (graan)akkers. De recreatieve toegankelijkheid is (soms) beperkt. Er liggen twee pocketparken: de Berg Idylle en de Poel. Recent zijn er diverse klompenpaden aangelegd. Vanuit het beleid maar ook vanuit de gebruikers van het park is er de wens om de natuurwaarden en de belevingswaarde in dit gebied te verhogen. De visie richt zich hierop: • Lijnvormige stroken met een natuurvriendelijke inrichting en beheer • •

aanleggen rond de erven en langs perceelsgrenzen. Aan de noordzijde vanaf de Linge natte natuurwaarden creëren. Langs de west- en zuidzijde inzetten op groene landschapselementen,

• •

vooral nabij de wegen en bebouwing. De grote open ruimten en vergezichten behouden. Inzetten op verbrede activiteiten bij bestaande boerderijen, zoals

•

horeca, verkoop producten, educatie. Enkele entrees met parkkeerruimte en informatie.

Zuid Dit gebied vormt een half besloten landschap en ligt op een hoger gelegen stroomrug. In het noorden ademt dit de sfeer uit van het historische Kerkdorp Ressen. Het middendeel kent nog meerdere boomgaarden. Het zuidelijk deel bestaat uit het landgoed Doornik met schaduwrijke lanen en de tussenliggende Doornik Natuurakkers en velden. Het is in samenhang met de omgeving uitgegroeid tot een ‘stadslandgoed’. In het meest zuidelijke deel heeft het bos een wat natuurlijker karakter. Er zijn verschillende cultuurhistorisch waardevolle kleinschalige landschapselementen zoals boomgaarden, hagen, lanen en graanakkers. Door het natuurvriendelijk beheer zijn de natuurwaarden hier al hoog. Hierbij passen kleinschalige recreatieve activiteiten. In het zuiden liggen diverse restaurants aan de rand of net buiten

Figuur 11: Open landbouwgebied in Midden boerderijen

Figuur 12: Half besloten landschap in Zuid

het park met parkeerplaatsen, die als entree voor het park functioneren. In Zuid ligt een natuurspeeltuin in het Sprokkelbos en een openlucht klaslokaal. De visie richt zich hier op: • Verder ontwikkelen voorzieningen en activiteiten • •

Uitbreiding van het park in de richting van de Lentse plas. Nader onderzoeken gebruik (reeds aangewezen) evenementen locatie bij Lentse plas.

• •

Doorontwikkeling van de Doornikse natuurakkers Versterken van de relatie tussen de historische kern Ressen en het omliggende landschap. 18/37

Kenmerk

3.3

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Verkeer en recreatieve verbindingen

Met de groeiende bevolking en verstedelijking in de omgeving van Park Lingezegen groeit ook de vraag naar recreatieve voorzieningen. Het park vormt een groene bufferzone tussen Arnhem en Nijmegen, waar verschillende recreatieve behoeftes en activiteiten van gebruikers samenkomen: nu en in de toekomst. Aanvullen parkeerplaatsen aan randen Parkeerplaatsen aan de randen van het gebied functioneren als startpunt voor wandelingen of fietstochten in het park. Het is wenselijk hierbij kleinschalige voorzieningen te realiseren, zoals een toilet, watertappunt, oplaadpunt voor elektrische fietsen en informatie. Natuurlijk moeten wandel- en fietspaden aansluiten op de parkeerplaatsen. De grotere parkeerplaatsen kunnen ingericht worden als toeristisch overstappunt (TOP). Verkeer Middengebied Er is de wens de Breedlersestraat recreant-vriendelijk in te richten. Ze blijft dan toegankelijk voor langzaam verkeer, landbouw- en bestemmingsverkeer. Op veel plaatsen kunnen wandel- en klompenpaden in de brede bermen liggen. De iets zuidelijker gelegen Kattenleger blijft een belangrijke doorgaande route. Hier liggen vrij liggende fietspaden. Ook langs de Plak en De Vergert zijn vrij liggende fietspaden wenselijk. Versterken recreatieve verbindingen vanuit stad en land Park Lingezegen zal ook in de toekomst veel worden bezocht door omwonenden.

