Document · PDF

24-11-05.11 Programmabegroting 2025

Gemeenteraadsvergadering 5 november 2024, gemeente OverBetuweBij agendapunt: Programmabegroting 2025*29.485 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting

2025

Registratienummer: 2024-054848

1 3

INHOUDSOPGAVE Inleiding ................................................................................................................................................... 3 Financiële positie ..................................................................................................................................... 5 Programma 1. Duurzame en gezonde samenleving ............................................................................. 15 Programma 2. Leefbare en bereikbare samenleving ............................................................................ 19 Programma 3. Interactie met de samenleving ....................................................................................... 26 Programma 4. Inclusieve en participatiesamenleving ........................................................................... 28 Programma 5. Werkende en lerende samenleving ............................................................................... 35 Programma 6. Informatie en kennissamenleving .................................................................................. 40 Programma 7. Financiën en bedrijfsvoering .......................................................................................... 42 Programma 8. Algemeen bestuur en regionale samenwerking ............................................................

46 Algemene dekkingsmiddelen, VPB, onvoorzien en mutaties reserves ................................................. 49 Paragrafen ............................................................................................................................................. 51 I. Lokale lasten .................................................................................................................................. 51 II. Weerstandsvermogen en risicomanagement ................................................................................ 63 III. Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 72 IV. Financiering .................................................................................................................................. 78 V. Bedrijfsvoering .............................................................................................................................. 82 VI. Verbonden partijen ....................................................................................................................... 88 VII. Grondbeleid ................................................................................................................................. 97 VIII.

Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (WOO) ............................................................. 100 Financiële begroting ............................................................................................................................ 102 I. Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid............................................................................ 102 II. Overzicht baten en lasten 2025 ................................................................................................... 103 III. Structureel begrotingssaldo ........................................................................................................ 104 IV. Incidentele baten en lasten ........................................................................................................ 105 V. Vergelijking met voorgaande begrotingsjaren............................................................................. 108 VI. Reserves en Voorzieningen ....................................................................................................... 112 VII. Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ............................................................................... 115 VIII. Geprognosticeerde balans ....................................................................................................... 116 IX.

EMU-saldo.................................................................................................................................. 117 X. Nieuwe investeringen 2025-2028 ............................................................................................... 118 XI. Baten en lasten per taakveld ..................................................................................................... 121

INLEIDING Met gepaste trots presenteren wij de begroting voor 2025. Deze begroting bouwt voort op de Kadernota en zet onze plannen om in concrete stappen voor een sterke en duurzame gemeente Overbetuwe. We volgen het coalitieprogramma 'Duurzaam bruggen slaan' en hebben deze doelen vertaald naar een Uitvoeringsprogramma en begroting met heldere resultaten. Een periode van uitdagingen Onze gemeente, net als veel andere gemeenten, staat voor verschillende ontwikkelingen die invloed hebben op ons werk. De vraag naar sociale voorzieningen groeit, de woningmarkt staat onder druk en we moeten voldoen aan strengere klimaatdoelen. De vergrijzing zorgt voor een grotere vraag naar zorg en ondersteuning, terwijl economische onzekerheid vraagt om zorgvuldige begrotingsplanning. Deze structurele uitdagingen vragen om gezamenlijke inspanningen en effectief beleid. Daar doen we als gemeente alles aan. De economische en maatschappelijke ontwikkelingen hebben grote invloed op onze financiën. Voor 2025 doen we een beroep op onze reserves om tot een sluitende begroting te komen, en we verwachten aanzienlijke structurele tekorten in de periode na 2026. We gaan met de Raad in gesprek om voor deze jaren met voorstellen te komen bij de Kadernota 2026 hoe we de lasten evenwichtig kunnen verdelen. Duurzaamheid en energietransitie In 2025 blijven we investeren in duurzaamheid.

We besteden extra geld aan het klimaat- en energiebeleid. We zetten verdere stappen in de energietransitie met projecten voor duurzame energie en letten speciaal op betaalbaarheid, vooral voor inwoners met risico op energiearmoede. Versnelling woningbouw Om de woningnood te verhelpen, bouwen we in 2025 minimaal 130 flexwoningen voor starters, statushouders en andere mensen die dringend een woning nodig hebben. We bieden ook ruimte voor bijzondere woonvormen zoals Tiny Houses en eco-wonen en ondersteunen nieuwe initiatieven voor woningbouw. Gezondheid en sport Voor een gezonde leefstijl van onze inwoners blijven we investeren in gezondheid en sport. Overbetuwe Beweegt blijft onze belangrijkste partner in het stimuleren van een actieve levensstijl. We zorgen voor nieuwe beweegroutes en fitnesstoestellen in de buitenlucht en zetten de bouw van een nieuwe zwemfaciliteit in Zetten en een multifunctioneel sportcentrum in Elst voort. Sterke sociale basis sociaal domein We houden onze (jeugd)zorg beschikbaar voor de inwoners die het meest nodig hebben en blijven met onder andere onze sociale basis jeugd werken aan de verbetering van welzijn van onze inwoners. Daarnaast blijven we werken aan het beheersbaar houden van de uitgaven in het sociaal domein. Inclusiviteit en participatie We zetten in op een inclusieve en participatieve samenleving.

We bevorderen de deelname van inwoners aan maatschappelijke activiteiten. We werken samen met inwoners en lokale organisaties om ervoor te zorgen dat onze plannen aansluiten bij de behoeften van de gemeenschap. Extra hulp aan inwoners met inkomensproblemen en schulden is een belangrijk onderdeel van onze aanpak. Onderwijs In 2025 worden belangrijke stappen gezet als het gaat om onderwijshuisvesting. Op basis van het Strategisch Huisvestingsplan liggen er plannen voor de nieuwbouw voor het Lyceum Elst, uitbreiding van het primair onderwijs in de wijk Westeraam in Elst en nieuwbouw voor de Meeuwenberg in Driel. Daarnaast wordt in samenwerking met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gewerkt aan een Integraal Huisvestingsplan. Economische ontwikkeling

We blijven werken aan een gezond ondernemersklimaat door bedrijven te helpen verduurzamen en toekomstbestendige werkplekken te ontwikkelen. Het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties zal hierbij als richtlijn dienen. Veiligheid en openbare ruimte Veiligheid en openbare ruimte blijven belangrijk. We maken een Integraal Veiligheidsplan om criminaliteit en digitale bedreigingen te bestrijden. Daarnaast verbeteren we de openbare ruimte om de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente te vergroten. Als college geloven wij dat deze begroting een goede basis legt voor de toekomst en we kijken uit naar een succesvolle samenwerking in het komende jaar. Met vriendelijke groet, College van Burgemeester en Wethouders

FINANCIËLE POSITIE Algemeen In dit hoofdstuk schetsen wij het financiële beeld voor de periode 2025-2028. Wij informeren u over de omvang van het begrotingsresultaat, het structurele begrotingsresultaat en over de verschillen ten opzichte van de Kadernota. Vervolgens gaan we in op de vermogenspositie van Overbetuwe, hoe deze zich verhoudt tot het geactualiseerde risicoprofiel en de BBV-indicator solvabiliteit. Het hoofdstuk wordt afgesloten met de gehanteerde uitgangspunten en een recapitulatie van de lasten en baten 2025.

Begrotingsresultaat 2025-2028 Het begrotingsresultaat voor periode 2025- 2028 geven we in onderstaande tabel weer.

