24-03-05.04 Relevant stuk 4. Begroting 2024 Gemeente Overbetuwe
Tekst van het document
31
Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 5.1 Participatiewet (re-integratie en participatie) In 2024 zetten wij onze werkwijze om inwoners intensief naar werk te begeleiden, wanneer zij werkloos zijn geraakt onverminderd voort. De afgelopen jaren hebben we de samenstelling van ons uitkeringsbestand zien veranderen. Meer inwoners met een uitkering hebben een lage baankans. We zetten daarom nog meer dan voorheen in op het begeleiden naar en behouden van passend werk voor inwoners die opgenomen zijn in het doelgroepenregister. We vinden het belangrijk dat iedereen naar vermogen meedoet in onze (lokale) samenleving. We gaan met inwoners met lage baankansen in gesprek om hun wensen en mogelijkheden van participatie te verkennen en samen met hen stappen naar deelname aan activiteiten te maken. Resultaat 2024 Toekomstvisie schrijven voor inwoners met een Wsw-dienstverband en inwoners met arbeidsbeperkingen. 5.2 Participatiewet (inkomen) We willen in 2024 een start maken met het Uitvoeringsplan ‘Bijstand op Maat’. Vooruitlopend op de herijking van de Participatiewet, de Participatiewet in balans, doen we in 2024 voorstellen om onze re-integratieaanpak nog beter aan te laten sluiten bij onze inwoners. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat een deel van de inwoners met een uitkering zelf de regie heeft over hun re-integratie- of participatietraject.
Meer toegespitst op de mogelijkheden van de persoon.
5.3 Onderwijshuisvesting Op basis van een actueel en passend Strategisch Huisvestingsplan geven we invulling aan een adequate huisvesting van het onderwijs. Dit plan wordt in samenspraak met o.a. schoolbesturen opgesteld en geeft de kaders aan waarop de noodzakelijke investeringen op het gebied van de onderwijshuisvesting gaan plaatsvinden. De investeringsbedragen die hieruit voortvloeien worden t.z.t. jaarlijks bij de behandeling van de Kadernota meegenomen. Op de Woongaard in Elst Centraal gaan we het multifunctioneel sportcentrum (MFSC) realiseren voorzien van een zwembad en sporthal. Aansluitend wordt hier indien inpasbaar het nieuwe scholencluster ontwikkeld. Het terrein zal echter al eerder leeggemaakt moeten worden t.b.v. de bouw van het MFSC. Op dit moment staan daar 18 noodlokalen en bijbehorende voorzieningen waarvoor een andere locatie moet worden gezocht totdat het MFSC en de nieuwe school gebouwd zijn. We gaan uit van een tijdelijke periode van ongeveer 5 jaar. Hiervoor zijn meerdere scenario’s uitgewerkt. Een definitieve keuze dient er door het college en de raad gemaakt te worden. De omvang van de tijdelijke benodigde ruimte (bvo) is ca. 2.500m². Resultaat 2024 De Meeuwenberg (nieuwbouw school) Een actueel en passend Strategisch Huisvestingsplan maken met daarbij behorende leerlingenprognoses
32
5.4 Onderwijs en zorg Beleidsplan Onderwijskansen: In 2024 stellen wij een beleidsplan onderwijskansen op. Wij hebben de verantwoordelijkheid om de aansluiting van zorg en onderwijs goed vorm te geven, onderwijsachterstanden bij kinderen tegen te gaan en toe te zien op naleving van de leerplicht. We zorgen voor een optimale samenwerking tussen professionals van zorg en onderwijs om kinderen en jongeren een goede start in het leven te geven. We optimaliseren de samenwerking met scholen en andere professionals uit zorg en welzijn, om vroegtijdig interventies te kunnen plegen. Zo willen we voorkomen dat leerlingen (langdurig) thuis zitten. We streven er met al deze inzet naar dat nog meer jongeren een startkwalificatie halen. Dit wordt middels het onderwijskansenbeleid breder vormgegeven. Resultaat 2024 Beleidsplan Onderwijskansen 5.5 Kunst, cultuur en erfgoed In 2024 brengen we sociale thema’s zoals laaggeletterdheid, verborgen armoede en jonge mantelzorgers onder de aandacht door middel van theatervoorstellingen voor jongeren op het Voortgezet Onderwijs en voor bezoekers van de Huiskamers in Overbetuwe. We werken aan het versterken van sociale cohesie en ondersteunen initiatieven met een cultureel-maatschappelijk doel. We willen inwonersinitiatieven nog meer stimuleren en faciliteren door middel van subsidies voor culturele activiteiten en cultuureducatie.
Het Cultuurmenu wordt verbreed naar een aanbod voor volwassenen. Muziekonderwijs blijft structureel onderdeel in het lespakket van het primair onderwijs. Dit gebeurt in de vorm van regulier muziekonderwijs voor de onderbouw en muziekprojecten zoals de ‘Blazersbende’ voor de bovenbouw. Erfgoed wordt meer onder de aandacht gebracht door de jaarlijkse erfgoedmarkt (Romeinen, WO2 etc.). We ontwikkelen een digitaal cultuurplein voor het primair onderwijs. Dit is een digitaal platform voor het onderwijs om cultuuractiviteiten (inclusief buitenschoolse activiteiten) makkelijker vindbaar te maken en vraag en aanbod daarvan aan elkaar te verbinden. Resultaat 2024 Jaarlijks met een thematische culturele activiteit bijdragen aan een van de andere doelstellingen uit het sociaal domein Meer initiatieven met een cultureel-maatschappelijk doel ondersteunen Erfgoed zichtbaar en beleefbaar maken door onder andere een jaarlijks erfgoedfestival Digitaal cultuurplein voor het primair onderwijs maken
33
Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000
Exploitatie
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
4.2 Onderwijshuisvesting. Lasten
3.474
3.689
4.350
4.371
Baten
-9
-9
-9
-9
3.465
3.680
4.340
4.361
Lasten
4.012
4.142
4.243
4.423
Baten
-435
-435
-435
-435
Totaal 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken.
3.577
3.708
3.809
3.989
Lasten
570
450
450
450
Totaal 5.3 Cultuurpresent.productie en partic
570
450
450
450
Lasten
225
225
225
225
Totaal 5.5 Cultureel erfgoed.
225
225
225
225
Lasten
1.019
1.019
1.019
1.019
Baten
-24
-24
-24
-24
Totaal 5.6 Media.
995
995
995
995
Totaal 4.2 Onderwijshuisvesting. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken.
5.3 Cultuurpresent.-productie en partic
5.5 Cultureel erfgoed.
5.6 Media.
6.3 Inkomensregelingen. Lasten
14.051
14.557
15.303
15.708
Baten
-10.693
-11.308
-12.061
-12.467
3.359
3.249
3.242
3.242
Lasten
4.013
3.819
3.818
3.818
Totaal 6.4 WSW en beschut werk
4.013
3.819
3.818
3.818
Lasten
1.540
1.465
1.465
1.465
Totaal 6.5 Arbeidsparticipatie.
1.540
1.465
1.465
1.465
Gerealiseerd resultaat
17.743
17.590
18.343
18.545
Totaal 6.3 Inkomensregelingen. 6.4 WSW en beschut werk
6.5 Arbeidsparticipatie.
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) - BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN)
34
Beleidsindicatoren Indicator *
2019 2020 2021 2022 2023 NL (meest Bron actuele)
% Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)
1,4
1,5
1,6
-
-
1,9 DUO/Ingrado
Absoluut verzuim: aantal per 1.000 leerlingen
-
2,3
1,0
-
-
2,7 DUO/Ingrado
Relatief verzuim: aantal per 1.000 leerlingen
21,0 25,0 24,0 27,0
-
24,0 DUO/Ingrado
% Jongeren met delict voor de rechter
1,0
1,0
1,0
-
-
1,0 CBS Jeugdmonitor
% Kinderen in uitkeringsgezin
3,0
3,0
3,0
-
-
6,0 CBS Jeugdmonitor
% Jeugdwerkloosheid
2,0
2,0
1,0
-
-
2,0 CBS Jeugdmonitor
% Netto arbeidsparticipatie
72,6 72,9 72,9 75,0
-
72,2 CBS Arbeidsdeelname
Bijstandsuitkeringen: aantal per 10.000 inwoners
210,2 236,9 222,8
-
-
431,2 CBS - Reintegratie
Aantal re-integratievoorzieningen: 258,9 267,2 276,3 277,2 aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar
-
197,7 CBS - Reintegratie
*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl september 2023, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar
35
PROGRAMMA 6. INFORMATIE EN KENNISSAMENLEVING Toelichting Een aantal jaar is een ontwikkeling gaande waarbij onze inwoners steeds meer digitale dienstverlening verwachten die op elkaar is afgestemd. Deze dienstverlening moet begrijpelijk en transparant zijn, en we moeten als gemeente makkelijk bereikbaar en aanspreekbaar zijn. De komende jaren gaan we verder aan de slag om de toegang tot diensten en producten te verbeteren. We werken daarbij meer op basis van data, procesgericht en digitaal zodat we onze dienstverlening verder kunnen ontwikkelen en een meer dienstbare overheid zijn.