Daarom is het belangrijk om goede verbindingen te realiseren vanuit aangrenzende stedelijke gebieden en dorpen. Sommige gebieden rondom het park zijn moeilijk te doorkruisen, bijvoorbeeld het kassengebied Figuur 13: Recreatieve verbindingen en voorzieningen. 19/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

tussen Huissen en het Landbouwland. Het uitbreiden en verbinden van routes kan het park beter bereikbaar en aantrekkelijker maken voor omwonenden. De bestaande groenstructuren in het stedelijk gebied en de dorpen kunnen worden gebruikt om verbindingen te creëren met het park. Versterken recreatieve verbinding tussen deelgebieden Goede recreatieve verbindingen tussen deelgebieden zorgen voor een betere samenhang in Park Lingezegen. Een doorgaande fietsverbinding langs de Linge, project Lingekruising, met meekoppelkansen voor water, natuur en recreatie draagt hier sterk aan bij. Uitbreiden Klompenpaden Het klompenpadennetwerk kan verder worden uitgebreid en verbonden, waardoor wandelaars meer mogelijkheden hebben om ander verkeer te vermijden en het park op een andere manier te ervaren. Schouwpaden lenen zich hier ook goed voor. Met name in het noordelijk en zuidoostelijk deel van het Landbouwland is hier behoefte aan.

Figuur 14: Berm Breedlersestraat heeft ruimte voor een vrijliggend fietspad. Dit valt dan samen met het aanwezige klompenpad

Aanvullen voorzieningen Voorzieningen dienen breed toegankelijk te zijn en aan te sluiten op verschillende doelgroepen. Ontwikkelingen van intensieve recreatie (ontspanningsmogelijkheden waaraan veel mensen tegelijk deelnemen, zoals

Op dit moment wordt het park voornamelijk gebruikt door bewoners en in mindere mate door gebruikers van buiten de regio. Dit is ook de gewenste

het evenemententerrein) zijn beperkt wenselijk binnen park Lingezegen en mogen niet in NNN-gebied liggen. Bij de groei moet de recreatiesector de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en te vernieuwen. Vooral ook in

situatie voor de toekomst. Er wordt gestreefd naar een groei van voorzieningen voor extensieve recreatie, aansluitend bij het voorkomende landschap, de natuur en de landbouw, passend bij de draagkracht van het gebied.

combinatie met een kwaliteitsverbetering aansluitend bij natuur, landschap, sport, kunst en cultuur en de geschiedenis van Park Lingezegen. Er liggen zeker ook kansen in het beter beleefbaar maken van de (cultuur)historie en het

3.4

Voorzieningen

bieden van educatieve en sportieve activiteiten.

20/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Nieuwe functie ter plaatse van Pitch & Putt Golfbaan De Pitch & Putt Golfbaan is in eigendom en beheer bij Uiterwaarde. Deze staat er nu vervallen bij. Het is wenselijk om hier een nieuwe invulling aan te geven, om zodoende bij te dragen aan een kwalitatief hoogwaardig park. Deelgebied Noord wordt veel bezocht voor recreatieve doeleinden. Wellicht kunnen concrete ideeën worden ontwikkeld voor een natuurleerpad en educatieve invulling in dit gebied, aangezien dit momenteel nog minder sterk aanwezig is in dit gedeelte van het park. Ook kan gedacht worden aan een pluktuin, omdat dit gedeelte dicht bij het stedelijk gebied ligt. Nadere afstemming hierover met Uiterwaarde en gemeente is gewenst. Aanvullen horeca en recreatieve trekkers In het kader van dagrecreatie maken bezoekers graag gebruik van horeca in combinatie met een fiets- of wandeltocht. Idealiter ligt de horeca gekoppeld aan een goede parkeerplaats aan de rand van het parkgebied, net erin of erbuiten. Bij de deelgebieden Noord en Zuid is dit ook het geval, zie de visiekaart op hoofdlijnen. Midden in het Middengebied is behoefte aan een kleinschalige vorm van horeca bijvoorbeeld in de vorm van een koffie- en theestop.

