Document · PDF

21-11-09.19 Relevant stuk 1, Programmabegroting 2022

Gemeenteraadsvergadering 9 november 2021, gemeente OverBetuweBij agendapunt: Programmabegroting 2022*30.041 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting

2022

5 Corsa nummer: 21bij14448

Foto: Foto Suzan

1 3

INHOUDSOPGAVE Inleiding ................................................................................................................................................... 5 Financiële positie ..................................................................................................................................... 6 Programma 1 Openbare orde en veiligheid .......................................................................................... 15 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ...................................................................................... 17 Programma 3 Economische zaken ....................................................................................................... 21 Programma 4 Onderwijs ........................................................................................................................ 23 Programma 5 Cultuur, sport en recreatie .............................................................................................. 25 Programma 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening ......................................... 31 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ............................................................................................. 39 Programma 8 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting .......................................................................

43 Programma 9 Financiën en bedrijfsvoering ........................................................................................... 49 Programma 10 Algemeen bestuur ........................................................................................................ 53 Algemene dekkingsmiddelen, VPB, onvoorzien en mutaties reserves ................................................. 55 Paragrafen ............................................................................................................................................. 57 I. Lokale lasten .................................................................................................................................. 57 II. Weerstandsvermogen en risicomanagement ................................................................................ 69 III. Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 79 IV. Financiering .................................................................................................................................. 84 V. Bedrijfsvoering .............................................................................................................................. 88 VI.

Verbonden partijen ....................................................................................................................... 95 VII. Grondbeleid ............................................................................................................................... 107 VIII. Heroverwegingen ..................................................................................................................... 111 Financiële begroting ............................................................................................................................ 114 I. Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid............................................................................ 114 II. Overzicht baten en lasten 2022 ................................................................................................... 115 III. Structureel begrotingssaldo ........................................................................................................ 116 IV. Incidentele baten en lasten ........................................................................................................ 117 V. Vergelijking met voorgaande begrotingsjaren............................................................................. 119 VI. Reserves en Voorzieningen .......................................................................................................

120 VII. Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ............................................................................... 122 VIII. Geprognosticeerde balans ....................................................................................................... 123 IX. EMU saldo .................................................................................................................................. 124 X. Nieuwe investeringen 2022-2025 ............................................................................................... 124 XI. Baten en lasten per taakveld ..................................................................................................... 127

INLEIDING Overbetuwe is een bloeiende gemeente, waar inwoners tevreden zijn over de inzet van de gemeente. Onze inzet is gericht op verbeteringen in en het bevorderen van de fysieke en sociale leefomgeving. Ook willen we passende zorg leveren aan inwoners die dat nodig hebben en is duurzaamheid voor ons een belangrijk thema. Voor u ligt de Programmabegroting 2022-2025. Aan het opstellen van deze begroting is een intensief traject vooraf gegaan. We zijn gestart met een onderzoek naar de realiteit van de budgetten in onze begroting. De eerste resultaten hebben we al in de begroting 2021 verwerkt. Vervolgens hebben we ons, samen met uw raad, gericht op de terugkeer naar een robuust en structureel financieel evenwicht. In deze verdiepingsslag onderzochten we de realiteit van onze afschrijvingstermijnen en is er een ruim pakket aan heroverwegingsmogelijkheden opgesteld. Na een aantal gesprekken met uw raad was het mogelijk om u in de Kadernota een evenwichtig pakket aan heroverwegingen voor te leggen. Heroverwegingen met impact, maar waar de effecten op het goed wonen, leven en werken in Overbetuwe zo beperkt mogelijk zijn gebleven. In de zomer besloot het demissionaire kabinet tot een compensatie van de kosten voor de jeugdzorg.

Samen met de heroverwegingen geeft deze compensatie voldoende ruimte voor een structureel sluitende begroting 2022 en een meerjarig perspectief met een structureel positief saldo. We zien deze begroting als een eerste en goede stap in de richting van een robuuste financiële positie. Het realiseren van de verwachte resultaten en het verbeteren van onze vermogenspositie vraagt een duidelijke sturing op de realisatie van de heroverwegingen, de begrotingsdiscipline en het risicobeheer. We willen samen met uw raad scherp aan de wind varen om dit doel te bereiken. Leeswijzer Deze begroting bestaat uit de programmabegroting en de financiële begroting. Het programmadeel is opgebouwd uit programma’s en paragrafen. De opzet hiervoor is gebaseerd op de Gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de gemeentelijke financiële verordening. We kennen in Overbetuwe 10 programma’s aangevuld met een overzicht “Algemene dekkingsmiddelen, Vennootschapsbelasting, Onvoorzien en Mutatie reserves”. In deze programma’s komen de doelstellingen, de acties en de beschikbare middelen bij elkaar. Op basis van uw budgetrecht machtigt u het college om de begroting binnen deze kaders uit te voeren. Een samenvatting van de beschikbaar te stellen lasten en baten is opgenomen in de “Financiële begroting, onderdeel II “Overzicht baten en lasten 2022”.

In de paragrafen vindt u verdiepende informatie over de thema’s die betrekking hebben op meerdere programma’s. De eerste acht paragrafen zijn wettelijk voorgeschreven. Als gemeentelijke aanvulling hierop is de paragraaf Heroverwegingen toegevoegd, waarin de voortgang op de realisatie van de heroverwegingen inzichtelijk wordt. De financiële begroting bevat vooral wettelijk voorgeschreven overzichten. Deze zijn gericht op het inzicht van onder andere de structurele en incidentele lasten en baten en de reservepositie.

FINANCIËLE POSITIE Uiteenzetting financiële positie Algemeen In dit hoofdstuk schetsen wij het financiële beeld voor de periode 2022-2025. Wij informeren u over de omvang van het begrotingsresultaat, het structurele begrotingsresultaat en over de verschillen ten opzichte van de Kadernota. Vervolgens gaan we in op de vermogenspositie van Overbetuwe, hoe deze zich verhoudt tot het geactualiseerde risicoprofiel en de BBV indicator solvabiliteit. Het hoofdstuk wordt afgesloten met de gehanteerde uitgangspunten en een recapitulatie van de lasten en baten 2022.

Begrotingsresultaat 2022-2025 Het begrotingsresultaat voor de jaren 2022 tot en met 2025 is positief. De resultaten zijn gebaseerd op de uitgangspunten en een uitgebreid pakket aan heroverwegingen uit de Kadernota 2022, aangevuld met een aantal nieuwe ontwikkelingen, zoals de compensatie van de Jeugdkosten.

Aanvullingen op het resultaat van de Kadernota 2022 Het financiële perspectief in de kadernota was, met uitzondering van het begrotingsjaar 2022, positief. Na het verschijnen van de Kadernota 2022 ontstond er meer duidelijkheid over de aanvullende middelen voor de jeugdzorg, de meicirculaire 2021 en de herverdeling van het gemeentefonds. De effecten hiervan zijn vertaald in het begrotingsperspectief. Daarnaast is de begroting op de volgende zes onderdelen aangepast. Beleidsplan Sociaal Domein Op basis van de 2e kwartaal monitor 2021 van het sociaal domein werd inzichtelijk dat het effect van de investeringen en maatregelen uit het beleidsplan sociaal domein zich later voordoen dan gepland. De ramingen zijn hierop aangepast. Treasury De rente voor het aantrekken van leningen is laag. Dit leidt tot een voordeel op het taakveld treasury. Vervangingsinvesteringen openbare ruimte Voor de vervangingsinvesteringen openbare ruimte geldt dat ze opgenomen worden in de integrale beheer- en onderhoudsplannen, waar momenteel aan gewerkt wordt. Uit oogpunt van goed rentmeesterschap vinden we het belangrijk om hier, vooruitlopend op de beheerplannen, al rekening mee te houden in de begroting. Daarom is er met ingang van 2023 een stelpost voor de vervangingsinvesteringen opgenomen in de begroting.