Beleidskader Lokaal beleid: Informatiebeleid 2021-2025 Moties en amendementen: Motie Maak raadsinformatie c.q. bestuurlijke informatie goed en eenvoudig vindbaar, doorzoekbaar en toegankelijk Motie goede leesbaarheid openbare mededelingen
Wat willen we bereiken? Informatie en kennissamenleving In dit programma beogen we de toegang tot de diensten en producten van de gemeente Overbetuwe nog beter te maken. Dit doen we door te werken aan een begrijpelijke, inclusieve en transparante dienstverlening. Tevens realiseren we dit door ons beleid en onze beslissingen op juiste data te baseren en openbare gegevens beschikbaar te stellen aan onze inwoners en ondernemers. Hiervoor verankeren het digitaal en procesmatig werken verder in de gemeentelijke organisatie.
Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 6.1 Toegang tot diensten en producten In 2024 werken we verder aan het verbeteren van (de toegang tot) onze diensten en producten, zoals de digitale dienstverlening via onze websites. Zo werken we continu aan het toegankelijk houden van onze diensten en producten (conform het Tijdelijk Besluit Digitale Toegankelijkheid). De Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV) gaat in per 1 juli 2024 en in het eerste half jaar van 2024 bereiden we ons hierop voor. De realisatie van de applicatie iParticipatie (voor aanvragen van inwoners voor levensonderhoud) en de invoering van de Persoonlijke Internet Pagina hangen af van de analyse die plaatsvindt en de gewenste inrichting. Tot slot voeren we de verdere fasen van de Wet Open Overheid in. 6.2 Verantwoord werken met gegevens We gaan verder op de ingeslagen weg van het verantwoord werken met data. In 2024 zal dit vooral intern gericht zijn, zodat we ervaring op kunnen doen met het beheersen van de datakwaliteit en het maken van beslissingen gebaseerd op data, rekening houdend met privacyregels en ethische kwesties. Ook zullen we de eerste stappen zetten om openbare data te ontsluiten naar onze inwoners.
36
6.3 Digitaal en procesmatig werken In 2024 versterken we het digitaal en procesmatig werken door de implementatie van een nieuw systeem dat het zaakgericht werken beter ondersteunt. Gekoppeld aan deze implementatie voeren we ook het gebruik van de gekwalificeerde elektronische handtekening in, waarmee processen volledig digitaal en daarmee efficiënter en gebruiksvriendelijker kunnen worden afgehandeld. Ook versterken we ons team van functioneel beheerders middels opleiding en training, zodat zij op een uniforme manier onze cruciale systemen beheren en elkaar kunnen vervangen. Zo borgen we de veiligheid van onze informatie en verkleinen we onze bedrijfsrisico's. Resultaat 2024 Het organisatiebreed mogelijk maken een gekwalificeerde elektronische handtekening te gebruiken. Ook onze inwoners en ondernemers kunnen hiervan gebruik maken bij documenten die zij moeten ondertekenen in gemeentelijke processen Alle applicaties binnen de gemeente adequaat beheren, waarmee we de informatiebeveiliging versterken en bedrijfsvoeringsrisico’s beperken Implementatie nieuw zaaksysteem
Wat mag het kosten? Met dit programma zijn geen financiële middelen gemoeid. Deze maken onderdeel uit van het taakveld dat bij programma 7 is ondergebracht.
37
PROGRAMMA 7. FINANCIËN EN BEDRIJFSVOERING Toelichting De gemeente Overbetuwe is erop gericht de financiële positie, zowel incidenteel als structureel, gezond te krijgen en te houden. De gemeentelijke begroting moet gezond blijven zonder te moeten snoeien in essentiële voorzieningen voor de inwoners. We streven er naar de lasten voor inwoners laag te houden en ook om de toekomstige generaties hiervan te laten profiteren. Onze bedrijfsvoering moet zodanig efficiënt en effectief zijn ingericht dat deze bijdraagt aan een optimale dienstverlening voor onze inwoners. We werken daarom aan een doorlopende verbetering en ontwikkeling van onze bedrijfsvoering. Overhead Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het van belang dat gemeenten inzicht geven in de kosten van overhead. Door het specificeren van de overhead ontstaat er inzicht in deze kosten, waardoor er beter gestuurd kan worden op de bedrijfsvoering. Welke kosten behoren er tot de overhead? Op grond van het BBV bestaat de overhead uit 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces’.
De overhead bestaat derhalve uit de loon- en overige kosten van de zogenoemde PIOFACH-functies, de daarmee samenhangende ICT-systemen, de huisvestingskosten voor gemeentelijke werknemers en de eventuele uitbesteding van bedrijfsvoering die niet direct zijn toe te wijzen aan het primaire proces. Hieronder vallen ook de sturende taken die vervult worden door hiërarchisch leidinggevenden. De overhead voor 2024 is begroot op 19,6 miljoen euro (afgerond) en is als volgt opgebouwd:
Doorberekening overhead aan kostendekkende taakvelden Op de taakvelden waar we als gemeente kosten toerekenen aan derden, maakt de overhead deel uit van het tarief. De wijze waarop we de overhead aan deze tarieven toerekenen ligt vast in de “Financiële verordening gemeente Overbetuwe 2022”. In 2024 wordt er € 1,9 miljoen, oftewel 10%, doorberekend aan de taakvelden afval, riolering, lijkbezorging en grondexploitaties.
Beleidsnota's Lokaal beleid: Mandaatbesluit 2023 Klachtenverordening 2023 Financiële verordening 2022 Treasurystatuut 2022 Informatiebeleid 2021-2025 Stuurmodel Overbetuwe 2023
38
Informatiebeveiligingsbeleid gemeente Overbetuwe 2020 Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Overbetuwe 2019 Nota risicomanagement 2023 Privacybeleid- en reglement gemeente Overbetuwe 2018 Visie op bedrijfsvoering Meerwaarde creëren 2018-2020 Algemene Verordening Gegevensbescherming en aanverwante regelgeving Moties en amendementen: Motie: Krapte op de arbeidsmarkt en vitale functies
Wat willen we bereiken? Financiën en bedrijfsvoering Wij streven naar een sluitende meerjarenbegroting en voldoende weerstandscapaciteit en solvabiliteit. We willen een gezonde gemeentelijke begroting, die voldoet aan de geldende regelgeving en waarbij we weloverwogen keuzes maken in het besteden van onze middelen. Een participatiecultuur waarbij we meer ruimte geven aan onze inwoners, betekent dat we investeren in expertise om dit proces actief in te richten en te faciliteren. Hiernaast werken we aan een doorlopende verbetering en ontwikkeling van onze bedrijfsvoering. Onze bijzondere aandacht gaat daarbij de komende periode uit naar het door ontwikkelen van een veilige ICT-infrastructuur.
Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 7.1 Financiën We dragen zorg voor een structureel sluitende begroting, ook in 2024. De stijgende inflatie en de krapte op de arbeidsmarkt maken dat de uitgaven van onze materiële en personele budgetten en investeringen toenemen. We houden dit in balans door hier voldoende middelen voor op te nemen. We sluiten ten aanzien van de ravijnjaren 2026 en 2027 aan bij de initiatieven op landelijk niveau. De ontstane tekorten worden veroorzaakt door rijksbeleid, derhalve gaan we er van uit dat het rijk ook met voorstellen komt over de oplossingsrichting hiervan. Over 2024 gaat het college, net als in 2023, de financiële rechtmatigheidsverklaring afgeven bij de jaarrekening conform de regelgeving van het Rijk. We streven naar een weerstandsratio tussen de 1,4 en 2,0. Op deze wijze zijn de risico’s voldoende beheersbaar met de beschikbare middelen. We verwachten voor 2024 binnen deze bandbreedte uit te komen. We doen omvangrijke investeringen in de komende jaren zoals het zwembad (MFC Elst), de Wanmolen en onderwijshuisvesting. Deze investeringen hebben effect op de verhouding tussen ons eigen vermogen en vreemd vermogen, omdat we meer geld zullen gaan lenen. Er is daardoor beperkte ruimte voor nieuwe investeringen.
