21-09-07.05 Concept besluitenlijst raad 6 juli 2021.docx

BESLUITENLIJST VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAAD, op 6 juli 2021 – 17:00 uur Aanwezig: de voorzitter: de griffier:

mevr. R.P. Hoytink-Roubos mevr. drs. D.E. van der Kamp

de raadsleden:

CDA-fractie:

dhr. R.B.H. Beune, dhr. F.H.J.A. van der Linden (vanaf 17.18 uur), dhr. M.J. van Baak, Dhr. L.Consoli, mevr. D.A. Kloosterman-van Kamperdijk, dhr. M.R.M. Markus, dhr. H.J. Mulder en mevr. M.J. Mulder. GBO-fractie: dhr. H.W.G.M. Vreman, mevr. E.C. Patelias-Pieks, dhr. A.H. Post en dhr. P.R. de Vries GL-fractie: dhr. A.T.L. van den Dam, mevr. C.J. Bruinsma en mevr. C. van Kerkhof, dhr. J.H. Roseboom D66-fractie: dhr. R. Eefting (vanaf 18.26 uur) mevr. M.A.C. de Vries, mevr. J.T.A. Hanekamp-Janssen en dhr. J.J.M. van den Moosdijk VVD-fractie: dhr. P.W. de Waard, dhr. K. Grimm en mevr. J. Rouwenhorst BOB-fractie: dhr. G.J.M. op de Weegh en mevr. D.J.M. Vennis PvdA-fractie: dhr. E. Elbers, en mevr. C.E.M. de Boer CU-fractie: mevr. J.J. van Brakel-Huijgen

Collegeleden:

De heren. W.H. Hol, D.E.W. Horsthuis-Tangelder, R.W. Engels en mevr. B.E. Faber-de Lange

Afwezig:

mevr. A.J. Versluis (CDA)

1

Opening De voorzitter opent de vergadering om 17:00 uur.

2

Toelating tot de raad en installatie van raadslid Jan Harm Roseboom De voorzitter van de commissie geloofsbrieven, mevrouw Rouwenhorst, brengt een positief advies uit en na het afleggen van de belofte wordt dhr. Roseboom officieel geïnstalleerd als raadslid. Het voorstel van de commissie geloofsbrieven wordt met algemene stemmen aangenomen.

3

Vaststelling agenda De agenda wordt vastgesteld.

4

Mededelingen Er zijn geen mededelingen

5

Spreekrecht publieke tribune -

1

Dhr. B. Ross spreekt namens inwoners en bedrijven van Overbetuwe in op de

kadernota 2022 6

Jaarstukken 2020 Voorzitter auditcie, de heer Verhart, geeft een korte terugkoppeling van de laatste auditcommissie vergadering met de accountant. Auditcommissie geeft een positief advies over de jaarstukken 2020. *Wethouder Faber-De lange: geeft aan dat het college bezig is de kaders voor een informatiebeleid vast te stellen en dat de middelen daarvoor beschikbaar zijn. Later dit jaar zal de raad hierover geïnformeerd worden. D66 geeft aan dat het amendement (bijlage 1) na deze toezegging van wethouder kan worden ingetrokken. Het voorstel wordt unaniem aangenomen. De motie (bijlage 2) wordt unaniem aangenomen.

7

Kadernota 2022 Algemene beschouwingen alle fracties (zie bijlage 3 t/m 10) *Wethouder Faber-de Lange; Stelt nu voor om het OZB voorstel in de kadernota te laten staan zoals wij het voorgesteld hebben. Het college zal de opmerkingen vanuit de raad over de OZB meenemen in het voorstel richting de begroting. *Wethouder Hol zegt toe dat het register voor verkeersmeldingen wordt meegenomen in het nieuwe beleid verkeersveiligheid wat op dit moment in voorbereiding is. *Wethouder Engels zegt toe in het gesprek wat hij volgende week heeft met de huisartsen het Ambtshuis als mogelijke locatie laten passeren (mocht hij vrijkomen). PvdA, GL, BOB en D66 stemmen voor amendement A-5 (bijlage 15) en VVD, CDA, GBO en CU stemmen tegen, waarmee dit amendement met 12 stemmen voor en 16 stemmen tegen is verworpen. CDA, D66, CU, PvdA, GL, GBO en VVD stemmen voor amendement A-1 (bijlage 11) en BOB stemt tegen, waarmee dit amendement met 26 stemmen voor en 2 tegen is aangenomen. Amendement A-2 (bijlage 12) is ingetrokken, dit wordt motie M-7 BOB en PvdA stemmen voor amendement A-3 (bijlage 13) en CDA, VVD, GL, CU, D66 en GBO stemmen tegen, waarmee dit amendement met 4 stemmen voor en 24 tegen is verworpen. Amendement A-4 (bijlage 14) wordt aangehouden tot de begrotingsbehandeling. Amendement A-6 (bijlage 16) wordt aangehouden tot de begrotingsbehandeling.

PvdA, GL, D66 en BOB stemmen voor amendement A-7 (bijlage 17) en CDA, VVD, GBO en CU stemmen tegen, waarmee dit amendement met 12 stemmen voor en 16 stemmen tegen is verworpen. PvdA, BOB, CDA (mevr. Kloosterman, mevr. Mulder, dhr. Vd Linden) stemmen voor amendement A-8 (bijlage 18) en VVD, CDA (dhr. Van Baak, dhr. Consoli, dhr. Mulder, dhr. Beune, Dhr. Markus), D66, GL, GBO en CU stemmen tegen, waarmee dit amendement met 7 stemmen voor en 21 tegen is verworpen.