De begroting 2025 sluit met een structureel overschot van € 268.000 waarbij gebruik wordt gemaakt van € 2,6 miljoen aan algemene reserve. De jaarschijven 2026 tot en met 2028 kennen een structureel tekort van rond de € 6,0 miljoen. Dit tekort wordt deels veroorzaakt doordat vanaf 2026 gemeenten zelf meer belasting mogen heffen. De Rijksoverheid heeft hierop vooruitlopend alvast een korting opgenomen in het gemeentefonds. Daarnaast hebben we te maken met oplopende kosten binnen het Sociaal Domein (hoofdzakelijk jeugdzorg). Op welke wijze de gemeente vervolgens haar inkomsten mag verhogen, is nog niet duidelijk. Op advies van onze toezichthouder, de Provincie Gelderland, laten we het tekort nu zien. Ten opzichte van de Kadernota 2025 hebben zich een aantal wijzigingen voorgedaan die in onderstaande tabel zijn opgenomen. De wijzigingen leiden tot een begrotingstekort van € 3,7 miljoen. We geven in de paragraaf ‘Duiding begrotingsresultaat’ aan op welke wijze we dit tekort dekken.

Toelichting op de belangrijkste afwijkingen

Sociaal Domein aanvullende uitgaven WMO en Jeugd Het verwachte tekort in 2025 ontstaat met name door hogere zorgvraag en zorgzwaarte van de Jeugd en daarnaast stijgende aanvragen voor huishoudelijke hulp en begeleiding in de WMO. Een deel van de uitgaven ad € 1,2 miljoen kent een structureel karakter. Aanpassing beschikbare middelen hervormingsagenda In de meicirculaire 2024 was in de jaarschijf 2025 een toevoeging aan de Algemene Uitkering opgenomen van € 1,0 miljoen voor het terugdraaien van een besparing door het Rijk op de jeugdzorg. In eerste instantie is dit bedrag toegevoegd aan de algemene middelen. Via deze begroting wordt het bedrag alsnog toegevoegd aan het budget jeugdzorg. Personeel Op basis van de uitkomsten van de benchmark van Berenschot bestaat behoefte aan aanvullende capaciteit. Deze formatie-uitbreidingen zijn incidenteel toegevoegd aan de personeelsbegroting 2025. Vanwege de ravijnjaren worden deze formatie-uitbreidingen vanaf 2026 opnieuw afgewogen en voorgelegd bij de Kadernota 2026. Een nadere toelichting wordt gegeven in de raadsinformatiememo en informatiebijeenkomst over de Berenschot benchmark formatie en kosten 2024.

Afboeking boekwaarde inzake nieuwbouw De Meeuwenberg Als gevolg van de verhuizing van PO-school De Meeuwenberg naar de locatie Fazantstraat moet het huidige hoofdgebouw op die locatie (is zowel functioneel en technisch afgeschreven) worden gesloopt. De restant boekwaarde van dat gebouw is € 652.000 en dient door de sloop in één keer te worden afgeschreven. Nieuw kunstgrasveld RKSV Driel Conform de uitgangspunten van het sportbeleid is op basis van een capaciteitsonderzoek door de KNVB vastgesteld dat RKSV Driel een capaciteitsprobleem heeft. Het realiseren van een kunstgrasveld om dit probleem op te lossen voldoet tevens aan het coalitieprogramma, omdat een verkenning heeft uitgewezen dat er binnen het verzorgingsgebied van de vereniging geen uitwijkmogelijkheden zijn. Afval en riolering Doordat er meer uren moeten worden besteed aan de producten afval en riolering kunnen er ook meer overheadskosten aan deze producten worden toegerekend. Dit is een voordeel, omdat de hogere toerekening van overhead wordt gedekt door respectievelijk de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Stelpost rente Via de Kadernota 2024 was een stelpost in de begroting opgenomen voor hogere rentekosten als gevolg van een verwachte stijging van de omslagrente van 1,5% naar 2,0%.

In de begroting 2025 kan echter nog steeds worden uitgegaan van een rentepercentage van 1,5% en dus kan de stelpost in boekjaar 2025 vrijvallen. OZB areaaluitbreiding De opbrengsten uit de onroerendzaakbelasting (OZB) stijgen doordat we meer opbrengsten krijgen als gevolg van de uitbreiding van ons areaal (nieuwe woningen en bedrijventerreinen).

Duiding begrotingsresultaat en financiële positie Voor een goede duiding van het begrotingsresultaat is het inzicht in de structurele lasten en baten, het verloop van het eigen vermogen (algemene reserve) en het risicoprofiel van belang. Structureel begrotingsresultaat Het saldo van de begroting bestaat uit incidentele en structurele lasten en baten. Wanneer we de incidentele lasten en baten buiten beschouwing laten resteert het structurele begrotingsresultaat. Op deze manier wordt inzichtelijk of de structurele lasten gedekt kunnen worden door de structurele baten.

De incidentele lasten van 2025 bedragen € 2.855 miljoen. Hiertegenover staat een incidentele dekking uit de algemene reserve waardoor het incidenteel saldo nihil is. We lichten de mutaties toe in onderdeel IV incidentele baten en lasten. Ten opzichte van de Kadernota 2025 is het structurele begrotingssaldo in alle jaren aanzienlijk negatiever geworden.

De verschillen in de structurele saldi worden in onderstaande tabel weergegeven.

Om te komen tot een structureel sluitende begroting in boekjaar 2025 is gezocht naar aanvullende structurele dekking. Voor 2025 gaat het om structurele dekking ter grootte van € 1.122.000. Vanaf 2026 loopt dat bedrag op naar € 1.185.000. Conform het coalitieakkoord bestaat 30% van de dekking uit lastenverzwaringen. Het resterende deel (dus 70%) wordt gerealiseerd via ombuigingen (verlaging uitgavenbudgetten). Een specificatie van de aanvullende structurele dekkingsmiddelen is opgenomen in de onderste tabel.

Het structurele overschot van € 268.000 in 2025 zal worden toegevoegd aan de Algemene Reserve (AR). De netto-onttrekking uit de AR komt daarmee uit op 2.587.000 .

Algemene Reserve De omvang van de Algemene Reserve (AR) is als gevolg van het jaarrekeningresultaat van 2023 toegenomen. De noodzakelijke omvang van een algemene reserve is afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement, de begrotingsdiscipline en de ruimte om binnen de begroting onverwachte risico’s op te kunnen vangen. We presenteren in deze Programmabegroting een sluitend structureel perspectief voor 2025. Wel zal er in 2025 sprake zijn van een onttrekking (€ 2,6 miljoen) uit de AR voor het incidenteel tekort 2025. In de jaren na 2025 is sprake van grote structurele begrotingstekorten, waardoor de verwachte omvang van de AR per 31-12-2028 uitkomt op een negatief bedrag van afgerond € 3,7 miljoen. Zoals eerder aangegeven zal het college in samenspraak met de Raad dit najaar het proces opstarten om te komen tot een structureel sluitende begroting.

Risicoprofiel Het risicoprofiel is geactualiseerd en gebaseerd op de nota Risicomanagement 2023. Deze actualisatie leidt tot een risicoprofiel dat iets hoger is dan in de begroting 2024 (zie voor een toelichting de paragraaf weerstandsvermogen). Dit risicoprofiel (€ 9,0 miljoen) afgezet tegen de algemene reserve van € 16,8 miljoen levert een weerstandsratio van 1,9. Bij deze ratio hoort de kwalificatie ‘ruim voldoende’, deze kwalificatie zit aan de bovenkant van de na te streven bandbreedte van 1,4 tot 2,0. Solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft een beeld van de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Zo wordt zichtbaar of een gemeente voldoende eigen vermogen heeft om aan alle financiële verplichtingen te kunnen voldoen. In de hieronder geplaatste grafiek is deze ratio voor de komende vier jaar in beeld gebracht. In de berekening van deze ratio wordt rekening gehouden met de verwachte begrotingssaldi in 2025-2028.