Resultaat (doorlopend) Zorgen voor een structureel sluitende begroting Weloverwogen keuzes maken in het besteden van de middelen (van en voor onze inwoners) Voldoen aan wetswijziging en zelf een bestuursverklaring afgeven vanaf het boekjaar 2023 bij de rechtmatigheidsverantwoording Een weerstandsratio tussen 1,4 en 2 behalen. Dan zijn de risico’s voldoende beheersbaar met de beschikbare middelen
39
Ons houden aan de voorschriften van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Onze begroting en jaarrekening bestaan uit verplichte onderdelen, zoals paragrafen, programma’s en een financiële onderbouwing Een solvabiliteit van minimaal 20% realiseren (is risiconiveau neutraal). Solvabiliteit geeft de mate aan waarin wij aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen 7.2 Bedrijfsvoering De uitdagingen waar we als organisatie voor staan zijn groot, óók de komende jaren. Het afgelopen jaar hebben we goede stappen gezet in het toekomstbestendig maken en houden van onze bedrijfsvoering; zoals de implementatie van de nieuwe ICT infrastructuur waardoor er een goede omgeving staat voor de digitalisering van verschillende processen en de benodigde beveiliging van onze informatie. De implementatie van het nieuwe financieel systeem dat in 2024 gereed is draagt bij aan meer grip op de financiële processen wat ten goede komt aan de rechtmatigheid van ons handelen. Doelstellingen, kaders en ons beleid zijn leidend. Wij gebruiken de PDCA-cyclus om continue te kunnen bijsturen en verbeteren. De krapte op de arbeidsmarkt zorgt voor een extra uitdaging om alle ontwikkelingen op te volgen, maar door volop in te zetten op arbeidsmarktstrategie en door medewerkers de kans te bieden om te blijven leren en ontwikkelen profileren wij ons als een aantrekkelijke werkgever in de omgeving.
Resultaat 2024 en verder De grip op en de efficiency van onze financiële processen en onze financiële rechtmatigheid verbeteren. Dit doen we door onder andere een herinrichting van de financiële processen en de aanschaf van nieuw financieel systeem. Continu onze bedrijfsvoeringsprocessen verbeteren door vanuit de PDCA-cyclus te monitoren en te leren. De vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van informatie waarborgen en beschermen. Dit doen we door blijvend te sturen op een effectieve inrichting van processen, infrastructuur en overige technische maatregelen, maar vooral ook door het vergroten van het bewustzijn van onze medewerkers. Onze kwantitatieve en kwalitatieve inzet versterken voor het begeleiden van en communiceren over participatieprocessen.
Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000
Exploitatie
Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027
0.4 Overhead. Lasten
19.552
18.998
18.934
18.867
Baten
-1
-1
-1
-1
Totaal 0.4 Overhead.
19.551
18.997
18.933
18.866
Gerealiseerd resultaat
19.551
18.997
18.933
18.866
40
PROGRAMMA 8. ALGEMEEN BESTUUR Toelichting De gemeente Overbetuwe, liggend in het hart van de regio Arnhem-Nijmegen, is een groot voorstander van regionale samenwerking. Wij vinden het belangrijk dat de regionale samenwerking effectief en slagvaardig is opgezet om de gezamenlijke doelen te realiseren. Dat is noodzakelijk om de concurrentiepositie, aantrekkingskracht en bereikbaarheid van onze regio te versterken. Participatie en communicatie De raad ontvangt jaarlijks de jaarstukken, (concept) begroting en (concept) regionale agenda met bijhorende opgaveovereenkomsten en wordt in de gelegenheid gebracht hierop een zienswijze in te dienen. Waar nodig informeren we inwoners over de (voortgang op de) opgaven en ontwikkelingen bij verbonden partijen.
Beleidsnota's Lokaal beleid: Nota verbonden partijen, 2013 Regionaal beleid: Regionale agenda 2023-2025 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Strategische visie middengebied Overbetuwe en Lingewaard, 2021 Moties en amendementen: Motie: Vergaderplanning besluitvormingscyclus Groene Metropool Regio
Wat willen we bereiken? Algemeen bestuur Wij weten wat we als gemeente te bieden hebben en opereren als betrouwbare partner vanuit een duidelijke visie. Wij werken daarbij efficiënt en resultaatgericht en stimuleren innovatieve oplossingen. Vanuit onze krachtige, zelfstandige positie gaan wij samenwerking aan met anderen als deze een meerwaarde biedt voor onze inwoners, organisaties, instellingen en bedrijven. Ook staan wij open voor samenwerking, zowel binnen als buiten onze gemeente, om anderen daarmee te helpen. We zijn daarmee een gemeente die gericht is op de samenleving, zowel lokaal als regionaal. Een bijzondere vorm van samenwerking in onze regio hebben we georganiseerd als verbonden partijen.
Doelstelling(en)/Wat gaan we er voor doen? 8.1 Regionale samenwerking De Groene Metropoolregio (GMR) werkt met een regionale agenda 2023-2024. Deze agenda is in juli 2022 met de bijbehorende begroting 2023-2026 vastgesteld. Met de periode van twee jaar voor de regionale agenda is tegemoetgekomen aan de breed gedragen wens vanuit veel gemeenteraden. Dit betekent dat de inzet door de GMR op de 5 opgaven voor 2024 vastligt. Resultaat 2024 De capaciteit en doorstroming van het regionale mobiliteitsnetwerk is vergroot en met projecten dragen wij bij aan het verbeteren van de leefomgeving en verkeersveiligheid We vergroten cofinanciering bij onze projecten via subsidies Meer inwoners, werknemers en bezoekers maken gebruik van duurzame vormen van mobiliteit en we hebben invulling gegeven aan het klimaatakkoord Het MKB is meer toekomstbestendig door meer kennis, kunde en slagkracht van MKB’ers
41
We hebben vraag en aanbod op de arbeidsmarkt bij elkaar gebracht en initiatieven versterkt voor werkenden, studenten en werkzoekenden Minstens 25% van de woningen wordt circulair gebouwd Alle gemeenten in de regio kopen circulair in We hebben maatregelen genomen om goed om te gaan met wateroverlast, droogte of hittestress We hebben in de regio een vitale sector voor recreatie, die - aansluit bij de vraag en bijdraagt aan de (basis)voorzieningen en leefbaarheid in de kernen We benutten mogelijkheden voor slimme combinaties met de stikstofopgave, Verstedelijkingsstrategie, woningbouw, landbouw, recreatie, klimaatadaptatie, energietransitie, waterberging en biodiversiteit Er zijn regionaal 20.000 woningen bijgebouwd (meetpunt 2020) volgens de afspraken in de Woondeal Wij werken gebiedsgericht en/of centraal vanuit majeure opgaven aan de Verstedelijkingsstrategie en de ambities voor de verstedelijkingsopgave zijn op elkaar afgestemd 8.2 Verbonden partijen De evaluatie loopt volgens planning. Volgens deze planning is de evaluatie in Q4 2023 afgerond en aan het college aangeboden. In Q1 2024 wordt de evaluatie aan de raad aangeboden. Resultaat 2024 Evalueren of de oorspronkelijke gemeentelijke doelstelling tot deelname aan een verbonden partij behaald en nog steeds actueel is
Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000
Exploitatie
Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027
0.1 Bestuur. Lasten
2.599
2.597
2.597
2.597
Totaal 0.1 Bestuur.