Nieuwe trekker langs Linge ter plekke van urnenmuur Nabij het kruispunt van de Linge en de A325 zien wij een kans voor een nieuwe recreatieve trekker en rustpunt, gecombineerd met de herinrichting van de urnenmuur. De urnenmuur ligt op een interessante locatie: op de vernauwing van het zandloperfiguur die Park Lingezegen vormt, vlak bij de Linge en de afslag van de A325. Iedereen die van het noorden naar het midden van Park Lingezegen wil, passeert dit punt. Echter, op dit moment wordt de urnenmuur niet gebruikt als het oorspronkelijk bedachte Idylle en pocketpark waar mensen naartoe gaan. Daarom is de Parkorganisatie op zoek naar een nieuwe functie,

Figuur 15: Urnenmuur herontwikkelen tot een recreatieve trekker

zodat deze plek alsnog aantrekkelijk wordt. Hierbij is een kleine rondwandeling wenselijk; momenteel is het pad geen doorgaande route, waardoor er weinig voorbijgangers zijn en daarmee geen sociale controle. Om deze rondwandeling te realiseren, kan de muur vanaf de zuidzijde worden ontsloten. Bij de entree aan de noordzijde kan een parkeerplaats en rustpunt worden ingericht die zowel voor auto’s als fietsers goed bereikbaar is. Nieuwe trekker ten oosten van Bemmel Ook ten oosten van Bemmel zou horeca en een nieuwe recreatieve trekker de gebruikswaarde van het park kunnen verhogen. Denk hierbij aan nieuwe voorzieningen, voor verschillende doelgroepen, die een ontmoetingsplek vormen en aansluiten bij uiteenlopende behoeften, doelen, belevingen en functies.

21/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Aanvullen bijzondere punten om naartoe te lopen Om het wandelen nog aantrekkelijker te maken is het wenselijk meer bijzondere punten te ontwikkelen om naar toe te lopen. Dit kan bijvoorbeeld bestaan uit een uitkijkpunt, kunstobject, natuur- en of landschapskunst, kleine attractie bij een boer of bedrijf, bankje (bewust in de zon of schaduw), informatiepunt, folly (bouwwerk zonder functie), etc. Faciliteren sport en beweging Naast wandelaars en fietsers, maken ook veel hardlopers, wielrenners en andere sporters gebruik van Park Lingezegen. Echter, het huidige aanbod aan sport- en intensieve beweegmogelijkheden is vooral geconcentreerd in Noord. Dit deel biedt de meeste voorzieningen voor intensieve beweging, zoals de outdoor fitness, skatepark, sportvelden en mogelijkheden voor watersporten zoals suppen en kanoën. Natuurlijk bieden de wandel- en fietspaden door het gehele park gelegenheid om te sporten. Een uitbreiding hiervan zal ook sporters ten goede komen. Het is waardevol sportvoorzieningen verder te spreiden, zodat het gehele park mogelijkheden biedt voor diverse vormen van intensieve beweging.

Figuur 16: Brug de Hoge Noot is een eyecatcher. Het zou nog aantrekkelijker zijn als boven Iets speciaals is, bijvoorbeeld informatie over waar je op uitkijkt

Zoneren bezoekersstromen In de toekomst zal er aandacht zijn om bezoekersstromen te zoneren, zodat zij zo min mogelijk last van elkaar hebben en er zo goed mogelijk in de behoefte van de verschillende bezoekersstromen voorzien wordt.

22/37

Kenmerk

3.5

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Parkorganisatie; uitloopgebied

verder

ontwikkelen

groen

Als gastheer en toezichthouder dient de Parkorganisatie goede afspraken te maken over het hondenbeleid met de gemeenten.

Strategie & Doorontwikkeling

Communicatie

Voor de ontwikkeling van nieuwe recreatieve voorzieningen welke de Parkorganisatie zelf kan ontwikkelen, zoals de parkentrees en nieuwe recreatieve verbindingen, is de afdeling doorontwikkeling aan zet voor de

Regelmatige afstemming met andere partijen die grondeigenaar zijn (zoals Uiterwaarde en het Waterschap) of beheerder (zoals Staatsbosbeheer) of met overheden zoals Provincie, GMR en Rijk of ondernemers is van belang om de

uitwerking en realisatie. Voor de voorzieningen waar de Parkorganisatie andere partijen nodig heeft, kan zij een stimulerende en faciliterende rol innemen om de visie te realiseren.

kwaliteit van Park Lingezegen te waarborgen, activiteiten op elkaar af te stemmen en nieuwe ontwikkelingen in overleg te bepalen.