Wat betekent dit voor de algemene reserve? Met het jaarrekeningresultaat 2023 is de algemene reserve behoorlijk gegroeid. Vanaf 2024 neemt de algemene reserve echter steeds verder af. Dit komt door de inzet als dekking voor incidentele uitgaven in 2024, het incidentele begrotingstekort in 2025 en de verwachte grote nadelige begrotingstekorten in 2026 tot en met 2028. Dit komt ook tot uiting in de weerstandsratio en de solvabiliteitsratio. De benodigde omvang van de algemene reserve hangt van verschillende factoren af, deze factoren hebben ook nog een onderlinge samenhang. De factoren waar het om gaat zijn de ontwikkeling van de risico’s (risicoprofiel), de ontwikkeling van de financieringsbehoefte (vreemd vermogen) en het vermogen om op rekeningbasis daadwerkelijk het positieve resultaat te realiseren (begrotingsdiscipline).

Een stijging van de weerstandsratio wordt in gang gezet door te sturen op een groei van de algemene reserve en/of een daling van het risicoprofiel. Bij de solvabiliteit ligt de relatie tussen het eigen vermogen, dat is inclusief de bestemmingsreserves, en het vreemd vermogen. De sturingsmogelijkheden op dit kengetal zitten dus niet alleen in de omvang van de algemene reserve. Daling van de bestemmingsreserves of een groei van de investeringsbehoefte als gevolg van bijvoorbeeld nieuwe investeringen hebben een negatief effect op deze ratio.

Uitgangspunten van deze begroting In deze begroting hanteren we de onderstaande uitgangspunten, die onder andere zijn ontleend aan de eerder door de Raad vastgestelde kadernota.

Beleidsmatige uitgangspunten 1 Ramingen zijn realistisch en volledig 2 Structurele lasten worden met structurele baten gedekt 3 Nieuwe uitgaven zijn alleen mogelijk voor nieuwe taken waarvoor specifieke aanvullende middelen beschikbaar zijn gesteld Financiële uitgangspunten

Voorstel

Waarde

1 De algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2024 2 De meerjarenramingen zijn gebaseerd op constante lonen en prijzen 3 Aantal inwoners op 01-01- Werkelijk aantal op 01-01-2024 plus inschatting groei in 2024 op basis 2025 van woningbouwprogramma

49.030

4 Rente - Investeringen

Conform BBV

1,5%*

- Grondexploitaties

Conform BBV

1,07%

- Kortlopende leningen

Inschatting gebaseerd op de actuele marktrente

3,75%

- Nieuwe langlopende leningen

Inschatting gebaseerd op de actuele marktrente

3,65%

5 Formatie en salarissen - Formatie

Zie paragraaf bedrijfsvoering

- Salarissen - Sociale lasten

Verwachte cao ontwikkeling incl. de verwachte stijging sociale lasten

5,0%

6 Prijsinflatie

Index Materiële Overheidsconsumptie (IMOC)

2,2%

7 Bijdrage verbonden partijen

Op basis van conceptbegroting verbonden partij. Indien de begroting ontbreekt geldt de prijsinflatie

2,2%

Verhogen met prijsinflatie

6,2%**

Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie

2,2% 12,2% 2,2%***

Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie 100% kostendekkend 100% kostendekkend

2,2% 22,2% 2,2%

9 Belastingen - Onroerende Zaak Belasting - Toeristenbelasting - Hondenbelasting - Precariobelasting 10 Heffingen - Marktgelden - Begraafrechten - Leges - Rioolrecht - Afvalstoffenheffing 11 Huuropbrengsten

Conform opdracht Vastgoedvisie 2018

* Zie toelichting paragraaf Financiering ** Tariefsmutatie Niet-woningen 11,7% (zie paragraaf lokale lasten) *** Tariefsmutatie precariobelasting terrassen 27,2% (zie paragraaf lokale lasten)

Recapitulatie lasten en baten Hieronder is een recapitulatie opgenomen met de uitgaven per programma en de belangrijkste inkomsten voor de gemeente in 2025. Per saldo is er dus sprake van een sluitende begroting (saldo inkomsten en uitgaven is nul). In 2025 wordt € 137 miljoen uitgegeven aan de programma’s en bijbehorende projecten. In onderstaande tabel ziet u hoe dat bedrag over de verschillende programma’s is verdeeld. UITGAVEN 2025 (bedragen x € 1.000 en afgerond op € 100.000) 1. Duurzame en gezonde samenleving

18.300

2. Leefbare en bereikbare samenleving

20.900

3. Interactie met de samenleving

1.400

4. Inclusieve en participatiesamenleving

42.700

5. Werkende en lerende samenleving

30.500

6. Informatie en kennissamenleving

7. Financiën en bedrijfsvoering

20.700

8. Algemeen bestuur en regionale samenwerking

2.500

Totale uitgaven programma’s en bijbehorende projecten

137.000

Diverse overige lasten (onvoorz., inning belast., stort. reserves)

6.100

Totaal uitgaven

143.100

Tegenover bovenstaande uitgaven staan uiteraard ook inkomsten. In onderstaande tabel is een specificatie opgenomen van de belangrijkste inkomstenbronnen in 2025. INKOMSTEN 2025 (bedragen x € 1.000 en afgerond op € 100.000) Gemeentefonds

91.900

OZB

11.100

Afvalstoffenheffing

7.200

Rioolheffing

3.200

Leges (o.a. bouwvergunningen, APV)

2.400

Doeluitkeringen Rijk (o.a. WWB)

11.800

Huuropbrengst accommodaties (o.a. De Helster)

1.400

Rente eigen en vreemd vermogen

500

Onttrekkingen uit reserves

4.100

Diverse overige baten

9.800

Totaal inkomsten

143.400

PROGRAMMA 1. DUURZAME EN GEZONDE SAMENLEVING Toelichting Een duurzame en gezonde samenleving vraagt van ons allen dat we duurzaam en gezond gaan denken en doen. Om dat te bereiken werken we als gemeente vanuit de nieuwe contouren van het programma duurzaamheid. Daarin hebben we klimaatdoelstellingen vastgesteld. We realiseren de doelstellingen door inwoners, ondernemers, verenigingen en andere organisaties vanaf het begin bij de opgaven te betrekken. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat de maatregelen betaalbaar zijn. Verder ondersteunen en stimuleren we ondernemers om duurzaam te innoveren.

Beleidskader Lokaal beleid: Vastgestelde contouren duurzaamheid (2023) Routekaart Duurzaamheid 2025 (2021) Preventie Akkoord Overbetuwe; Gezond Overbetuwe doen we samen! (2021) Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2021–2024 Verstevigen verbinding Sociaal Team en de eerstelijnszorg in de gemeente Overbetuwe (2021) Sportnota Een leven lang gezond, vitaal en actief (2021) Beleidsnotitie plan van aanpak JOGG (2021) Speelbeleid; Samenspel(en) in Overbetuwe (2021) Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (2020) Transitievisie Warmte (2020) Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (2020) Lokaal Sportakkoord Overbetuwe (2020) Uitvoeringsnotitie, Publieke Gezondheid Volwassen en Ouderen Overbetuwe (2018) Visie op Vastgoed (2018) Regionaal beleid: Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (2021) Regionale Adaptatiestrategie (2021) Regionale Energie Strategie (2021) Samenwerkingsagenda Rivierengebied Klimaatbestendig (2021) Moties en amendementen: Socialiseren grondvergoeding windmolenparken Proces windpark Regionaal/landelijk: Wet publieke gezondheid (Wpg) Landelijke nota Publieke gezondheid 2020-2024 Regionale nota Publieke Gezondheid 2021 Gelderland Midden

Wat willen we bereiken? Een samenleving waarin we op een duurzame wijze omgaan met energie en grondstoffen en waar we de klimaatdoelstellingen centraal stellen en de omstandigheden worden gecreëerd om een gezonde leefwijze te bevorderen.

Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 1.1 Duurzaamheid In 2025 en de jaren daarna worden extra (Rijks) middelen ingezet voor de uitvoering van het klimaaten energiebeleid. Concrete stappen worden genomen voor een inclusieve energietransitie, met aandacht voor betaalbaarheid en participatie. Hierbij gaat het zowel om besparen en isoleren als alternatieven voor de warmtetransitie. Ook houden we rekening met de impact op de natuur en milieu en werken we aan een Soorten Management Plan (SMP). Daar waar nodig worden aanvullende kaders opgesteld. In 2025 wordt een warmteplan voorgelegd aan de Raad voor 2 wijken. De lange termijn, het energiesysteem van de toekomst, toekomstige technieken zoals waterstof en geothermie en de impact van netcongestie hebben ook raakvlakken met de ordeningsprincipes van de Omgevingsvisie. In 2025 geven we naast de bestaande activiteiten rondom klimaatadaptatie invulling aan de ambities uit het Water en Rioleringsprogramma (WRP) dat in 2024 door de Raad is vastgesteld. Hiervoor wordt een uitvoeringsplan opgesteld en werken we de ambitie voor water en bodem sturend verder uit. Hiervoor worden verschillende beleidskaders opgesteld, zoals een bomenbeleidsplan. Voor de uitvoering wordt gezocht naar slimme combinaties van bestaande budgetten en aanvullende financiering van derden.

1.2 Circulair Een circulaire economie is een economisch systeem waarin wij geen eindige grondstofvoorraden uitputten waarin wij reststoffen en afvalstoffen volledig opnieuw inzetten in het systeem als grondstoffen. Voor de grondstoffen is het doel om de kwaliteit van de afvalstromen te verhogen. Dit gaan wij doen door onderstaande resultaten te realiseren. - Uitvoering geven aan het vastgestelde grondstoffenbeleidsplan - Gezamenlijke verkenning naar het realiseren van een circulair ambachtscentrum met de gemeente Lingewaard 1.3 Sport en gezondheid Wij geven uitvoering aan de Sport- en beweegnota 2021-2025. Overbetuwe Beweegt is hierbij onze belangrijkste uitvoeringspartner bij het bevorderen van een actieve en gezonde leefstijl onder onze inwoners en het ondersteunen van onze sportverenigingen. Samen met de meer dan 80 ambassadeurs van het Sportakkoord II werken we in 2025 aan het realiseren van onze doelen en ambities op het gebied van het vergroten van het bereik, het versterken van sport- en beweegaanbieders, sportieve en gezonde jeugd en sociaal veilige sport. De openbare ruimte is onze grootste sportfaciliteit. Ook in 2025 realiseren wij daarom sportieve ingrepen in de openbare ruimte, waaronder calisthenicsvelden en beweegroutes. Dit doen wij in samenspraak met onze inwoners en beweegpartners.

Onder het speelbeleid streven we ernaar om alle kernen van evenredig verdeelde BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten)-faciliteiten te voorzien. In dat kader voeren we in 2025 in Zetten en Oosterhout participatieve gemeentelijke speelprojecten uit.

In 2025 zetten we vervolgstappen in het realiseren van een nieuwe zwemfaciliteit in Zetten, de bouw van het multifunctionele sportcentrum in Elst en de Wanmolen in Zetten en de verplaatsing van de Heterense Tennisvereniging. Afhankelijk van de keuzes die de raad in 2024 maakt, werken wij aan de vernieuwing van sportaccommodatie De Kruisakkers in Elst.

1.4 Publieke gezondheid Preventie is nodig om te zorgen dat mensen langer gezond blijven. Doelstelling is een gezonde generatie 2040. We zetten in op een integraal preventieprogramma waarbij we voortbouwen op en versterken van bestaand beleid en activiteiten op het gebied van cultuur-, sport en gezondheidsbevordering en duurzaamheid. De thema's die terugkomen bij de integrale aanpak zijn: gezonde jeugd en vitaal ouder worden, mentale gezondheid, fysieke en sociale leefomgeving, verkleinen gezondheidsachterstanden, bewegen, voeding en gewicht, roken, alcohol- en drugsgebruik, stress, eenzaamheid, langer thuiswonen, schulden en laaggeletterdheid. In 2025 zetten we vervolgstappen in de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de uitvoering van de Visie op Gezondheid; Voorkomen is beter dan genezen.

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000

Exploitatie

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

5.1 Sportbeleid en activering Lasten

463

423

183

Baten

-280

-240

Totaal 5.1 Sportbeleid en activering

183

Lasten

3.009

3.812

3.807

4.122

Baten

-1.239

Totaal 5.2 Sportaccommodaties

1.770

2.573

2.568

2.883

Lasten

2.689

2.652

2.509

Baten

-238

-172

Totaal 7.1 Volksgezondheid

2.451

2.480

2.509

Lasten

3.140

3.110

3.116

3.128

Baten

-4.849

Totaal 7.2 Riolering

-1.709

-1.739

-1.733

-1.722

5.2 Sportaccommodaties

7.1 Volksgezondheid

7.2 Riolering

7.3 Afval Lasten

5.962

5.934

5.935

5.890

Baten

-8.180

Exploitatie

Begroting 2025

Totaal 7.3 Afval

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

-2.218

-2.245

-2.290

Lasten

2.855

2.781

2.777

Baten

-978

-931

Totaal 7.4 Milieubeheer

1.877

1.849

1.850

1.845

Lasten

137

138

Baten

-104

2.388

3.134

3.166

3.444

7.4 Milieubeheer

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Totaal 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Gerealiseerd resultaat

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) - Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) - Groene Metropool Regio (GMR)

Beleidsindicatoren Indicator *

2020 2021 2022 2023 2024

% Niet-sporters

47,1

Omvang huishoudelijk restafval: kg per inwoner % Hernieuwbare elektriciteit

46,4 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD'en, CBS en RIVM

148 CBS - Statistiek Huishoudelijk Afval

11,9 16,2 24,1

41,3 CBS - Berekening

- 42,3

NL (meest Bron actuele)

*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl augustus 2024, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar

PROGRAMMA 2. LEEFBARE EN BEREIKBARE SAMENLEVING Toelichting Een leefbare samenleving betekent: passende en betaalbare huisvesting, goede voorzieningen en een duurzame en leefomgeving. We verhogen de objectieve en subjectieve veiligheid voor álle inwoners, ondernemers, bezoekers en organisaties van gemeente Overbetuwe om op die manier de kwaliteit van de leef-, woon- en werkomgeving te verbeteren. Overbetuwe ontwikkelt door als een onderscheidende, krachtige gemeente met een aangenaam woon-, leef- en vestigingsklimaat. We werken integraal en zetten in op het verbinden van mensen, bedrijven, netwerken, beleidsvelden én op identiteit en beleving. Ook de nieuwe Omgevingswet (die per 1-1-2024 is ingegaan) heeft als essentie om in de fysieke leefomgeving tot een integrale visie en planontwikkeling te komen. Via zes samenhangende bouwstenen in de fysieke leefomgeving (wonen, mobiliteit, economie, veiligheid, openbare ruimte en recreatie en toerisme) werken we daaraan.