2.599
2.597
2.597
2.597
Gerealiseerd resultaat
2.599
2.597
2.597
2.597
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Euregio RijnWaal - Regio Arnhem Nijmegen (Groene Metropoolregio)
42
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, VPB, ONVOORZIEN EN MUTATIES RESERVES Algemene dekkingsmiddelen, VPB en onvoorzien Lasten (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
55
55
55
55
10
10
10
10
- reeds bestemde structurele financiële ruimte
464
665
665
734
- stelposten (algemeen)
968
1.325
1.274
1.274
- stelposten (kapitaallasten)
343
471
656
656
- stelposten financiën
620
542
614
686
1.196
1.196
1.196
1.196
- lasten deelnemingen
1
1
1
1
- lasten geldleningen
0
0
0
0
- overige lasten (voornamelijk renteresultaat) Totaal lasten
197 3.854
197 4.463
253 4.724
332 4.944
Baten (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
-10
-10
-10
-10
- onroerende zaakbelastingen gebruikers
-1.439
-1.461
-1.461
-1.461
- onroerende zaakbelastingen eigenaren
Onvoorzien: - werkelijke raming onvoorzien Vennootschapsbelasting: - werkelijke vennootschapsbelasting Overige lasten:
- lasten heffingen en invordering gem. belastingen
Algemene dekkingsmiddelen: - dividend deelnemingen
-8.556
-8.708
-8.708
-8.708
- hondenbelasting
-385
-385
-385
-385
- precariobelastingen
-38
-38
-38
-38
- toeristenbelastingen
-3
-99
-99
-99
-87.589
-87.702
-81.333
-81.075
- rente bestemmingsreserves
-169
-169
-169
-169
- rente voorzieningen
-329
-329
-329
-329
-8
-8
-8
-8
-906
-907
-907
-907
-99.431
-99.815
-93.445
-93.187
-95.577
-95.352
-88.721
-88.244
- uitkeringen gemeentefonds - rentetoevoeging aan algemene dienst:
- rente overlopende passiva Overige baten: - overige baten (voorn. bijdrage Lingewaard voor belast.samenw.) Totaal baten Saldo programma Alg. dekkingsmiddelen en onvoorzien
43
Mutaties reserves per programma Toevoegingen (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Toevoeging aan reserves programma 01
0
0
0
0
Toevoeging aan reserves programma 02
720
90
90
90
Toevoeging aan reserves programma 03
0
0
0
0
Toevoeging aan reserves programma 04
211
111
111
111
Toevoeging aan reserves programma 05
0
0
0
0
Toevoeging aan reserves programma 06
0
0
0
0
Toevoeging aan reserves programma 07
0
0
0
0
Toevoeging aan reserves programma 08
0
0
0
0
100
0
0
0
Totaal toevoegingen
1.031
201
201
201
Onttrekkingen (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Onttrekkingen aan reserves programma 01
-266
-141
-141
-126
Onttrekkingen aan reserves programma 02
-462
-474
-477
-480
Onttrekkingen aan reserves programma 03
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves programma 04
-560
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves programma 05
-120
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves programma 06
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves programma 07
-319
-60
-62
-63
Onttrekkingen aan reserves programma 08
0
0
0
0
-375
0
0
0
-2.101
-675
-680
-669
Toevoeging aan reserves alg. dekkingsmidd.
Onttrekkingen aan reserves alg. dekkingsmid. Totaal onttrekkingen
44
PARAGRAFEN I. Lokale lasten Inleiding In deze paragraaf bieden wij inzicht in het beleidskader rond de lokale heffingen, kostendekking per verordening, de tariefs- en kostenontwikkeling, de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. Overhead: In programma 7 is een toelichting en specificatie opgenomen van de overhead. In deze paragraaf wordt dit verder uitgewerkt en gaan we in op aan derden door te belasten overhead. Het overheadtarief is een opslag op het uurtarief. Op basis van de uitgangspunten zijn de totale overheadkosten 2024 afgerond € 19.550.000 en het totaal aantal productieve uren voor 356,7 fte bedraagt 503.480 uur. Hiervan wordt 340.330 uur aan taakvelden toegerekend. Rekening houdende met de verhouding tussen de uurtarieven van de Helster / Openbare Werken en de overige teams worden de tarieven: - voor de Helster en Openbare Werken: € 32,19 - voor de overige teams: € 64,38 Ten opzichte van 2023 stijgt het overheadtarief (voor de overige teams) met € 1,85 (=2,95%). De belangrijkste verklaringen hiervoor zijn de stijging van de personeelskosten, de stijging van de ICT-kosten en het algemeen effect van de prijsstijgingen. De inkomsten per heffing en de kostendekking In het volgende overzicht zijn de geraamde opbrengsten van alle gemeentelijke heffingen opgenomen voor 2023 en 2024.
Daarbij is ook aangegeven of er sprake is van een dienstverlening waarvoor maximale kostendekking geldt.
45
Heffing (bedragen x € 1.000)
Begroot Begroot 2024 Tariefsmutatie Geldt een max. 2023 incl. prim. t.o.v. 2023 kostendekking? begr. wijz. Begroting
OZB woningen
6.208
6.488
5,9%
Neen
OZB niet-woningen
3.264
3.507
5,9%
Neen
Hondenbelasting
371
385
3,9%
Neen
Rioolheffing
1.821
2.322
27,4%
Ja
Reinigingsheffingen
5.938
6.283
4,9%
Ja
Marktgelden/standplaatsen
38
39
3,9%
Ja
Lijkbezorgingsrecht
80
85
3,9%
Ja
BIZ-heffing centrum Elst
120
120
Geen
Neen
BIZ-heffing centrum Heteren
19
19
Geen
Neen
BIZ-heffing centrum Zetten
21
21
Geen
Precariobelasting
36
37
3,9%
Neen
Toeristenbelasting
0
0
Geen
Neen
1.511
1.111
3,9%
Ja
Overige leges
808
757
3,9%
Ja
Subtotaal bruto inkomsten
20.235
21.174
Kwijtschelding
180
180
Geen
Neen
20.055
20.994
Leges omgevingsvergunningen
Totaal netto opbrengst heffingen
Het beleidskader van de lokale heffingen Onroerende-zaakbelastingen (OZB) Beleidskader Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ), Verordening onroerende-zaakbelastingen gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen Jaarlijks worden de WOZ-waarden voor woningen en niet-woningen vastgesteld. Deze WOZwaarde is de grondslag voor de aanslag OZB. Wij zorgen voor een tijdige en correcte verzending van de waardebeschikkingen (WOZ-waarde) en belastingaanslagen. Beschikkingen worden zoveel mogelijk met dagtekening 24 februari 2024 (wettelijke termijn) verzonden. Ook de afhandeling van bezwaarschriften vindt tijdig plaats. De wettelijke termijn voor het doen van een uitspraak is het einde van het kalenderjaar. Wij streven ernaar de bezwaren tegen de WOZ-waarde gemiddeld binnen 6 maanden af te handelen. Herwaardering Voor het belastingjaar 2024 zal de OZB worden gebaseerd op de nieuwe WOZ-waarden per de waardepeildatum 1 januari 2023. Vanaf 1 januari 2022 zijn de woningen getaxeerd op basis van de gebruiksoppervlakte (GBO) en niet meer op bruto inhoud. De Waarderingskamer heeft alle gemeenten daartoe verplicht. Hiermee wordt aangesloten bij wat branche breed bij waardering van objecten de tendens is. Uitgangspunt is dat schommelingen van WOZ-waardes geen invloed hebben op de hoogte van de gemiddelde aanslag OZB. Niet alleen wanneer waardes dalen, maar ook niet als waardes stijgen.
Wel kan het natuurlijk zo zijn dat bepaalde typen onroerende zaken een waardeontwikkeling laten zien die van het gemiddelde afwijkt, wat dan ook tot een hogere of lagere
46
belastingaanslag zal leiden. De definitieve OZB-tarieven kunnen pas worden vastgesteld nadat de gegevens over de waardeontwikkeling bekend zijn. Tarief ontwikkeling Uitgangspunten voor de OZB tarieven voor 2024: • In de Kadernota 2024 is uitgegaan van een verhoging van 2,0% conform het aangenomen amendement ’A-9 Verhoging OZB maximaal 2%’ door de raad op 9 november 2021 bij de behandeling van de Programmabegroting 2022-2025. • Verhoging van de OZB-opbrengsten met 3,9% inflatie. De tarief ontwikkeling 2024 wordt dan voor woningen en niet-woningen: 5,9%. Vrijstellingen Naast de verplichte vrijstelling op grond van artikel 220d van de Gemeentewet zijn in de verordening o.a. vrijstellingen opgenomen voor: onroerende zaken die dienen voor de publieke dienstverlening, straatmeubilair, plantsoenen en begraafplaatsen. Hondenbelasting Beleidskader Verordening hondenbelasting gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen De hondenbelasting is een algemene belasting waarvan de opbrengst in de algemene middelen vloeit en van waaruit gemeenten zelf mogen bepalen waaraan het wordt besteed. Uit onze inkomsten van de hondenbelasting worden onder andere de aanleg, het onderhoud en de schoonmaak van de hondenvoorzieningen (honden uitlaatplaatsen en hondenlosloopgebieden) betaald. Tarieven De tarieven van de hondenbelasting worden in 2024 conform de Kadernota 2024 verhoogd met 3,9% inflatie.