Beheer & Onderhoud – fysiek Voor het toekomstig beheer is er op de volgende punten aandacht nodig. • • •

Beheer en onderhoud voor in stand houding van de basisuitrusting, zowel groene onderdelen als verharding en parkmeubilair. Behoefte aan meer variatie in beheer ten behoeve van de beleving. Niet alles hoeft helemaal strak te zijn. Behoefte aan meer ecologisch beheer; extensief en gefaseerd zodat er schuilruimte blijft voor aanwezige dieren.

Beheer & Onderhoud – sociaal Het sociaal beheer vormt een belangrijke schakel in het levendig en beleefbaar houden van Park Lingezegen. Daarbij gaat het om zowel het optreden als gastheer van het park als het houden van toezicht. Iedereen moet zich welkom en veilig voelen in Park Lingezegen en daar draagt het sociaal beheer een belangrijke bijdrage aan. Ook educatie valt onder sociaal beheer. De Parkorganisatie kan met inzet van het netwerk educatie faciliteren.

23/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

4 Inclusief en actief verbonden met de omgeving Dit hoofdstuk behandelt de tweede doelstelling van de Parkorganisatie: ‘inclusief en actief verbonden met de omgeving’. In de eerste paragraaf zijn de subdoelstellingen kort benoemd, waarna deze in de daaropvolgende paragrafen nader zijn toegelicht.

4.1

Subdoelstellingen

Doelgroepen: • Met name inzetten op lokale bezoekers uit de regio • Faciliteren van initiatieven voor kinderen en jeugd Betrokkenheid: • Stimuleren betrokkenheid met kunst en cultuur • Faciliteren groei van evenementen in De Park • • •

Nader verkennen bezoekerscentrum Nader verkennen evenementenlocatie in zuidelijk deel Faciliteren Culturele activiteiten en kunstroutes

• • •

Jaarrond programma van evenementen en activiteiten Stimuleren betrokkenheid via geschiedenis en erfgoed Versterken informatie over de Tweede Wereldoorlog

•

Stimuleren van betrokkenheid via voedsel en landbouw Figuur 17: Betrokkenheid van bewoners bij het voorbereiden en oogsten van voedsel

24/37

Kenmerk

4.2

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Doelgroepen

De term inclusief beoogt dat het park voor iedereen is en voor iedereen iets te bieden heeft. Met verbondenheid wordt bedoeld dat mensen ook een sterke betrokkenheid voelen bij het park. Bijvoorbeeld doordat zij hier wekelijks voedsel oogsten of een activiteit aanbieden, zoals een fietstocht met uitleg over de geschiedenis die zich in het park heeft afgespeeld. Met name inzetten op lokale bezoekers uit de regio Het gebruik van het park is voor alle inwoners, maar vooral voor de bewoners uit de regio. De ruimte is schaars, daarom is het van belang een goede balans te zoeken tussen de recreatieve voorzieningen, de natuur en de ruimte. Enkele voorzieningen kennen een grotere doelgroep zoals het evenemententerrein en een mogelijk nieuw bezoekerscentrum. Terughoudendheid met nieuwe (recreatieve) initiatieven is geboden om de ruimtelijke kwaliteit van het landschap en de natuur te behouden. Figuur 18: Evenemententerrein in De Park vanuit de lucht

Stimuleren van initiatieven voor kinderen en jeugd De jeugd vormt een specifieke doelgroep, waar meer op in wordt gespeeld om deze te betrekken bij het park. Ook wordt ingezet op activiteiten voor families met kinderen, zodat kinderen van jongs af aan betrokken worden bij het leren over de natuur en voedselproductie.

