25-06-03.02, 2022 - (Be)grip sociaal domein

Sluit aan bij het gestelde onder aanbeveling 1;

Aanbevelingen (aan het college van B&W)

10. Verbeter en versterk de controlfunctie. Zorg voor continuïteit en overweeg een businesscontroller aan te wijzen voor het sociaal domein; 11. Borg de ambtelijke en bestuurlijke regionale aanhaking met betrekking tot beschermd wonen. Het is van groot belang dat Overbetuwe zowel ambtelijk als bestuurlijk is aangehaakt bij de verdere uitwerking in verband met de inhoudelijke en financiële effecten van deze complexe doordecentralisatieopgave. Zie toe op de opvolging.

37

Documentatie 1. 2. 3. 4. 5.

Beleidsplan Sociaal Domein 2017. Transformatieplan Jeugdhulp 2018-2020 Regio Centraal Gelderland, 7 september 2018. Uitvoeringsplan Integraal armoedebeleid 2019-2022. Toekomstbestendig sociaal domein: interne notitie 27 augustus 2019. Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe’, versie 1.0, 15 juli 2020. 6. Een toekomstbestendig sociaal domein in Overbetuwe 2020-2024, Maatregelen voor een goede dienstverlening tegen beheersbare kosten, Concretisering o.b.v. Beleidsplan Sociaal Domein 2020-2024 (Notitie ter informatie voor de gemeenteraad), oktober 2020. 7. Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Overbetuwe houdende regels omtrent jeugdhulp (Verordening jeugdhulp gemeente Overbetuwe 2018), 07-05-2021. 8. Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Overbetuwe houdende regels omtrent maatschappelijke ondersteuning (Maatschappelijke ondersteuning gemeente Overbetuwe2018), 07-05-2021. 9. Uitvoeringsplan Sociaal Domein Overbetuwe 2020-2021 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe’, versie 1.0, 15 juli 2020. 10. Memo, Evaluatie Regionaal Transformatieplan, deel 1 ‘inhoud en samenwerking’, september 2021. 11. Kadernota 2020. 12. Programmabegroting 2020. 13. Kaderbrief 2021. 14. Programmabegroting 2021. 15. Monitor sociaal domein Gemeente Overbetuwe, eerste, tweede en derde kwartaalrapportage 2021. 16. Concept versie 7.

Ontwerpplan doorontwikkeling Sociaal Team Overbetuwe. 17. Bestuurlijk akkoord, Centraal Gelderland doordecentralisatie Beschermd Wonen, juni 2021. 18. Voorstel stuurgroep Samen Aan Zet na vergadering op 18 juni 2021. 19. Kadernota ‘Samen aan Zet 2022’ (beschermd wonen), december 2021 (2021-013131). 20. Notitie Plan van Aanpak Zorg binnen Onderwijs (ZBO), 2021.

Geïnterviewde personen • • • • • • •

Peter Ruijters, domeinmanager sociaal domein, Gemeente Overbetuwe Elke Haanraadts, Strategisch beleidsadviseur sociaal domein, Gemeente Overbetuwe Weynand Rommens, Manager team Uitvoering en Ondersteuning Sociaal Domein, Gemeente Overbetuwe Monica Jansen, financieel adviseur Gemeente Overbetuwe Tim Bours, financieel adviseur, Gemeente Overbetuwe Patrick de Bruin, concerncontroller a.i. Rob Engels, portefeuillehouder sociaal domein

38

Bestuurlijke reactie Rekenkamercommissie t.a.v. dhr. H. Smeets

Uw brief van Uw kenmerk 25 februari 2022 Onderwerp: Bestuurlijk wederhoor concept RKC-rapport (Be)grip sociaal domein

Ons kenmerk 2022-009749 Behandeld door Elke Haanraadts

Datum 22 maart 2022 Telefoonnummer 06 58081796

Verzonden d.d. Bijlage(n)

