25-06-03.02, Jaarstukken 2023 versie definitief

We hebben in 2023 daarom (tijdelijk) extra zorg en ondersteuning ingezet via het Corona Steunpakket en de rijksmiddelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO).

28

Vanuit het Sociaal Team Overbetuwe (STO) zetten we in op een integrale dienstverlening. Dit doen we om onze wettelijke taken effectief, integraal en efficiënt uit te voeren. En om onze ambitie van een sterke sociale basis en een inclusieve samenleving te bereiken. Daarbij streven we naar een begrijpelijke, inclusieve, betrouwbare en transparante dienstverlening en het vergroten van ons professioneel handelen. In 2023 hebben we extern advies gevraagd over de (optimale) inrichting van de dienstverlening van het sociaal domein. Dit advies betreft in ieder geval de volgende onderdelen: toegang tot en toegankelijkheid van de dienstverlening; kwaliteit van de dienstverlening (inclusief ICT en communicatie); juridisch kader; financieel kader; kwaliteit en kwantiteit personele inzet; positionering dienstverlening sociaal domein ten opzichte van de gemeentelijke organisatie, samenwerking met de partners in het huidige STO, mandaat en governance, sturing en monitoring. Afhankelijk van het te ontvangen advies, zal op basis van wenselijkheid en haalbaarheid een besluit worden genomen over implementatie in 2024.

Wat heeft het programma Inclusieve en participatiesamenleving gekost? Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie. Lasten

7.469

6.738

731

Baten

-2.766

-2.605

-161

Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie.

4.703

4.132

570

Lasten

4.047

3.731

315

Baten

-40

-381

341

4.007

3.350

657

Lasten

3.584

3.549

35

Baten

-70

-53

-17

3.514

3.496

18

Lasten

4.428

4.442

-14

Baten

-271

-269

-3

Totaal 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)

4.156

4.173

-17

Lasten

3.061

3.116

-54

Totaal 6.71b Begeleiding (WMO)

3.061

3.116

-54

Lasten

539

608

-69

Totaal 6.71c Dagbesteding (WMO)

539

608

-69

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

Totaal 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO).

Totaal 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO). 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)

6.71b Begeleiding (WMO)

6.71c Dagbesteding (WMO)

29

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

6.71d Overige maatw. arrangementen (WMO) Lasten

33

33

0

Totaal 6.71d Overige maatw. arrangementen (WMO)

33

33

0

Lasten

3.438

3.367

71

Totaal 6.72a Jeugdhulp begeleiding

3.438

3.367

71

Lasten

3.845

4.341

-496

Totaal 6.72b Jeugdhulp behandeling

3.845

4.341

-496

Lasten

1.153

669

484

Totaal 6.72c Jeugdhulp dagbesteding

1.153

669

484

Lasten

92

92

0

Totaal 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig

92

92

0

Lasten

398

402

-4

Totaal 6.73a Pleegzorg

398

402

-4

Lasten

1.028

1.015

13

Baten

0

-7

7

1.028

1.008

20

Lasten

1.838

2.023

-185

Totaal 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig

1.838

2.023

-185

Lasten

3.007

2.914

93

Totaal 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verbl.

3.007

2.914

93

Lasten

450

381

69

Totaal 6.74b Jeugdhulp crisisLTAGGZ-verblijf

450

381

69

Lasten

371

313

58

Totaal 6.74c Gesloten plaatsing

371

313

58

6.72a Jeugdhulp begeleiding

6.72b Jeugdhulp behandeling

6.72c Jeugdhulp dagbesteding

6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig

6.73a Pleegzorg

6.73b Gezinsgericht

Totaal 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig

6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verbl.

6.74b Jeugdhulp crisisLTAGGZ-verblijf

6.74c Gesloten plaatsing

6.81a Beschermd wonen (WMO) Lasten

47

48

-1

Baten

-478

-558

80

Totaal 6.81a Beschermd wonen (WMO)

-431

-510

79

Lasten

83

80

3

Totaal 6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO)

83

80

3

6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO)

30

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

6.82a Jeugdbescherming Lasten

709

690

19

Baten

0

-24

24

709

666

43

148

137

11

Totaal 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering Lasten Totaal 6.82b Jeugdreclassering Gerealiseerd resultaat

148

137

11

36.142

34.790

1.352

Toelichting op afwijking groter dan € 100.000. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Voordelen

Nadelen

I/S

- Gebiedsgericht werken: De versterking van de samenwerking tussen opbouwwerk en dorpscontactpersonen is in 2023 later van start gegaan dan gepland.

40

I

- Participatiecultuur: Om tot een veranderaanpak te komen is geïnventariseerd wat er per team nodig is en is aangesloten bij de organisatievisie en kernwaarden. Het effectief en efficiënt inzetten van leerinterventies kost tijd waardoor er een deel van het budget overbleef.

37

I

- Het overschot op inburgering van € 150.000 voor maatschappelijke begeleiding en € 90.000 van de taakmutatie inburgering 2022-2024 worden bestemd om in te zetten in 2024. Hiervan dekken we € 95.000 uit de algemene reserve. Daardoor valt dit deel van het voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op het taakveld "mutatie reserves".

240

I

- De normvergoeding uitvoeringskosten leefgelden is hoger dan de gerealiseerde kosten voor de uitvoering.

100

I

- We hebben de uitgaven voor procesbegeleiding ggz cliënten incidenteel weten onder te brengen in de SPUK IZA (Integraal Zorgakkoord). Bij het opstellen van de tweede bestuursrapportage was nog niet bekend dat er binnen deze regionale middelen ruimte was om deze kosten hieruit de financieren.

20

I

Aangezien een aantal eenmalige budgetten nog niet volledig is besteed in 2023 ontstaat er een voordeel op dit taakveld van € 105.000. Deze budgetten dekken we uit de algemene reserve. Daardoor valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op het taakveld "mutatie reserves". Het gaat om de volgende budgetten: - Opvang economische daklozen en spoedzoekers à € 50.000: Wegens de Oekraïne crisis en personele capaciteit, kon dit in 2023 niet gerealiseerd worden en is dit initiatief doorgeschoven naar 2024. - GGZ in de wijk à € 55.000

105

I

Saldo diverse overige voor- en nadelen.

28

Totaal

570

0

Voordelen

Nadelen

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

I

I/S

- We hebben een deel van de uitgaven voor het interventieteam en de praktijkondersteuners jeugd incidenteel weten onder te brengen in de SPUK IZA (Integraal Zorgakkoord). Bij het opstellen van de tweede bestuursrapportage was nog niet bekend dat er binnen deze regionale middelen ruimte was om deze kosten hieruit de financieren.

257

I

- Uitvoeren programma inrichting STO: Er is budget overgebleven omdat er uitgaven begroot waren voor de aanbesteding en implementatie van een mogelijk nieuw applicatielandschap in het sociaal domein. Deze aanbesteding is echter uitgesteld, waardoor de kosten niet in 2023 zijn gevallen maar in 2025/2026 zullen vallen.

180

I

31

- Monitor SD: Het sociaal domein heeft in 2023 het beheer en de verdere ontwikkeling van de monitor in eigen huis ondergebracht. Hierdoor hebben we een stuk minder kosten gehad voor het beheer van de monitor die nog door een externe partij uitgevoerd werd. Ook hebben we vanzelfsprekend geen ontwikkelkosten meer gehad bij deze partij in 2023.

70

I

-- Het voordelige resultaat 2023 op de MGR SD Module Inkoop.

42

I

- Een deel van het eenmalige budget voor uitvoering van het STO is in 2023 niet nodig gebleken, dit betreft budget voor o.a. een opleidingstraject en communicatie.

64

I

13

I

31

I

- Aangezien een aantal eenmalige budgetten nog niet volledig is besteed in 2023 ontstaat er een voordeel op dit taakveld van € 13.000. Deze budgetten dekken we uit de algemene reserve. Daardoor valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op het taakveld "mutatie reserves". Het gaat om de volgende budgetten: POK middelen: onafhankelijke cliëntondersteuning à € 13.000 Saldo diverse overige voor- en nadelen. Totaal

Jeugd 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding Het nadeel bij Jeugdhulp behandeling is ontstaan omdat de kosten van 1 specifiek product onterecht zijn begroot en geboekt op jeugdhulpdagbesteding. Eind 2023 zijn deze kosten gecorrigeerd, maar de begroting kon hierop niet meer aangepast worden. Per saldo is het nadeel op behandeling en dagbesteding € 11.000.

