24-04-02.03 Stratgisch Huisvestingsplan Overbetuwe 22 september 2020

onderwijskundige aanpassingen; * De bedragen zijn inclusief BTW; * Per project dient vóór uitvoering overeenstemming bereikt te worden tussen de gemeente en de schoolbesturen over de verdeling van de te investeren bedragen. 6.3. Uitvoeringsagenda 6.3.1. Keuzemotieven: Voor de keuzes die zijn gemaakt ten aanzien van de voorgestelde duurzaamheidsmaatregelen zijn een aantal uitgangspunten van belang: A. In het bouwbesluit zijn minimumeisen opgenomen voor de energiezuinigheid van bouw- en installatiedelen. Kenmerken van een gebouw met een bouwjaar: 25

• Vóór 1975. Gebouw is vanuit bouw niet geïsoleerd, enkel glas, natuurlijke ventilatie, tlverlichting; • Tussen 1975 en 1992. Gebouw is vanuit bouw voorzien van matige isolatie, enkel en dubbel glas, mechanische ventilatie afvoer, tl-verlichting; • Tussen 1992 en 2015. Gebouw is vanuit bouw voldoende/goed geïsoleerd, dubbel glas of beter, balansventilatie, tl-verlichting met veegpuls (tijdschakelklok); • Na 2015. Gebouw is vanuit bouw zeer goed geïsoleerd, HR++ beglazing of beter, balansventilatie met WTW, ledverlichting met veegpuls (tijdschakelklok). B. Het ambitieniveau van de beoogde ingreep: 1. Wettelijk minimum (Terugverdientijd +/- 5 jaar) 2. Frisse Scholen klasse C (Terugverdientijd +/- 15 jaar) 3. Frisse Scholen klasse B & (bijna) aardgasvrij (Terugverdientijd +/- 25 jaar) Toelichting: • Het ‘wettelijk minimum’ betreft energiebesparende maatregelen vastgesteld vanuit het Activiteitenbesluit milieubeheer 2019. Het Activiteitenbesluit is wettelijk verplicht voor gebouwen die meer dan 50.000 kWh elektriciteit of meer dan 25.000 m3 gas (of een vergelijkbare energiebron) verbruiken. De maatregelen hebben een terugverdientijd van maximaal 5 jaar. • Bij ‘Frisse Scholen C’ worden maatregelen genomen om het energieverbruik te verlagen en de kwaliteit van het binnenmilieu te verbeteren. De maatregelen hebben (overwegend) een maximale terugverdientijd van 15 jaar.

• Bij ‘Frisse Scholen B’ / ‘Frisse Scholen B & (bijna) aardgasvrij’ worden maatregelen genomen om het energieverbruik fors te verlagen en de kwaliteit van het binnenmilieu sterk te verbeteren. De terugverdientijd is langer dan 25 jaar.

Bij de beoordeling of een gebouw wordt verduurzaamd naar Frisse scholen C dan wel Frisse scholen B is gekeken naar de leeftijd en de te verwachten levensduur van het betreffende gebouw. Is een gebouw ouder, dan is gekozen voor Frisse scholen C Terugverdientijd =/- 15 jaar), bij een jonger gebouw is gekozen voor Frisse scholen B (terugverdientijd +/- 25 jaar). 6.3.2. Investeringsopgave: Voor een Strategisch Integraal Huisvestingsplan geldt dat het zijn bestuurlijke waarde past echt krijgt op het moment dat het door alle betrokken partijen wordt ‘gedragen’. Concreet dient zich dat te vertalen in de beoogde integrale aanpak, maar ook als het gaat om de financiële opgave. Voor het realiseren van de plannen zijn forse financiële investeringen noodzakelijk, wat een forse inspanning zal vragen van de gemeente en de schoolbesturen. Betrokken partijen hebben hier de speelruimte om te komen tot afspraken met betrekking tot de toekomstige huisvesting. Hierbij vindt een totale afweging plaats over de haalbaarheid van de mogelijke opties. Bij deze afweging wordt in ieder geval gekeken naar draagvlak bij partijen, nut en noodzaak, financiële haalbaarheid en ruimtelijke aspecten. Het verzorgen van adequate huisvesting voor het onderwijs behoort tot de wettelijke zorgplicht van de gemeenten conform de Huisvestingsverordening Onderwijs.