Prijsstijgingen infrastructurele werken De krapte op de bouwmarkt heeft een stijging van de prijzen tot gevolg. Dat zal zijn effect hebben op een aantal van onze infrastructurele werken, en op de kapitaallasten die we voor deze projecten hebben geraamd. Aangezien hier in de kadernota geen rekening mee gehouden was, vinden we het raadzaam om de stelpost prijsinflatie hierop aan te passen. Vergroten weerstandsvermogen Omdat het noodzakelijk is om het weerstandsvermogen te verstevigen, is er in 2022 een toevoegingen aan de algemene reserve geraamd. Hiermee is het voordelige begrotingssaldo toegevoegd aan het eigen vermogen.

Verhoging OZB Bij de behandeling van de Kadernota nam de raad motie M3 aan. Doel van de motie was om financiële meevallers in eerste instantie ten goede te laten komen aan een beperking van de OZB verhoging in het betreffende jaar. In lijn met deze motie is er in deze voorliggende begroting een verhoging verwerkt van 4% in 2022, 6% in 2023, 2% in 2024 en 2025. Onder de noemer ‘overige afwijkingen’ zijn de resterende mutaties bijeen gebracht. Het gaat hier onder andere om de structurele doorwerking van de 2e bestuursrapportage 2022 en de verwerking van het amendement over de exploitatiebijdrage aan de Drie Essen.

Duiding begrotingsresultaat en financiële positie Voor een goede duiding van dit begrotingsresultaat is het inzicht in de structurele lasten en baten, het verloop van het eigen vermogen (algemene reserve)en het risicoprofiel van belang. Structureel begrotingsresultaat Het saldo van de begroting bestaat uit incidentele en structurele lasten en baten. Wanneer we de incidentele lasten en baten buiten beschouwing laten resteert het structurele begrotingsresultaat. Op deze manier wordt inzichtelijk of de structurele lasten gedekt kunnen worden door de structurele baten. Het saldo van de incidentele lasten en baten is gespecificeerd in bijlage IV ‘Incidentele baten en lasten’. In 2022 en 2023 wordt dit saldo in grote mate beïnvloed door de inzet van de bestemmingsreserve sociaal domein. Deze inzet is incidenteel (2022 € 2.470.000 en 2023 € 1.970.000). Het structureel perspectief van de begroting blijft positief. Een resultaat dat is gebaseerd op het pakket aan ombuigingen dat in de kadernota is opgenomen en dat voor onze inwoners, bedrijven of maatschappelijke instellingen en onze medewerkers merkbaar zal zijn in de komende jaren.

Algemene Reserve De omvang van de algemene reserve is de afgelopen jaren afgenomen. Met het wegvallen van de precarioheffing kabels en leidingen en de winsten uit de grondexploitatie zijn er rekeningoverschotten nodig om de reserve te laten toenemen. De noodzakelijke omvang van een algemene reserve is afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement, de begrotingsdiscipline en de ruimte om binnen de begroting onverwachte risico’s op te kunnen vangen. Op 1 januari 2022 is de verwachte omvang van de algemene reserve € 6,1 miljoen. Wanneer we in staat zijn het begrotingsoverschot in 2022 om te kunnen zetten naar een rekeningoverschot, neemt de reserve licht toe en blijft daarna constant. In onderstaande grafiek blijkt dat wanneer de verwachte begrotingsresultaten van 2023, 2024 en 2025 ook in de prognose opgenomen worden, de algemene reserve kan groeien naar zo’n € 10 miljoen. Deze resultaten moeten uiteraard wel gerealiseerd worden.

Risicoprofiel Het risicoprofiel is geactualiseerd en gebaseerd op de nota Risicomanagement 2018. Deze actualisatie leidt tot een realistischer risicoprofiel dat lager uitkomt dan in de begroting 2021 en de jaarrekening 2020. Dit risicoprofiel (€ 4,2 miljoen) afgezet tegen de algemene reserve van € 6,1 miljoen levert een weerstandsratio van ruim 1,4. Bij deze ratio hoort de kwalificatie ‘ruim voldoende’, deze kwalificatie past bij de na te streven bandbreedte van 1,4 tot 2,0. Wanneer de toevoeging van het voordelige resultaat van de begroting 2022 in de berekening wordt meegenomen is er sprake van een ratio van 1,9.

Solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft een beeld van de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Zo wordt zichtbaar of een gemeente voldoende eigen vermogen heeft om aan alle financiële verplichtingen te kunnen voldoen. In de hieronder geplaatste grafiek is deze ratio voor de komende vier jaar in beeld gebracht. In de berekening van deze ratio wordt al rekening gehouden met het voordelige begrotingsresultaat 2022, ongeacht of dit resultaat aan de algemene reserve wordt toegevoegd.

Wat betekent dit voor de algemene reserve? Een daadwerkelijke toename van de algemene reserve is noodzakelijk. Dit blijkt uit de weerstandsratio en de solvabiliteitsratio. Tot hoever de reserve moet toenemen hangt van verschillende factoren af, deze factoren hebben ook nog een onderlinge samenhang. De factoren waar het om gaat zijn de ontwikkeling van de risico’s (risicoprofiel), de ontwikkeling van de financieringsbehoefte (vreemd vermogen) en het vermogen om op rekeningbasis daadwerkelijk het positieve resultaat te realiseren (begrotings-discipline).

Een stijging van de weerstandsratio wordt in gang gezet door te sturen op een groei van de algemene reserve en/of een daling van het risicoprofiel. Bij de solvabiliteit ligt de relatie tussen het eigen vermogen, dat is inclusief de bestemmingsreserves, en het vreemd vermogen. De sturingsmogelijkheden op dit kengetal zitten dus niet alleen in de omvang van de algemene reserve. Daling van de bestemmingsreserves of een groei van de investeringsbehoefte als gevolg van bijvoorbeeld nieuwe investeringen hebben een negatief effect op deze ratio. Tot slot is er alleen sprake van groei van de algemene reserve als er bij de jaarrekening daadwerkelijk een overschot is gerealiseerd. Dit vereist een strakke begrotingsdiscipline. Het komende jaar zetten we daarom vooral in op de daadwerkelijke toename van de algemene reserve. Dan doen we door het geraamde begrotingsoverschot 2022 om te zetten in een toevoeging aan de algemene reserve en strak te sturen op het daadwerkelijk realiseren van dit resultaat. Dit betekent dat onvoorziene lasten binnen de vastgestelde begroting opgevangen worden en een strakke sturing op de realisatie van de vastgestelde heroverwegingen.

Uitgangspunten van deze begroting In deze begroting hanteren we hiervoor de volgende uitgangspunten: Beleidsmatige uitgangspunten 1

Ramingen zijn realistisch en volledig

Structurele lasten worden met structurele baten gedekt

Nieuwe uitgaven worden getemperd en zijn alleen mogelijk als bestaand beleid in gelijke mate wordt ingeperkt

Incidentele baten en lasten kleiner dan € 150.000 worden niet toegelicht. Financiële uitgangspunten

Voorstel

De algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2021

De meerjarenramingen zijn gebaseerd op constante lonen en prijzen

Aantal inwoners op 01-01- Werkelijk aantal op 01-01-2021 plus inschatting groei in 2021 op basis 2022 van woningbouwprogramma

Rente

Waarde

84.634

- investeringen

Conform BBV

1,5%

- grondexploitaties

Conform BBV

1,34%

- kortlopende leningen

Inschatting gebaseerd op de actuele marktrente

0,5%

- nieuwe langlopende leningen

Inschatting gebaseerd op de actuele marktrente

1,5%

Formatie en salarissen - Formatie

Overbetuwenorm

- salarissen - sociale lasten

Verwachte cao ontwikkeling incl. de verwachte stijging sociale lasten

2,0%

Prijsinflatie

Index Materiële Overheidsconsumptie (IMOC)

1,4%

Bijdrage verbonden partijen

Op basis van conceptbegroting verbonden partij. Indien de begroting ontbreekt geldt de prijsinflatie

1,4%

Belastingen Verhogen met prijsinflatie Verhogen met 4% in 2022, 6% in 2023, 2% in 2024 en 2% in 2025 Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie

1,4%

Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie Verhogen met prijsinflatie 100% kostendekkend 100% kostendekkend

1,4% 1,4% 1,4% 1,4% 1,4%

- Onroerende Zaak Belasting

- Toeristenbelasting - Hondenbelasting - Precariobelasting

1,4% 1,4% 1,4%

10 Heffingen - Marktgelden - Begraafrechten - Leges - Rioolrecht - Afvalstoffenheffing 11 Huuropbrengsten

Conform opdracht Vastgoedvisie 2018

Recapitulatie lasten en baten Hieronder is een recapitulatie opgenomen met de uitgaven per programma en de belangrijkste inkomsten voor de gemeente in 2022. Per saldo is er dus sprake van een sluitende begroting (saldo inkomsten en uitgaven is nul). In 2022 wordt ca. € 112 miljoen uitgegeven aan de tien programma’s en bijbehorende projecten. In onderstaande tabel ziet u hoe dat bedrag over de verschillende programma’s is verdeeld. UITGAVEN 2022 (bedragen x € 1.000 en afgerond op € 100.000) 1. Openbare orde en veiligheid

4.100

2. Verkeer, vervoer en waterstaat

5.500

3. Economische zaken

600

4. Onderwijs

6.300

5. Cultuur, sport en recreatie

10.100

6. Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening

52.200

7. Volksgezondheid en milieu

11.100

8. Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

2.800

9. Financiën en bedrijfsvoering

16.100

10. Algemeen bestuur

3.300

Totale uitgaven programma’s en bijbehorende projecten

112.100

Diverse overige lasten (onvoorz., inning belast., stort. reserves)

3.600

Totaal uitgaven

115.700

Tegenover de uitgaven staan uiteraard ook inkomsten. In de volgende tabel is een specificatie opgenomen van de belangrijkste inkomstenbronnen in 2022. INKOMSTEN 2022 (bedragen x € 1.000 en afgerond op € 100.000) OZB

8.600

Afvalstoffenheffing

5.900

Rioolheffing

1.900

Huuropbrengst accommodaties (o.a. De Helster)

1.200

Uitkeringen gemeentefonds

68.100

Uitkeringen sociaal deelfonds

5.300

Rente eigen en vreemd vermogen

600

Leges (o.a. bouwvergunningen, APV)

2.300

Doeluitkeringen Rijk (o.a. WWB)

9.500

Onttrekkingen uit reserves

4.700

Diverse overige baten

7.600

Totaal inkomsten

115.700

PROGRAMMA 1 OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Toelichting Overbetuwe is een relatief veilige gemeente en daar blijven we samen met vele partners voortdurend aan werken. Dit doen we o.a. omdat veiligheid voor onze inwoners en ondernemers hoge prioriteit heeft. We werken er ook aan omdat een veilige gemeente bijdraagt aan een prettige woon- en werkomgeving en het welzijn en de sociale cohesie positief beïnvloedt. Inwoners, maatschappelijke instellingen, bedrijfsleven en professionele organisaties als politie, Openbaar Ministerie (OM) en veiligheidsregio hebben allemaal een rol binnen het thema veiligheid. Het is dus niet alleen een zaak van de gemeente. Zij heeft binnen dit thema de regierol. Door de werkwijze die Overbetuwe hanteert in haar veiligheidsbeleid kan er snel en daadkrachtig gereageerd worden op onvoorzienbare of onverwachte ontwikkelingen.

Beleidsnota's Nota Integrale Veiligheid 2021 – 2022

Wat willen we bereiken? Verhoging van de objectieve en subjectieve veiligheid voor álle inwoners, bezoekers en organisaties van Gemeente Overbetuwe om op die manier de kwaliteit van de leef-, woon- en werkomgeving te verbeteren.

Speerpunt(en)/ Wat gaan we er voor doen? 10. Handhaving De basis voor het handhavingsbeleid vormt het in 2022 nieuw vast te stellen samenhangende handhavingsbeleid. Het nieuwe beleid vormt de kapstok voor het handhavingsjaarprogramma. Hierin wordt concreet aangegeven wanneer welke toezichts- en handhavingstaken in de fysieke leefomgeving worden uitgevoerd en waar de focus op ligt. 11. Openbare orde en veiligheid In uw vergadering van 8 december 2020 heeft u het Integraal Veiligheidsplan 2021-2022 vastgesteld. In dit plan heeft u de volgende prioriteiten benoemd:  aanpak ondermijnende criminaliteit  terugdringen en bestrijden High Impact Crimes  versterken verkeersveiligheid  vergroten van de weerbaarheid van digitale dreiging In 2022 pakken wij activiteiten op die een bijdrage leveren aan het realiseren van de bovengenoemde prioriteiten. Naast deze prioriteiten zijn er zogenaamde overige veiligheidsthema's. Deze zijn in sterke mate "going concern" en blijven dus continue onderdeel uitmaken van de uitvoering van het integraal veiligheidsbeleid. Ook in 2022 zullen onze activiteiten gericht zijn op het creëren van een balans tussen preventie en repressie. We helpen waar nodig en pakken aan waar dat moet.

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000

Exploitatie

BEGROTING 2022

BEGROTING 2023

BEGROTING 2024

BEGROTING 2025

Lasten

3.001

3.070

Baten

3.001

3.070

Lasten

1.139

Baten

-111

Totaal 1.2 Openbare orde en veiligheid.

1.028

Gerealiseerd resultaat

4.028

4.097

1.1 Crisisbeheersing en brandweer.

Totaal 1.1 Crisisbeheersing en brandweer. 1.2 Openbare orde en veiligheid.

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM)

Beleidsindicatoren Indicator

2018 2019 2020 2021 NL (meest actuele) Bron

Winkeldiefstal: aantal per 1.000 inwoners

0,9

0,7

Diefstal uit woning: aantal per 1.000 inwoners

1,5

Geweldsmisdrijven: aantal per 1.000 inwoners

3,4

Vernielingen: aantal per 1.000 inwoners

4,0

Verwijzingen Halt: aantal per 1.000 inwoners van 12-17 jaar

2,3 CBS - Diefstallen

1,8

2,3 CBS - Diefstallen

2,9

4,6 CBS - Criminaliteit

3,9

3,4

6,2 CBS - Criminaliteit

8,0 10,0

8,0

11 Stichting Halt

PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT Toelichting Gemeente Overbetuwe ligt centraal tussen Arnhem en Nijmegen aan een knooppunt van snelwegen en een belangrijke openbaar vervoer as. Dit netwerk is kwetsbaar. Zeker met de toename van woningen in de regio en de bijbehorende groei van mobiliteit zal de bereikbaarheid verder onder druk komen te staan. We zetten in op duurzame oplossingen voor een robuust wegennet, betrouwbaar vervoer voor iedereen en een aantrekkelijk fietsnetwerk. We werken intensief samen met verschillende medeoverheden en externe partijen.

Beleidsnota's Ambitiedocument Overbetuwe 2030 sociale, slimme en schone mobiliteit Fietsnota Overbetuwe fiets verder; Naar een optimalisatie fietsnetwerk tussen de kernen Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 Routekaart Duurzaam Overbetuwe Strategische agenda middengebied Overbetuwe en Lingewaard Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (opgave Verbonden regio) Visie voor een bereikbaar Gelderland

Wat willen we bereiken? We gaan voor sociale, slimme en schone mobiliteit. Dit zijn de opgaven waar we ons in 2022 voor inzetten. Kernen en voorzieningen bereikbaar houden Hoe houden we kernen leefbaar en voorzieningen via maatwerk goed bereikbaar? De bereikbaarheid van voorzieningen met de auto, fiets of een vorm van OV is van groot belang voor de leefbaarheid in onze gemeente. In 2022 kijken we waar verbindingen moeten versterken. Transitie naar duurzame mobiliteit Verduurzaming wordt een steeds belangrijker onderwerp. Ook onze mobiliteit moet duurzamer. Hier ligt ook voor onze gemeente een flinke opgave. In 2022 zetten we ons daarom in voor de verduurzaming van onze mobiliteit. Regionale bereikbaarheid op orde Overbetuwe is gunstig gelegen tussen de A15, de A325 en de A50. Ook zijn we met de trein goed bereikbaar. Tegelijkertijd is onze bereikbaarheid kwetsbaar bij flinke files of ongevallen op de snelwegen. Bereikbaarheid is essentieel voor een aantrekkelijk woon- en werkklimaat. Daarom blijven we ons in 2022 inzetten voor regionale bereikbaarheid. We gaan door met de uitvoering van de fietsagenda en gaan aan de slag met de actieagenda. Deze actieagenda bestaat uit acties die een bijdrage leveren aan de bovengenoemde opgaven. In regionaal verband werken we aan regionale activiteiten vanuit de opgave Verbonden regio.