657

0

Voordelen

Nadelen

I/S

496

I I

185

I

484

6.73c Jeugdhulp met verblijf overig Bij Jeugdhulp met verblijf overig is er meer uitgegeven dan begroot. Bij het de tweede bestuursrapportage 2023 werd uitgegaan van een stabiel bestand. In de praktijk zijn de aantallen licht gestegen. De zorg die binnen dit taakveld wordt ingezet betreft specialistische en dure zorg. Om deze reden betekent een lichte stijging in de aantallen een overschrijding. 484

Totaal

681

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) - BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) - Veilig Thuis - Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM/GGD)

Beleidsindicatoren Indicator *

2019 2020 2021 2022 2023

Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement: aantal per 10.000 inwoners

450,0 480,0 490,0 530,0

Jongeren met jeugdhulp: % van alle jongeren tot 18 jaar

14,5 12,4 13,0 12,8 11,9

11,1 CBS - Jeugd

Jongeren met jeugdreclassering: % van alle jongeren tot 18 jaar

0,4

0,4

0,4

0,2

0,2

0,3 CBS - Jeugd

Jongeren met jeugdbescherming: % van alle jongeren tot 18 jaar

1,2

1,2

1,3

1,0

0,9

1,0 CBS - Jeugd

*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl maart 2024, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar

32

-

NL (meest Bron actuele) 710,0 CBS - Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein WMO

PROGRAMMA 5. WERKENDE EN LERENDE SAMENLEVING Toelichting Inwoners die zonder werk dreigen te raken ondersteunen we om hen van werk naar werk te begeleiden. Soms is daar een inzet van een opleiding bij nodig. Op die manier ondersteunen we ook de ook de lokale economie in hun zoektocht naar personeel. Samen met de bibliotheken zorgen we ervoor dat informatie snel en gemakkelijk toegankelijk is voor onze inwoners. Met onze cultuurvisie zorgen we ervoor dat we de lokale culturele voorzieningen laagdrempelig maken en houden en deze “beleefbaar” maken.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Cultuurvisie 2022- 2025 ‘Op waarde geschat’. Overbetuwe Werkt! Visie op re-integratie. Strategisch meerjaren huisvestingsplan onderwijs (SHP) Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe. 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe’ Visie op Vastgoed 2018 Visie op bibliotheekfuncties Overbetuwe 2016 Erfgoedplan Overbetuwe 2004 Regionaal/landelijk: Participatiewet Wet Inburgering Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), gewijzigd per 1 januari 2021. Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv)

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Werkende en lerende samenleving 5.1 Participatiewet (re-integratie en participatie) We hebben meer inwoners kunnen begeleiden naar vrijwilligerswerk of maatschappelijke participatie. Daarnaast blijven we onverminderd inzetten om iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van werk of participatie een passend traject te bieden. Op die manier geven we invulling aan de doelstellingen die we hebben geformuleerd in onze visie op re-integratie Overbetuwe Werkt. Door de inzet van het Werkcentrum zorgen we ervoor dat inwoners met hoge baankansen aan het werk geholpen worden. Door een goede samenwerking met onze accountmanagers economie worden inwoners van werk naar werk begeleid zonder dat ze een beroep hoeven doen op een uitkering. Onderdeel van onze integrale aanpak is ook een extra inzet op inwoners met een erg grote afstand tot de arbeidsmarkt. Door de inzet van een jobhunter hebben we er extra op ingezet dat meer jongeren van het VSO (voorgezet speciaal onderwijs) en het praktijkonderwijs aan het werk gaan in een passende werkomgeving en niet van een uitkering gebruik hoeven maken. Door gerichte ondersteuning vanuit de accountmanager bedrijven ondersteunen we het MKB. Op die manier hebben we inzicht in de lokale economie en bieden we ondersteuning bij de bedrijfsvoering.

Met name door de instroom van inwoners met de indicatie banenafspraak en statushouders is het totaalbestand gestegen. 5.2 Participatiewet (inkomen) We hebben, vooruitlopend op de landelijke herziening van de Participatiewet, enkele wijzigingen al toepast, zoals de wijziging van de kostendelersnorm, de inzet van een jobcoach en -hunter, en de intensivering van het gebruik van loonkostensubsidie. Het Uitvoeringsplan Bijstand op Maat hebben we niet gerealiseerd in 2023. We hebben besloten om te wachten op de voorgenomen herziening van de Participatiewet ("Participatiewet in Balans"), 33

waarvan de beoogde datum van inwerkingtreding al meerdere malen door het Rijk is uitgesteld en nu is vastgesteld op 1 januari 2025. We verwachten dat met de landelijke herziening van de Participatiewet bijstand op maat landelijk (deels of volledig) wordt geregeld. Hier sluiten wij dan op aan. 5.3 Onderwijshuisvesting Het onderzoek naar de relatie tussen de (huur-)opbrengsten en de bijbehorende uitgaven is niet uitgevoerd. Dit met als reden dat de schoolbesturen juridisch eigenaar van de schoolgebouwen zijn en zelf verantwoordelijk zijn voor het verhuren van ruimtes en de bijbehorende prijzen. De brede scholen zijn hier een uitzondering op. Deze scholen zijn eigendom van de gemeente. De huren voor de brede scholen zijn marktconform en dus kostendekkend.

5.4 Onderwijs en zorg Met de NPO middelen is het project “de sociale ontwikkeling van jongeren in Overbetuwe na Corona opgezet. Dit NPO project sluit aan bij de in ons beleidsplan Sociaal Domein 2022 - 2025 vastgestelde ambitie van een sterke sociale basis waarin inwoners (m.n. jeugd) de mogelijkheden hebben zichzelf te ontwikkelen. Het project betrof een gezamenlijke inzet van Santé Partners, Forte Welzijn en MEE Plus op de NPO-onderdelen jongeren werk, schoolmaatschappelijk werk en initiatieven netwerkpartners. De evaluatie laat een positief beeld zien van de resultaten. Het onderwijskansenbeleidstraject is met de middelen uit het onderwijsachterstandenbeleid, van het Rijk, gestart. Ter versterking van het beleidstraject werken wij nauw samen met Sardes aan het ontwikkelen van het onderwijskansen-beleid. In 2023 hebben wij de huidige situatie rondom voorvroegschoolse educatie in kaart gebracht met de VVE-monitor. Om tot een samenwerkingsagenda te komen met het onderwijs en de kinderopvang zijn wij een ondersteunings-traject gestart met Oberon. Onderwijs en de kinderopvang zijn toegerust met kennis en vaardigheden op het gebied van nieuwkomers. In 2023 zijn trainingen verzorgd door Stichting Pas rondom het leren van een taal, traumasensitief lesgeven en aandacht voor culturele communicatie.

5.5 Kunst, cultuur en erfgoed Binnen de actieve cultuurvisie 2022-2025 ‘Op Waarde Geschat’ hebben we ons ook in 2023 gericht op het versterken van de culturele infrastructuur en de verbinding tussen onze inwoners. Dit hebben we gedaan door o.a. cultuureducatie op scholen (Cultuurmenu PO & Méér Muziek in de Klas), het ondersteunen van vele kunst- en cultuuractiviteiten met cultureel-maatschappelijk doel, het onderhouden en restaureren van onze openbare kunstwerken en het jaarlijkse Romeinenfestival. Wat heeft het programma Werkende en lerende samenleving gekost? Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

4.2 Onderwijshuisvesting. Lasten Baten Totaal 4.2 Onderwijshuisvesting.

3.868

3.680

188

-9

0

-9

3.858

3.680

178

3.967

3.776

192

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken. Lasten Baten

-460

-446

-13

Totaal 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken.

3.507

3.329

178

34

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

5.3 Cultuurpresent.-productie en partic Lasten

519

396

123

Baten

0

3

-3

519

399

120

227

214

13

Totaal 5.3 Cultuurpresent.-productie en partic 5.5 Cultureel erfgoed. Lasten Baten Totaal 5.5 Cultureel erfgoed.

0

-18

18

227

196

31

1.065

1.108

-43

5.6 Media. Lasten Baten

-71

-75

4

Totaal 5.6 Media.

994

1.033

-40

Lasten

16.831

15.066

1.764

Baten

-11.221

-11.074

-147

5.610

3.993

1.617

Lasten

3.944

3.705

239

Totaal 6.4 WSW en beschut werk

3.944

3.705

239

Lasten

2.034

1.946

88

Baten

-164

-319

154

6.3 Inkomensregelingen.

Totaal 6.3 Inkomensregelingen. 6.4 WSW en beschut werk

6.5 Arbeidsparticipatie.

Totaal 6.5 Arbeidsparticipatie.