Renovatie is wettelijk niet geregeld, ten aanzien van de investeringen in duurzaamheid komt de gezamenlijke verantwoordelijkheid om de hoek kijken. Het moge duidelijk zijn dat deze twee aspecten in de praktijk nauw met elkaar verweven zijn. Het aanbrengen van duurzaamheidsmaatregelen in gebouwen gaan bijna altijd gepaard met (soms ingrijpende) bouwkundige consequenties. Voor de realisatie van de ambities rond duurzaamheid geldt dat gemeenten en schoolbesturen sterk afhankelijk zijn van het rijksbeleid (wet en regelgeving, financiën, technische ontwikkelingen). 26

Binnen de looptijd van dit SHP zal deze kwestie nadrukkelijk uitgewerkt moeten zijn in nadere bestuurlijke afspraken die vastgelegd zullen moeten worden in een convenant tussen de gemeente en de schoolbesturen. Eerder in het SHP is reeds beschreven dat op dit moment voor het Primair Onderwijs nog sprake is van het zgn. investeringsverbod. Echter, een schoolbestuur PO mag wél MI-gelden6 investeren in het gebouw om bijvoorbeeld een lager energieverbruik of beter binnenklimaat te realiseren. Voorwaarde is dat dit goed wordt onderbouwd en de investeringen zich redelijkerwijs verhouden tot het eigen vermogen van het schoolbestuur en de tijd waarin de investering zichzelf terugverdient. In het wetgevingsvoorstel van de PO-Raad, VO-raad en VNG staat een terugverdientijd van maximaal twintig jaar, maar dit is door het ministerie nog niet vastgelegd. Samenwerking tussen schoolbesturen en gemeente kan belangrijke voordelen opleveren: a. Kostenbesparing door beide geldstromen te bundelen, of b. Hogere ambities door samen slim te investeren. Omdat iedere investering specifiek is en apart bekeken zal moeten worden, beperken we ons in dit SHP tot het beschrijven dat schoolbesturen en gemeente hebben afgesproken dat zij per casus apart een aparte overeenkomst opstellen waarin geregeld wordt wat de respectievelijke bijdragen ten aanzien van duurzaamheid zullen zijn.

In deze ramingen zoals nu opgenomen in dit schema betreft het bedragen van nieuwbouw (niveau BENG), en verduurzaming binnenklimaat (zie 6.3.1.). In 2050 moet de energievoorziening bijna helemaal duurzaam en CO2-neutraal zijn. Een overgang naar een duurzame energievoorziening is belangrijk om klimaatverandering tegen te gaan. De consequenties daarvan in financiële zin zijn in deze planning niet verwerkt. Op basis van het voorgaande geeft het onderstaande overzicht weer wat de mogelijke investeringsopgave voor de gemeente Overbetuwe kan zijn: Fase 1 0 – 4 jaar Kern

Naam school

Beoordeling HEVO

Driel

De Vallei

Rood 53,5 punten Oranje 60 punten

De Meeuwenberg

Elst (PO)

De Esdoorn

Oosterhout

SamSam

- Doorrekening in € (prijspeil 1-1-2020) - Leerlingenaantal per 1-9-2024 - Naarmate het leerlingenaantal stijgt, neemt ook de behoefte aan BVO toe, echter de prijs per m2 daalt. Uitbreiding en renovatie is gerealiseerd. 1. Nieuwbouw: Normbedragen zitten in de kadernota 2021 en 2022 totaal: € 2.666.000 Marktconforme bedrag nieuwbouw BENG: 1221 x € 2.271 = € 2.772.891

Groen 75 punten 78 punten Rood 54,5 punten

Uitbreiding is gerealiseerd. In het gebouw De Plataan is ook de Lichtenbeekschool voor SO met drie groepen (34 leerlingen) gehuisvest. Nieuwbouw: Normbedragen zitten in kadernota 2022 voor

6 MI= Materiële Instandhoudingsvergoeding/bekostiging voor de programma’s van eisen

27

Zetten

OBC Elst Mozartstraat De Okkernoot

Ds. Van Lingen

Fase 2 5-10 jaar Kern Driel

€ 3.732.000. Marktconforme bedrag nieuwbouw ENG, inclusief verhoging aantal leerlingen naar 325: Marktconforme bedrag nieuwbouw BENG: 1835 x € 2.258= € 4.143.430 OBC verlaat gebouw i.v.m. nieuwbouw

Rood 55 punten Oranje 57,5 punten

Onderhoud + Geraamde investering voor 15 jaar Frisse scholen C: Gehele pand 1049 m2 x € 170,44 = € 178.791,56 Naar ruimtebehoefte (technisch vaak niet mogelijk): 818 m2 x € 170, 44 = € 139.419,92 Raming nieuwbouw De Okkernoot: Normbedrag: 818 m2x € 2222 = € 1.817.596 Marktconform BENG: 818 x € 2.545 = € 2.081.810 Onderhoud + Geraamde investering voor 15 jaar Frisse scholen C: Gehele pand 1133 m2 x € 170,44 = € 193.108,52 Naar ruimtebehoefte (technisch vaak niet mogelijk): 885 m2 x € 170,44 = € 150.839,40