2

Amendement A-9 (bijlage 19) wordt aangehouden Amendement A-10 (bijlage 20) wordt aangehouden Amendement A-11 (bijlage 21) wordt ingetrokken na toezegging van de wethouder dat zij de opmerkingen mee zal nemen naar de begroting. CDA, VVD, GBO, D66 en CU stemmen voor het geamendeerde voorstel en PvdA, BOB en GL stemmen tegen, waarmee het geamendeerde voorstel met 20 stemmen voor en 8 stemmen tegen is aangenomen. Motie M-1 (bijlage 22) wordt ingetrokken. Stemverklaring BOB bij motie M-3: Mede zoals de WOZ in de kadernota bekeken wordt maken wij nog een keer van de gelegenheid gebruik bij de begroting om opnieuw met een voorstel te komen, misschien beter onderbouwd zodat andere ook enthousiast kunnen worden. VVD, GBO, D66, CDA en PvdA stemmen voor motie M-3 (bijlage 23) en GL, BOB en CU stemmen tegen, waarmee deze motie met 21 stemmen voor en 7 stemmen tegen is aangenomen. Motie M-4 (bijlage 24) wordt ingetrokken. Motie M-5 (bijlage 25) wordt unaniem aangenomen. BOB en PvdA stemmen voor motie M-6 (bijlage 26) en CDA, VVD, GBO, GL, D66 en CU stemmen tegen, waarmee deze motie met 4 stemmen voor en 24 tegen is verworpen. Motie M-7 (bijlage 27) wordt unaniem aangenomen. 26

Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 22.09 uur.

Aldus vastgesteld ter openbare vergadering van 7 september 2021 DE RAAD VOORNOEMD De griffier,

De voorzitter,

Drs. D.E. van der Kamp

R.P. Hoytink-Roubos.

3

Bijlage 1: AMENDEMENT Voorstel nr. Informatiebeleid maakt het mogelijk Onderwerp/ontwerpbesluit: Jaarstukken 2020 21rb000058 De raad van de gemeente Overbetuwe in vergadering bijeen d.d. 6 juli 2021 Ondergetekende(n) stelt/stellen voor het ontwerpbesluit punt 4 4. € 175.000 als vrij besteedbaar toe te voegen aan de Algemene Reserve. te wijzigen als volgt: 4. €15.000 te reserveren voor het opstellen van Strategische Kaders voor Informatiebeleid en punt 5 toe te voegen: 5. € 160.000 als vrij besteedbaar toe te voegen aan de Algemene Reserve. Toelichting: Aanleiding:  Overbetuwe heeft nog geen strategisch informatiebeleid vastgesteld.  De rol van de gemeente Overbetuwe verandert omdat onze omgeving en de wetgeving verandert, het laatste jaar is dat zelfs heel snel gegaan  Informatievoorziening cruciaal is en lastig beheersbaar, dat blijkt ook uit de extra kosten die in de bestuursrapportage en kadernota worden benoemd  Daarnaast is informatiebeveiliging steeds belangrijker: Het rapport van de rekenkamer adviseert om beleidskaders vast te stellen en de raad meer te betrekken. (adviespunten 6 en 8)  Informatiebeleid raakt iedereen binnen onze gemeente. Onze inwoners, bedrijven en de interactie met bedrijven en inwoners.

 De wijze waarop met data wordt omgegaan kan worden geïnnoveerd, maar vraagt om ethische afweging  Informatiebeleid is volgens de organisatie een essentiële voorwaarde om de ombuiging op de kosten voor gemeentepersoneel te realiseren Doel: Bovengenoemde aspecten vragen om het opstellen van een strategisch informatiebeleid waar de Raad de kaders voor vast dient te stellen. Middelen: Voor het geval externe kennis nodig is om tot een strategisch plan te komen, wordt voorgesteld hiervan uit het positieve resultaat over 2020 een deel te reserveren als dekking. Mariel de Vries (D66) Dit amendement is: aangenomen / verworpen in de vergadering van: ……………….. Stemverhouding:

…………………… drs. D.E. van der Kamp griffier

4

Fracties voor:

Fracties tegen:

.………………………….. …………………………... …………………………... …………………………...

…………………………. …………………………. …………………………. ………………………….

………………………… R.P. Hoytink-Roubos voorzitter

Bijlage 2: MOTIE Versterken controlerende taak gemeenteraad Motie over agendapunt 6 jaarstukken 2020 De raad van de gemeente Overbetuwe in vergadering bijeen d.d. 06 juli 2021 Onderwerp: Jaarstukken 2020 De ondergetekende, lid van de raad van de gemeente Overbetuwe, Constaterende dat: 1. Er in de jaarstukken 2020 ruim 11 miljoen aan afwijkingen ten opzichte van de 2e berap zijn gemeld 2. De accountant constateert dat de gemeente Overbetuwe financieel scherp aan de wind vaart 3. Er sprake is van een omvangrijk bezuinigingspakket 4. De financiële positie vraagt om een sterke controlerende rol van de raad. 5. We graag zien dat het college een volledige Bestuursrapportage aan de raad ter beschikking stelt om de controletaak van de raad goed te kunnen uitvoeren Draagt het college op om:  

De raad, als onderdeel van de bestuursrapportages, integraal te informeren over de voortgang op de bezuinigingsmaatregelen. Te onderzoeken hoe de betrouwbaarheid van de financiële prognoses kan worden versterkt en de raad hier zo spoedig mogelijk over te informeren.

en gaat over tot de orde van de dag.