1.870

1.628

242

Gerealiseerd resultaat

20.529

17.963

2.566

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. 4.2 Onderwijshuisvesting.

Voordelen

Nadelen

I/S

- Vertraging in de uitgaven voor de bouwbegeleiding bij diverse scholen heeft geleid tot een voordeel van € 175.000. Aangezien deze kosten gedekt worden uit de Algemene Reserve wordt er op het taakveld "mutaties reserves" een lagere onttrekking aan deze reserve verantwoord.

175

I

- In december 2023 is door de raad een eenmalig budget van € 150.000 beschikbaar gesteld voor uitgaven ten behoeve van de plaatsing van noodlokalen voor het Lyceum Elst. Dit budget is in 2023 nog niet ingezet.

150

I

- Nabetaling van uitgaven 2022 voor tijdelijke onderwijshuisvesting aan Nijverheidsweg in Elst en de pacht voor de grond van de noodlokalen Lyceum Elst.

159

Saldo diverse overige voor- en nadelen

12

Totaal

337

I

I 159

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken. - Door onderbesteding in de uitgaven van de diverse sporthallen (bijvoorbeeld geen afschrijving restant boekwaarde De Wanmolen) en gymlokalen is er sprake van lagere uitgaven voor bewegingsonderwijs.

139

I

-Het resultaat 2023 van de MGR module onderwijs

21

I

35

Saldo diverse overige voor- en nadelen

18

Totaal

178

0

Voordelen

Nadelen

5.3 Cultuurpresent.-productie en partic

I

I/S

- Enkele projecten die ten laste van het budget voor kunst komen zijn verschoven naar 2024 i.v.m. personele wisselingen

53

I

- Het budget voor het onderhoudsplan en achterstallig onderhoud van kunstwerken is dit jaar niet volledig benut. Dit budget dekken we uit de algemene reserve. Daardoor valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op het taakveld "mutatie reserves". De kosten worden nu verdeeld over meerdere jaren, waardoor er één keer een minder groot bedrag nodig is en we de kosten kunnen dekken uit het reguliere kunstbudget.

79

I

Saldo diverse overige voor- en nadelen Totaal

6.3 Inkomensregelingen

12 132

12

Voordelen

Nadelen

I

I/S

- Uitkeringen algemene bijstand. Het definitieve BUIG-budget 2023 is € 75.000 hoger dan begroot, dit is in oktober 2023 definitief vastgesteld. Het aan uitkeringen betaalde bedrag is lager dan in de zomer voorzien , dit is een voordeel van € 0,2 miljoen. Op de krediethypotheken is een aflossing ontvangen € 62.000.

387

I

- Eenmalige energietoeslag lage inkomens 2023. In verband met wetgeving is de regeling energietoeslag 2023 pas eind 2023 ingegaan. Van de ontvangen energietoeslag 2023 uit de decembercirculaire 2023 van € 1.661.124 is € 1.203.130 uitgegeven in 2023. € 457.994 kan overgeheveld worden naar 2024. Voor Raadsbesluit ophoging 120% - 130% energietoeslag 2023 is € 750.000 beschikbaar gesteld. In 2023 zijn 3 toeslagen aan deze groep betaald en daarbij komen de uitvoeringskosten. Voor 2023 kan € 4.222 onttrokken worden. Resteert een overschot op de AR van € 745.778. We hebben in 2023 € 2,3 miljoen beschikbaar voor de energietoeslag, in 2023 is € 1,2 miljoen uitgekeerd. In 2024 is de verwachting dat we de resterende € 1,1 miljoen gaan uitkeren. De ontvangen compensatie als gevolg van de verdeelherstel-actie energietoeslag 2022 van € 151.588 is een baat voor 2023.

1.356

I

- De voorziening Debiteuren is opgehoogd op basis van de openstaande posten.

83

I

- Bij de beschikkingen bijzondere bijstand is een sterk stijgende lijn te zien. De ombuiging van € 75.000 is voor 2023 teruggedraaid en vanuit de meicirculaire 2023 is € 80.000 toegevoegd. De kosten voor inrichting/huisraad zijn in 2023 toegenomen met € 94.000.

89

I

Saldo diverse overige voor- en nadelen Totaal

6.4 WSW en beschut werk

46

I

1.789

172

Voordelen

Nadelen

I/S

- Het resultaat 2023 van Scalabor

58

I

- Het resultaat 2023 van de MGR WgSW

167

I

- Saldo diverse overige voor- en nadelen

14

I

Totaal

239

36

0

6.5 Arbeidsparticipatie.

Voordelen

Nadelen

I/S

- We hebben de uitgaven voor de participatiemedewerkers in de Huiskamer van Heteren incidenteel weten onder te brengen in de SPUK IZA (Integraal Zorgakkoord). Bij het opstellen dat de tweede bestuursrapportage was nog niet bekend dat er binnen deze regionale middelen ruimte was om deze kosten hieruit de financieren. Dit voordeel valt gedeeltelijk weg (€ 47.000) tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op het taakveld "mutatie reserves".

154

I

- Het resultaat 2023 van de MGR WSP

28

I

Aangezien een aantal eenmalige budgetten nog niet volledig is besteed in 2023 ontstaat er een voordeel op dit taakveld van € 63.000. Deze budgetten dekken we uit de algemene reserve. Daardoor valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op het taakveld "mutatie reserves". Het gaat om de volgende budgetten: - Jobhunter à € 25.000 - Onderzoek afstand tot de arbeidsmarkt à € 23.000 - Breed offensief à € 15.000

63

I

3

I

Saldo diverse overige voor- en nadelen 245

Totaal

3

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) - BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN)

Beleidsindicatoren Indicator *

2019 2020 2021 2022 2023

NL (meest Bron actuele)

% Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)

1,4

1,5

1,6

1,7

-

Absoluut verzuim: aantal per 1.000 leerlingen

-

2,3

1,0

-

-

2,4 DUO/Ingrado 4,2 DUO/Ingrado

Relatief verzuim: aantal per 1.000 leerlingen

21,0 25,0 24,0 27,0

-

24,0 DUO/Ingrado

% Jongeren met delict voor de rechter

1,0

1,0

1,0

1,0

-

1,0 CBS - Jeugdmonitor

% Kinderen in uitkeringsgezin

3,0

3,0

3,0

3,0

-

6,0 CBS - Jeugdmonitor

% Jeugdwerkloosheid

2,0

2,0

1,0

1,0

-

1,0 CBS - Jeugdmonitor

% Netto arbeidsparticipatie

72,6 72,9 72,9 75,0

-

73,1 CBS Arbeidsdeelname

Bijstandsuitkeringen: aantal per 10.000 inwoners

210,2 236,9 222,8 188,5 183,8

344,8 CBS - Re- integratie

Aantal re-integratievoorzieningen: aantal per 10.000 inwoners 15- 258,9 267,2 276,3 277,2 157,4 64 jaar

191,5 CBS - Re- integratie

*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl maart 2024, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar

37

PROGRAMMA 6. INFORMATIE EN KENNISSAMENLEVING Toelichting Onze inwoners verwachten steeds meer digitale dienstverlening die op elkaar is afgestemd. Deze dienstverlening moet begrijpelijk en transparant zijn, en we moeten als gemeente makkelijk bereikbaar en aanspreekbaar zijn. We zijn aan de slag gegaan om de toegang tot diensten en producten te verbeteren en werken ook de komende jaren hieraan verder. We werken daarbij meer op basis van data, procesgericht en digitaal zodat we onze dienstverlening verder kunnen ontwikkelen en een meer dienstbare overheid zijn.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Informatiebeleid 2021-2025 Moties en amendementen: Motie Maak raadsinformatie c.q. bestuurlijke informatie goed en eenvoudig vindbaar, doorzoekbaar en toegankelijk Motie goede leesbaarheid openbare mededelingen

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Informatie en kennissamenleving 6.1 Toegang tot diensten en producten Afgelopen jaar is een nieuwe website gerealiseerd voor Overbetuwe.nl en SociaalTeamOverbetuwe.nl. De toegang tot informatie, diensten en producten is op deze websites verbeterd door de inhoud aan te passen, structuur aan te brengen en meer mogelijkheden (via eformulieren) te creëren voor het doen van digitale aanvragen. Door de nieuwe websites is ook de digitale toegankelijkheid beter geworden, onder meer door gebruik van een B1-taalniveau en een aangepaste visuele structuur. De mogelijkheden waarlangs inwoners digitaal persoonlijke informatie of status van aanvragen kunnen inzien is nog beperkt, omdat de Persoonlijke Internet Pagina en de applicatie iParticipatie (nog) niet geïmplementeerd zijn. Dit heeft onder meer te maken met de start van de aanbesteding van een nieuw zaaksysteem en de komst van de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (Wmebv) per 1 juli 2024. In het kader van de Wmebv moet gekeken worden in welke mate de voorgestelde maatregelen passen binnen wetgeving. Tot slot is in 2023 het proces van afhandelen van informatie-aanvragen, Woo-verzoeken en klachten verbeterd. Zo heeft onder meer de klachtencoördinator een steviger rol gekregen in de klachtafhandeling.