Vrijstellingen Honden voor de begeleiding van een gehandicapte of een slechtziende zijn vrijgesteld van hondenbelasting. Rioolheffing Beleidskader Verordening rioolheffing gemeente Overbetuwe 2023, Gemeentelijk Rioleringsplan Overbetuwe 2018-2022 (GRP). Algemeen De rioolheffing wordt geheven voor de bekostiging van beheer en onderhoud van het gemeentelijke rioleringsstelsel. Evenals de afvalstoffenheffing is de rioolheffing kostendekkend: we gaan uit van het principe ‘de vervuiler betaalt’. De belasting wordt geheven van de gebruiker van een pand. De raad heeft een voorziening riolering ingesteld: het verschil tussen de opbrengsten en de kosten van riolering komen ten gunste of ten laste van de voorziening. In 2017 is € 6,8 miljoen aan de voorziening riolering toegevoegd om de eerdere onterechte onttrekking van dit bedrag uit de voorziening te herstellen. Conform de afspraken uit 2017, die vertaald zijn in het GRP 2018-2022, zijn een aantal uitgangspunten opgesteld die van toepassing zijn op de omgang met deze voorziening en het effect op het tarief. Deze uitgangspunten zijn opgesteld om ervoor te zorgen dat de voorziening riolering niet te hoog wordt en de rioolheffing hierdoor onnodig stijgt. De belangrijkste uitgangspunten zijn als volgt: - Het minimumniveau van de voorziening bedraagt € 1.000.000 als buffer.
- Het resterende deel van de voorziening wordt ingezet voor een tariefsverlaging gedurende de eerste 10 jaar. - De hoogte van de rioolheffing wordt op basis van het GRP zo berekend dat deze eind 2027 (na 10 jaar) het minimumniveau bereikt heeft. Vanaf 2028 zullen de jaarlijkse inkomsten dan gelijk moeten zijn aan de lasten.
47
-
De resultaten van de jaarrekeningen worden ingezet voor de eerstvolgende tarief-vaststelling.
Bij de begroting 2024 wordt hierdoor de lagere onttrekking van de voorziening riolering uit de jaarrekening 2022 ingezet als eenmalige korting op het tarief van 2024. Bij de tarief bepaling van 2024 leidt dit voordeel uit de jaarrekening 2022 à € 226.000 tot een eenmalige korting van € 10,63. Via deze systematiek wordt op basis van de genoemde uitgangspunten de opgebouwde reserve in de voorziening riolering teruggegeven aan de gemeenschap. Kostenontwikkelingen De totale kosten voor aan riolering toe te rekenen kosten stijgen met € 65.000. De belangrijkste oorzaken zijn: a. Stijging loonkosten: € 68.000 (nadeel) b. Saldo diversen: € 3.000 (voordeel) Tarieven In het GRP is vastgelegd dat de ontwikkeling van het saldo van de voorziening riolering bepalend is voor de tariefontwikkeling. Het riooltarief 2023 is eenmalig verlaagd met € 29,19 i.v.m. het voordeel uit de jaarrekening 2021. Het tarief voor de rioolheffing 2023 is vastgesteld op € 83,77 per huishouding. Rekening houdend met de eenmalige verlaging van € 29,19 is in de begroting 2024 uitgegaan van een basistarief van € 112,96. In de jaarrekening 2022 is een eenmalig voordeel van € 226.000 opgenomen in de voorziening riolering. Afgesproken is om dat voordeel te gebruiken voor de eenmalige verlaging van de tarieven 2024. Dat leidt tot het volgende beeld:
De eenmalige verlaging van -€ 10,63 en de indexatie van 3,9% leiden ten opzichte van 2024 tot een hogere rioolheffing van € 501.000. De onttrekking uit de voorziening riolering bedraagt € 1.405.000, dat is € 416.000 minder dan in 2023. Dit komt door de hogere uitgaven van € 65.000 (zie hiervoor), de lagere bespaarde rente van € 20.000 en de hogere inkomsten uit rioolheffing. Vrijstellingen Geen. Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten Beleidskader Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer, Verordening reinigingsheffingen gemeente Overbetuwe 2022. Algemeen Voor de reinigingsheffingen geldt het beginsel: de vervuiler betaalt. Om die reden is de 100% kostendekking het uitgangspunt.
48
Kostenontwikkelingen: De totale netto lasten stijgen met € 346.000. De belangrijkste oorzaken daarvan zijn: Omschrijving bedrag Daling vergoeding oud papier € 190.000 Stijging loonkosten € 86.000 Kosten activiteiten zwerfafval € 36.000 Daling vergoeding pmd € 30.000 Saldo diverse kosten -€ 5.000 Subtotaal materiële lasten € 337.000 Hogere overhead door overheadtarief stijging € 9.000 Totale lasten stijging € 346.000 Tarieven Uitgaande van 100% kostendekkende tarieven betekent deze kostenverhoging dat de tarieven moeten stijgen. Voor een 100% kostendekking moeten de vaste en variabele tarieven met gemiddeld 3,5% stijgen. De kosten stijgen onder andere door prijsinflatie en lagere vergoeding voor oud papier, daarom stellen wij voor om de stijging uitsluitend te verwerken in de vaste tarieven. Het vaste bedrag voor afvalstoffenheffing en reinigingsrechten wordt verhoogd met 4,9%. Precariobelasting Beleidskader Verordening precariobelasting gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen op de voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Het gaat om terrassen en standplaatsen. Bijvoorbeeld verkoopwagen of kraam waar spullen of eten verkocht wordt. Tarieven In de Kadernota 2024 is uitgegaan van een verhoging van 3,9% (inflatie). Vrijstellingen Geen.
Marktgelden/standplaatsen Beleidskader Verordening marktgelden gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen Iedereen die een standplaats heeft op de wekelijkse markt betaalt marktgeld. Dat geldt ook voor degene die een standplaats heeft voor bijvoorbeeld een dag. Naast marktgeld betalen ze een bedrag voor de elektriciteitsvoorzieningen als daarvan gebruik wordt gemaakt. Tarieven Voor de goederenmarkt in Zetten geldt een lager tarief dan voor Elst. De reden hiervoor is de beperktere omvang van de kern Zetten en de markt. De tarieven zijn afgeleid van de in de Tarieventabel leges, behorende bij de legesverordening, opgenomen tarieven voor overige standplaatsen. In de Kadernota 2024 is uitgegaan van een verhoging van 3,9% (inflatie). Vrijstellingen Geen. Lijkbezorgingsrechten Beleidskader Verordening lijkbezorgingsrechten gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen
49
Voor het gebruik van een algemene begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats worden rechten geheven. In deze gemeente zijn er drie algemene begraafplaatsen. Tarieven In de Kadernota 2024 is uitgegaan van een verhoging van 3,9% (inflatie). Vrijstellingen Geen. Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Beleidskader Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Elst 2020-2024, Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Heteren 2022-2026 en Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Zetten 2023-2027. Algemeen Ondernemers in het centrum van Elst, Heteren en Zetten hebben een bedrijveninvesteringszone (BIZ) opgericht. In de BIZ investeren ondernemers in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. De gebruikers en eigenaren van panden in het centrum van Elst en Heteren en de gebruikers van panden in het centrum van Zetten die niet als woning worden gebruikt, betalen hiervoor een BIZ-bijdrage aan de gemeente. De gemeente geeft de opbrengst als subsidie aan Stichting Centrummanagement Elst, Stichting Hart van Heteren en Stichting Centrum Management Wizet die hiervoor activiteiten uitvoert. Vrijstellingen De belangrijkste vrijstellingen gelden voor belastingobjecten die dienen voor de publieke dienst van de gemeente en onroerende zaken die in hoofdzaak zijn bestemd voor de openbare eredienst.