Geachte leden van de rekenkamercommissie, Op 25 februari jl. ontvingen wij het conceptrapport (Be)grip sociaal domein, waarvoor onze dank. U doet een aantal waardevolle aanbevelingen. U kijkt in het rapport grondig en gedetailleerd terug naar documenten die de afgelopen jaren zijn opgeleverd, met een focus op financiën. Wij kunnen ons vinden in deze reconstructie en herkennen de patronen die u schetst. Tegelijkertijd merken we op dat de uitdaging waar Overbetuwe voor stond en staat, een uitdaging is waar iedere gemeente in Nederland mee te maken heeft gekregen: in 2015 is een flink aantal taken overgeheveld, met een beperkt budget en een forse transitieopgave. U heeft voor dit onderzoek een grote hoeveelheid documenten bestudeerd en geanalyseerd. Dit heeft waardevolle inzichten opgeleverd, maar geeft relatief weinig zicht op de dagelijkse praktijk en de verbeteringen die we hebben doorgevoerd na vaststelling van het beleidsplan eind 2020. Op enkele onderdelen in het rapport gaan wij nader in. Beleidsplan sociaal domein Allereerst heeft u per abuis niet ons definitieve beleidsplan sociaal domein1 ontvangen, waarvoor onze excuses. U had begrijpelijkerwijs niet meer de gelegenheid het juiste beleidsdocument te bestuderen. Hierdoor gaat u in het rapport uit van vier doelstellingen in plaats van de zes die het uiteindelijk zijn geworden.

Versterken kracht van de uitvoering U constateert dat sprake is van een tactisch gat tussen strategisch beleid en uitvoering. Wij herkennen dit, en hebben de afgelopen jaren dan ook kwaliteit toegevoegd bij enkele cruciale functies in onze organisatie. Namelijk medewerkers die sturend en cultuur-dragend zijn in de uitvoering en de samenwerking tussen beleid en uitvoering. Daarnaast werken we met zogeheten vakgroepen waarmee een werkwijze tot stand is gebracht waarin beleidsregels beter getoetst worden op uitvoerbaarheid en beleidsdoelen op haalbaarheid. Hieraan levert onze informatieanalist een belangrijke bijdrage. Dit neemt niet weg dat er op dit punt nog een weg te gaan is. 1 Het beleidsplan sociaal domein is in 2 fasen opgeleverd. Om te kunnen voldoen aan een amendement van

de raad, is deel I van het beleidsplan voor de zomer 2020 ter informatie aan de raad aangeboden. In het najaar van 2020 heeft de raad het totale beleidsplan Sociaal Domein 2020-2025 vastgesteld. . Dorpsstraat 67, Elst/Postbus 11, 6660 AA Elst T 14 0481 E info@overbetuwe.nl www.overbetuwe.nl NL03BNGH0285092030 KvK nummer 51178567 Btw nr NL809032375B01

39

1/3

Versterken samenwerking partners en basisvoorzieningen We hebben flinke stappen gemaakt bij het bereiken van een gelijkwaardige relatie met inwoners (interactievisie), de ontwikkeling van het Sociaal Team Overbetuwe en de samenwerking met onze welzijnspartners. Dit heeft onder andere geresulteerd in meer eigenaarschap bij inwoners, groeiende professionaliteit in de verhouding met onze partners en een versteviging van onze (algemene) basisvoorzieningen (aanbeveling 5). Versterken bedrijfsvoering U geeft in het rapport voorbeelden van omissies en haperingen in de bedrijfsvoering. Sinds eind 2020 is stevig ingezet op het versterken van de bedrijfsvoering door: - Het aanstellen van een informatieanalist die als taak heeft de effectiviteit van beleid te onderzoeken en de monitoring tot stand te brengen. Hierdoor is het mogelijk sneller en kortcyclischer te werken in de PDCA cyclus. Er is nu meer grip op effecten én kosten. - Het opnieuw opbouwen van de begroting 2022, zoals door u ook geconstateerd. Deze begroting is gebaseerd op de in 2020 en 2021 ontwikkelde kengetallen. - Het versterken van de administratieve organisatie, processen en informatievoorziening met eveneens meer grip als gevolg.

Kwartaalrapportages versus beleidsmonitor U geeft aan dat het de gemeente Overbetuwe onvoldoende is gelukt om het resultaat van onze inspanningen voor de inwoner in beeld te brengen, en dat er hierbij geen integrale aanpak lijkt te zijn op basis waarvan gestuurd kan worden. Ter verduidelijking lichten we graag ons proces toe. - De kwartaalrapportages geven (cijfermatig) inzicht in de situatie op 4 momenten in het jaar. - De beleidsmonitor is bedoeld om integraal te sturen. De beleidsmonitor over 2020 betrof een nulmeting, het beleidsplan sociaal domein betreft immers de periode vanaf medio 2020. De beleidsmonitor over het jaar 2021 gaat hiermee in op de vraag of we onze zes beleidsdoelen behalen, wat de effecten voor inwoners zijn en of onze beleidsvoornemens bijgestuurd moeten worden. Deze beleidsmonitor wordt naar verwachting in april ter vaststelling voorgelegd aan het college waarna deze ter besluitvorming richting de raad gaat. Hiermee komen we grotendeels tegemoet aan aanbevelingen 1, 2 en 9. Tot slot, naar aanleiding van aanbeveling 9 en onze eigen ervaringen zijn wij voornemens om vanaf 2022 ieder kwartaal de factsheets op te blijven leveren, en slechts 2 keer per jaar de cijfers te duiden in een rapportage. Een tijdspanne van 3 maanden blijkt in de praktijk te kort om echt zinvolle trends te signaleren.