6.2 Verantwoord werken met gegevens Afgelopen jaar zijn stappen gezet om meer gebruik van onze data te maken en hier op een verantwoorde manier mee te werken. We hebben een dataspecialist benoemd en zijn begonnen met het inrichten van een datawarehouse. Er zijn nieuwe dashboards voor medewerkers ontwikkeld op basis van interne en openbare data. Tot slot is voorbereiding getroffen voor dashboards waarop inwoners openbare bronnen kunnen inzien.

38

6.3 Digitaal en procesmatig werken In 2023 hebben wij grote stappen gezet op het gebied van digitaal en procesmatig werken op verschillende terreinen. Zo werd in het Sociaal Domein gewerkt aan continue kwaliteitsverbetering, werden Meldingen Openbare Ruimte in een nieuwe applicatie, Fixi, sneller en makkelijker afgehandeld en is een goede voorbereiding getroffen op meer procesmatig werken in relatie tot de Omgevingswet. Daarnaast is het zaaksysteem in 2023 aanbesteed. Een project om zaak- en procesgericht werken meer onder de aandacht van medewerkers te brengen is afgelopen jaar opgestart en projectmatig belegd. Tot slot zijn we begonnen met de voorbereidingen van de implementatie van een digitaal en archiefwaardig systeem om zowel intern als extern samen te werken. Wat heeft het programma Informatie en kennissamenleving gekost? Met dit programma zijn geen financiële middelen gemoeid. Deze maken onderdeel uit van het taakveld dat bij programma 7 is ondergebracht.

39

PROGRAMMA 7. FINANCIËN EN BEDRIJFSVOERING Toelichting Gemeente Overbetuwe heeft ook in 2023 een solide financieel beleid gevoerd. We doen alleen uitgaven die we hebben begroot en kiezen voor goede investeringen waarvan we de lasten op langere termijn kunnen blijven dragen. Door realistisch te begroten en regelmatig te rapporteren, houden we grip op onze financiën. We spannen ons in om de gemeentelijke lasten voor onze inwoners op een laag niveau te houden. Een goed functionerende bedrijfsvoering is het fundament waarop onze doelstellingen en ambities op een efficiënte en effectieve wijze kunnen worden gerealiseerd. Goede bedrijfsvoering zorgt voor betrouwbare informatie die noodzakelijk is bij het nemen van beslissingen, het afleggen van verantwoording draagt bij aan het goed functioneren van onze organisatie. In 2023 heeft een verdere doorontwikkeling van de bedrijfsvoering op diverse fronten plaats gevonden, waarbij we ook afgelopen jaar verdere stappen hebben gezet op het gebied van ICT en informatievoorziening. In de doelstellingen gaan we hier dieper op in en ook in de paragraaf bedrijfsvoering vindt u nadere informatie hierover.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Mandaatbesluit 2023 Klachtenverordening 2023 Financiële verordening 2022 Treasurystatuut 2022 Informatiebeleid 2021-2025 Stuurmodel Overbetuwe 2023 Informatiebeveiligingsbeleid gemeente Overbetuwe 2020 Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Overbetuwe 2019 Nota risicomanagement 2023 Privacybeleid- en reglement gemeente Overbetuwe 2018 Visie op bedrijfsvoering Meerwaarde creëren 2018-2020 Algemene Verordening Gegevensbescherming en aanverwante regelgeving Moties en amendementen: Motie: Krapte op de arbeidsmarkt en vitale functies

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? 7.1 Financiën Bij het opstellen van de begroting 2023 zijn een aantal resultaten geformuleerd. Zo hebben we aangegeven dat we zorgen voor een structureel sluitende begroting. Voor 2024 en 2025 is dat gelukt, voor 2026 en verder is sprake van ravijnjaren waarin we nog te maken hebben met aanzienlijke tekorten. Met de Raad is afgesproken dat we bij de Kadernota 2025 met een plan B zullen komen ten aanzien van deze tekorten. Wij voldoen en geven zelf een bestuursverklaring af vanaf het boekjaar 2023 bij de rechtmatigheidsverantwoording. Wij streven naar een weerstandsratio van tussen de 1,4 en 2. Waardoor de risico’s in voldoende mate beheersbaar zijn met de beschikbare middelen. Het weerstandsvermogen per 31-12-2023 is 2,2 en voldoet hiermee aan de door de raad vastgestelde norm.

40

Wij hebben ons gehouden aan de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) voorschriften. Onze begroting en jaarrekening bestaan uit de verplichte onderdelen zoals paragrafen, programma’s en een financiële onderbouwing. De Rechtmatigheidsverantwoording is als nieuw onderdeel toegevoegd aan de jaarrekening in verband met veranderende wet- en regelgeving. Wij streven naar een solvabiliteit van minimaal 20% (is risiconiveau neutraal). Solvabiliteit geeft de mate aan waarin wij als gemeente aan onze de financiële verplichtingen kunnen voldoen. Voor 2026 en verder is dit een aandachtspunt gezien de forse investeringen die we zullen gaan doen in schoolgebouwen en een multifunctioneel sportcentrum. 7.2 Bedrijfsvoering Vanuit het programma Participatiecultuur werkten wij aan het versterken van de kwalitatieve en kwantitatieve inzet op communicatie en participatie. Dit deden wij onder andere door het werven van een adviseur communicatie en participatie. In 2023 heeft gemeente Lingewaard, onze ICT-partner, voor beide gemeenten onze ICT-infrastructuur vernieuwd. Dit betreft zowel hardware als software. Dit maakt onze infrastructuur en daarmee onze data en processen beter, sneller maar ook veiliger. Dit laatste is sowieso aangescherpt door nieuwe beveiligingssoftware én beheersoftware op alle apparaten die in bruikleen zijn.

Bijna alle verbeteringen zijn in 2023 gerealiseerd, alleen de nieuwe mailservers worden begin 2024 opgeleverd. Wat heeft het programma Financiën en bedrijfsvoering gekost? Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

0.4 Overhead. Lasten

18.496

17.391

1.105

Baten

-1

0

-1

Totaal 0.4 Overhead.

18.495

17.391

1.104

Gerealiseerd resultaat

18.495

17.391

1.104

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. 0.4 Overhead

Voordelen

Nadelen

I/S

- Bij de begroting 2023 zijn diverse middelen beschikbaar gesteld vanuit het uitvoeringsprogramma 2022 - 2026 waarvoor in 2023 nog geen uitgaven geweest zijn. Onderstaand een overzicht van deze middelen: - Vastleggen en implementeren architectuurprincipes € 200.000 - Informatiebeveiliging € 125.000 - Versterken kwantitatieve en kwalitatieve inzet voor begeleiding en communicatie participatieprocessen restant € 107.000 - Implementatie Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer € 60.000 - Inrichting van een systeem voor samenwerking € 30.000 - Implementatie elektronische handtekening € 30.000 Een belangrijk deel van deze budgetten worden overgeheveld naar 2024 bij het raadsvoorstel over de overhevelingen geven we gemotiveerd aan waarom.

552

I

- In 2023 is (verder) gewerkt aan een aantal eenmalige projecten waarvoor nog geen uitgaven zijn gerealiseerd en de dekking plaatsvindt vanuit de algemene reserve: - Organisatieontwikkelingen € 191.000 - Implementatie Wet open overheid € 75.000 - Uitfasering corsa/ datagedreven werken € 49.000 - Thuiswerkfaciliteiten € 43.000 - Begrotingsscan € 18.000 In 2023 ontstaat er een voordeel op dit taakveld, echter valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op taakveld "mutatie reserves".

376

I

41

- Hogere algemene personeelsinkomsten met name vanuit UWV. Hiertegenover staan extra uitgaven op diverse overige taakvelden met betrekking tot de loonkosten.