Speerpunt(en)/Wat gaan we er voor doen? 12. Mobiliteit Mobiliteit is volop in beweging! We reizen op steeds meer verschillende manieren en er worden nieuwe diensten ontwikkeld, waarbij de wens van de gebruiker steeds centraler komt te staan. Dit kan ook, want technisch is er steeds meer mogelijk. Tegelijkertijd staat de bereikbaarheid onder druk, zowel in stedelijke kernen als in het landelijk gebied. Ook hebben we een grote verduurzamingsopgave. Om hier op in te spelen hebben we in 2020 onze ambitie op het gebied van mobiliteit herijkt. Dit heeft geresulteerd in een ambitiedocument en actieagenda. De ambitie en opgaven geven ons richting in het maken van keuzes op het gebied van mobiliteit en vormen de basis voor concrete acties. In 2022 gaan we aan de slag met de uitvoering van de actieagenda. Enkele concrete acties hieruit zijn de projecten stationsomgeving Zetten-Andelst, Knoop 38 en het opstellen van plannen voor laadinfra en verkeersveiligheid. In regionaal verband werken we aan een opgavewerkplan met daarin de regionale activiteiten. 13. Optimale verbindingen tussen kernen We geven uitvoering aan de acties uit de fietsagenda, onderdeel van de vastgestelde notitie “Overbetuwe fietst verder”, om naar een optimaal fietsnetwerk tussen de kernen te komen (raadsbesluit 9 januari 2018). De volgende acties zijn o.a. voor 2022 opgenomen: - Fietspad 1e Weteringswal tussen Gr.

Molenstraat en Rijksweg Noord - Fietsvoorziening Zeegstraat - Uitwerking fietsroute Linge ( Ambitiedocument en Samenwerkingsagenda Boven-Linge) - Uitwerking Westflankroute (Arnhem-Elst-Njimegen) 33. Verbeteren Infrastructuur Elst Noord De oplevering van de onderdoorgang ter hoogte van de Rijksweg-Noord zal eind 2021 plaatsvinden. Verwacht wordt dat dit project binnen het beschikbaar gestelde krediet in 2022 financieel wordt afgerond. 34. Stationsomgeving Zetten-Andelst We geven uitvoering aan de ambitie die is gesteld in de Gebiedsvisie Stationsomgeving ZettenAndelst: een impuls geven aan de kwaliteitsverbetering van het stationsgebied. Belangrijke kwesties zijn de bereikbaarheid van het station, relatie station en Zetten en benutting en gebruik van de beschikbare openbare ruimte rondom het station. Er is een schetsontwerp gemaakt voor de herinrichting van de directe stationsomgeving. Dit schetsontwerp gaan we in 2021-2022 uitwerken, realisatie staat gepland voor 2022-2023. We beschouwen deze maatregelen als eerste fase. Vervolgens gaan we verkennen wat er nodig is om invulling te geven aan de ambities om de relatie te versterken tussen station en Zetten en hoe we benutting en gebruik van de overige beschikbare ruimte rondom het station kunnen verbeteren. 52.

Rehabilitatie Vogelenzang Elst De voorbereiding en uitvoering wordt in 2022 opgepakt nadat de renovatie van de woningen van Woningstichting Valburg zijn afgerond.

53. Vervanging wegdekken Poort van Midden Gelderland Gelet op de huidige staat waarin bedrijventerrein Poort van Midden Gelderland Noord (Heteren) verkeert en de toekomstige trends en ontwikkelingen, moeten ondernemers en gemeente samen investeren om de kwaliteit te verbeteren, en het terrein toekomstbestendig te maken. Door nu te investeren om de basis op orde (herinrichting parkeervoorzieningen, verbetering en nieuw openbaar groen en klimaatadaptie) te brengen, zijn op termijn grote en dure maatregelen niet noodzakelijk mocht het bedrijventerrein echt verloederen. Dit sluit tevens aan bij de gemeentelijk uitgangspunten in het Economisch uitvoeringsprogramma, het aantrekkelijk houden van onze bedrijfsterreinen. Er zijn nu geen middelen opgenomen voor deze vervangingsinvestering, omdat de investering in spoor 1 is uitgesteld. Bij de Kadernota 2022 is aangegeven dat de vervangingsinvesteringen vanaf 2023 in het meerjarenperspectief worden opgenomen op basis van de meerjarige onderhoudsplannen. De investering voor dit speerpunt kan niet langer uitgesteld worden. Het investeringsbedrag is € 655.000. Dit leidt tot een kapitaallast van € 21.897 voor 40 jaar. Er zijn subsidiemogelijkheden bij de provincie Gelderland binnen de aanpak toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Dit biedt kansen om ambities op gebied van biodiversiteit en klimaatadaptie uit het Integrale Kwaliteitsplan Openbare Ruimte waar te maken.

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000 Exploitatie

BEGROTING 2022

BEGROTING 2023

BEGROTING 2024

BEGROTING 2025

2.1 Verkeer en vervoer. Lasten Baten

5.109

5.136

5.161

5.187

-26

5.084

5.111

5.136

5.162

Lasten

157

158

159

Baten

157

158

159

Lasten

213

214

Totaal 2.5 Openbaar vervoer.

213

214

Gerealiseerd resultaat

5.454

5.482

5.508

5.535

Totaal 2.1 Verkeer en vervoer. 2.2 Parkeren.

Totaal 2.2 Parkeren. 2.5 Openbaar vervoer.

PROGRAMMA 3 ECONOMISCHE ZAKEN Toelichting Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, participatiebanen en hebben een belangrijke bijdrage in de sociale structuur van onze gemeenschap. In Overbetuwe zijn 4.800 (bedrijfs)vestigingen die samen zorgen voor 22.610 banen. Het afgelopen jaar was er een groei van ruim 1% van de werkgelegenheid (250 nieuwe banen). Overbetuwe is na Arnhem en Nijmegen de grootste gemeente qua werkgelegenheid in de regio Arnhem Nijmegen.

Beleidsnota's Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 Economisch Uitvoeringsprogramma gemeente Overbetuwe 2021 – 2022 Verstedelijkingsstrategie regio Arnhem Nijmegen en Foodvalley Regionale agenda Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (opgave Productieve regio) Regionaal Programma Werklocaties regio Arnhem Nijmegen 2021-2024

Wat willen we bereiken? Wij zetten in op een sterk vestigingsklimaat en ondernemersvriendelijke dienstverlening. Sterk vestigingsklimaat Kansen en problemen worden gezamenlijk opgepakt met lokale ondernemers en regionale samenwerkingsverbanden. De ambitie is om deze samenwerking verder uit te bouwen. Voor 2022 werken wij onder andere aan de volgende onderdelen van het vestigingsklimaat: - Voldoende ruimte voor doorstroming op de bedrijfsruimtemarkt (nieuwe ontwikkelingen) i.r.t. verstedelijkingsstrategie en actualisatie Omgevingsvisie; - Arbeidsmarkt; - Duurzaamheid en ondernemerschap; - Versterken koop lokaal. Ondernemersvriendelijke dienstverlening Gemeente Overbetuwe staat al jarenlang bekend als een ondernemersvriendelijke gemeente. De ambitie is om dit minimaal behouden en vooral verder te versterken zodat ondernemers zich optimaal op hun ondernemerschap kunnen richten.