Ondertekening, naam: GroenLinks, Rik van den Dam VVD, Karel Grimm PvdA, Elbert Elbers CDA, Martijn Markus D66 Mariël de Vries CU, Hanny van Brakel GBO, Henk Vreman

De motie is aangenomen in de vergadering van: …06-07-2021

5

Stemverhouding:

drs. D.E. van der Kamp griffier

Fracties voor: .………………………….. …………………….......... …………alle………………... …………………………... …………………………... …………………………...

Fracties tegen: …………………………. …………………………. geen …………………………. …………………………. …………………………. ………………………….

R.P. Hoytink-Roubos voorzitter

Bijlage 3: CDA:

Blijf vertrouwen, Voorzitter, maanden geleden begonnen wij aan spoor 0. Telkens is van de zijde van het CDA gezegd: als wij maar lang genoeg spreken over de financiën, komt ons tekort een keer in een overschot uit. En dat lijkt nu daadwerkelijk te gebeuren. Met de extra toegezegd middelen voor de zorg en de verwachting dat Overbetuwe 3,5 miljoen euro vrij besteedbaar tegemoet mag zien, is ons tekort als sneeuw voor de zon verdwijnen. Dat betekent echter niet dat alles wat wij in de afgelopen maanden hebben gedaan, onnodig, niet zinvol was. Integendeel: Raad en College zijn samen opgetrokken in de te maken keuzes om onze financiën op orde te krijgen. Dat proces heeft ons het vertrouwen gegeven dat wij gezamenlijk tot een sluitende begroting kunnen komen. Maar zover is het nog niet. Eerst maar eens de kader voor onze begroting 2022 bespreken en vaststellen. Alhoewel enkel kennis nemen van de Kadernota een aanlokkelijk idee lijkt te zijn, zullen wij het College kaders moeten meegeven voor de begroting. Enkel kennis nemen betekent dat wij nu kunnen stoppen met de beraadslagingen. Immers elk amendement en motie is dan niet meer dan ter kennisname opgenomen in de Kadernota. Daar spreken wij als Raad niets mee uit. Wij begrijpen dat amendement wel.

De extra middelen vanuit de zorg doet de vraag rijzen wat is de waarde van deze Kadernota als wij 2,8 miljoen euro vrij kunnen besteden voor 2022. Gaan we dan alle voorgestelde maatregelen maar niet doorvoeren. Laten wij daar duidelijk over zijn: Nee, dat gaan wij niet doen. Vanuit de gedachte: de gebruiker betaalt en hetgeen de gemeente aanbiedt moet kostendekkend zijn, heeft de afgelopen periode ons veel meer inzicht gegeven aan welke knoppen wij kunnen draaien. Het uitgangspunt dat het College hanteerde bij haar voorstel: ambitieniveau op peil houden, wellicht faseren en iedereen draagt zijn steentje bij, is ons uit het hart gegrepen. Het moet goed leven blijven in Overbetuwe. Voor nu en in de toekomst. Gezien de plannen voor woningbouw in het westelijk deel van Overbetuwe zal het voorzieningenniveau rond Herveld/Zetten op peil en wellicht verhoogd moeten worden. Om er tevens voor te zorgen dat tijdens de bouw van ons nieuwe zwembad te Elst de zwemvoorziening op peil is, hebben wij een amendement ingediend. Een amendement dat pas een financiële uitwerking krijgt in 2023 en waarvan de dekking uit vrij besteedbare extra

6

middelen kan komen. Bovendien maken die gelden het makkelijker om bepaalde punten te laten liggen. Je moet investeren om te kunnen groeien. Oftewel de kosten gaan voor de baten uit. Gezien de extra middelen lijkt het niet nodig om 50k extra taakstelling aan de organisatie mee te geven rond de 300k voor personeel. Tegelijkertijd realiseren wij ons dat in het Sociaal Domein nog veel onzeker is. Wij hebben recent vragen gesteld over een uitspraak van de Raad van State. Wij blijven dit domein kritisch volgen. De onzekerheid maakt wel dat wij vinden dat de extra middelen niet meteen uit gegeven moeten worden. Een wel overwogen keuze zullen wij moeten maken. Wij zullen daarbij inzetten op het versterken van onze vermogenspositie om tegenvallers te kunnen opvangen. Ik benoemde al onze leidraad bij de beoordeling van de Kadernota: de gebruiker betaalt en hetgeen de gemeente aanbiedt moet kostendekkend zijn. Wij realiseren ons dat het laatste deel niet meteen te realiseren valt. Voor wat betreft het eerste deel, zien wij dat in het verleden dat niet altijd opging. De druk vanuit het Sociaal Domein op de financiën was groot en maakte dat die rekening over iedereen omgeslagen werd. Dat zou tot gevolgd moeten hebben dat wij de komende vier jaar, 4% OZB-verhoging hadden moeten doorvoeren.

Alhoewel ver in de toekomst kijken lastig is, zijn wij voorstanders om de OZB enkel met inflatie te laten stijgen. Wij begrijpen ook dat het College met de extra middelen geen rekening had gehouden. Door hier onze wens uit te spreken en de motie van de VVD over de OZB te steunen, willen wij het signaal aan het College geven om bij de begroting met een weloverwogen voorstel te komen over de inzet van de extra middelen. Zoals al opgemerkt, zijn wij voorstander van versterken van de algemene reserve, de dekking voor het zwembad Zetten daarmee te verzekeren en de OZB enkel met inflatie te verhogen. Voorzitter, dit is niet alles wat het CDA wil meegeven. Wij zijn blij met het doorlopen proces en vragen de portefeuillehouder om na te denken of dit proces voor herhaling vatbaar is. Ook in financieel betere tijden. Het was een zorgvuldig proces waar de Raad haar inbreng in had. Vroegtijdig zijn de contouren van de oplossing vanuit het College geschetst en gespiegeld met de Raad. Daarvoor onze dank. In de tussentijd gaat de trein verder en komen andere zaken boven drijven. Zaken als onderhoud wegen en begroeiing, het post-COVID-tijdperk, zwerfvuil en een uitspraak van de Raad van State, niet over Sociaal Domein maar over windmolens. Onderhoud wegen heeft de dagelijkse aandacht van de organisatie. Datzelfde geldt voor het openbaar groen.