Oranje 59 punten

Raming nieuwbouw Ds. Van Lingen: Normbedrag: 885 m2 x €2222 = € 1.966.470 Marktconform BENG: 885 x € 2.545 = € 2.252.325 Onderhoud + Geraamde investering voor 15 jaar Frisse scholen C: Gehele pand 1876m2 x € 307,75 = € 577.399 Naar ruimtebehoefte ( technisch vaak niet mogelijk): 1080 x € 307,75 = € 332.370 Raming nieuwbouw Lammerts van Bueren: Normbedrag: 1080 m2 x € 2222 = € 2.399.760 Marktconform BENG: 1080 m2 x € 2.545 = € 2.748.600

Lammerts van Bueren

Oranje 62,5 punten Groen 72,5 punten

Naam school De Kameleon

Beoordeling HEVO Oranje 62 punten

28

Doorrekening in € (prijspeil 1-1-2020) 1. Onderhoud + Ten behoeve van duurzaamheid voor 15 jaar geraamde investering Frisse scholen C:

1176 X € 307,75 = € 361.914,00 Elst (PO)

Stap voor Stap

Oranje 62,5 punten

Sunte Werfert

Oranje 62,5 punten

Valburg

St. Jacobusschool

Oranje Deel 61,5 punten Deel 75 punten

Herveld

Clara Fabricius

Licht groen 63,5 punten

Zetten (VO)

Hendrik Oranje Pierson College 69 punten Licht groen 67,5

Onderhoud + Onderzoek naar afstemming gebouwcapaciteit versus ruimtebehoefte + Duurzaamheidsmaatregelen voor 15 jaar Geraamde investering Frisse scholen C: Gehele pand: 2020 x € 170,44 = € 344.288,80 Naar ruimtebehoefte: 1191 x € 170,44 = € 202.994,04 Onderhoud + Onderzoek naar afstemming gebouwcapaciteit versus ruimtebehoefte + Duurzaamheidsmaatregelen voor 15 jaar Geraamde investering Frisse scholen C: Gehele pand: 1329 m2 x € 307,75 = € 408.999,75 Naar ruimtebehoefte: 668 m2 x € 307,75 = € 205.577 Onderhoud + Onderzoek naar afstemming gebouwcapaciteit versus ruimtebehoefte + Duurzaamheidsmaatregelen Geraamde investering (uitgangspunt 1965): voor 15 jaar Frisse scholen C: Gehele pand: 1446 m2 x € 307,75 = € 445.006,50 Naar ruimtebehoefte: 799 m2 x € 307,75 = € 245.892,25 Onderhoud + Onderzoek naar afstemming gebouwcapaciteit versus ruimtebehoefte + Duurzaamheidsmaatregelen Geraamde investering (uitgangspunt 1983): voor 15 jaar Frisse scholen C: Gehele pand: 1210 m2 x € 307,75 = € 372.377,50 Naar ruimtebehoefte: 1105 m2 x € 307,75 = € 340.063,75 Onderhoud + Geraamde investering voor 15 jaar Frisse scholen C: Gehele pand (uitgaande leeftijd 1970): 9754 m2 x € 307,75 = € 3.001.793,50 Naar leeftijd: 1970: 6827.8 m2 x € 307,75 = € 2.101.255,45 2002: 1950,8 m2 x € 307,75 = € 600.358,70 2011: 975,4 x € 104,08 = € 101.519,63 Totaal naar leeftijd: € 2.803.133,78

29

Fase 3 11 – 16 jaar Kern Elst (PO)

Naam school De Ark

Beoordeling HEVO Licht groen 64,5 punten

Herveld

St. Willibrordus

Licht groen 65 punten

Heteren

Julianaschool 1992

Licht groen 68 punten

Randwijk

School met de Bijbel

Licht groen 67,5 punten

Gymzaal

Groen 75 punten

Naam School De Esdoorn

Beoordeling HEVO Groen 75 punten 78 punten

De Wegwijzer 2008

Groen 75 punten

De Zonnepoort 2008

Groen 75 punten

Fase 4 > 16 jaar Kern Elst (PO)