Speerpunt(en)/ Wat gaan we er voor doen? 15. Economisch Uitvoeringsprogramma Het Economisch Uitvoeringsprogramma is vastgesteld door B&W voor de periode 2021-2022 en bevat drie speerpunten: 1. Ondernemersvriendelijke gemeente 2. Samenwerking 3. Sterke en vitale werklocaties Het budget voor de uitvoering van het Economisch Uitvoeringsprogramma voor 2022 is € 70.000.

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000

Exploitatie

BEGROTING 2022

BEGROTING 2023

BEGROTING 2024

BEGROTING 2025

Lasten

248

Totaal 3.1 Economische ontwikkeling.

248

Lasten

231

141

Baten

-136

Lasten

160

Baten

-158

346

256

3.1 Economische ontwikkeling.

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.

Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Totaal 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Gerealiseerd resultaat

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Ondernemerscentrum De Schalm BV

Beleidsindicatoren Indicator

2018 2019 2020 2021

Banen: aantal per 1.000 inwoners 15-65 jaar

706,0 742,4 745,7

795,9 LISA

Vestigingen: aantal per 1.000 inwoners 15-65 jaar

147,3 151,3 158,6

158,4 LISA

% Functiemenging

52,2 53,2 53,1

53,2 CBS BAG / LISA - bewerking ABF Research

NL (meest Bron actuele)

PROGRAMMA 4 ONDERWIJS Toelichting Goed en passend onderwijs biedt alle kinderen een goede basis voor de rest van hun leven. We gaan uit van de kracht van de kinderen en hun ouders. Gemeente schept kansen door onderwijs goed te faciliteren op de gebieden waar zij verantwoordelijk voor is: huisvesting, een zorgstructuur, schoolbegeleiding en educatie op het gebied van cultuur, natuur en milieu. Uitgangspunt is dat onderwijs en zorg dichtbij ieder kind beschikbaar zijn voor zover dat mogelijk is gezien de schaalgrootte van onze gemeente. Voor kinderen die een extra steun in de rug nodig hebben, investeren we meer dan wettelijk voorgeschreven in voor- en vroegschoolse educatie, passend onderwijs en leerlingenvervoer. Wij willen de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verbeteren. Bijvoorbeeld door lokale en regionale ondernemers aan het onderwijs te koppelen. Wij willen een goede beroepskeuze (en voorafgaand daaraan een geschikte profielkeuze) stimuleren voor alle leerlingen van het Voorgezet Onderwijs. Voldoende digitale, reken- en lees- en schrijfvaardigheden zijn een basis vereiste om mee te kunnen blijven doen in de maatschappij. Daarom willen wij extra werk maken van de bestrijding van laaggeletterdheid.

Wat willen we bereiken? In stand houden van een divers onderwijsaanbod in voldoende ruime, adequate en toekomstbestendige gebouwen. Door een kwalitatief goede leer- en ontwikkelomgeving te bieden maken wij een leven lang leren mogelijk.

Speerpunt(en)/ Wat gaan we er voor doen? 17. Doorlopende leerlijn Onze focus zal de komende periode voornamelijk liggen op een goede overgang van de voorschoolse periode naar het onderwijs. Dat betekent dat we een verbeterde samenwerking tot stand brengen tussen kinderopvang, onderwijs, de samenwerkingsverbanden en gemeente. We richten onze activiteiten op het voorkomen van onderwijsachterstanden en het voortijdig zonder startkwalificatie verlaten van het onderwijs. We verbeteren de samenwerking tussen onderwijs en zorg door het versterken van de zorgstructuur in het voorliggend veld. Zo creëren we een doorgaande leer- en ontwikkellijn. 37. Huisvesting OBC In 2022 wordt de nieuwbouw van het OBC in gebruik genomen en vindt de financiële afronding van het project plaats.

61. De Meeuwenberg Basisschool De Meeuwenberg in Driel is momenteel gehuisvest aan de Rijnstraat in Driel. Het huidige schoolgebouw is behoorlijk gedateerd (1948) en voldoet niet meer aan de huidige eisen. De functionele levensduur is verstreken. De school is de afgelopen periode behoorlijk gegroeid qua leerlingen en heeft momenteel onvoldoende capaciteit om de leerlingen op een adequate en verantwoorde wijze te huisvesten. Op basis van de leerlingenprognoses basisonderwijs 2020 bestaat voor de school recht op structurele uitbreiding die niet op de huidige plek kan worden gerealiseerd. Dit is aanleiding voor de bouw van een nieuwe school (vervangende nieuwbouw) in het gebied Driel Zuidoost waar ook een woningbouwontwikkeling gaat plaatsvinden. Naast de school als gebouw wordt ook gekeken naar de mogelijkheden van een IKC (integraal kind centrum) met voor- en naschoolse partijen. Een integrale leer en ontwikkellijn wordt nagestreefd.

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000

Exploitatie

BEGROTING 2022

BEGROTING 2023

BEGROTING 2024

BEGROTING 2025

Lasten

Totaal 4.1 Openbaar basisonderwijs.

Lasten

3.108

2.910

3.040

2.981

Baten

-9

3.098

2.901

3.030

2.971

3.158

3.302

3.148

3.222

4.1 Openbaar basisonderwijs.

4.2 Onderwijshuisvesting.

Totaal 4.2 Onderwijshuisvesting. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken. Lasten Baten

-435

Totaal 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken.

2.723

2.867

2.713

2.788

Gerealiseerd resultaat

5.831

5.777

5.753

5.768

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - MGR Sociaal Domein regio centraal Gelderland

Beleidsindicatoren Indicator % Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)

2018 2019 2020 2021 NL (meest actuele) Bron 1,8

1,4

1,5

Absoluut verzuim: aantal per 1.000 inwoners 5-18 jaar

0,8

2,4 DUO/Ingrado

Relatief verzuim: aantal per 1.000 inwoners 5-18 jaar

17,0 21,0

26,0 DUO/Ingrado

1,7 DUO/Ingrado

PROGRAMMA 5 CULTUUR, SPORT EN RECREATIE Toelichting De gemeente streeft naar een variatie en diversiteit in culturele uitingen. Kernwoorden daarbij zijn verbinding, samenwerken en ontmoeten, waarbij jeugd en educatie belangrijke onderwerpen zijn. Met voorzieningen passend bij de profielen van de verschillende kernen willen we beter aansluiten bij de wensen van de bewoners en de eigen positie tussen Arnhem en Nijmegen versterken. De leefbaarheid van dorpen moet dus behouden blijven, met aandacht voor de diverse karakters. Overbetuwe heeft al veel te bieden aan kunst, cultuur en erfgoed. Dat willen we graag behouden en verder ontwikkelen. Uit de sportnota 2021 – 2025 blijkt dat de gemeente een sportieve gemeente is. Voor de inwoner is er van alles te doen. Van binnen- tot buitensporten en van individuele tot teamsporten. Een belangrijke bouwsteen is de keuze voor de versterking van de sportieve infrastructuur. Daarnaast willen we de positieve maatschappelijke effecten van sport, zoals gezondheid en participatie, beter benutten. Het taakveld recreatie en toerisme heeft als doelstelling om samen met de gemeente Lingewaard recreatie en toerisme te versterken en daardoor de aantrekkelijkheid van het gebied te vergroten. Dit doen we bijvoorbeeld door verblijfsmogelijkheden uit te breiden, dagrecreatie te bevorderen en bereikbaarheid te optimaliseren.

Daarbij zijn marketing en communicatie sleutelwoorden. Cultuur, sport en recreatie staan overigens niet los van andere beleidsterreinen. Het zijn namelijk beleidsterreinen die een bijdrage leveren aan het realiseren van onze brede maatschappelijke doelen, zoals meedoen, multifunctionaliteit en eigen kracht.