105

I

- Lagere lasten verzekeringspremie

42

I

Saldo diverse voor- en nadelen Totaal

42

29 1.104

I 0

PROGRAMMA 8. ALGEMEEN BESTUUR Toelichting De gemeente Overbetuwe, liggend in het hart van de regio Arnhem-Nijmegen, is een groot voorstander van regionale samenwerking. Wij vinden het belangrijk dat de regionale samenwerking effectief en slagvaardig is opgezet om de gezamenlijke doelen te realiseren. Dat is noodzakelijk om de concurrentiepositie, aantrekkingskracht en bereikbaarheid van onze regio te versterken. Participatie en communicatie De raad ontvangt jaarlijks de jaarstukken, (concept) begroting en (concept) regionale agenda met bijhorende opgaveovereenkomsten en wordt in de gelegenheid gebracht hierop een zienswijze in te dienen. Waar nodig informeren we inwoners over de (voortgang op de) opgaven en ontwikkelingen bij verbonden partijen.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Nota verbonden partijen, 2013 Regionaal beleid: Regionale agenda 2023-2025 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Strategische visie middengebied Overbetuwe en Lingewaard, 2021 Moties en amendementen: Motie: Vergaderplanning besluitvormingscyclus Groene Metropool Regio

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? Algemeen bestuur 8.1 Regionale samenwerking Binnen de GMR zijn op basis van de uitvoering van de opgaven in 2023 diverse resultaten behaald, zoals: Voor het project gemeentelijke inkoop van energie is in 2023 de nieuwe contractbeheerder, samen met leverancier Eneco, een traject gestart om te bekijken hoe de GMR gemeenten kan ondersteunen om hun gebruik van aardgas de komende jaren terug te dringen. Tevens is het Uitvoeringsprogramma Regionale Energiestrategie (RES) 2024-2030 is vastgesteld. De regio heeft een mobiliteitsplus-pakket onder de aandacht van het ministerie van Infrastructuur & Water gebracht. Met dit mobiliteitsplus-pakket krijgen we meer inzicht in de mogelijke mobiliteitsmaatregelen A12/A15 als er forse vertraging in de realisatie ontstaat. Tevens is besloten dat er een integrale aanpak van de bereikbaarheid van de A325 volgt (gebiedsaanpak A325). Er is gewerkt aan de voorbereidingen voor het opstellen van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2025-2028, dat per 1 januari 2025 moet ingaan. In 2023 is een regioarrangement opgesteld, dat naar alle gemeenteraden is gestuurd (en is vastgesteld). Samen met de Circulaire regio organiseerde de Groene Groei regio per deelgebied gebiedsateliers over netcongestie en de woningbouwopgave.

Daarbij is gekeken naar de noodzakelijke maatregelen in de energievoorziening. In NOVEX verband (met Rijk en Regio Foodvalley) is een Ontwikkelperspectief opgesteld; de uitbreiding van de Verstedelijkingsstrategie met o.a. een onderdeel landelijk gebied en het groen-blauw raamwerk.

43

8.2 Verbonden partijen Doelstelling is dat verbonden partijen efficiënt en effectief bijdragen aan het realiseren van onze bestuurlijke doelstellingen en taakuitvoering; eind 2023 is een evaluatie uitgevoerd naar de vraag of de oorspronkelijke gemeentelijke doelstelling tot deelname aan een verbonden partij behaald en nog steeds actueel is. Het eindresultaat van deze evaluatie wordt medio 2024 verwacht. Wat heeft het programma Algemeen bestuur gekost? Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2023

Realisatie 2023

Saldo 2023

0.1 Bestuur. Lasten

2.517

2.722

-204

Baten

0

-385

385

Totaal 0.1 Bestuur.

2.517

2.337

180

Gerealiseerd resultaat

2.517

2.337

180

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. 0.1 Bestuur - Als gevolg van een hogere rekenrente (3,16% t.o.v. 2,47% in vorige berekening) was sprake van een niet geraamde vrijval van de voorziening wethouders pensioenen.

Voordelen

Nadelen

328

I/S I

- Groter bedrag aan uitkeringen gewezen wethouders, doordat enkele uitkeringen niet ten laste van de voorziening wethouderpensioenen zijn gegaan.

56

I

- Hogere dan geraamde inwonerbijdrage aan de VNG plus hogere bijdrage inzake het Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) doordat in de begroting 2022 en 2023 (ten onrechte) rekening was gehouden met indexatie. Het via de 2e Bestuursrapportage toegekende aanvullende budget van € 44.000 voor prijsinflatie bleek niet voldoende om de volledige indexatie te dekken.

41

I

- De van de Groene Metropoolregio ontvangen detacheringsvergoeding is lager dan de werkelijke uitgaven voor externe inhuur van de betreffende medewerker.

25

I

26

I

Saldo diverse overige voor- en nadelen Totaal

328

148

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Euregio RijnWaal - Regio Arnhem Nijmegen (Groene Metropoolregio)

44

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, VPB, ONVOORZIEN EN MUTATIES RESERVES Algemene dekkingsmiddelen, VPB en onvoorzien Lasten (bedragen x € 1.000)

Begr. na wijz. 2023 Realisatie 2023 Verschil

Onvoorzien: - werkelijke raming onvoorzien

0

0

0

-229

-287

58

1.133

1.440

-307

1

1

0

VPB: - raming vpb Overige lasten: - lasten heffingen en invordering gemeentelijke belastingen - lasten deelnemingen - lasten geldleningen

1

1

0

- reeds bestemde structurele financiële ruimte

764

0

764

- eenmalige financiële ruimte

566

0

566

- stelposten (algemeen)

531

0

531

- overige lasten

3.688

6.444

-2.756

Totaal lasten

6.455

7.599

-1.144

Baten (bedragen x € 1.000)

Begr. na wijz. 2023 Realisatie 2023 Verschil

Algemene dekkingsmiddelen: - uitkeringen gemeentefonds

86.750

86.932

-182

- onroerende zaakbelastingen eigenaren

8.135

8.136

-1

- onroerende zaakbelastingen gebruikers

1.337

1.348

-11

- rentetoevoeging aan algemene dienst:

0

0

0

- rente bestemmingsreserves

166

413

-246

- rente voorzieningen

402

163

238

8

0

8

- hondenbelasting

- rente overlopende passiva

371

360

10

- dividend deelnemingen

10

54

-45

- precariobelastingen

36

37

-1

- overige baten

2.797

6.970

-4.173

Totaal baten

100.012

104.414

-4.403

Overige baten:

45

Toelichting Algemene dekkingsmiddelen, VPB en onvoorzien De algemene dekkingsmiddelen, VPB en onvoorzien bestaan uit de taakvelden 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7, 0.8 en 0.9. Alle mutaties van deze taakvelden zijn verwerkt in bovenstaande tabel. Per saldo is er sprake van een totaal voordeel van € 3,3 miljoen (is saldo van voordeel baten van € 4,4 miljoen en nadeel lasten van € 1,1 miljoen). Hieronder zijn de taakvelden toegelicht waarbij sprake is van een verschil dat groter is dan € 100.000. 0.5 Treasury

Voordelen

- We berekenen op grond van de BBV-voorschriften rente toe aan de taakvelden. We begroten een percentage en als dat veel afwijkt van de werkelijke renteontwikkeling, dan moeten we dat op grond van de voorschriften herrekenen en aanpassen. De begrote door te belasten rente was 1,5%, de werkelijke rente in 2023 was meer dan 25% lager waardoor een nacalculatie heeft plaatsgevonden met een rentepercentage van 1,25%. Dit betekent dat de taakvelden een voordelig rente-resultaat hebben en het taakveld 0.5. Treasury een nadelig resultaat. Het begrote voordeel bij het taakveld Treasury was € 638.000, terwijl het werkelijke voordeel € 201.000 is, per saldo dus een nadeel van € 437.000.

Nadelen

I/S

437

I

- Het van de Bank Nederlandse Gemeenten ontvangen dividend over het jaar 2022 was hoger dan geraamd door een hogere nettowinst van de bank.

45

I

- In 2023 is een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld voor een onderzoek naar netcongestie. Dat onderzoek is nog niet volledig afgerond hetgeen geleid heeft tot een onderbesteding van € 20.000.