Beleidskader Lokaal beleid: Kerkenvisie (2023) Woonagenda 2025 (2021) Actieagenda 2022 sociale, slimme en schone mobiliteit (2021) Cultuurvisie gemeente Overbetuwe 2022-2025 – ‘Op Waarde Geschat’ (2021) Routekaart Duurzaam Overbetuwe (2021) Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (2021) Economisch Uitvoeringsprogramma gemeente Overbetuwe 2021 – 2022 Nota Integrale Veiligheid 2021 – 2022 Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe Marktverordening en standplaatsenbeleid (2020) Ambitiedocument Overbetuwe 2030 sociale, slimme en schone mobiliteit (2020) Transitie Visie Warmte (2020) Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (2019) Visie op Grondzaken (2018) Nota Bovenwijks (2018) Fietsnota Overbetuwe fiets verder, Naar een optimaal fietsnetwerk tussen de kernen (2018) Nota Recreatie en Toerisme (2017) Erfgoedverordening (2017) Uitvoeringsbeleid evenementen (2016) (incl.

evaluatie) Welstandsnota (2016) Monumentenlijst (2014) Nota Toeristische bewegwijzering (2013) Landschapsontwikkelingsplan (2010) Startnota archeologische monumentenzorg Overbetuwe (2009) Functieveranderingsbeleid buitengebied (2008) Nota kampeerbeleid (2008) Regionaal beleid: Streekgids Overbetuwe (2022) Regionaal Programma Werklocaties regio Arnhem Nijmegen 2021-2024 Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (2021) Strategische agenda middengebied Overbetuwe en Lingewaard (2021) Verstedelijkingsstrategie regio Arnhem Nijmegen en Foodvalley (2021) Visie voor een bereikbaar Gelderland (2020)

Moties en amendementen: Functieverandering buitengebied Burgerparticipatie bij afwijken bestemmingsplan Diverse onderwerpen uitwerken in Woonagenda Woningsplitsing Doorpakken voor Driel (vervolg op ontwikkelvisie Driel Zuid-Oost (In de Biezenkamp)) Circulair bouwen in Driel Zuid-Oost Groene en sociale invulling Vriezenenck Bouwpercelen buurtschap Reeth Park Tergouw Ontwikkelvisie Land van Tap Rondweg Driel Onderzoek verkeersveiligheid rondom scholen en sportaccommodaties Veilig Verkeer(d) Verkeersveilig maken Peperstraat Omgeving A325 veilig en bereikbaar Voorbereiding realisatie Railterminal Regionaal/intergemeentelijk beleid: Meerjarenbeleidsplan Politie Oost-Nederland 2019-2022 Veiligheidsstrategie 2019-2022 Oost-Nederland Meerjarenteamplan 2019-2022 Basisteam Rivierenland West

Wat willen we bereiken? Een samenleving waarin de behoefte aan wonen, werken en recreëren in balans is en waar we zo optimaal mogelijk bereikbaar zijn in een veilige en gezonde leefomgeving. We bieden voldoende ruimte om de toekomstige woonbehoefte te faciliteren binnen een dorpse omgeving waar voldoende voorzieningen aanwezig zijn.

Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 2.1 Wonen Onze hoogste prioriteit is versnelling van woningbouw, het benutten van kansen om in de bestaande voorraad extra woonruimte te creëren en betaalbaarheid. Dit doen we onder andere door diverse nieuwbouwprojecten mogelijk te maken en mee te werken aan diverse concepten in de bestaande voorraad, zoals de Hoekwoningaanpak van Vivare, woningsplitsing en woningdelen. We bekijken welke drempels we terug kunnen brengen, om zodoende woningbouw te stimuleren. Daarnaast willen we de inzet van diverse instrumenten met betrekking tot het thema betaalbaarheid stimuleren. Daarnaast werken we aan de uitvoering van de overige opgaven uit de Woonagenda 2025, zo werken we aan het huisvesten van aandachtsgroepen, geven uitvoering aan de actielijnen vanuit de visie wonen, zorg en welzijn en zetten in op het langer zelfstandig thuis wonen, bijvoorbeeld door inzet van de woonadviseur. In de 2e helft van 2025 gaan we de Woonagenda 2025 evalueren en actualiseren, zodat uw raad daarna een besluit kan nemen over het nieuwe woonbeleid. Overbetuwe heeft zich aangemeld bij TenneT voor het opstellen van een basisontwerp om de hoogspanning ondergronds te brengen. TenneT hanteert een wachtlijst waarop gemeenten staan en bepaalt op welk moment welk project aan bod komt.

Het is dus nog niet duidelijk of wij in 2025 voor het opstellen van een basisontwerp in aanmerking komen. Resultaat Hoogspanning verkabelen, onderzoek, planvorming en uitvoering

Evaluatie woonagenda 2025 en nieuwe woonagenda 2.2 Mobiliteit De integrale aanpak van alle mobiliteitsthema’s, samengebracht in het zogenaamde Gemeentelijk Mobiliteitsplan Overbetuwe (GMO), is in 2025 gereed. Dit plan geeft richting aan ons handelen in hoe wij omgaan met de ontwikkelingen die op ons afkomen. We leveren het verkeersplan Driel op. Verder gaan we door met de realisatie van projecten uit de fietsagenda. Resultaat Verkeersplannen voor alle andere kernen opstellen Optimale verbindingen tussen de kernen realiseren. Fietsagenda uitvoeren. 2.3 Economie Wij zetten in op een sterk vestigingsklimaat en ondernemersvriendelijke dienstverlening. Daarnaast stimuleren wij ondernemers in de energietransitie en bij duurzaam innoveren. In Overbetuwe zijn 5.300 (bedrijfs)vestigingen die samen voor ruim 25.500 banen zorgen. Overbetuwe heeft belang bij een florerend en sterk ondernemersklimaat. Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, participatiebanen, hoog voorzieningenniveau en hebben een belangrijke bijdrage in de sociale structuur van onze gemeenschap. Wij zetten in op ondernemersvriendelijke dienstverlening en een sterk vestigingsklimaat. Kansen en opgaven in het regionale en Overbetuwse vestigingsklimaat pakken wij samen op met lokale ondernemers, ondernemerscollectieven o.a. de Bedrijveninvestingszones en regionale samenwerkingsverbanden.

Wij zetten sterk in op deze samenwerking en waar mogelijk bouwen wij dit verder uit. De gemeente Overbetuwe staat al jarenlang bekend als een ondernemersvriendelijke gemeente (meting MKB Nederland). De ambitie is om dit minimaal te behouden en vooral verder te versterken, zodat ondernemers zich optimaal op hun ondernemerschap kunnen richten. Het accountmanagement en het direct contact met de ondernemers staat hierbij centraal. De speerpunten voor het vestigingsklimaat zijn gericht op het verduurzamen van het Overbetuwse bedrijfsleven en toekomstbestendige werklocaties waaronder het verbeteren en uitbreiden van de bedrijventerreinen (gezonde bedrijfsruimtemarkt). In 2025 evalueren we het eerste actieplan duurzaamheid en ondernemers en scherpen we dit actieplan voor 2025 aan. De ambities op het gebied van een gezonde bedrijfsruimtemarkt zijn belangrijk voor de actualisatie van de Omgevingsvisie in 2025. Het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) wordt in 2025 vastgesteld door de raad. In het RPW worden de afspraken gemaakt over het uitbreiden van de bedrijventerreinen.

Resultaat Evaluatie actieplan duurzaamheid en ondernemers en nieuw plan opstellen Regionaal Programma Werklocaties Omgevingsvisie actualiseren 2.4 Veiligheid Ook in 2025 werken we structureel door aan een veilige samenleving, waarbij het accent ligt op preventie en het weerbaar maken van onze inwoners en ondernemers. Indien noodzakelijk wordt er naast preventie ook op repressie ingezet. Dit doen we op de veiligheidsprioriteiten zoals gesteld in het IVP 2024-2027: aanpak van ondermijning, High Impact Crimes terugdringen en bestrijden, verkeersveiligheid versterken, weerbaarheid van digitale dreiging vergroten.