Beleidsnota's Sportnota Een leven lang gezond, vitaal en actief 2021 – 2025 Beleidsnotitie plan van aanpak 2021 – 2023 JOGG Startnota archeologische monumentenzorg Overbetuwe 2009 Cultuurvisie gemeente Overbetuwe 2022-2025 - Op Waarde Geschat Erfgoedplan Overbetuwe 2004 Actualisatie Flora en Fauna-onderzoek Elst Centraal 2009 Natuurwaardenonderzoek 2003 Uitvoeringsbeleid evenementen 2016 Landschapsvisie 2010 Monumentenlijst 2014 Nota kampeerbeleid 2008 Nota recreatie en toerisme 2017 Nota Toeristische bewegwijzering 2013 Visie op bibliotheekfuncties Overbetuwe 2016

Wat willen we bereiken? Sport Sport heeft een prominente plek binnen ons beleid gekregen en wordt ook als middel ingezet om de gezondheid van onze inwoners te bevorderen, overgewicht onder jeugd en jongeren tegen te gaan, zelfredzaamheid onder senioren te verbeteren en participatie onder inwoners te bevorderen. Begin 2020 is met meer dan 80 (sport)verenigingen, onderwijs-, gezondheid- en welzijnsinstellingen een lokaal sportakkoord gesloten. De gemeente heeft de acties waarbij zij betrokken is verwerkt in de nota van uitgangspunten voor het sportbeleid. Deze uitgangspunten zijn vervolgens uitgewerkt in de meest recente sportnota ‘Een leven lang gezond, vitaal en actief!’ (2021-2025). Deze nieuwe nota formuleert onze ambities voor het versterken van sportverenigingen, het stimuleren van een actieve en gezonde leefstijl en het inzetten van sport als middel binnen het sociaal domein.

Kunst De kern Heteren zal met een kunst-entree-route de identiteit van het dorp langs de A50 verbeelden en zo de bezoeker/automobilist verleiden de afslag richting Heteren, het dorpscentrum en de Rijn te nemen. Burgerparticipatie heeft geresulteerd in de keuze voor het ontwerp van de Groei & Bloei Kunstroute. Inwoners en basisschoolleerlingen worden betrokken bij de realisatie in 2021/2022. Cultuur Door het aanbieden van een Cultuurmenu voor het primair en voortgezet onderwijs legt onze cultuurcoach de verbindingen tussen het onderwijs en het lokale culturele aanbod. We willen ondersteuning bieden bij de bevordering van cultuureducatie en muziekonderwijs bij alle scholen in het primair en voortgezet onderwijs. Die ondersteuning gaat gefaseerd. We lopen daarin mee met de ontwikkelingen van Cultuur Met Kwaliteit. In het ‘Convenant Cultuureducatie 2021-2024’ met als deelconvenant het ‘Muziekakkoord Meer Muziek in de Klas Lokaal Overbetuwe’ zijn afspraken vastgelegd met als doel de kwaliteit van cultuuren muziekeducatie in het primair onderwijs duurzaam te versterken. Erfgoed In aanloop naar het Unesco Werelderfgoed predicaat voor de Romeinse tempel onder de Grote Kerk, laten we inwoners, ondernemers en bezoekers van Overbetuwe kennis maken met ons rijke Romeinse verleden.

Ook ondersteunen en faciliteren we andere, lokale en regionale initiatieven om aandacht te geven aan andere rijke periodes uit de geschiedenis van Overbetuwe. We werken aan unieke projecten die Overbetuwe mooi op de kaart zetten. Dit heeft positieve gevolgen voor de onderscheidende identiteit van Overbetuwe en de zichtbaarheid van onze gemeente voor toeristen. Daarmee hebben onze projecten een aanzuigende werking voor de plaatselijke middenstand. Het erfgoedplan is in 2014 geëvalueerd en actueel bevonden. Daarnaast zijn onderdelen zoals Erfgoedbeleving en de opgaves rondom de Romeinse Limes opgenomen in de Cultuurnota. In de Nieuwe Cultuurnota vanaf 2021 zal de actualisering van het Erfgoedplan worden opgenomen. Binnen dit Erfgoedbeleid worden de nieuwe Omgevingswet en Erfgoedwet meegenomen. Daarnaast kunnen Kunst, Cultuur en Erfgoed dienen als middel om inwoners in kwetsbare situaties te bereiken, als participatiemiddel en als mogelijkheid om belangrijke thema’s onder de aandacht te brengen. De komende jaren zoeken we bewust deze verbindingen op. Recreatie en toerisme In 2021 – 2022 worden samen met Lingewaard de laatste actiepunten uit de huidige beleidsnota Recreatie en Toerisme 2017-2022 gerealiseerd. In 2021 zijn de eerste stappen gezet voor de realisatie en vaststelling van de nieuwe gezamenlijke beleidsnota Recreatie en Toerisme 2023-2028 plaats.

Centraal daarin staat de promotie van De Betuwe, een dijk van een landschap. Verder zetten we in op de realisatie van de acties binnen speerpunt ‘Duurzaam Toerisme’ van de Groene Metropoolregio. Ook staat het afronden van Gelderland Herdenkt gepland. Hierin zijn tal van projecten opgenomen, ook in Overbetuwe, die als onderdeel van de pijlers herdenken, beseffen (educatie) en beleven (ervaren) een (blijvende) herinnering achter moeten laten.

Speerpunt(en)/ Wat gaan we er voor doen? 18. Sportnota In 2020 is er een lokaal sportakkoord gesloten met vele verenigingen en organisaties die zich bezig houden met sport en bewegen. Op basis hiervan zijn eerst de uitgangspunten voor de sportnota en daarna de sportnota 'een leven lang gezond, vitaal en actief' door uw raad vastgesteld. In de nota zijn op basis van vier thema’s ambities, uitgangspunten, activiteiten en indicatoren voor monitoring en evaluatie vastgelegd. De vier thema’s zijn ‘iedereen telt mee’, ‘sportieve- en gezonde jeugd’, ‘duurzaam sportinfrastructuur’ en sterke- en vitale sport- en beweegaanbieders. Corona maatregelen hebben een grote impact gehad op het verenigingsleven en het beweeggedrag van onze inwoners. Stimulering en ondersteuning van zowel verenigingen als individuele inwoners legden wij vast in het beleid en voeren wij uit via onze partners van het sportakkoord en Overbetuwe Beweegt. 19. Uitvoering nota Kunst, cultuur en Erfgoed We geven uitvoering aan nieuwe Cultuurvisie Gemeente Overbetuwe 2022 – 2025 “Op Waarde Geschat”. Dit betekent een verdere voortzetting en uitbreiding van Meer muziek in de klas en het blijven aanbieden van het cultuurmenu om deelname aan culturele activiteiten bij jongeren te bevorderen. We zetten de ondersteuning en samenwerking met Theater de Kik voort.

Het definitief ontwerp voor de Kunst-Entree-Route in Heteren is gereed. In 2022 zal een aanvang gemaakt worden met de realisatie van het kunstwerk. De Romeinen-fietsroute langs monumentale plaatsen in Overbetuwe maakt onderdeel uit van het zichtbaar maken van de Romeinse Limes in en om Elst. Naast de fietsroute, is een erfgoedmagazine ontwikkeld, worden informatieborden bij de Grote Kerk en de Werenfriduskerk geplaatst en komen er erfgoedpollers in de Dorpsstraat in Elst. Op die manier geven we een mooie invulling aan de Unesco status van de Romeinse Limes. 20. Nota toerisme en recreatie Met betrekking tot het zichtbaar maken van de Romeinse historie is de verwachte UNESCOwerelderfgoedstatus van de Nedergermaanse Limes een grootse aanleiding om in regionaal verband de Romeinenzomer 2022 te organiseren. Hiervoor wordt een programmering van meerdere zomermaanden gepland waarin diverse activiteiten in de regio te beleven zullen zijn, o.a. het internationale Limes-congres in Nijmegen met diverse excursies in de regio. Gemeente Overbetuwe heeft met de UNESCO-site van de Gallo-Romeinse tempels onder de Grote Kerk in Elst uniek Romeins erfgoed binnen de gemeentegrenzen.