Leges Beleidskader Legesverordening gemeente Overbetuwe 2023 en de Tarieventabel leges 2023. Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. Tarieven In de Kadernota 2024 is uitgegaan van een verhoging van 3,9% (inflatie). Voor sommige diensten heeft het Rijk een maximumtarief ingesteld, zoals voor rijbewijzen, paspoorten en identiteitskaarten. Het uitgangspunt voor de tarieven is gebaseerd op 100% kostendekking. Op 1 januari 2024 treden de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Door de invoering van deze wetten wijzigen de bepalingen en tarieven met betrekking tot dienstverlening en besluiten in het kader van deze wetten. Vrijstellingen De belangrijkste vrijstelling geldt voor vergunningen/ontheffingen als deze rechtstreeks verband houden met een vergunning voor het organiseren van een evenement. Toeristen- en forensenbelasting. De raad heeft op 4 juli 2023 de Kadernota 2024 vastgesteld waarin is aangegeven dat de verblijfsbelasting per 1 januari 2025 wordt ingevoerd.
50
Kostendekking 2024 per verordening Inleiding De toerekening van de kosten van overhead brengt met zich mee dat er inzicht gegeven moet worden hoe de tarieven berekend worden met de keuzes die daarbij gemaakt worden. Om die reden wordt, voor de heffingen waarvoor een maximale kostendekking van 100% geldt, in deze paragraaf de berekening van de kostendekking per heffing opgenomen. Uitgangspunt is de in de programmabegroting opgenomen kosten en baten. Verordening Rioolheffing Omschrijving (bedragen x Taakveld Omschrijving € 1.000) (sub)taakveld
Basis
Directe lasten
7.2
riolering
2.486
100%
2.486
Inkomsten
7.2
riolering
-4
100%
-4
Toe te Toegerekend rekenen
Netto kosten
2.482
Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief
7.2
riolering
13.526 uur
100%
658
Compensabele BTW
7.2
riolering
332
100%
332
Kwijtschelding
6.3
inkomensregelingen
55
100%
55
Kosten waterbeheer
5.7
openbaar groen
195
195
Kosten straatreiniging
2.1
verkeer en vervoer
116
116
Totale kosten Opbrengst heffing
3.838 7.2
riolering
-2.322
-2.322
Bespaarde rente VZ riolering 0.5
treasury
-111
-111
Totale baten
-2.433
Totale baten - lasten (onttrekking aan voorziening riolering)
1.405
Dekkingspercentage excl. de onttrekking aan voorziening
63,4%
Dekkingspercentage incl. de onttrekking aan voorziening
100%
Opm: in deze berekening is de rente over de voorziening meegenomen in de kostendekking. Dat is een lokale keuze. Verordening Reinigingsheffing Omschrijving (bedragen x Taakveld Omschrijving € 1.000) (sub)taakveld
Basis
Toe te Toegerekend rekenen
Directe lasten
7.3
afval
5.279
100%
5.279
Inkomsten
7.3
afval
-898
100%
-898
Netto kosten
4.381
51
Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief (incl. Boa's)
7.3
afval
21.879 uur
100%
871
Compensabele BTW
7.3
afval
870
100%
870
Activiteiten zwerfafval
2.1
verkeer en vervoer
36
100%
36
Kwijtschelding
6.3
inkomensregelingen
125
100%
Totale kosten Opbrengst heffing
125 6.283
7.3
afval
-6.283
Totale baten
-6.283
Totale baten - lasten
0
Dekkingspercentage
100%
Verordening Marktgelden/standplaatsen Omschrijving (bedragen x Taakveld Omschrijving € 1.000) (sub)taakveld
Basis
Toe te Toegerekend rekenen
Directe lasten
3.3
markten en standpl.
46
100%
46
Inkomsten
3.3
markten en standpl.
-10
100%
-10
Netto kosten
36
Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief
3.3
markten en standpl.
0
100%
0
Compensabele BTW
3.3
markten en standpl.
46
21%
10
Kwijtschelding
N.v.t.
Totale kosten Opbrengst heffing
46 3.3
markten en standpl.
-30
-30
Totale baten
-30
Totale baten - lasten
16
Dekkingspercentage
65,7%
Verordening Lijkbezorgingsrecht Omschrijving (bedragen x Taakveld Omschrijving € 1.000) (sub)taakveld Directe lasten
7.5
Inkomsten
Basis
Toe te Toegerekend rekenen
begraafplaatsen
76
100%
76
begraafplaatsen
0
100%
0
Netto kosten
76
Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief
52
7.5
begraafplaatsen
400 uur
100%
26
Compensabele BTW
7.5
begraafplaatsen
Kwijtschelding
N.v.t.
0
N.v.t.
0
Totale kosten
102
Opbrengst heffing
7.5
begraafplaatsen
-85
100%
-85
Totale baten
-85
Totale baten - lasten
17
Dekkingspercentage
83,5%
Kostendekking leges Overzicht kostendekking legesverordening 2024
Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening
directe kosten
overhead
baten
kostendek king
paragraaf
1
Burgerlijke stand
€ 41.413
€ 38.909
€ 66.272
82,5%
paragraaf
2
Reisdocumenten en Ned. ID kaart
€ 523.943
€ 172.689
€ 634.041
91,0%
paragraaf
3
Rijbewijzen
€ 126.078
€ 106.421
€ 185.318
79,7%
paragraaf
4
Verstrekkingen uit Basis Registratie Personen
€ 18.766
€ 8.109
€ 14.114
52,5%
paragraaf
5
Vervallen
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
6
Vervallen
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
7
Bestuursstukken
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
8
Vastgoedinformati e
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
9
Overige Publiekszaken
€ 28.424
€ 8.412
€ 32.885
89,3%
paragraaf
10
Gemeentearchief
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
11
Huisvestingswet 2014 (n.v.t.)
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
12
Leegstandswet
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
13
Gemeentegarantie (n.v.t.)
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
14
Vervallen
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
15
Vervallen
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
16
Kansspelen
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
17
Kinderopvang
€ 28.453
€ 7.433
€ 7.376
20,6%
paragraaf
18
Kabels en Leidingen
€ 31.797
€ 34.986
€ 36.830
55,1%
paragraaf
19
Verkeer en Vervoer
€ 25.331
€ 18.152
€ 7.661
17,6%
53
€ 15.657
€ 16.390
€ 16.456
51,4%
Kostendekking Hoofdstuk 1
€ 839.862
€ 411.501
€ 1.000.953
80,0%
Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de omgevingswet
directe kosten
baten
kostendek king
paragraaf
20
Diversen
overhead
paragraaf
1
Algemene begripsbepalingen
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
2
Vooroverleg/beoor deling conceptaanvraag
€ 45.141
€ 33.203
€ 34.000
43,4%
paragraaf
3
Omgevingsvergun ning
€ 789.018
€ 803.437
€ 1.072.000
67,3%
paragraaf
4
Vermindering
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
5
Teruggaaf
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
6
Intrekking Omgevingsvergun ning
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
7
Wijziging Omgevingsvergun ning als gevolg van project
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
8
Bestemmingsplan
€ 191.281
€ 210.461
€ 197.081
49,1%
paragraaf
9
In deze titel niet benoemde beschikking
€0
€0
€0
n.v.t.
Kostendekking Hoofdstuk 2
€ 1.025.440
€ 1.047.101
€ 1.303.081
62,9%
Hoofdstuk 3 Dienstverlening waarop de Dienstenrichtlijn van toepassing is
directe kosten
overhead
baten
kostendek king
€ 7.189
€ 7.910
€ 2.697
17,9%
Organiseren evenement of markt
€0
€0
€0
n.v.t.