Waar wegen en groen elkaar treffen kan onoverzichtelijke situatie ontstaan. Te hoge begroeiing maakt onveilige situaties en leidt tot extra risico dat wegen door ongelukken worden beschadigd. Wij vragen aandacht voor een goede beheersing van openbaar groen langs wegen. Zorg dat de wegen voor alle gebruikers overzichtelijk blijven. We krijgen langzaam onze vrijheden terug en hopen met zo’n allen dat COVID niet terug komt. Er is al veel aandacht voor het effect van de pandemie op onze samenleving. In dat kader moeten we de motor van onze economie niet vergeten. Het MKB zal nog een moeilijk tijd tegemoet gaan. Herstel zal er zijn maar is dat zodanig dat de tegenspoed van het verleden in te halen is? Laten we zorgen dat wij als gemeente zicht krijgen/houden op deze groep binnen onze samenleving. Net als velen van ons vinden ook wij dat zwerfvuil aangepakt moet worden. Door kleine zaken te regelen, zoals containers met meeneem afvalzakken voor een dag strand, kunnen wij als gemeente een steentje bijdragen in het terugdringen van zwerfvuil. Als fractie gaan wij nadenken hoe dit onderwerp verder op te pakken.

7

Voorzitter, vanuit mijn vakantieadres heb ik het debat tijdens de vorige raad over de windmolens met gemengde gevoelens bekeken. Het is goed dat onze huisadvocaat een advies geeft over de juridische haalbaarheid van de benoemde terugwerkende kracht in de motie. Ik ben niet bang voor dat advies. Een advies dat valt binnen de regieopdracht die onze huisadvocaat met de gemeente heeft. Een extra budget zal daarvoor niet nodig zijn. Voor het geval het nog niet duidelijk is, zal ik het hier nogmaals duidelijk maken hoe het CDA aankijkt tegen de windmolens rond Zetten. Wij zijn niet blij met het proces en hetgeen wij vernemen van omwonenden over de houding/opstelling van de initiatiefnemer(s). Als Raad moeten wij aan de voorkant kaders, wellicht nadere kaders, stellen. Wij hebben als Raad duidelijk gemaakt dat een initiatiefnemer rekening moet worden dat die kaders gelden vanaf 22 juni 2021. Dat is aan de voorkant duidelijkheid geven en daaraan kan vertrouwen worden ontleend. Met hetgeen voorligt en de kaders die wij meegeven hebben wij er vertrouwen in dat het goed leven is en blijft in Overbetuwe. Er ligt een weloverwogen pakket aan maatregelen. Daarin snijden of andere verdelingen voorstellen, maakt het pakket minder wel overwogen. Door de extra vrij besteedbare middelen zijn de regels tijdens het spel wel veranderd.

Alvorens over de inzet van die middelen definitieve keuzes te maken, zien wij graag een gedegen voorstel van het College bij de begroting tegemoet. Onze inzet bij die keuzes heb ik duidelijk gemaakt. Het echte debat over de financiën van 2022 zullen wij pas bij de begroting gaan voeren. Het CDA blijft erop vertrouwen dat College en Raad daar gezamenlijk uit gaan komen. Voorzitter, ik ga afronden. Concrete vragen voor het College zijn er niet. Wel zijn wij benieuwd hoe het College aankijkt tegen de door ons geformuleerde uitgangspunten rond de extra vrij te besteden middelen. In onze tweede termijn zullen wij zo nodig in gaan op de nog niet benoemde amendementen en moties.

Bijlage 4: GBO: Vz, voor ons ligt de kadernota 2022, inclusief de meerjarenraming voor 2023-2025. Alvorens we hieronder ingaan op de inhoud willen we eerst het college en de werkorganisatie bedanken voor hun enorme inzet, die heeft geleid tot voorliggend document. Een verdiend compliment, temeer als in ogenschouw wordt genomen dat we midden in een corona pandemie zaten, met alle nadelige gevolgen van dien en we onze ogen al helemaal niet willen sluiten voor een aantal politieke moeilijke processen resp. procedures waarvoor de organisatie, het college en wij als raad hebben gestaan. Denk in dit verband alleen maar aan het debat over woonwagenlocaties, de routekaart duurzaamheid, inclusief de RES, het windmolenpark, het Land van Tap en helemaal niet te vergeten de Railterminal. Om dit document te kunnen aanbieden is een intensief proces vooraf gegaan, beginnende bij het vaststellen van de begroting 2021 en de gesprekken met de provincie.We gaan het hele proces hieronder niet uiteenzetten maar willen wel stilstaan bij enkele ombuigingsvoorstellen en risico’s. Los van een en ander onderkennen wij ten volle dat dit document meer dan in andere jaren puur richtinggevend is, gezien de forse onzekerheden, die er zowel aan de inkomsten als uitgaven kant bestaan.

GBO heeft als uitgangspunt bij de ombuigingsvoorstellen van meet af aan aangegeven, dat alleen in uiterste nood mag worden bezuinigd op voorzieningen, die onze inwoners direct treffen. De mens staat immers centraal.