Het buitenmuseum Overbetuwe zal verder ontwikkeld worden en er komen diverse activiteiten langs Romeinse vindplaatsen in samenwerking met de Limes-regiogemeenten, provincie Gelderland en de landelijke Limes samenwerking. Voor versterking van het Betuws oorlogsverhaal zullen we in 2022 nog een aantal projecten van het, door corona, uitgestelde Gelderland Herdenkt uitvoeren. In de gemeente Overbetuwe gaat het om de drieluik theatervoorstellingen en het project Hotspots waarbij we relevante historische WO2 locaties met fietsroutes aan elkaar verbinden. De uitvoering vindt plaats voor de afronding van Gelderland Herdenkt, Regio Rivierengebied, op 1 juli 2022. Van de Airborne Region loopt het huidige masterplan ook af in 2022 en op dit moment wordt er gewerkt een herijking van dat plan na 2022. Net als binnen de Airborne Region blijft de gemeente Overbetuwe binnen Regio Rivierengebied ook in 2022 nauw samenwerken met diverse partijen om dat wat is gerealiseerd, lokaal en regionaal, met elkaar te verbinden. Dit als onderdeel van de opvolger van Gelderland Herdenkt: het programma Vrijheid. Daarnaast worden op 28 april 2022 ook de Stolpersteine geplaatst.

31. Nieuwbouw Multifunctioneel Sportcentrum te Elst In 2022 worden een tweetal trajecten opgestart ten behoeve van realisatie van het MFSC te Elst, zijnde het aanbestedingstraject en de bestemmingsplanprocedure van locatie De Woongaard. De voorbereiding van de selectiefase wordt in het voorjaar van 2022 afgerond, waarna de gunningsfase van start gaat. De beoordeling en besluitvorming ten aanzien van de gunning kan in het najaar van 2022 worden afgerond. De overeenkomst met de Design&Build contractant kan dan in 2023 worden gesloten. De voorbereiding van de bestemmingsplanprocedure kan in het voorjaar van 2022 worden afgerond met de stedenbouwkundige randvoorwaarden. De benodigde onderzoeken betreffende de planprocedure worden ook in 2022 afgerond, waarna het bestemmingsplan in procedure gebracht kan worden. Deze procedure wordt in 2023 afgerond. seDe werkzaamheden in 2022 zijn ten behoeve van het ontwerp van het MFSC te Elst in 2023 en start realisatie in Q1 2024. 36. Landschapspark De Danenberg Landschapspark De Danenberg betreft het ontwikkelen van een sterke samenhangende landschappelijke structuur, die mogelijkheden biedt voor landschap, recreatie en toerisme en landbouw en welke tegenwicht biedt tegen de verstedelijking als gevolg van onder meer de realisatie van Park15.

Naast de landschappelijke structuur worden binnen De Danenberg ook een beperkt aantal woningen gerealiseerd als kostendrager voor de ontwikkeling van de landschappelijke elementen. De uitgangspunten uit de Landschapsvisie De Danenberg en daaraan gekoppeld het Landschaps- en beheerplan De Danenberg, beide uit 2009, vormen de basis voor het vervolg. Op basis van deze documenten zal in 2022 een Landschapsplan worden opgesteld. Het plangebied van het landschapspark is opgesplitst in drie delen. Voor de flanken van het gebied nabij Slijk Ewijk en Nieuwedijk heeft de gemeente afspraken gemaakt met grondeigenaar KWP over de verdere ontwikkeling en realisatie van landschappelijke elementen en woningbouw. Voor het middengebied zal de gemeente in samenspraak met inwoners en andere belanghebbenden in 2022 komen tot een ontwerp, dat na de procedure kan worden gerealiseerd. Voor de overige delen van het plangebied zal in 2022 in overleg met de grondeigenaren worden onderzocht of er sprake kan zijn van landschapsontwikkeling en welke landschappelijke elementen dan kunnen worden gerealiseerd. 41. Visie op bibliotheek In 2022 werken wij verder aan de uitvoering van het bibliotheekbeleid zoals met uw raad besproken en besloten. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar de sociale functies die de bibliotheek vervuld.

Naast ontwikkeling van (digi)taalvaardige inwoners en een inclusieve samenleving speelt de bibliotheek een rol als “huiskamer” van het dorp. Vooral in Heteren komt dit tot uiting in het “Hart van Heteren”. Deze gedachte verwerken wij ook in planvorming rond de Wanmolen. Met omliggende gemeenten en OBGZ werken wij aan eenduidige financiering en (maatschappelijke) verantwoording.

Wat mag het kosten? Saldi programma Bedragen x €1.000

Exploitatie

BEGROTING 2022

BEGROTING 2023

BEGROTING 2024

BEGROTING 2025

Lasten

734

642

Totaal 5.1 Sportbeleid en activering.

734

642

Lasten

3.863

2.778

2.662

2.665

Baten

-1.146

Totaal 5.2 Sportaccommodaties.

2.717

1.632

1.516

1.519

Lasten

438

411

391

Totaal 5.3 Cultuurpresent.productie en partic

438

411

391

Lasten

160

Totaal 5.5 Cultureel erfgoed.

160

Lasten

966

967

Baten

-24

Totaal 5.6 Media.

942

943

Lasten

3.961

3.826

3.825

3.827

Baten

-177

-197

Totaal 5.7 Openb. groen & (openlucht) recreatie

3.784

3.649

3.628

3.630

Gerealiseerd resultaat

8.774

7.529

7.279

7.284

5.1 Sportbeleid en activering.

5.2 Sportaccommodaties.

5.3 Cultuurpresent.productie en partic

5.5 Cultureel erfgoed.

5.6 Media.

5.7 Openb. groen & (openlucht) recreatie

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Park Lingezegen - Recreatieschap Overbetuwe

Beleidsindicatoren Indicator % Niet-sporters

2018

2019

2020

2021

NL (meest actuele) Bron 48,7 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD'en, CBS en RIVM

PROGRAMMA 6 SOCIALE VOORZIENINGEN EN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTVERLENING Toelichting We streven naar een samenleving waar inwoners elkaar ondersteunen, hun eigen kracht en dat van hun netwerk optimaal benutten en naar vermogen kunnen meedoen. Dit betekent dat inwoners die behoefte hebben aan ondersteuning, kunnen rekenen op hulp vanuit de gemeente. Maar het betekent ook dat we inwoners helpen om hun eigen mogelijkheden te versterken. En dat we investeren in laagdrempelige (algemene) basisvoorzieningen. Op het gebied van werk en inkomen staat het meedoen naar vermogen centraal. Uitgangspunt is dat inwoners die kunnen werken, het beste af zijn als ze in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Als zij daarbij ondersteuning nodig hebben, geeft de gemeente die. Inwoners die (nog) niet kunnen werken, participeren op een andere, passende manier. Als werken (nog) niet tot de mogelijkheden behoort, mogen inwoners rekenen op financiële ondersteuning door de gemeente. We hebben onze taken op het gebied van de Participatiewet, Wmo en Jeugdwet in 2015 ingevoerd. Het beleidsplan sociaal domein 2020-2025 is gericht op het realiseren van een stevige veranderslag; de werkelijke transformatie. Zodat zij die ondersteuning nodig hebben, dit ook in de toekomst kunnen blijven ontvangen.

Voorzieningen op maat voor levendige dorpen en wijken We leven in een landelijke woonomgeving met het comfort van de dorpsgemeenschap waar je weet dat je er toe doet en het verschil kunt maken. De gemeente wil een partner zijn die krachtige kernen faciliteert door bewoners, bewonersinitiatieven, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven onderling te verbinden. De behoefte en het zelf organiserend vermogen van inwoners in en buiten de dorpen en wijken is hierbij leidend. We werken daarom gebiedsgericht. We zijn flexibel en toekomstbestendig (om in te kunnen spelen op o.a. demografische ontwikkelingen). We investeren minder in gebouwen en meer in activiteiten. Juiste verwachtingen tussen gemeente en inwoners/maatschappelijke partijen zijn essentieel om gebiedsgericht samen te werken. Vooraf moet helder zijn wat de mate van invloed en inspraak van deelnemers is. De in 2020 vastgestelde visie op de interactie met de samenleving geeft daarbij richting aan ons handelen.