3
Prostitutiebedrijve n
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
4
Huisvestingswet 2014
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
5
Marktstandplaatse n
€ 9.636
€0
€ 5.921
61,4%
paragraaf
6
Winkeltijdenwet
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
7
In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
€0
€0
€0
n.v.t.
paragraaf
1
Horeca
paragraaf
2
paragraaf
54
Kostendekking Hoofdstuk 3
€ 16.826
€ 7.910
€ 8.618
34,8%
Recapitulatie Hoofdstuk 1, 2 en 3 Totaal
directe kosten
Kostendekking Hoofdstuk 1
€ 839.862
Kostendekking Hoofdstuk 2
overhead
baten
kostendek king
€ 411.501
€ 1.000.953
80,0%
€ 1.025.440
€ 1.047.101
€ 1.303.081
62,9%
Kostendekking Hoofdstuk 3
€ 16.826
€ 7.910
€ 8.618
34,8%
Kostendekkin g totale tarieventabel
€ 1.882.128
€ 1.466.512
€ 2.312.652
69,1%
Lokale lastendruk De lokale lasten worden jaarlijks door het Centrum voor Onderzoek van de economie van de lagere Overheden (COELO) in beeld gebracht. De cijfers van de COELO over 2023 leveren een goede vergelijking op van de lastendruk in onze gemeente ten opzichte van het regionale en landelijke beeld. De woonlasten voor een gemiddeld gezin (eigenaar-bewoner) in Overbetuwe zijn in 2023 de op drie na laagste van de 51 gemeenten in de provincie Gelderland.
55
Gemiddelde heffing Heffing
2023
2024
OZB woningen
311,08
329,43
Stijging in € 18,35
Rioolheffing Afvalstoffenheffing vast variabel
83,77
106,74
22,97
Stijging Opmerkingen in % 5,9% Gemiddelde WOZwaarde woning € 385.000 27,4%
213,50 74,05
224,00 74,05
10,50 0
4,9% 0,0%
Totaal
682,40
734,22
51,82
7,6%
2023
Voorstel 2024*
Mutatie
0,0808%
0,0856%
5,9%
0,1650%
0,1747%
5,9%
0,1334%
0,1413%
5,9%
0,2984%
0,3160%
5,9%
Vast bedrag € 213,50 Gratis Gratis Tarief per lediging € 11,08 Tarief per lediging € 16,87 Tarief per € 4,76 aanbieding
€ 224,00
4,9%
€ 11,08 € 16,87 € 4,76
0,0% 0,0% 0,0%
Waterverbruik tot 500 m3 Waterverbruik tot 500 m3
€ 83,77
€ 106,74
27,4%
€ 83,77
€ 106,74
27,4%
De eerste hond De tweede hond Buitengebied
€ 70,60 € 105,90 50%
€ 73,32 € 109,98 50%
3,9% 3,9% 3,9%
De belangrijkste belastingtarieven 2023 en 2024 Soort belasting Grondslag Onroerendezaakbelasting Eigenaar woning Eigenaar niet-woning Gebruiker niet-woning Totaal niet-woning Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht Diftar GFT containers PMD zakken Rest container 140 liter Rest container 240 liter Ondergrondse container (rest) Rioolheffing Woningen Niet-woningen Hondenbelasting
Percentage van de waarde Percentage van de waarde Percentage van de waarde Percentage van de waarde
* In het voorgestelde OZB-tarief 2024 is uitgegaan van een gelijke WOZwaarde.
56
Gemiddeld aantal aanbiedingen blijft gelijk
Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990, Kwijtscheldingsregeling gemeente Overbetuwe 2023. Algemeen Net als in voorgaande jaren worden de maximale mogelijkheden tot het verlenen van kwijtschelding benut. Kwijtschelding is mogelijk voor de OZB, het vaste bedrag van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Of kwijtschelding wordt verleend hangt af van de betalingscapaciteit van belastingschuldigen. Bij de bepaling daarvan houden wij rekening met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals die normatief zijn opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Natuurlijke personen die een bedrijf of zelfstandig beroep uitoefenen kunnen voor kwijtschelding van de privé-aanslag in aanmerking komen. Kwijtscheldingsaanvragen Voor degenen die eerder ook al kwijtschelding hebben gekregen maken we, met verleende toestemming van de belastingschuldigen, gebruik van een procedure voor automatische toetsing voor kwijtschelding door het Inlichtingenbureau. Dit heeft er toe geleid dat in 2023 382 belastingschuldigen geen verzoek om kwijtschelding hoefden in te dienen. In 2023 zijn er, naast de automatische kwijtschelding, nog ongeveer 340 kwijtscheldingsaanvragen ingediend. Van deze aanvragen zijn er ongeveer 232 geheel of gedeeltelijk gehonoreerd.
Wij streven ernaar om de kwijtscheldingsverzoeken binnen 5 maanden af te handelen. In de begroting 2024 is voor de te verlenen kwijtschelding € 180.000 geraamd. Dit bedrag is gebaseerd op ongeveer 614 te honoreren aanvragen.
57
II. Weerstandsvermogen en risicomanagement Algemeen Voor een adequate bedrijfsvoering is het belangrijk dat we (fraude)risico’s en onzekerheden tijdig in beeld hebben en ze op een gestructureerde wijze beheersen. We nemen deel aan een samenleving die complex en aan verandering onderhevig is en dit vraagt om een passend risicobewustzijn. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording komt in deze paragraaf de volgende informatie aan de orde: • Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s; • Inventarisatie van de weerstandscapaciteit; • Inventarisatie van de risico’s; • Financiële kengetallen; • Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.
Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een negatief gevolg voor de gemeentelijke doelstellingen. Door middel van een risicomanagementinformatiesysteem prioriteert, analyseert en beoordeelt de gemeentelijke organisatie risico's op systematische wijze. Aan de hand van een goed systeem van risicomanagement kunnen bestuurders en managers passende beheersmaatregelen nemen. Op basis van de inventarisatie is een risicoprofiel voor 2023 opgesteld. De uitgangspunten van ons risicobeleid en de wijze waarop we dit beleid uitvoeren zijn beschreven in de ‘Nota risicomanagement Gemeente Overbetuwe 2023’ dat in december 2022 is vastgesteld door de raad. Een van de uitgangspunten is dat twee keer per jaar, bij de jaarstukken en de begroting, een integraal beeld geschetst wordt van de risico’s, de aanwezige weerstandscapaciteit en de ratio voor het weerstandsvermogen. Cyclische aanpak De gemeente Overbetuwe heeft gekozen voor een cyclische aanpak in plaats van ad hoc bij de begroting en jaarrekening, zodat risicomanagement in het DNA gaat zitten van alle medewerkers. Structureel aandacht voor risicomanagement gaat zorgen voor een hoger bewustzijn, waardoor nieuwe risico’s eerder in beeld komen en beheerst worden. Fase 1: Kaderstelling en strategie De kaders zijn vastgelegd in de Nota Risicomanagement 2023 Gemeente Overbetuwe.
Fase 2: Risicoanalyse Het inventariseren van de potentiële risico’s en deze vastleggen in een risicokaart. Per risico wordt inzicht gegeven in de kans en frequentie dat een risico zich voordoet en het inschatten van het financiële gevolg (verdeeld in 5 klassen). Uiteindelijk bepaalt dit de risicoscore. Fase 3: Beheersmaatregelen Bij het benoemen van de risico’s worden ook de oorzaken en gevolgen van deze risico’s in beeld gebracht. Dit maakt het mogelijk om daarop eventuele beheersmaatregelen af te stemmen die het oorspronkelijke risico verkleinen of geheel wegenemen. Aan de risico’s wordt een risico-eigenaar gekoppeld die voor de invulling en uitvoering van de beheersmaatregelen zorgdraagt. Fase 4 Monitoren en toetsen In deze fase wordt informatie verstrekt, worden ontwikkelingen in beeld gebracht en resultaten beoordeeld.
58
Fase 5: Toezicht en toetsen Risico’s worden (mede in het kader van interne controle) in verband gebracht met de beheersmaatregelen en het beschikbare weerstandsvermogen.
Fase 6: continue verbetering Op basis van (tussentijdse) resultaten kan beleid en methodiek worden bijgesteld. Schematisch
Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement: • De raad stelt de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in de begroting en jaarrekening vast; • Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover; • Het management en het ambtelijk apparaat zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormen.
Weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij horende benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.
Beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s)
59
In onderstaande tabel wordt de waardering van de ratio weergegeven. Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio >2 1,4 ≤ 2,0 1,0 ≤ 1,4 0,8 ≤ 1,0 0,6 ≤ 0,8 ≤ 0,6
Kwalificatie Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
De gemeente Overbetuwe streeft naar een weerstandsratio tussen de 1,4 en 2. Met deze gewenste ratio (B) krijgt het weerstandsvermogen de kwalificatie “ruim voldoende”. Deze kwalificatie sluit aan bij ons streven naar duurzaamheid en bestendigheid en is passend bij goed rentmeesterschap. Op basis van de programmabegroting 2024 is de ratio van ons incidentele weerstandsvermogen 1,94 (afgerond 1,9) en daarmee “Ruim voldoende”. Ten opzichte van de jaarrekening 2022 is de ratio gedaald, maar nog steeds ruim voldoende. Bedragen x € 1.000 Begroting 2024 Begroting 2023 Rekening 2022 Begroting 2022 Eenmalige risico's
8.690
4.586
7.580
4.245
Eenmalige weerstandscapaciteit
16.934
18.636
15.809
6.149
1,9
4,1
2,2
1,4
Ruim voldoende
Uitstekend
Uitstekend
Ruim voldoende
Ratio Kwalificatie
De eenmalige risico’s liggen hoger dan in de jaarrekening 2022 is weergegeven. De inflatie en schaarste in materialen is nog niet volledig gestabiliseerd, waardoor binnen verschillende projecten meer onzekerheden te onderkennen zijn. Daarnaast wordt rekening gehouden met een hogere indexatie in het sociaal domein, door CAO-ontwikkelingen in de zorg etc. De OVA-indexatie (zorg) ligt hoger de IMOC-indexatie (gemeente).
Beschikbare weerstandscapaciteit In theorie beschikt een gemeente over incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve, de bestemmingsreserves, de begrotingspost onvoorzien en aanwezige stille reserves. De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door de omvang van toekomstige bezuinigingsmogelijkheden en het onbenutte deel van de belastingcapaciteit. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de werkelijk beschikbare weerstandscapaciteit per 31 december 2023. Soort Incidentele weerstandscapaciteit Algemene reserve Stille reserves Begrotingsruimte Post onvoorzien Totale incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit
60
Bedrag € 16.934.000 € p.m. € 12.000 € 55.000 € 17.001.000 € 2.578.696
De algemene reserve is vrij aanwendbaar en kan worden ingezet voor onvoorziene lasten c.q. ter dekking van risico’s. Per 31 december 2023 is het saldo van de Algemene Reserve € 16.934.000. Stille reserves zijn niet-bedrijfsgebonden eigendommen van de gemeente met een hogere waarde in het economisch verkeer dan de boekwaarde. Stille reserves dragen bij aan de weerstandscapaciteit, omdat een deel van de eigendommen kan worden verkocht boven de boekwaarde. Hierdoor wordt winst gerealiseerd. Deze winst kan worden ingezet ter dekking van financiële risico’s. Als de begroting sluit met een positief saldo is sprake van begrotingsruimte. Deze kan worden ingezet voor financiële tegenvallers, zonder ingrijpende beleidswijzigingen. Op dit moment is de begrotingsruimte voor 2024 € 12.000. De post onvoorzien is ter dekking van niet voorziene uitgaven. Onbenutte belastingcapaciteit. De gemeente kan haar belastingen, te weten: OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing, voor zover deze laatste twee niet maximaal mogelijk en/of kostendekkend zijn verhogen om financiële tegenvallers op te vangen. De onbenutte belastingcapaciteit bij de OZB is zo groot als het verschil tussen het gehanteerde tarief en het maximale tarief van de WOZ-waarde 0,1614%.
Omdat de afvalstoffenheffing en rioolheffing maximaal kostendekkend zijn, wordt bij de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit alleen naar de OZB gekeken. Met betrekking tot de onbenutte belastingcapaciteit geldt dat we terughoudend zijn in het doorvoeren van belastingverhogingen. Pas als alle maatregelen geen of onvoldoende oplossingen bieden dient de mogelijkheid van verhoging belastingtarieven zich aan. Onze insteek blijft het aanbieden van een goed voorzieningenniveau tegen geringe lasten.
Benodigde weerstandscapaciteit Het is verplicht om de risico's te vermelden die de financiële positie van de gemeente kunnen beïnvloeden. In het kader van de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit hebben we de risico’s per 1 juli 2023 geactualiseerd. In onderstaande tabel is de benodigde weerstandscapaciteit ad € 8,7 miljoen als volgt berekend: Nr. Risico
Beschrijving risico
1
Het risico bestaat dat er Financieel risico meer wordt uitgegeven, aangezien dit openeinderegelingen zijn. De levering van zorg staat hierbij voorop. Er is sprake van een openeindregeling, waardoor het mogelijk is dat de middelen ontoereikend zullen zijn. De gemeente kan echter geen cliëntenstop afkondigen.
Open eind regelingen Sociaal Domein
Soort risico
Geschatte financiële omvang (bedragen x € 1.000) € 800
61
2
Gemeenschappelijke regeling
Als deelnemer aan een Financieel risico verbonden partij zijn we (indirect) verantwoordelijk voor de financiële risico’s van deze partij.
€ 250
3
Rijksbelastingen
Geen correcte Uitvoering Juridisch / fiscale wetgeving aansprakelijkheidsrisico (Loonheffing, Omzetbelasting en Vennootschapsbelasting)
€ 60
4
Grondexploitatie bedrijventerreinen
Onzekerheid over opbrengsten en kosten als gevolg van aanpassing plan t.b.v. betere verkoopmogelijkheden voor bedrijventerreinen De Merm Oost, Spoorallee en Elst Centraal Oost.
Financieel risico
€ 690
5
Grondexploitatie woningbouwprojecten
Stationsplein West: Bestemmingsplan moet nog vastgesteld worden m.a.w. planologisch risico.
Financieel risico
€ 70
6
Faciliterende grondexploitaties (circa 25 projecten)
Bij enkele faciliterende Financieel risico grondcomplexen kunnen niet alle plankosten verhaald worden op de ontwikkelaar.
€ 50
7
Calamiteiten
In het geval van Maatschappelijk risico incidenten op “rampschaal” kan de gemeente worden geconfronteerd met flinke financiële aanspraken zoals herstelwerkzaamheden, opvang, begeleiding en compensatie van schade.
€ 250
8
Jurdische procedures
Met juridische procedures Financieel risico en daaruit voortvloeiende claims kunnen hoge kosten gemoeid zijn.
€ 100
9
Informatievoorziening en Verschillende cyber informatieveiligheid gerelateerde incidenten kunnen leiden tot verlies en of onbeschikbaarheid van informatie en/of systemen.
10 Overige risico's
62
Juridisch / aansprakelijk-heids risico + financieel en bedrijfsvoeringsrisico
€ 410
Dit betreft een inschatting Bedrijfsvoeringsrisico van het totaal van kleine risicobedragen.
€ 500
11 Privacy
Het in verkeerde handen Juridisch / vallen van (privacy) aansprakelijkheidsrisico gevoelige informatie/ persoonsgegevens.
€ 290
12 Aantrekken en binden van personeel
Het lastig kunnen Bedrijfsvoeringsrisico vervullen van vacatures en vervanging bijvoorbeeld i.v.m. ziekte.
€ 380
13 Tekort aan materiaal en capaciteit
De stijgende inflatie en het tekort aan grondstoffen en oplopende rente etc. op projecten en materiele kosten, als gevolg van oorlog en COVID-19
Bedrijfsvoeringsrisico
€ 4.000
14 Toename armoede (als gevolg van inflatie) door hogere kosten eerste levensbehoeften
De vraag naar Financieel risico/ voorzieningen en hulp bij Bedrijfsvoeringsrisico schulden neemt toe als gevolg van de coronacrisis en hoge inflatie.
€ 150
15 Hogere indexatie De cao-onderhandelingen Financieel risico zorgkosten dan IMOC % voor zorg zijn onderhanden. Hierin is een looneis opgenomen die hoger is dan de IMOC. Hierdoor is de kans groot dat de kosten binnen het sociaal domein hoger worden dan begroot. Totaal
€ 690
€ 8.690
63
Kengetallen Voor een beter inzicht in de financiële positie van de gemeenten is er een zestal wettelijke indicatoren ontwikkeld. De set kengetallen is bedoeld om raad en bestuursleden meer inzicht te geven in de financiële positie en om vergelijkingen mogelijk te maken. Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de 12 provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK) opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2020 geldt. In het GTK zijn de volgende signaleringswaarden opgenomen.
* Voor de jaren 2026 en 2027 zijn ook de kengetallen weergegeven zonder de korting op de algemene uitkering. Zonder de korting op de algemene uitkering blijft het resultaat in 2026 en 2027 circa € 1,5 miljoen negatief als gevolg van de cao-verhoging.