8

We zijn dan ook blij met het voorliggende resultaat in dit document. Echter neemt dit niet weg dat we verder ook kritische opmerkingen willen maken, niet omdat we denken dat er naast alle door u geschetste scenario’s nog andere denkbaar zijn, maar omdat zeker de voorgestelde verhoging van de OZB onze inwoners pijn doet, wat voor GBO moeilijk valt te accepteren. Dit zal worden uitgezet in het financiële deel. Vervolgens komen wij bij het tweede centrale punt vz. te weten het participatieproces. GBO heeft afgelopen jaren keer op keer aangegeven dat we bij zoveel mogelijk projecten onze inwoners actief willen betrekken. We maken hier ook de komende maanden tot de verkiezingen maar zeker ook daarna als lokale partij absoluut een item van. We nemen daarbij uiteraard meedat de inwoners aan de voorkant mogen verwachten hoe we die inspraak aanmerken (de participatieladder). De mening van onze inwoners is daarom belangrijk omdat we bijvoorbeeld afgelopen weken zijn verrast door een studie over mogelijke woningbouw in Park Lingezegen. Hoe denken onze eigen inwoners over de aantasting van een recreatiegebied. En verder hoe denken onze inwoners over windmolenparken, woonwagenstandplaatsen en nog veel meer onderwerpen. Het is echt de tijdgeest vz. om de opvattingen van onze inwoners in besluitvormingsprocessen bij zulke onderwerpen te betrekken.

In algemeenheid willen we ten aanzien van financiën opmerken dat we blij zijn met voorliggende kadernota en meerjaren raming. Echter, zoals eerder gezegd de risico’s kunnen ook behoorlijk zijn. Immers we weten nog niet wat de financiële gevolgen zijn van de corona maatregelen, wat mogen we verwachten van een nieuw kabinet, hoe verloopt de september circulaire, wat zijn de gevolgen van het opnieuw uitstellen van de omgevingswet, halen we de door de raad geraamde bezuinigingen op het sociaal domein door op een andere manier te gaan werken? Inmiddels weten we wel dat de extra middelen voor 2021 jeugdzorg voor onze gemeente een bedrag van 1,3 miljoen opleveren waardoor we dit jaar een positief saldo zullen hebben. Voor 2022 wordt een bedrag naar raming voor Overbetuwe toegekend van 3,5 miljoen, doch dit bedrag is omgeven met risico’s. Immers het geld is geoormerkt, maar daartegenover valt de vrije voorziening voor dit bedrag vrij en daarmee kan de raad zelf de doelen bepalen. Echter we weten intussen, dat voor 2022 het bedrag voor jeugdzorg beschikbaar komt en dat dat bedrag naar alle waarschijnlijkheid structureel zal zijn, maar het nieuwe kabinet (als dat er tenminste komt) moet een definitief besluit nemen.

Kortom er zijn en blijven risico’s waarvoor we onze ogen niet kunnen en mogen sluiten, vooral omdat voorshands meerjarig de begroting 2022 en 2024 naar met nadelige saldi zullen sluiten. En dat zeggen we nu voor wat het dan ook waard mag zijn! Samenvattend zijn er en ik herhaal dat nogmaals- dus veel onzekerheden en zullen en kunnen we pas bij de begrotingsvaststelling in november a.s. definitieve keuzes maken. Dat neemt niet weg dat we blij zijn dat de Algemene Reserve in ieder geval op peil blijft. Hieronder willen we in hoofdlijn enkele ombuigingen/bezuinigingen dan wel risico’s becommentariëren. Personeel: GBO heeft steeds betoogd dat de werkorganisatie ook een substantiële bijdrage in de ombuigingen dient te nemen. Positief zijn we dan ook over het voorgenomen resultaat. Dit spreekt temeer waar we uit de beantwoording van onze technische vragen hebben begrepen dat ondanks de nieuwe taken, als gevolg van nieuwe wetgeving het aantal fte’s met 14,5 fte’s zal worden gereduceerd. Het onderhoudsniveau openbare ruimte is door de raad bepaalt op sober. Met het voorstel om het budget jaarlijks te verhogen met € 72.000,- als gevolg van areaal uitbeding kunnen we instemmen, echter met dien verstande dat bij constatering dat het onderhoud te minimaal is de raad de vrijheid moet hebben om tot eventuele aanpassingen te komen.

9

Het voorstel om tot een andere ramingsmethodiek te komen bij wegen groen etc. met onderhoudsplannen vinden we een groot goed. Baten: Vz. we hebben steeds aangegeven dat we onze inwoners centraal stellen. Dit is nu juist de reden waarom we grote moeite hebben met de voorgestelde OZB verhoging van 4 keer 4%, te vermeerderen met de jaarlijkse inflatiecorrectie. Hierop komen we direct terug. GBO heeft uitgebreid stilgestaan bij de voorgestelde toeristenbelasting. We willen met nadruk vermelden, dat we alleen met de invoering van de toeristen en forensen belasting kunnen instemmen als de inkomsten daarvan ook worden besteed aan toeristische voorzieningen. Amendementen: In een later stadium zullen wij op de ingediende amendementen en moties ingaan behalve op het meest verregaande amendement van Groen Links om bij deze kadernota alleen de uitgangspunten vast te stellen.Daarvoor moeten wij toch de gesprekken met Gedeputeerde Markink weer in herinnering brengen. Het amendement heeft zeker enige logica maar ondanks alle grote onzekerheden aan zowel de uitgaven als inkomstenkant kunnen we er niet omheen, dat we nu onze wil aan de provincie moeten laten zien om coute qui coute te komen met een sluitende meerjarenraming. GBO heeft na een uitgebreide afweging gemeend een amendement in te dienen om de OZB verhoging te beperken tot 2% eventueel te verhogen met de inflatiecorrectie.