20

I

Saldo diverse overige voor- en nadelen Totaal

0.7 Algemene Uitkering

2 439

Voordelen

Nadelen

I/S

210

I

- Na de 2e bestuursrapportage 2023 zijn de september- en decembercirculaire verschenen. Zoals ook vermeld in het raadsvoorstel over de septembercirculaire 2023 (2023-055499) had die circulaire een nadelig budgettair effect van € 270.000. Het budgettaire voordeel van de decembercirculaire 2023 is € 60.000 (zie TIC-lijst 2023-072162). Per saldo is dat dus een nadeel van € 210.000. - De Algemene Uitkering is via de decembercirculaire 2023 ook nog verhoogd met € 2.210.000 voor nieuwe taken en decentralisatie-uitkeringen. Dit betreft: # Energietoeslag € 1.813.000 # Invoeringskosten Omgevingswet € 299.000 # Meerkosten Oekraïne SD € 36.000 # Uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak € 34.000 # Invoeringskosten Omgevingswet € 28.000

I

65

397

I

Hiervan waren alleen de middelen voor de energietoeslag al geraamd in de begroting 2023. De toegekende bedragen voor de overige vier mutaties leiden dus tot een voordeel in boekjaar 2023 van € 397.000. Via de resultaatbestemming worden deze middelen gereserveerd. - Daarnaast hebben nabetalingen plaatsgevonden over 2020, 2021 en 2022. Dit heeft geresulteerd in een (budgettair) nadeel van € 15.000.

15

Saldo diverse overige voor- en nadelen

10

Totaal

407

46

I

I 225

0.8 Overige baten en lasten

Voordelen

- Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen ontvangen de gemeenten, op basis van de standaard normvergoeding, middelen van het Rijk. De ontvangen vergoeding is hoger dan de gerealiseerde kosten voor het faciliteren van de opvang.

2.220

- In de begroting 2023 was eenmalige financiële ruimte opgenomen voor onder andere taakmutaties van de Algemene Uitkering. Deze financiële ruimte is echter niet ingezet in 2023 waardoor er sprake is van een voordeel op dit taakveld. Het betreft: # omgevingswet (septembercirculaire 2022) € 436.000 # versterken sociale basis (decembercirculaire 2022) € 31.000 # gezond in de stad (decembercirculaire 2022) € 23.000 # armoede en schulden (meicirculaire 2023) € 64.000 # goed verhuurschap (meicirculaire 2023) € 12.000 Het budgettaire voordeel blijft bepekt tot de onderste twee posten omdat het voordeel van de bovenste drie posten wordt gecompenseerd door een lagere onttrekking aan Algemene Reserve op het taakveld "mutaties reserves". De lagere mutatie in deze reserve zijn verantwoord op het taakveld "mutaties reserves".

566

- In de begroting 2023 was structurele financiële ruimte opgenomen voor onder andere taakmutaties van de Algemene Uitkering. Deze financiële ruimte is echter niet ingezet in 2023 waardoor er sprake is van een budgettair voordeel. Het betreft: # POK-middelen 2021 en 2022 (decembercirculaire 2021) € 238.000 # Kwaliteitsborging bouwtoezicht 2022 (septembercirculaire 2022) € 125.000 # Goed verhuurschap (decembercirculaire 2022) € 31.000 # Anti discriminatievoorzieningen € 20.000 Het budgettaire voordeel is € 76.000. Het overige deel van de totale € 414.000 wordt gecompenseerd door een lagere onttrekking aan Algemene Reserve op het taakveld "mutaties reserves". De lagere mutatie in deze reserve zijn verantwoord op het taakveld "mutaties reserves".

414

- Niet ingezette stelposten van: # financiële ruimte beheerplannen Openbare Ruimte € 483.000 # financiële ruimte vanwege vrijval van kapitaallasten € 113.000 # financiële ruimte enkele kleine posten € 20.000

Nadelen

616

- De totale uitgaven inzake corona zijn uiteindelijk € 295.000 hoger uitgevallen dan was begroot hetgeen op dit taakveld leidt tot een nadeel. Het is echter geen budgettair nadeel omdat de corona-uitgaven worden gedekt door de bestemmingsreserve corona en op het taakveld "mutaties reserves" een hogere dan geraamde onttrekking staat.

295

- Afboeking van een enkele jaren geleden opgenomen voordering op het btwcompensatiefonds. De betreffende btw was uiteindelijk toch niet compensabel.

178

Saldo diverse overige voor- en nadelen Totaal

I/S

16 3.816

489

47

Mutaties reserves per programma Toevoegingen (bedragen x € 1.000)

Begr. na wijz. 2023

Realisatie 2023

Verschil

Toevoeging aan reserves programma 01

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 02

90

237

-148

Toevoeging aan reserves programma 03

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 04

858

747

111

Toevoeging aan reserves programma 05

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 06

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 07

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 08

0

0

0

Toevoeging aan reserves alg. dekkingsmidd.

5.737

5.737

0

Totaal toevoegingen

6.684

6.721

-37

Begr. na wijz. 2023

Realisatie 2023

Verschil

Onttrekkingen (bedragen x € 1.000) Onttrekkingen aan reserves programma 01

-654

-245

-409

Onttrekkingen aan reserves programma 02

-5.240

-4.818

-422

Onttrekkingen aan reserves programma 03

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves programma 04

-3.023

-2.206

-817

Onttrekkingen aan reserves programma 05

-643

-65

-578

Onttrekkingen aan reserves programma 06

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves programma 07

-822

-445

-377

Onttrekkingen aan reserves programma 08

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves alg. dekkingsmid.

-4.199

-3.614

-584

Totaal onttrekkingen

-14.580

-11.393

-3.186

Begr. na wijz. 2023

Realisatie 2023

Verschil

Saldo (bedragen x € 1.000) Saldo mutaties reserves programma 01

-654

-245

-409

Saldo mutaties reserves programma 02

-5.150

-4.580

-569

Saldo mutaties reserves programma 03

0

0

0

Saldo mutaties reserves programma 04

-2.165

-1.459

-705

Saldo mutaties reserves programma 05

-643

-65

-578

Saldo mutaties reserves programma 06

0

0

0

Saldo mutaties reserves programma 07

-822

-445

-377

Saldo mutaties reserves programma 08

0

0

0

Saldo mutaties aan reserves alg. dekkingsmid.

1.538

2.122

-584

Totaal saldo

-7.895

-4.672

-3.223

48

PARAGRAFEN I. Lokale lasten Inleiding In deze paragraaf bieden wij inzicht in het beleidskader rond de lokale heffingen, kostendekking per verordening, de tariefs- en kostenontwikkeling, de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. Daarnaast is aan het einde van deze paragraaf een kosten- en dekkingsoverzicht opgenomen van de belangrijkste bestemmingsheffingen: rioolheffing en de reinigingsheffingen.

Het beleidskader van de lokale heffingen Onroerende-zaakbelastingen (OZB) Beleidskader Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ), Verordening onroerendezaakbelastingen gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen Jaarlijks worden de WOZ-waarden voor woningen en niet-woningen vastgesteld. Deze WOZ-waarde is de grondslag voor de aanslag OZB. Wij zorgen voor een tijdige en correcte verzending van de waardebeschikkingen (WOZ-waarde) en belastingaanslagen. Met dagtekening 25 februari 2023 zijn de WOZ-beschikkingen/aanslagen gemeentelijke belastingen 2023 verzonden. Door de waardestijging en de publiciteit van no cure no pay bureaus zijn de WOZ-bezwaren in 2023 (aantal 1.600) meer dan verdubbeld t.o.v. 2022 (aantal 700). Ondanks deze stijging heeft de afhandeling van bezwaarschriften tijdig plaatsgevonden. De wettelijke termijn voor het doen van een uitspraak is het einde van het kalenderjaar. In 2023 is 75% van de bezwaren tegen de WOZ-waarde binnen 7 maanden na ontvangst afgehandeld. Eind 2023 waren alle WOZ-bezwaren, op 15 na, afgehandeld. Deze zijn inmiddels afgehandeld binnen de wettelijke verlengingstermijn van 6 weken. Herwaardering Voor het belastingjaar 2023 is de OZB gebaseerd op de WOZ-waarden per de waardepeildatum 1 januari 2022. Vanaf 1 januari 2022 zijn de woningen getaxeerd op basis van de gebruiksoppervlakte (GBO) en niet meer op bruto inhoud.