30

Doorrekening in € (prijspeil 1-1-2020) Onderhoud + Onderzoek naar afstemming gebouwcapaciteit versus ruimtebehoefte + Duurzaamheidsmaatregelen Geraamde investering voor 15 jaar: Frisse scholen C : Gehele pand: 1540 m2 x € 170,44 = € 267.477,60 Naar ruimtebehoefte: 1161 m2 x € 170,44 = € 197.880,84 Onderhoud + Geraamde investering voor 15 jaar Frisse scholen C: Gehele pand 1843 m2 x € 307,75 = € 567.183,5 Naar ruimtebehoefte: 1281 m2 x € 307,75 = € 394.227,75 Onderhoud + Geraamde investering voor 15 jaar Frisse scholen C: Deel Julianaschool: 1565 m2 x € 104,88 = € 164.137,20 Naar ruimtebehoefte: 919 m2 x € 104,88 = € 96.384,72 Onderhoud + Geraamde investering voor 15 jaar Frisse scholen C: Gehele pand 848 m2 x € 307,75 = € 260.972 Naar ruimtebehoefte: 789 m2 x € 307,75 = € 242.814,75

Doorrekening in € (prijspeil 1-1-2020) Onderhoud + Duurzaamheidsmaatregelen geraamde investering Frisse scholen B voor 25 jaar: Gehele pand: 1337 m2 x € 485,82 = € 649.541,34 Onderhoud + Duurzaamheidsmaatregelen Geraamde investering Frisse scholen B voor 25 jaar: Gehele pand: 1991 m2 x € 485,82 = € 967.267,62 Onderhoud + Ruimtebehoefte wordt jaarlijks bepaald in samenspraak tussen de drie

De Elstar 2008

Groen 76 punten

’t Startblok 2005

Groen 80 punten

Heteren

Tuin 17

Groen 75 punten

Elst (VO)

Westeraam Elst

Groen 77 punten

Lyceum Elst

Groen 81 punten

Meforta

Groen 80 punten

Zetten (SO)

onderwijspartners. Duurzaamheidsmaatregelen Geraamde investering Frisse scholen B voor 25 jaar: Gehele pand: 1087 m2 x € 485,82 = € 528.086,34 Onderhoud + Ruimtebehoefte wordt jaarlijks bepaald in samenspraak tussen de onderwijspartners en de kinderopvang. Duurzaamheidsmaatregelen Geraamde investering Frisse scholen B voor 25 jaar: Gehele pand: 2070 m2 x € 485,82 = € 1.005.647,40 Onderhoud + Onderzoek naar passend volume (oplossing leegstand, bezien in relatie tot Stap voor Stap) + duurzaamheidsmaatregelen Geraamde investering voor 25 jaar Frisse scholen B: Gehele pand: 2131 m2 x €485,82 = € 1.035.282,42 Naar ruimtebehoefte: 1362 m2 x € 485,82 = € 661,686,84 Onderhoud + Gebouw voldoet qua onderwijskundige ruimtebehoefte, aanpassingswens komt voort uit IKC-vorming (gezien tijdlijn niet opgenomen in het SHP) Geraamde investering voor 25 jaar Frisse scholen B: Gehele pand: 1787 m2 x € 485,82 = € 868.160,34 Naar ruimtebehoefte: 1373 m2 x € 485,82 = € 667.703,86 Onderhoud + Geraamde investering Voor 25 jaar Frisse scholen B: Gehele pand 6413 m2 x € 485,82 = € 3.115.563,66 Onderhoud + Geraamde investering Voor 25 jaar Frisse scholen B: Gehele pand 3306 m2 x € 485,82 = € 1.606.120,92 Onderhoud + Geraamde investering voor 25 jaar Frisse scholen B: 3566 m2 x € 485,82 = € 1.732.434,10

31

Tabel 9

7. Vervolgproces Na al het voorwerk moet het SHP zijn definitieve beslag gaan krijgen. Hierbij hebben zowel de gemeente een aantal stappen te zetten die in onderstaand schema zijn vastgelegd: Stappen 1. Finale bespreking werkgroep 2. Voorlopige instemming 3. Bespreking SHP 4. Definitieve instemming 5. Politiek avond ronde tafel met gemeenteraad 6. Politiek avond debattafel met gemeenteraad 7. Besluitvorming gemeenteraad 8. Start uitvoering SHP

Actie Leden werkgroep Schoolbesturen + wethouder onderwijs in het LEA Raden toezicht + college Schoolbesturen + college Schoolbesturen + college College Gemeenteraad Schoolbesturen + gemeente

Tabel 10

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Eindverslag miniconferentie “It takes a whole village…” Beheersovereenkomst exploitatie brede scholen (volgt) Eindrapport Quickscan HEVO Leerlingenprognose Primair Onderwijs 2020 Leerlingenprognose Voortgezet Onderwijs 2020 Capaciteitsoverzicht onderwijsgebouwen Analyse per wijk/kern Overzicht aanbod kindplaatsen kinderopvang + aanbod VVE Specificatie verduurzaming scholen

32