Enerzijds meden wij daarmee te voldoen aan de resultaatverplichting die de raad met Gedeputeerde Staten heeft afgesproken, anderzijds houdt dit o.i. weinig tot geen risico’s in gezien de te verwachten verhoging van de Algemene Uitkering. Mocht evenwel in de loop van dit jaar blijken, dat de verwachtingen van die Algemene Uitkering tegenvallen dan kunnen we altijd nog de vooralsnog niet gekozen opties van het college om te bezuinigen overwegen. Dat houdt dus in, dat wij het amendement van BOB om de verhoging van de OZB te beperken tot de inflatiecorrectie te weinig recht doet aan de intentie die we in december richting de provincie hebben uitgesproken. Natuurlijk hebben we overwogen om de motie van de VVD met voor een groot deel dezelfde inhoud te omarmen, maar wij vinden het richting onze inwoners getuigen van helderheid om nu met een standpunt te komen. Het amendement A1 voorzitter merken wij aan als een administratieve correctie van een eerder genomen besluit en zullen we dus ondersteunen. Sterker, we zijn er blij mee. Het zou voor GBO ook niet te verteren zijn geweest als nu zou worden besloten om de subsidiekraan richting zwembad Zetten op termijn dicht te draaien. Samenvattend vz. voor nu is dit ons voorstel maar vanwege alle onzekerheden is het o.i. zeer wel mogelijk, dat we in november tot een ander besluit moeten komen.

Dat kan positief maar ook negatief voor onze inwoners zijn. Wij hebben een motie ingediend met betrekking tot de juridische haalbaarheid van het aantal windmolens in Windmolenpark Midden Betuwe. Vandaag heeft het college ons verblijd met een memo met betrekking deze motie en de gevolgen van de uitspraak van de Raad van State over de milieunormen. Deze memo is voor ons duidelijk, want dat houdt in, dat de raad vwb. Alle planologische bevoegdheden aan de touwtjes trekt, eventueel aan de voorkant met een initiatiefvoorstel. De uitspraak van de Rvan State lezende denken wij, dat pas na Vaststelling van nieuwe milieu

10

normen door het rijk wij in staat zijn om het proces verder vorm te geven en door te zetten. Wat ons betreft kan dat wachten. We vragen de wethouder of hij deze opvatting kan dele We vragen de wethouder in deze of wij de juiste conclusie trekken. De motie M5 vinden wij een sympathieke motie, die bij ons wel de vraag oproept of deze weg ondertussen al niet door het college is ingeslagen. Graag een reactie van de wethouder. De overige amendementen en moties hebben wij als GBO kritisch doorgenomen maar kunnen we niet ondersteunen, hoewel wij over de prijs van het zwemkaartje driftig hebben nagedacht maar bij navraag moesten we constateren, dat de prijs in ons zwembad t.o.v. omringende baden laag is en na verhoging laag zal blijven. Overigens voor minder draagkrachtigen biedt de mee doen regeling een oplosing. Voor wat betreft A7 zijn wij van mening, dat het streven naar een overschoty zonder duidelijke bestemming niet logisch wordt geacht. Tot slot vz. ondanks corona heeft deze gemeente het afgelopen jaar veel goede dingen voor haar inwoners kunnen doen. We zijn niet blijven stilstaan. De verkiezingen werpen hun schaduw al vooruit, maar vooralsnog zijn we voor nu gehouden om onze inwoners en onszelf een grote dienst te bewijzen door voor een gezonde toekomst , de voorgestelde ombuigingen te omarmen en het door ons genoemde voorstel daarbij mee te nemen.

Bijlage 5: Groenlinks: Voorzitter, mijn eerste Kadernota als fractievoorzitter van GroenLinks en de laatste van dit college. Tijd om de balans op te maken en vooruit te kijken naar de jaren die komen gaan. Deze hele collegeperiode zien we de uitgaven oplopen en blijven de inkomsten achter. Na ruim drie jaar onder leiding van dit college zit gemeente Overbetuwe in de schuldhulpverlening. Eigen schuld? Nee. Zoals we bij GroenLinks al langer weten zijn schulden lang niet altijd eigen schuld. Wel vinden we dat er te lang is gewacht met ingrijpen. En zoals vaker gezegd vind ik dat ook het Rijk over de brug moet komen met een reëel budget voor de taken in het sociaal domein. Voorzitter, als ik door omstandigheden mijn baan verlies is dat natuurlijk heel vervelend. Maar koop ik dan van mijn laatste spaargeld een nieuwe keuken? Als ik het de professionals in de schuldhulpverlening hier in Overbetuwe vraag, is het advies vast en zeker om grote investeringen even uit te stellen en te zorgen dat je de kosten zoveel mogelijk beperkt. De basis moet op orde zijn. Waar je kunt kiezen, moet je heel kritisch zijn. Met deze bril hebben we ook naar de Kadernota gekeken. Het heeft even geduurd, maar er ligt nu eindelijk een pakket met bezuinigingsmaatregelen. Vol vertrouwen hebben we de voorgestelde maatregelen doorgenomen. Onze conclusie: het is van alles een beetje minder.