De Waarderingskamer heeft alle gemeenten daartoe verplicht. Hiermee wordt aangesloten bij wat branche breed bij waardering van objecten de tendens is. Uitgangspunt is dat schommelingen van WOZ-waarden geen invloed hebben op de hoogte van de gemiddelde aanslag OZB. Niet alleen wanneer waarden dalen, maar ook niet als waarden stijgen. Wel kan het natuurlijk zo zijn dat bepaalde typen onroerende zaken een waardeontwikkeling laten zien die van het gemiddelde afwijkt, wat dan ook tot een hogere of lagere belastingaanslag zal leiden. Tarieven In de programmabegroting 2023 is een verhoging van de onroerendezaakbelastingen met 4,3% opgenomen. Dit betreft 2,3% inflatie en een verhoging van 2% conform het aangenomen amendement ‘A-9 Verhoging OZB maximaal 2%’ door de raad op 9 november 2021 bij de behandeling van de Programmabegroting 2022-2025. Bij de vaststelling van de OZB-tarieven voor 2023 is rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de onroerende zaken. De waarden van woningen zijn in de periode van 1 januari 2021 tot 1 januari 2022 met gemiddeld 15,8% gestegen. De waarden van niet-woningen zijn in die periode gemiddeld met 2,5% gestegen. De OZB-tarieven voor 2023 zijn, naast de hiervoor vermelde aanpassing in verband met de waardeontwikkeling, dus verhoogd met 4,3%. De totale OZB-opbrengst 2023 inclusief areaal uitbreiding bedraagt € 9.485.000 (afgerond) (2022: € 8.668.000).

Hondenbelasting Beleidskader Verordening hondenbelasting gemeente Overbetuwe 2023.

49

Algemeen De hondenbelasting is een algemene belasting waarvan de opbrengst in de algemene middelen vloeit en van waaruit gemeenten zelf mogen bepalen waaraan het wordt besteed. Uit onze inkomsten van de hondenbelasting worden onder andere de aanleg, het onderhoud en de schoonmaak van de hondenvoorzieningen (honden uitlaatplaatsen en hondenlosloopgebieden) betaald. Tarieven De tarieven van de hondenbelasting 2023 zijn met 2,3% inflatie. De opbrengst van de hondenbelasting 2023 bedraagt € 360.000 (afgerond) (2022: € 360.000). Rioolheffing Beleidskader Verordening rioolheffing gemeente Overbetuwe 2023, Gemeentelijk Rioleringsplan Overbetuwe 20182022 (GRP) dat met twee jaar verlengd is tot en met 2024. Algemeen De rioolheffing wordt geheven voor de bekostiging van beheer en onderhoud van het gemeentelijke rioleringsstelsel. Evenals de afvalstoffenheffing is de rioolheffing kostendekkend: we gaan uit van het principe ‘de vervuiler betaalt’. De belasting wordt geheven van de gebruiker van een pand. De raad heeft een voorziening riolering ingesteld: het verschil tussen de opbrengsten en de kosten van riolering komen ten gunste of ten laste van de voorziening. Als uit de jaarrekening verschillen blijken met het vastgestelde GRP, dan wordt dit verschil bij de tariefvaststelling van het eerstvolgende jaar meegenomen.

Tarieven De totale opbrengst uit de rioolheffing 2023 bedraagt € 1.815.000 (afgerond) (2022: € 1.951.000).. De tarieven voor 2023 zijn verlaagd met 7,5% (inclusief 2,3% inflatie). Daarin is de eenmalige verlaging verwerkt van € 6,81 voortvloeiende uit de doorwerking van het voordeel uit de jaarrekening 2021. Het belangrijkste tarief 2023 is € 83,77 (2022: € 90,58) voor een waterverbruik tot 500 kubieke meter. Om tot een volledige kostendekking voor 2023 te komen is een onttrekking aan de voorziening nodig geweest van afgerond € 1.995.000. Dit is € 174.000 meer ten opzichte van de vastgestelde primaire begroting. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn: a. lagere kapitaallasten door o.a. een lagere toegerekende rente: € 210.000 (lagere onttrekking); b. hogere energiekosten: € 155.000 (hogere onttrekking); c. hogere kosten door werkzaamheden voor waterschap: € 151.000 (hogere onttrekking); d. lagere beheerskosten, zoals inspectiekosten: € 129.000 (lagere onttrekking); e. hogere kosten voor onderhoud en reparaties: € 118.000 (hogere onttrekking); f. hogere BTW kosten door toegenomen lasten: € 91.000 (hogere onttrekking). Door de inzet van de voorziening riolering in 10 jaar, kunnen de riooltarieven in die periode beperkt blijven. Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten Beleidskader Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer, Verordening reinigingsheffingen gemeente Overbetuwe 2023.

Algemeen Voor de reinigingsheffingen geldt het beginsel: de vervuiler betaalt. Om die reden is de 100% kostendekking het uitgangspunt. Tarieven De hogere kosten voor het inzamelen van afval zijn doorberekend aan de inwoners waarbij uitgegaan wordt van 100% kostendekking. De vaste tarieven zijn in 2023 met 5,3% verhoogd en de variabele tarieven voor 2023 zijn niet gestegen ten opzichte van 2022. De totale opbrengst uit de reinigingsheffingen 2023 bedraagt € 6.043.000 (afgerond) (2022: € 5.580.000). 50

Door de stijging van het aantal containeraanbiedingen voor restafval is de opbrengst € 106.000 (afgerond) hoger dan geraamd. Precariobelasting Beleidskader Verordening precariobelasting gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen op de voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Een voorbeeld hiervan is het plaatsen van een terras of verkoopwagen. Tarieven De tarieven voor precariobelasting zijn in 2023 verhoogd met 2,3%. Marktgelden/standplaatsen Beleidskader Verordening marktgelden gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen Iedereen die een standplaats heeft op de wekelijkse markt betaalt marktgeld. Dat geldt ook voor degene die een standplaats heeft voor bijvoorbeeld een dag. Naast marktgeld betalen ze een bedrag voor de elektriciteitsvoorzieningen als daarvan gebruik wordt gemaakt. Tarieven Voor de goederenmarkt in Zetten geldt een lager tarief dan voor Elst. De reden hiervoor is de beperktere omvang van de kern Zetten en de markt. De tarieven zijn afgeleid van de in de Tarieventabel leges, behorende bij de legesverordening, opgenomen tarieven voor overige standplaatsen. De tarieven voor marktgeld zijn in 2023 verhoogd met 2,3% inflatie. Lijkbezorgingsrechten Beleidskader Verordening lijkbezorgingsrechten gemeente Overbetuwe 2023.

Algemeen Voor het gebruik van een algemene begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats worden rechten geheven. In deze gemeente zijn er drie algemene begraafplaatsen. Tarieven De tarieven voor lijkbezorgingsrechten zijn in 2023 verhoogd met 2,3%. Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Beleidskader Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Elst 2020-2024, Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Heteren 2022-2026 en Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Zetten 2023-2027. Algemeen Ondernemers in het centrum van Elst, Heteren en Zetten hebben een bedrijveninvesteringszone (BIZ) opgericht. In de BIZ investeren ondernemers in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. De gebruikers en/of eigenaren van panden in het centrum van Elst, Heteren en Zetten die niet als woning worden gebruikt, betalen hiervoor een BIZ-bijdrage aan de gemeente. De gemeente geeft de opbrengst als subsidie aan Stichting Centrummanagement Elst, Stichting Centrummanagement Heteren en Stichting Centrummanagement Wizet die hiervoor activiteiten uitvoeren. Voor 2023 is de belastingopbrengst €156.000 (afgerond) (2022: € 134.000).

51

Leges Beleidskader Legesverordening gemeente Overbetuwe 2023 en de Tarieventabel leges 2023. Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. Tarieven De tarieven voor leges zijn verhoogd met 2,3% (inflatie). Voor sommige diensten heeft het Rijk een maximumtarief ingesteld, zoals voor rijbewijzen, paspoorten en identiteitskaarten. Het uitgangspunt voor de tarieven is gebaseerd op 100% kostendekking. Toeristenbelasting De raad heeft op 21 juni 2022 de motie, ‘22-12 motie BOB D66 PvdA GBO GL CDA toeristenbelasting aangenomen, om de invoering van de toeristenbelasting uit te stellen tot 1 januari 2024. In 2023 is het invoeren van de toeristenbelasting opnieuw beoordeeld door de raad. De raad heeft op 4 juli 2023 de Kadernota 2024 vastgesteld waarin is aangegeven dat de toeristenbelasting per 1 januari 2025 wordt ingevoerd.