4.3

Betrokkenheid

Gebruikers van het park worden ook betrokken door activiteiten. Het park biedt veel variatie aan ruimten waarin deze activiteiten plaats kunnen vinden. Stimuleren betrokkenheid met kunst en cultuur Kunst en cultuur zijn bij uitstek thema’s die mensen in mentaal opzicht verbinden met een plek. Kunst laat mensen genieten van iets moois of

betekenisvols. Cultuur gaat over wat de mens tot stand heeft gebracht. Cultuur en natuur zijn nauw verweven. Kunst en cultuur, verwijzen naar menselijke activiteit en de symbolen die deze activiteit betekenis geven met behulp van vaardigheid en verbeelding. De landschappelijke verscheidenheid van Park Lingezegen biedt ruimte en aanleiding voor verschillende activiteiten die passen bij de schaal en maat van de omgeving. Faciliteren groei van evenementen in De Park Het evenemententerrein in De Park kan ruimte bieden aan relatief grote evenementen. Hiermee kunnen inkomsten gegenereerd worden, die nodig zijn om de doelstellingen van het Park te blijven verwezenlijken. De omvang dient afgestemd te zijn op de inpassing in de omgeving, de nodige aanvullende 25/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

voorzieningen en de benodigde parkeerruimte. Deze evenementen zullen organisch kunnen groeien om ervaring op te doen met de organisatie en draagvlak in de omgeving. Met het uitgangspunt dat het park voor iedereen is, kan de doelgroep en de aard van de evenementen breed zijn. De evenementen mogen niet ten koste gaan van de landschappelijke kwaliteit en de natuurwaarden van het park, zoals verwoord in gemeentelijk beleid. Indien het faciliteren van evenementen succesvol blijkt te zijn, kunnen bepaalde faciliteiten permanent worden aangelegd, zoals stroom, water, toiletvoorzieningen, een ruimte voor de organisatie en EHBO en een overdekte groepsruimte. Nader verkennen bezoekerscentrum Een bezoekerscentrum in Park Lingezegen kan verder bijdragen aan de identiteit van het park. Tevens biedt een bezoekerscentrum het startpunt voor educatie over verschillende thema’s die in het park spelen. Indien er vaste voorzieningen komen voor het evenemententerrein lijkt het logisch dit met elkaar te combineren in één gebouw. Hiervan dient de haalbaarheid nader onderzocht te worden. Nader verkennen evenementenlocatie in zuidelijk deel De omgeving van de Pathé cinema bij de Lentse plas is reeds door de gemeente Nijmegen aangewezen als evenementenlocatie, maar nog niet als zodanig in gebruik.

Een uitbreiding van het park in deze richting is wenselijk om de samenhang tussen de groene en blauwe gebieden aan deze zijde te vergroten. De Parkorganisatie kan onderzoeken of zij een rol kan spelen bij het in gebruik nemen van dit evenemententerrein.

Faciliteren culturele activiteiten en kunstroutes Culturele activiteiten en kunstroutes kunnen plaats vinden en aansluiten bij de aanwezige landschappelijke variatie binnen het parkgebied. Juist door een andere blik of invalshoek kunnen gebruikers van het park op een nieuwe manier het landschap en de natuur beleven of geconfronteerd worden met een interessant onderwerp. In park Lingezegen wordt ruimte geboden aan kunstwerken, kunstroutes, tentoonstellingen, uitvoeringen en culturele activiteiten van diverse aard, passend in de omgeving, zonder de ruimtelijke kwaliteit geweld aan te doen, en deze positief te gebruiken en te belichten. Hieronder past ook een meerdaags cultureel festival. Oude Moestuin en landgoed Doornik In het noordelijk deel biedt de Oude Moestuin een goede ruimte voor kunst & cultuur. In het zuidelijk deel heeft Landgoed Doornik de ambitie een pleisterplaats te worden voor kunst en cultuur. Dit landgoed biedt een goede entourage voor kleinschalige evenementen en culturele activiteiten. Jaarrond programma van evenementen en activiteiten De Parkorganisatie streeft naar een programmering waarbij er een jaarrond programma ontstaat van evenementen en activiteiten.