Dit college verdient wel een compliment om niet te bezuinigen op het sociale vangnet. Minimabeleid en bijzondere bijstand blijft in Overbetuwe ruimhartig. GroenLinks worstelt met dit stuk. Ten eerste stuurde deze raad op 8 december 2020 een brief aan de Provincie. In deze brief staat onder andere, en ik citeer: “Als gemeenteraad hebben we behoefte om intensiever geïnformeerd te worden om op basis daarvan onze kaderstellende en controlerende rol beter uit te kunnen voeren. Die behoefte is reeds op 3 november 2020 vastgelegd in een raadsbreed gesteunde motie. In de raadsvergadering van 10 november is afgesproken een raadswerkgroep Sociaal Domein specifiek voor dit doel in te stellen en op 8 december is de werkgroep ingesteld. Ondermeer om erop toe te zien dat uitvoering binnen de financiële begroting en taakstelling wordt gerealiseerd”. Tot zover het citaat. Tot onze verbazing bespreken wij vanavond deze Kadernota, terwijl overmorgen de raadswerkgroep Sociaal Domein spreekt over de verdere concretisering en haalbaarheid van het pakket van maatregelen in het sociaal domein. Onze belofte aan de provincie maken we zo niet waar. GroenLinks is van mening dat de Kadernota zonder deze concretisering niet vastgesteld kan worden en dienen hiervoor amendement A5 in. De

11

brief is door alle fracties ondertekend en wij gaan ervan uit dat dit amendement dan ook door alle partijen zal worden gesteund. Ten tweede worden grote investeringen uitgesteld waardoor ze rekenkundig buiten deze Kadernota vallen. De problemen worden door dit college dus doorgeschoven naar de toekomst. Zo zijn bijvoorbeeld de afschrijvingslasten van MFC Elst een jaar uitgesteld. Wij dachten heel even dat het college wilde wachten op betere tijden, maar het blijkt slechts een administratieve truc. Doen wat je belooft is ook in onze ogen groot goed. Maar je nu committeren voor de komende 40 jaar is onverstandig. Zoals gezegd: als ik een nieuwe keuken besteld had en mijn baan kwijtraakte, zou ik immers alles op alles zetten om die aankoop terug te draaien of uit te stellen. Waar door dit college wel op wordt bezuinigd is duurzaamheid en de aanpak van klimaatproblematiek. In onze ogen is dit juist de grootste opgave voor de komende jaren. Het duurzaamheidsbudget wordt nu onvoldoende ingezet. In plaats van het gebruik van dit belangrijke potje te stimuleren is de conclusie dat we wel met minder geld af kunnen. Dit ondanks de constatering dat de maatschappelijke gevolgen fors zijn en zelfs forser dan een aantal andere, niet gekozen maatregelen.

Vraag aan het college: Waarom is er een toetsingskader maatschappelijke gevolgen in beeld gebracht om daar vervolgens geen rekening mee te houden? En een tweede vraag hoe denkt het college de wettelijke verplichting om de klimaatdoelen te halen als 2/3e van het budget wordt geschrapt? Voorzitter, bezuinigen op duurzaamheid en klimaat is je ogen sluiten voor de toekomst. GroenLinks dient daarom amendement A6 in om zo het duurzaamheidsbudget overeind te houden. Dit college kiest ook om duurzame mobiliteit in vorm van de fietsagenda in de koelkast te zetten. In deze Kadernota staat dat de beschikbare budgetten niet toereikend zijn voor de uitvoering van de volledige agenda. Zelfs nadat CDA en GBO hierover technische vragen stelden, bleef onduidelijk hoeveel geld beschikbaar is en hoeveel geld nodig is voor de volledige uitvoering. GroenLinks dient daarom amendement A-4 in om zo in elk geval aanvullend dekking te vinden voor dit belangrijke onderwerp. Zoals gebruikelijk zal ik op de moties en amendementen van collega partijen ingaan in mijn tweede termijn. Ik maak voor één amendement een uitzondering. Amendement A-1 gaat in op het zwembad in Zetten. GroenLinks vindt behoud van beide zwemfaciliteiten cruciaal. GroenLinks diende niet voor niets al bij de behandeling van de begroting 2021 in november een identiek amendement in.

Dit amendement werd mede door het CDA verworpen en we zijn dan ook zeer verbaasd over het initiatief dat is genomen, overigens zonder te vertellen hoe we dit moeten betalen. Vraag aan het CDA: Wat is er veranderd? Voorzitter, we zien dat deze Kadernota een stevig fundament mist. Zoals gezegd: de maatregelen in het sociaal domein zijn volstrekt onduidelijk. De effecten van bezuinigen op mensen, of dit nu inwoners of medewerkers van deze gemeente zijn vinden we zorgelijk. Financieel zijn we nog niet klaar voor de toekomst. We roepen dan ook op om richting de begroting 2022 verder aan de slag te gaan met het inzichtelijk maken van besparingsmogelijkheden. Op welk ambitieniveau voeren we taken uit? En belangrijker nog: welke taken hoeven we als gemeente eigenlijk helemaal niet op te pakken? Ons doel is een gemeente waarin we echt werk maken van de aanpak van klimaatverandering, waarin iedereen een betaalbare woning heeft, waarin we solidair zijn met elkaar en waarin we als overheid werken vanuit vertrouwen in onze inwoners. Wat GroenLinks betreft moet de focus liggen op een Overbetuwe waarin het niet alleen goed leven is maar het ook goed leven blijft! Dank u wel voorzitter.