Beleidsnota's Beleidsplan Sociaal Domein 2020 - 2025 Visie en ontwikkeling Participatiewet 2019-2022 Uitvoeringsplan Van cliënt naar kandidaat 2019 Integraal armoedebeleid 2019 – 2022 Visie op Vastgoed 2018

Wat willen we bereiken? Een sterke sociale basis , kwaliteit van leven van onze inwoners, voldoende mogelijkheden om talenten te ontwikkelen en een leefbare en inclusieve samenleving . Dát is onze ambitie. We hebben deze ambitie uitgewerkt in zes doelen, zie speerpunt 3.

Speerpunt(en)/ Wat gaan we er voor doen? 03. Passende inrichting sociaal domein In het beleidsplan Sociaal Domein 2020-2025 zijn de doelen en beleidsvoornemens beschreven gericht op een sterke sociale basis in Overbetuwe en een integraal en betaalbaar aanbod van ondersteuning. Aanvullend hierop hebben wij 18 maatregelen ingevoerd om te komen tot een toekomstbestendige inrichting van het sociaal domein. Het sociaal domein betreft de uitvoering van de taken die we als gemeente hebben vanuit de Wmo, de Jeugdwet, de Participatiewet en Schuldhulpverlening en onderwijs. Deze taken werken we integraal uit, inclusief en vanuit het perspectief van de inwoner en zijn of haar omgeving. De inwoner staat centraal. Niet de ondersteuning, en niet onze beleidsvelden. Het gewone leven is de basis, waar mensen naar elkaar omkijken. Een sterk netwerk van betrokken partners is een belangrijke pijler van ons werk, hier hoort ook passende huisvesting bij die deze netwerk samenwerking mogelijk maakt. In Overbetuwe werken professionals vanuit één integraal Sociaal Team Overbetuwe (STO). Van vrijwilligers, (welzijns)werkers van Forte, Santé en MEE tot Wmo- en jeugdconsulenten en 2e lijns-professionals. Het STO is een flexibel en multidisciplinair samenwerkingsverband dat gericht is op het faciliteren en ondersteunen van de inwoners van Overbetuwe conform onze uitgangspunten en doelen.

Het STO werkt dan ook nabij de sociale structuren in de dorpen en wijken. In het beleidsplan staan 6 doelen centraal. Hieronder noemen we per doel een aantal activiteiten die in 2022 prioriteit hebben. 1. Inwoners van Overbetuwe hebben zorg voor elkaar - Dorpsagenda’s faciliteren - Eenzaamheid signaleren en voorkomen - Mantelzorgondersteuning en -waardering verder versterken - Subsidieregel sociale basis opstellen 2. Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee - Implementatie van de nieuwe visie op re-integratie: uitvoering Overbetuwe Werkt! - Maatwerkvoorzieningen ombuigen tot basisvoorzieningen: ontmoeting (dagbesteding) - Uitvoering geven aan de nieuwe wet inburgering. - Uitvoering geven aan het beleidsplan schuldhulpverlening “Op weg naar een vitale financiële huishouding” 3. Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud - Samenwerkingsverband met kernpartners verder inrichten - Screenersteam verder versterken tot één integrale toegang - Onafhankelijke cliëntondersteuning versterken (koplopersproject) - Duidelijk richtlijnen voor samenwerking onderwijs, (gezondheids-)zorg en ondersteuning - Voorkomen en afschalen van zware zorg (verblijf) in samenwerking met de regio 4. Inwoners hebben mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen (m.n.

jeugd) - Overgang van adolescentie naar volwassenheid - Kinderen en jongeren doen en beslissen mee - De implementatie van de Sport- en beweegnota 5. Inwoners zijn tevreden met hun (fysieke) leefomgeving - Wonen en zorg: visie ontwikkelen en implementeren 6. Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed - Communicatie: integraal, actief en duidelijk - Toezicht, handhaving en fraudebestrijding - Monitoring en registratie verder optimaliseren, inclusief 18 maatregelen

Financieel kader sociaal domein Onderdeel van het beleidsplan sociaal domein is een financieel kader voor de komende jaren. Om te komen tot een solide begroting voor het sociaal domein 2022 en verder hanteren we een aantal uitgangspunten: - Vertrekpunt is realisatie 2020. Op een aantal posten was 2020 atypisch door Corona (bijvoorbeeld minimabeleid en TOZO). Daar hanteren we de trendmatige gegevens. - We begroten op basis van feiten en regionale prijsafspraken. CAO afspraken en inflatie worden opgenomen in de begroting, tenzij er redenen zijn hiervan af te wijken. - We begroten ook de benodigde investering en implementatiekosten van de 18 maatregelen. 04. Passende basisvoorzieningen Sociaal Domein Zie speerpunt 3 Passende inrichting sociaal domein. 05. Participatie In 2021 zal er een start gemaakt worden met het herijkte participatiebeleid, Overbetuwe werkt! Met dit herijkte beleid zijn we beter in staat in te spelen op de continu veranderende maatschappelijke context. Dit beleid zal in oktober 2021 aan de raad worden voorgelegd. Met dit plan, ‘Overbetuwe Werkt!’ gaan we én de coronacrisis te lijf voor onze ondernemers én begeleiden we inwoners van werk naar werk. Dat doen we niet alleen voor inwoners die een uitkering van ons krijgen maar ook voor inwoners die hun baan kwijt dreigen te raken.

Dit voorkomt dat mensen zonder werk (en inkomen) komen te zitten en we als gemeente "te laat" in beeld komen. Daarnaast zorgt deze aanpak ervoor dat ondernemers snel aan gekwalificeerd personeel kunnen komen. Een win-win-win voor inwoners, ondernemers en gemeente. In onze nieuwe aanpak blijven onverminderd inzetten op de participatie van inwoners met lage baankansen. Het herijkte beleid past in de integrale werkwijze van het Sociaal Team Overbetuwe (STO) die erop gericht is inwoners te begeleiden naar meer zelfredzaamheid en eigen kracht. 06. Armoedebeleid Het beleidsplan armoedebeleid 2019-2022 loopt ten einde in begrotingsjaar 2022. Herijking van het beleid vindt plaats op basis van de ervaringen die, samen met alle ketenpartners, in de voorliggende jaren zijn opgedaan. We blijven rekening houden met de gevolgen van Corona in de persoonlijke contacten met onze inwoners. De Meedoenregeling wordt verder uitgebouwd en communicatie wordt ingezet om het benuttingspercentage van de deelnemers te vergroten. Hierdoor nemen meer mensen met een laag inkomen makkelijk deel aan het maatschappelijk leven. Relevante kengetallen van het armoedebeleid worden beschikbaar gemaakt via de monitor sociaal domein. 21. Wanmolen Wij bouwen aan voorzieningen op maat voor toekomstbestendige kernen.

Zetten is een kern met een uitgebreider voorzieningenaanbod en heeft (daardoor) een sub regionale functie. Wij willen de sociale verbindingen van de dorpen in Overbetuwe behouden en waar mogelijk versterken. Sociaalmaatschappelijke en culturele voorzieningen dragen bij aan de onderlinge sociale verbindingen. Hierbij gaat het dus ook om goede accommodaties. De fase van planvorming waarin wij met vele partners in het dorp een concreet programma van functies en activiteiten maken en koppelen aan oppervlaktes is in 2020 afgerond. De gemeenteraad heeft daarop een positief besluit genomen over sloop en vervangende nieuwbouw met drie sportzaaldelen. De nadere uitwerking, planvoorbereiding en aanbesteding zal tot eind 2022 duren. Start sloop en nieuwbouw kan dan in 2023 aanvangen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=OverBetuwe&id=2a68260d-d99e-4b9d-adce-6a55734b6d19