2.5 Openbare ruimte Voor het onderhoud, beheer en herinrichting van de openbare ruimte is het Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (IKP OR) vastgesteld. Het onderhoud voeren we uit op basis van de vastgestelde beeldkwaliteit met behulp van beheerplannen en beeldkwaliteitsbestekken. In het beheer benutten we de mogelijkheden om de biodiversiteit te vergroten. Herinrichtingen voeren we uit op de locaties en de planning die opgenomen is in het integrale beheerplan. De focus daarbij ligt op de volgende zes maatschappelijke opgaven: identiteit, gezond en inclusief, klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzaam en circulair en veilig. Daarbij zoeken we aansluiting bij de uitvoering van het programma duurzaamheid. Voor het buitengebied actualiseren we het Landschapsontwikkelingsplan. We zorgen in het buitengebied dat de ontwikkeling van rood en groen hand in hand gaan. We ontwikkelen een sterke samenhangende groenblauwe structuur (landschappelijk raamwerk). Daarbij hebben we oog voor een duurzame bedrijfsvoering van de agrarische sector en stimuleren we het landschapsbeheer. Daarnaast maakt het waterschap in samenwerking met ons een start met de verkenning van de dijkversterking Heteren – Arnhem.

Resultaat Vaststelling Integrale beheerplannen Actualisatie bomenlijst monumentale en waardevolle bomen en aanpassing regels Verordening fysieke leefomgeving gemeente Overbetuwe 2024, artikel 2.7 Bomen en houtopstanden. Opstelling Landschapsontwikkelingsplan Dijkversterking Nederrijn • Verkenningsfase 2.6 Recreatie en toerisme De nieuwe bewegwijzering van het Wandelroutenetwerk is in 2024 afgerond. Informatiepanelen en online informatie volgt begin 2025 (onderdeel van de opdracht ontwerp en aanleg). Kosten voor beheer, onderhoud en ontwikkeling dragen gemeenten. De vorm van samenwerking binnen de GMR volgt in 2025 (routebureau o.i.d.). De vraag naar verblijfsrecreatie neemt toe, wat kansen biedt, maar ook druk geeft op de ruimte. De ambitie in de Nota Recreatie en Toerisme is dat verblijfsrecreatie een vorm krijgt die past bij het DNA van de gemeente. Het beleid voor verblijfsaccommodaties is verouderd. In 2025 zal de actualisatie worden opgestart. Vanaf januari 2025 gaat Gemeente Overbetuwe ook verblijfsbelasting heffen. Resultaat Actualiseren beleid voor verblijfsaccommodaties

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000

Exploitatie

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1.1 Crisisbeheersing en Brandweer Lasten

3.861

3.877

3.913

3.912

Totaal 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer

3.861

3.877

3.913

3.912

Lasten

1.335

1.340

Baten

-129

Totaal 1.2 Openbare orde en Veiligheid

1.206

1.211

Lasten

6.156

6.112

6.119

6.124

Baten

-26

6.130

6.086

6.093

6.098

Lasten

180

181

182

183

Totaal 2.2 Parkeren

180

181

182

183

Lasten

103

104

Totaal 2.5 Openbaar vervoer

103

104

Lasten

444

Totaal 3.1 Economische ontwikkeling

444

1.2 Openbare orde en Veiligheid

2.1 Verkeer en Vervoer

Totaal 2.1 Verkeer en Vervoer 2.2 Parkeren

2.5 Openbaar vervoer

3.1 Economische ontwikkeling

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastruct uur Lasten

Baten

-116

Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastruct uur Exploitatie

-18

Begroting 2025

-18

Begroting 2026

-18

Begroting 2027

-18

Begroting 2028

3.3 Bedrijfsloketen regelingen Lasten

205

Baten

-200

Lasten

5.083

5.144

5.154

5.153

Baten

-207

Totaal 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recr.

4.876

4.936

4.947

4.945

Lasten

1.165

Baten

-201

Totaal 8.1 Ruimtelijke Ordening

964

Lasten

448

Baten

-866

-856

Totaal 8.2 Grondexpl. (niet bedrijventerreinen)

-417

-407

Totaal 3.3 Bedrijfsloket- en regelingen 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recr.

8.1 Ruimtelijke Ordening

8.2 Grondexpl. (niet bedrijventerreinen)

8.3 Wonen en bouwen Lasten

1.796

1.916

1.917

1.855

Baten

-1.366

430

550

551

489

17.763

17.932

17.987

17.930

Totaal 8.3 Wonen en bouwen Gerealiseerd resultaat

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) - Park Lingezegen - Recreatieschap Overbetuwe

Beleidsindicatoren Indicator *

2020 2021 2022 2023 2024

NL Bron (meest actuele)

Winkeldiefstal: aantal per 1.000 inwoners

0,9

0,8

1,1

1,2

2,5 CBS - Criminaliteit CBS Diefstallen

Diefstal uit woning: aantal per 1.000 inwoners

1,5

1,2

0,7

1,3 CBS - Criminaliteit CBS Diefstallen

Misdrijven: aantal per 1.000 inwoners

2,9

3,4

2,5

3,2

4,3 CBS - Criminaliteit CBS Diefstallen

Vernielingen: aantal per 1.000 inwoners

3,4

3,5

4,4

4,8

Verwijzingen Halt: aantal per 1.000 inwoners van 12-17 jaar

Banen: aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar

736,8 724,6 808,6 828,2

836,6 CBS Bevolkingsstatistiek/ LISA - bewerking ABF Research

Vestigingen: aantal per 1.000 inwoners 15-65 jaar

155,0 161,5 169,0 174,5

181,8 LISA

% Functiemenging

52,8 52,3 54,7 55,3

54,2 CBS BAG / LISA bewerking ABF Research

Woonlasten éénpersoonshuishouden:

545

613

693

705 746

860,0 COELO, Groningen

Woonlasten meerpersoonshuishouden:

595

660

747

756 792

942,0 COELO, Groningen

WOZ-waarde woningen:

265

287

327

382 405

379 CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken

Nieuwbouw woningen: aantal per 1.000 woningen

8,6

8,8

7,1

8,4

9,1 BAG - bewerking ABF Research

% Demografische druk

77,4 78,0 78,1 77,9 78,6

5,8 CBS - Criminaliteit CBS Diefstallen

9 Stichting Halt

70,4 CBS - Bevolkingsstatistiek

*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl augustus 2024, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar

PROGRAMMA 3. INTERACTIE MET DE SAMENLEVING Toelichting De interactievisie ‘Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar!’ geeft richting aan ons handelen in interactie met de samenleving. Dit doen we door de behoefte van inwoners en de kracht van gemeenschappen centraal te stellen. En inwoners het vertrouwen en de mogelijkheid te geven om samen oplossingen te bedenken. Op deze manier geven we richting aan de participatiecultuur, waarbij de gemeente zich bewust is van haar eigen rol, investeert in professioneel handelen en zo een dienstbare overheid is.

Beleidskader Lokaal beleid: Participatiebeleid Overbetuwe (2021) Interactievisie: Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar! (2020) Interactiewijzer (2020) Dienstverleningsconcept 2017-2021

Wat willen we bereiken? De inwoners van Overbetuwe zijn er voor elkaar en vormen hechte gemeenschappen. Waar inwoners verantwoordelijkheid nemen over hun eigen ontwikkeling, een dorpsagenda opstellen in samenwerking met de gemeente en daarmee zelf richting en invulling geven aan de eigen leefomgeving. Met de gemeente als betrouwbare partner. Een partner die verantwoordelijkheid neemt waar hij zelf aan zet is, coöpereert waar gezamenlijkheid gevraagd is en loslaat waar inwoners zelf aan zet kunnen en willen zijn. Dat is onze ambitie. Realiseren van deze ambitie stelt eisen aan de Gemeente Overbetuwe. We zijn samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar. Dit zijn de leidende principes van de interactievisie. Deze visie geeft richting aan ons handelen in interactie met de samenleving. Dit doen we door de behoefte van inwoners en de kracht van gemeenschappen centraal te stellen. En inwoners het vertrouwen en de mogelijkheid te bieden om samen oplossingen te bedenken. Op deze manier geven we richting aan de participatiecultuur, waarbij de gemeente zich bewust is van de eigen rol, investeert in professioneel handelen en zo een dienstbare overheid is. Doelstelling Overbetuwe kent een sterke sociale basis waar mensen zich thuis voelen, elkaar kennen en helpen in het nemen en realiseren van initiatieven.