Stimuleren betrokkenheid via geschiedenis en erfgoed Park Lingezegen kent een rijke historie met diverse (cultuur-) historische waarden die verwijzen naar de verschillende tijdlagen, zoals af te lezen is uit vondsten uit de late ijzertijd en bronstijd, de Romeinse tijd met als kenmerk de Limes als noordelijke grens, de Middeleeuwen met oude kastelen (de Perck), oude heerlijkheden zoals Doornik en Ressen, De Liberation Route en de periode van de Tweede Wereldoorlog waarbij er veel gevochten is in dit gebied. 26/37

Kenmerk

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Versterken informatie over de Tweede Wereldoorlog In het park is veel informatie over de Tweede Wereldoorlog te vinden. Aandachtspunt hierbij is dat de informatie vaak moeilijk te begrijpen is en nog beter overgebracht kan worden. Daarnaast zou een focuspunt, bijvoorbeeld een openluchttentoonstelling met een eenvoudige beeldende uitleg of een museum helpen om de geschiedenis beter te begrijpen. Met activiteiten en evenementen kunnen onderdelen van de historie en het erfgoed in het gebied tijdelijk belicht worden. Stimuleren van betrokkenheid via voedsel en landbouw Daarnaast biedt het thema Voedsel & Landbouw ook mogelijkheden om mensen bij het park te betrekken, door bij te dragen aan het onderhouden of het oogsten van voedsel of aan het onderhoud van natuur en

Figuur 19: Diverse objecten in het gebied verwijzen naar de tweede Wereldoorlog

landschapselementen of door educatieve activiteiten te verzorgen. Initiatieven als pluktuinen richten zich momenteel vaak op een relatief selecte doelgroep. Om de toegankelijkheid te vergroten, kan de Parkorganisatie gebruikmaken van geschikte communicatiemiddelen. Denk hierbij aan de Plukkaart van de gemeente Arnhem. Deze kaart biedt een laagdrempelige manier om een breder publiek aan te spreken.

27/37

Kenmerk

4.4

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Parkorganisatie: inclusief en actief verbonden met de omgeving

Strategie & Doorontwikkeling De aanleg van vaste voorzieningen voor evenementen in De Park en de ontwikkeling van een bezoekerscentrum dienen op haalbaarheid nader uitgewerkt en onderzocht te worden. Gebruik & Beleving De afdeling dient de ontwikkeling en groei van activiteiten en evenementen op te pakken en nader uit te werken, binnen de boven beschreven visie en uitgangspunten. Samenwerking met lokale en regionale organisaties is van belang. De afdeling heeft hierbij een faciliterende rol. Beheer en onderhoud – fysiek In het beheer van het park wordt samengewerkt met lokale en regionale partijen. Dit vergroot de verbondenheid met lokale partners en draagt ook bij aan duurzaamheid. Communicatie Communicatie over activiteiten vindt via diverse media plaats, zoals de website, sociale media, flyers en innovatieve communicatiemiddelen. Regelmatige zal afstemming nodig zijn met bijvoorbeeld een regionaal bureau voor toerisme over de planning en afstemming van diverse activiteiten binnen de regio.

28/37

Toekomstvisie Park Lingezegen – derde concept

Kenmerk

5 In goede balans met natuur, bodem en water Dit hoofdstuk geeft uitwerking aan de derde doelstelling van de Parkorganisatie: ‘in goede balans met natuur, bodem en water’. In de eerste paragraaf zijn de subdoelstellingen kort benoemd, waarna deze in de daaropvolgende paragrafen nader zijn toegelicht.

5.1

Subdoelstellingen

Natuur en landschap: • • •

Rekening houden met de ontstane natuurwaarden Realiseren van natuurverbindingszones voor de biodiversiteit Vergroten biodiversiteit Middengebied met landschapselementen

• • •

Stimuleren van het gebruik van subsidieregelingen Aaneensluiten van de verschillende delen van het park Behouden van de landschappelijke diversiteit

•

Behouden van zichtlijnen in het Middengebied

Voedsel en landbouw: • •

Stimuleren verduurzamen landbouw, zoals verminderen van bestrijdingsmiddelen Ondersteunen duurzaam produceren voor lokaal gebruik