Financiële situatie en de financiële maatregelen Op basis van diverse financiële documenten die u heeft bestudeerd, zoals de kadernota 2020, uit u enkele zorgen (o.a. aanbeveling 7). Over de financiële maatregelen zegt u daarnaast dat deze niet onderbouwd zijn. Onze conclusies en maatregelen zijn niet toevallig gekozen, dat blijkt ook uit de overeenkomsten die we zien in onderzoek dat AEF2 uitvoerde naar financiële tekorten in de jeugdzorg. De maatregelen borduren voort op het beleidsplan en zijn ontstaan na analyse en afstemming met beleid en uitvoering. In eerste instantie indicatief, echter achter de schermen is hard gewerkt om de maatregelen te concretiseren, te volgen en uit te voeren, de raad is hier op hoofdlijnen in meegenomen. Gelukkig constateert u dat sinds de begroting 2022 een verbetering van de koppeling tussen aanpak en middelen is gerealiseerd. Wij kunnen dan ook een deel van uw zorgen wegnemen. In de vierde kwartaal- en jaarrapportage over de resultaten in het sociaal domein kunt u lezen dat onze inspanningen en de door ons genomen maatregelen effectief blijken te zijn, en dat we een aanzienlijk positief financieel resultaat bereiken in 2021. 2 Stelsel in groei, AEF, 15-12-20

2/3

40

Vervolg De conclusies en aanbevelingen zullen wij verwerken in toekomstige planvorming, voor zover dat niet al gebeurt. Hoogachtend, burgemeester en wethouders, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

P.J.E. Breukers

R.P. Hoytink-Roubos

3/3

41

Nawoord rekenkamercommissie De rekenkamercommissie stelt vast dat het college van B&W zich herkent in de door ons opgestelde reconstructie. En ook wij herkennen de -recent- door het college ingezette verbeterslag, mede zichtbaar in de wijze waarop in de begroting 2022 de koppeling tussen doelen, aanpak en middelen is opgenomen. Het college merkt op dat wij voor dit onderzoek een grote hoeveelheid documenten hebben bestudeerd en geanalyseerd. Dat is zo en dat heeft inderdaad waardevolle inzichten opgeleverd. Dat betekent echter nog niet dat we (daarmee) relatief weinig zicht hebben gekregen op de dagelijkse praktijk. Want hoewel de focus primair lag op de beleidsmatige en financiële grip, hebben we uit de door ons gehouden interviews en bestudeerde documentatie wel degelijk een beeld van de praktijk kunnen destilleren. Het is overigens een goede zaak dat het college in zijn reactie wijst op de verbeteringen die zijn doorgevoerd na vaststelling van het beleidsplan eind 2020. Die constatering hebben wij echter nog niet kunnen doen en dus zullen de concrete resultaten en effecten hiervan (nog) zichtbaar moeten worden. Wij overwegen dan ook om in ons onderzoeksplan 2023 een opvolgonderzoek op te nemen waarin we nadrukkelijker (dan nu mogelijk was) naar de concrete uitvoering kijken, mede in relatie tot de door gemeenteraad vastgestelde ambities en beoogde effecten.

Wij denken hierbij met name aan de ambitie om meer eigenaarschap bij inwoners te creëren, de gewenste (toegenomen) professionaliteit in de verhouding met partners en een versteviging van de algemene basisvoorzieningen. Tot slot stelt het college dat we in ‘de jaarrapportage over de resultaten in het sociaal domein kunnen zien dat onze inspanningen en de door ons genomen maatregelen effectief blijken te zijn’. Zover is het volgens ons echter nog niet. Dat geldt ook voor het in de bestuurlijke reactie aangekondigde aanzienlijk positief financieel resultaat over 2021. Dat zal moeten blijken uit de jaarrekening 2021 die u dit voorjaar door het college van B&W wordt voorgelegd en uit de afgesproken rapportages. Overbetuwe lijkt op de goede weg, maar één zwaluw maakt nog geen zomer.

42

Dorpsstraat 67 6661 EH Elst Postbus 11 6660 AA Elst telefoon (0481) 362 300 fax (0481) 372 482 info@overbetuwe.nl www.overbetuwe.nl