We dragen eraan bij om dit mogelijk te maken door samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar handelen. We vinden het van belang dat iedereen de gelegenheid heeft mee te praten of mee te doen. We willen als gemeente beter aansluiten bij de behoeften en ervaringen die er in onze samenleving zijn en zo een groter draagvlak voor beleid en besluiten creëren.

Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 3.1 Participatiecultuur We vinden het van belang dat iedereen de gelegenheid heeft mee te praten of mee te doen. We willen als gemeente beter aansluiten bij de behoeften en ervaringen die er in onze samenleving zijn. Om doelstellingen uit ‘Duurzaam bruggen slaan’ te realiseren werken wij in 2025 onder andere met de nieuwe communicatieadviseurs met aandachtsgebied participatie, verder aan het begeleiden van medewerkers bij nieuwe werkwijzen en het toepassen van nieuwe instrumenten voor participatie en communicatie. Zo zijn wij beter in staat om beleid niet vóór onze inwoners en ondernemers te maken, maar mét hen en zo een groter draagvlak voor beleid en besluiten creëren. Wij maken duidelijk welke mogelijkheden er zijn voor participatie, maar ook welke niet. Daarbij houden wij altijd het algemeen belang voor ogen. De Omgevingswet daagt ons uit deze houding ook aan te nemen.

We betrekken specifieke groepen, zoals jongeren, actief om ervoor te zorgen dat de participatie voor iedereen toegankelijk is. Ook uw raad vraagt via de motie ‘Mijn stem telt’ aandacht voor jongerenparticipatie. Naast de inzet vanuit het jongerenwerk gaan we aanvullende manieren inzetten om jongeren hun stem te laten horen en hun perspectief in te brengen in beleid en projecten. Beleid maken wij met het oog op de toekomst, een toekomst voor onze jeugd. 3.2 Interactie met de samenleving In 2025 zijn onze kerntaken ongewijzigd. We faciliteren dorpsgesprekken en de totstandkoming van dorps/wijkagenda's. We maken samen met dorpen/wijken afspraken en geven ook uitvoering aan gemaakte afspraken. Met een eenvoudig ontsloten gemeentelijke informatie (data en kaders) kunnen we krachtige kernen faciliteren om agenda's te vormen. Daarom zal de focus liggen op afronding van het beschikbaar stellen van digitale dashboards, waarmee in 2024 een start is gemaakt. Resultaat Dashboards met digitale informatie op dorps/wijkniveau maken en openstellen voor inwoners, samenwerkingspartners en gemeentelijke organisatie

3.3 Dienstbare overheid In 2025 werken we verder aan de uitvoering van de principes in dienstverlening en het dienstverleningsconcept. We stellen inwoners centraal in onze communicatie en dienstverlening: deze is laagdrempelig, makkelijk en toegankelijk. In dat kader voeren we in 2025 opnieuw een onderzoek uit naar onze telefonische bereikbaarheid en gaan we aan de slag met verbeteracties. Ook gaan we aan de slag met het verbeteren van heldere en begrijpelijke communicatie naar onze inwoners. Voor wat betreft de ombudspersoon, er komt geen nieuw loket of functionaris, maar een inwoner weet waar hij of zij terecht kan als hij of zij vastloopt of er niet uit komt met (dienstverlening van) de gemeente. We maken optimaal gebruik van bestaande kanalen en ingangen voor inwoners en optimaliseren deze verder waar nodig. Zowel externe ingangen als ingangen bij de gemeente zelf.

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000

Exploitatie

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0.2 Burgerzaken Lasten

1.374

1.449

Baten

-986

Totaal 0.2 Burgerzaken

389

464

Gerealiseerd resultaat

389

464

PROGRAMMA 4. INCLUSIEVE EN PARTICIPATIESAMENLEVING Toelichting Een inclusieve en participatieve samenleving is een samenleving waarin iedereen meedoet. We creëren in Overbetuwe een sterke sociale basis waarin de mogelijkheden, talenten en eigen regie van inwoners centraal staan. We streven naar een inclusieve cultuur waarin wij verschillen erkennen, respecteren en benutten. Als de raad hiermee instemt hopen we in 2025 uitvoering te geven aan nieuw, geactualiseerd inclusiebeleid. Zorg voor elkaar is in essentie de verantwoordelijkheid van onze inwoners zelf. De ondersteuning aan mensen die een steuntje nodig hebben, maken we laagdrempelig beschikbaar. Ondersteuning en hulp vindt bij voorkeur dichtbij en in het eigen netwerk plaats. Daarbij staat voorop dat iedereen die dat kan, de regie over zijn/haar eigen ondersteuningsvraag houdt. Voor het bereiken van onze ambitie van een sterke sociale basis en om onze wettelijke taken effectief, integraal en efficiënt uit te voeren, zetten we vanuit het Sociaal Team Overbetuwe (STO) in op een integrale dienstverlening. Op basis van het in april 2024 opgeleverde adviesrapport ‘bouwen aan een stevig fundament – optimaliseren van de dienstverlening sociaal domein Overbetuwe’, heeft het college een bestuurlijke opdracht gegeven voor de implementatie van het advies.

Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 is gericht op de transformatie in het sociaal domein, zodat inwoners die ondersteuning nodig hebben, dit ook in de toekomst kunnen blijven ontvangen. In 2024 zijn de eerste contouren opgesteld voor een nieuw meerjarig beleidsplan voor het sociaal domein, als opvolger van het huidige beleidsplan 'Een sterke sociale basis in Overbetuwe’. Hierin zal ook nadrukkelijk aandacht zijn voor het doorlopen van een adequaat (o.a. jongeren) participatietraject en zal het meerjarig (inhoudelijk en financieel) perspectief meegenomen worden.

Beleidskader Lokaal beleid: Beleidsplan Sociaal Domein Overbetuwe. 2020-2025 ‘Een sterke sociale basis in Overbetuwe’ Beleidsmonitor Sociaal Domein 2022 Interactievisie: Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar, september 2020 Visie op schuldhulpverlening 2022-2025: “Op weg naar een vitale financiële huishouding” Uitvoeringsplan integraal armoedebeleid 2019-2022. Integraal armoedebeleid 2019-2022: “Samen zorgen voor perspectief”. Woonagenda 2025, inclusief uitvoeringsplan. Regionaal beleid: Regionale Kadernota Samen aan Zet 2022 e.v. (beschermd wonen) Gelderse Verbeteragenda Moties en amendementen: Motie hogere structurele bijdrage initiatieven voor ontmoeting Amendement regenbooggemeente Motie betere dienstverlening lagere kosten medisch afval Motie maatschappelijk vastgoed Motie jongerenparticipatie #mijnstemstelt

Regionaal/landelijk: Hervormingsagenda Jeugd 2023 – 2028 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), gewijzigd per 1 januari 2021. Wet Inburgering 2021 Wmo 2015 Jeugdwet 2015 Participatiewet 2015 Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv)

Wat willen we bereiken? Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 telt zes hoofddoelen: - Inwoners van Overbetuwe hebben zorg voor elkaar. - Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee. - Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud. - Inwoners hebben mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen (m.n. jeugd). - Inwoners zijn tevreden met hun leefomgeving. - Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed. In 2025 wordt een nieuw, geactualiseerd beleidsplan voor de komende jaren opgesteld. Resultaat In 2025 wordt een nieuw beleidsplan sociaal domein opgesteld.

Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 4.1 WMO In 2025 werken we verder aan de doorontwikkeling van de huiskamer naar Huiskamer +. Dit aanbod is bedoeld voor inwoners met beperkingen voor wie een bezoek aan de reguliere huiskamer niet mogelijk is. We werken daarin samen met de eerstelijnszorg, zoals wijkverpleging en casemanagement dementie. Deze inwoners ontvangen de zorg en ondersteuning in de huiskamer in plaats van thuis. In de huiskamer van Heteren is hiermee al een start gemaakt. In 2026 verwachten we dit concept, naast de huiskamer van Heteren, op een 2e locatie te realiseren. In 2025 continueren we de training 'valpreventie' en toeleiding naar een beweegaanbod passend bij de vraag van de deelnemer. Resultaat Meerdere locaties voor ontmoeting en verbinding in gebruik nemen. Van deze locaties werken er twee met het concept Huiskamer+. De tweede locatie Huiskamer+ hopen we te openen in 2026. Aanbod voor trainingen valpreventie uitvoeren en netwerk opzetten voor een duurzame toeleiding en doorverwijzing naar een aanbod beweegcursussen.

4.2 Jeugdzorg De gevolgen van het tariefonderzoek voor ambulante jeugdhulp en jeugd met verblijf zijn in onze begroting verwerkt. Op de lange termijn moet de Hervormingsagenda Jeugd leiden tot een daling van de kosten voor jeugdhulp. Aan de implementatie van de Hervormingsagenda wordt in de regio centraal Gelderland hard gewerkt. Het effect hiervan wordt de komende jaren extra gemonitord. Mede gelet op de stijgende uitgaven, zal bij het opstellen van het nieuwe meerjarige beleidsplan ook nadrukkelijk gekeken worden naar het gemeentelijk handelingsperspectief, inclusief de mogelijkheden om meer nadruk te leggen op normaliseren en preventie.

Resultaat Uitvoering plan versterken sociale basis voor Jeugd 4.3 Schuldhulpverlening In 2025 voeren we de complexe schuldregelingen, die nu nog uitgevoerd worden door Kredietbank Nederland, zelf uit. We starten hiermee vanaf 1 januari 2025. Daarnaast ontwikkelen wij onze aanpak vroegsignalering in 2025 verder door. We maken hierbij gebruik van bewezen effectieve methoden en ervaringen van andere gemeenten. Tot slot starten wij in het schooljaar 2024-2025 met een pilot financiële educatie ('geldlessen') op 3 voortgezet onderwijs scholen. Doel hiervan is het voorkomen van geldzorgen, nu en in de toekomst. Resultaat Beleidsplan implementeren Schuldhulpverlening in eigen beheer Pilot financiële educatie op 3VO scholen 4.4 Armoedebeleid We gaan verder met een integrale aanpak van armoede en schulden. Mede op basis van een onderzoek naar het gebruik van onze regelingen implementeren we nieuw beleid. De integrale toegang tot regelingen wordt vereenvoudigd. Tevens worden regelingen beter voor het voetlicht gebracht via informele netwerken om, vaak kwetsbare, inwoners te bereiken.

Resultaat Evalueren armoedebeleid en nieuw beleid opstellen 4.5 Sterke sociale basis sociaal domein Met het implementeren van het advies van Hiemstra & de Vries ‘bouwen aan een stevig fundament – optimaliseren van de dienstverlening sociaal domein Overbetuwe’, werken we aan een toekomstbestendige inrichting van de dienstverlening in het sociaal domein. We kunnen verder bouwen aan het STO (Sociaal Team Overbetuwe) als stevig lokaal team en een laagdrempelige goed werkende toegang tot ondersteuning aan inwoners bieden. Hiermee leggen we de basis voor het slagen van de landelijke programma’s, akkoorden en beleidsontwikkelingen die op ons afkomen. De ontwikkeling van het sociaal team en de sociale basis is een doorlopende leerlijn: we monitoren of dat wat we doen in lijn is met de gewenste manier van werken en of het nog passend is bij de uitdagingen die op ons afkomen. Daarmee werken we ook in 2025 aan verdere optimalisatie. Resultaat Toekomstbestendige inrichting van de dienstverlening in het sociaal domein met een stevig lokaal team en laagdrempelige toegang.

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000

Exploitatie

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

5.831

5.981

5.886

5.890

Baten

-1.793

-1.646

-1.473

Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

4.039

4.335

4.413

4.417

Lasten

634

Totaal 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorz. WMO

634

Lasten

1.211

Totaal 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz. jeugd

1.211

Lasten

2.660

2.450

Totaal 6.23 Toegang en eerstelijnsvz Integraal

2.660

2.450

2.401

2.461

2.534

2.581

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorz. WMO

6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz. jeugd

6.23 Toegang en eerstelijnsvz Integraal

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Lasten Baten Totaal 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

-84

2.317

2.377

2.450

2.497

5.532

5.836

6.265

6.536

6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) Lasten Baten

-262

-667

Totaal 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)

5.271

5.169

5.598

5.869

Lasten

3.962

4.114

3.892

3.993

Totaal 6.71b Begeleiding (WMO)

3.962

4.114

3.892

3.993

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

6.71b Begeleiding (WMO)

Exploitatie

6.71c Dagbesteding (WMO) Lasten

874

901

917

935

Totaal 6.71c Dagbesteding (WMO)

874

901

917

935

Lasten

216

Totaal 6.71d Overige maatw.arrangementen (WMO)

216

Lasten

261

Totaal 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

261

Lasten

11.780

9.786

9.597

9.520

Totaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 1

11.780

9.786

9.597

9.520

Lasten

119

Totaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk

119

Lasten

111

Totaal 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal

111

Lasten

4.172

Totaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

4.172

Lasten

647

Totaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

647

6.71d Overige maatw.arrangementen (WMO)

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk

6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

1 Als gevolg van de door het Rijk opgenomen aanvullende besparingen bij Jeugdzorg, zijn de verwachte uitgaven

voor 2026 en verder € 1 miljoen lager begroot dan in 2025. Daarnaast houdt het Rijk rekening met een daling van de kosten voor jeugdzorg als gevolg van de Hervormingsagenda. Vertaald naar Overbetuwe betreft dit een daling van € 1 miljoen vanaf 2026. Beide bedragen zijn voorlopig administratief opgenomen onder taakveld 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal en worden op een later moment verdeeld over de juiste taakvelden.

Exploitatie

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

409

Totaal 6.791 PGB WMO

409

Lasten

430

Totaal 6.792 PGB Jeugd

430

Lasten

671

193

Baten

-478

Totaal 6.81a Beschermd wonen (WMO)

193

Lasten

Totaal 6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO)

Lasten

604

Totaal 6.82a Jeugdbescherming

604

Lasten

Totaal 6.82b Jeugdreclassering

Lasten

Totaal 6.91 Coördinatie en beleid WMO

Lasten

Totaal 6.92 Coördinatie en beleid jeugd

Gerealiseerd resultaat

40.118

38.349

38.534

38.899

6.791 PGB WMO

6.792 PGB Jeugd

6.81a Beschermd wonen (WMO)

6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO)

6.82a Jeugdbescherming

6.82b Jeugdreclassering

6.91 Coördinatie en beleid WMO

6.92 Coördinatie en beleid jeugd

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) - BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) - Veilig Thuis - Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM/GGD)

Beleidsindicatoren Indicator *

2020 2021 2022 2023 2024 NL (meest Bron actuele)

Wmo-cliënten met een 480,0 490,0 530,0 550,0 maatwerkarrangement: aantal per 10.000 inwoners

700,0 CBS - Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein WMO

Jongeren met jeugdhulp: % van alle jongeren tot 18 jaar

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=OverBetuwe&id=e4ec732a-5eab-4212-9ff3-537bf1c8cee2