Lokale lastendruk De lokale lasten worden jaarlijks door het Centrum voor Onderzoek van de economie van de lagere Overheden (COELO) in beeld gebracht. De cijfers van de COELO over 2023 leveren een goede vergelijking op van de lastendruk in onze gemeente ten opzichte van het regionale en landelijke beeld. De woonlasten voor een gemiddeld gezin (eigenaar-bewoner) in Overbetuwe zijn in 2023 de op drie na laagste van de 51 gemeenten in de provincie Gelderland. Belastingdruk per object en inwoner op basis van de werkelijke opbrengsten van de afgelopen belastingjaren: 2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Opbrengst per object 623,27

592,53

605,73

596,86

654,54

713,94

723,46

762,17

Opbrengst per inwoner

276,71

283,32

280,69

307,26

331,53

339,52

359,86

293,00

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990, Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen Net als in voorgaande jaren worden de maximale mogelijkheden tot het verlenen van kwijtschelding benut. Kwijtschelding is mogelijk voor de OZB, het vaste bedrag van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Of kwijtschelding wordt verleend hangt af van de betalingscapaciteit van belastingschuldigen. Bij de bepaling daarvan houden wij rekening met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals die normatief zijn opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Kwijtscheldingsaanvragen Voor degenen die eerder ook al kwijtschelding hebben gekregen maken we, met verleende toestemming van de belastingschuldigen, gebruik van een procedure voor automatische toetsing voor kwijtschelding door het Inlichtingenbureau. Dit heeft ertoe geleid dat in 2023 381 belastingschuldigen geen verzoek om kwijtschelding hoefden in te dienen.

52

In 2023 zijn er, naast de automatische kwijtschelding, nog 345 kwijtscheldingsaanvragen ingediend. Van deze aanvragen zijn er 229 geheel of gedeeltelijk gehonoreerd. In 2023 is 96,5% van alle kwijtscheldingsaanvragen binnen 4 maanden afgehandeld. Er is voor € 176.000 (afgerond) (2022: € 173.000) aan kwijtschelding verleend. Ten opzichte van 2022 zijn er 30 kwijtscheldingsaanvragen minder ingediend. Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Begroot 2023 incl. begr. wijz.

Werkelijk 2023

OZB woningen

6.208

6.203

OZB niet-woningen

3.264

3.281

Hondenbelasting

371

360

Rioolheffing

1.821

1.815

Afvalstoffenheffing/Reinigingsrechten

5.938

6.043

Marktgelden

32

29

Standplaatsen

6

11

Lijkbezorgingsrecht

82

91

BIZ

159

156

Precariobelasting

36

37

Kwijtschelding

-180

-176

Leges

2.253

2.445

Totaal netto opbrengst heffingen

19.990

20.295

Heffing

Opbrengst per object (aantal)

Opbrengst per inwoner totaal 2023 in (aantal) %

OZB woningen

€ 269,76

€ 127,37

30,59%

OZB niet-woningen

€ 142,68

€ 67,37

16,18%

Hondenbelasting

€ 15,66

€ 7,40

1,80%

Rioolheffing

€ 78,92

€ 37,26

8,95%

Afvalstoffenheffing/Reinigingsrechten

€ 262,79

€ 124,08

29,80%

Marktgelden

€ 1,26

€ 0,60

0,14%

Standplaatsen

€ 0,49

€ 0,23

0,06%

Lijkbezorgingsrecht

€ 3,96

€ 1,87

0,45%

BIZ

€ 5,99

€ 2,83

0,68%

Precariobelasting

€ 1,60

€ 0,76

0,18%

Kwijtschelding

-€ 7,65

-€ 3,61

-0,87%

Leges

€ 106,33

€ 50,20

12,06%

Totaal

€ 881,81

€ 416,35

100,00%

De kostendekking Inleiding Het BBV schrijft voor dat in deze paragraaf inzicht gegeven moet worden in de mate van kostendekking van de belastingen die op inwoners en/of bedrijven worden verhaald. In het beleidskader (zie hiervoor) wordt de beoogde dekking omschreven. Hierna wordt inzicht gegeven in de gerealiseerde kostendekking van de twee belangrijkste bestemmingsheffingen, te weten: de rioolheffing en de reinigingsheffingen. 53

In de paragraaf lokale heffingen bij de programmabegroting 2023 én in de vastgestelde “Financiële verordening gemeente Overbetuwe 2022” staan de uitgangspunten voor de berekeningswijze opgenomen. Kostendekking 2023 per verordening Verordening Rioolheffing Omschrijving Taakveld Omschrijving (bedragen x € (sub)taakveld 1.000)

Basis

Toe te rekenen

Directe lasten

7.2

riolering

2.436

100%

Inkomsten

7.2

riolering

-4

Netto kosten

Begroot Realisatie Toelichting primair 2.436

2.494

-4

0

2.432

2.494

Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief

7.2

riolering

13.526 uur

100%

639

639

Compensabele BTW 7.2

riolering

334

100%

334

425

Kwijtschelding

inkomensregelingen

60

100%

55

50

Kosten waterbeheer 5.7

openbaar groen

198

100%

198

224

Kosten straatreiniging

verkeer en vervoer

116

100%

116

116

3.773

3.949

1 2

6.3 2.1

Totale kosten Opbrengst heffing

7.2

riolering

-1.821

-1.821

-1.815

Bespaarde rente VZ 0.5 riolering

treasury

-131

-131

-138

-1.952

-1.953

Totale baten Totale baten - lasten (onttrekking aan voorziening riolering)

1.821

1.995

Dekkingspercentage excl. de onttrekking aan voorziening

51,70%

49,50%

Dekkingspercentage incl. de onttrekking aan voorziening

100,00%

100,00%

3

Opm: in deze berekening is de rente over de voorziening meegenomen in de kostendekking. Dat is een lokale keuze. Toelichting: 1. De totale lasten zijn € 176.000 hoger door: a. Lagere kapitaallasten (€ 210.000), vooral door vertraging in uitvoering van de projecten en een verlaging van de rente naar 1,25%. b. Hogere kosten energie (€ 155.000), zoals gemeld in de 1e bestuursrapportage 2023. De lasten zijn € 130.000 voordeliger uitgevallen dan gemeld. c. Hogere kosten door uitvoeringswerkzaamheden voor het waterschap (€ 151.000). Dit wordt in 2024 volledig gecompenseerd door de vergoeding vanuit het waterschap. d. Lagere beheerskosten (€ 129.000), vooral door eenmalig lagere kosten voor inspectie van riool en calamiteiten.

54

e. Hogere BTW kosten met name door toegenomen hogere directe lasten (€ 91.000). f. Hogere kosten voor reparaties kolken (€ 68.000). g. Hogere kosten voor onderhoud pompen en gemalen (€ 50.000). 2. Lagere inkomsten uit rioolheffing: € 6.000. 3. Per saldo hogere onttrekking uit de voorziening riolering: € 174.000. Zie de toelichting 1 en 2 alsmede enkele kleinere mutaties.

Verordening Reinigingsheffingen Omschrijving (bedragen x Taakveld Omschrijving € 1.000) (sub)taakveld

Begroot Realisatie Verschil Toelichting primair

Directe lasten

7.3

afval

5.198

Inkomsten

7.3

afval

Netto kosten

5.172

25

-1.118

-973

-145

4.080

4.200

120

1

Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief (incl. Boa's)

7.3

afval

862

862

0

Compensabele BTW

7.3

afval

871

825

46

Kwijtschelding

6.3

inkomensregelingen

125

126

-1

5.938

6.012

75

-5.938

-6.043

106

-5.938

-6.043

-106

Totale baten - lasten

0

-31

-31

Dekkingspercentage

100,00%

100,50%

-0,5

Totale kosten Opbrengst heffing

7.3

afval

Totale baten

1+2

3

Toelichting: 1. De totale netto kosten zijn € 120.000 hoger. Dat komt door: a. Diverse begrotingsmutaties vooral voortvloeiende uit bestuursrapportages: € 194.000 (nadeel). b. Saldo milieustraat door met name lagere verwerkingskosten: € 141.000 (voordeel). c. Eenmalig ombouwen paslezer: € 105.000 (nadeel). d. Minder kosten voor onderhoud en hulpmiddelen milieustraat: € 38.000 (voordeel). 2. De toe te rekenen kosten zijn € 45.000 lager. Dat komt door: a. Lagere BTW kosten i.v.m. lagere directe lasten € 45.000 (voordeel). 3. Hogere inkomsten uit afvalstofheffing: € 106.000. Dat komt door: a. Meer aangeboden containers restafval: € 106.000 (voordeel).