Bijlage 6: D66: Weloverwogen en toekomstbestendig beslissen Allereerst wil ik namens de fractie van D66 onze dank uitspreken aan alle mensen die hard hebben gewerkt aan de kadernota en de ombuigingsvoorstellen. Wat ons betreft is deze manier van werken goed bevallen: het stelt ons als Raad in staat om afgewogen besluiten te nemen en daarbij zoveel mogelijk onze inwoners te ontzien. Daarnaast heeft ook corona veel gevergd van de flexibiliteit en inzet van de medewerkers en ook onze griffie heeft hard moeten werken om de vergaderingen van de Raad, digitaal en fysiek, mogelijk te

12

maken. We willen dit moment dan ook gebruiken om daarvoor nog eens een dikke dankjewel uit te spreken aan alle medewerkers van de gemeente. Uit de beantwoording van onze vragen over de kadernota blijkt dat de gemeente in gesprek is met de gelijke kansen alliantie om zo de middelen van het Nationaal Programma Onderwijs gericht en integraal te besteden. D66 Overbetuwe vindt het belangrijk dat alle kinderen in Overbetuwe opgroeien met gelijke kansen en vindt het belangrijk dat de gemeente Overbetuwe zich ervoor in zet om dit te bereiken. Kinderen met dezelfde talenten hebben volgens ons recht op gelijke kansen. We zijn blij dat hiervoor al stappen zijn gezet en vragen de wethouder dan ook om dit initiatief te omarmen. Ook dank voor de snelle beantwoording van onze technische vraag naar aanleiding van de brief van minister Ollongren vorige week over de 3,5 miljoen extra die Overbetuwe in 2022 krijgt voor jeugdzorg. Dat is heel goed nieuws! Het schudt onze kaarten voor het komende jaar opnieuw en ineens hebben we een ‘hele goede hand’: ons verwachte resultaat voor volgend jaar slaat om van een tekort in een overschot van bijna 2,9 miljoen. En natuurlijk ontstaat de neiging om dit extraatje meteen weer uit te geven. Maar hoe verleidelijk dat ook is om zeker rond verkiezingstijd cadeautjes uit te delen: we zijn er nog niet.

Onze regering moet nog een besluit nemen over wat er in de jaren na 2022 aan middelen vrijkomt, zodat jeugdzorg ook voor Overbetuwe weer betaalbaar wordt en van goede kwaliteit is. Alleen als er structureel middelen komen vanuit het Rijk hoeven we niet ons spaarpotje op te eten en hoeven we niet op van alles en nog wat te bezuinigen om de zorg voor de jeugd te kunnen betalen en op een goed niveau te houden. Dus pas als er een structurele oplossing is, kunnen wij als Raad weer echt vooruitkijken. En dat vooruitkijken is hard nodig: er zijn zoveel uitdagingen voor ons als Overbetuwe die belangrijk zijn voor ons, maar vooral voor de toekomstige generaties, zoals stappen maken met de routekaart duurzaamheid, het verbeteren van de verkeersveiligheid en de leefbaarheid in al onze dorpen, de energietransitie, mobiliteit, gelijke kansen voor alle kinderen, voldoende betaalbare woningen en een goede match tussen opleiding en werk voor onze inwoners. We zijn het aan onze inwoners verplicht duidelijk te zijn waar ze aan toe zijn de komende jaren, de overheid moet betrouwbaar zijn. En er spelen nog wat andere zaken mee die reden zijn om voorzichtig te zijn met grote investeringen op korte termijn:  Zo hebben we zorgen over de haalbaarheid van een aantal ombuigingen, zoals de bezuiniging op personeelskosten en de voorgenomen bezuinigingen in het sociaal domein.

En de inkt is nog niet droog van de voorgenomen bezuinigingen van 3,5 miljoen in het sociaal domein of het grootste deel blijkt toch niet te realiseren om verschillende redenen.  Daarnaast is voor een groot aantal ambities nog geen geld of is het niet duidelijk of we de lasten ook na 2025 kunnen dragen: denk aan het speelbeleid, het realiseren van woonwagenstandplaatsen, het multifunctioneel sportcentrum in Elst en zwemmen in Zetten, investeringen in groen en afvalbeleid, dorpsplannen en het uitvoeren van de fietsagenda en niet onbelangrijk: een veilige doorgang voor fietsers als het RTG er komt.  Ook zijn er veel onzekerheden en risico’s. Het is dus nog onduidelijk of we structureel voldoende middelen van het Rijk krijgen voor jeugdzorg en zijn er meer onzekerheden die grote invloed kunnen hebben op de financiën op lange termijn. Enkele onzekerheden zijn de gevolgen van corona, nieuwe taken voor de gemeente en bijvoorbeeld de stijging van grondstoffen.  Maar er is ook goed nieuws: Er wordt hard gewerkt aan een beter inzicht in de structurele lasten. Dit is een uitstekende stap in de goede richting om tot beheersbare financiën te komen. Een korte toelichting op onze amendementen en moties: 

13

Ons Amendement 2 ‘Een gezonde financiële toekomst’ en onze motie M5 ‘Weloverwogen besluiten’ zorgen ervoor dat we de onzekerheden en risico’s en onze structurele uitgaven op langere termijn goed in kaart brengen en het gewenste financiële perspectief daarop aan te laten sluiten. Motie M5 is een poging samen met college en raad een procesafspraak te



maken om voor of bij de meerjarenbegroting tot een goede afweging te komen voor het bestemmen van de 3,5 miljoen die Overbetuwe extra zal krijgen. Wat ons betreft gaat dat op dezelfde manier als we in voorbereiding naar de kadernota hebben gedaan. We nodigen het college en de fracties uit om met ons mee te denken hierover. Het Amendement 6: Behouden duurzaamheidsbudget: We zijn blij met de routekaart duurzaamheid en de afspraken in over de Regionale Energiestrategie en we vinden de uitvoering spannend. Wat D66 betreft kan het allemaal best een tandje harder. Daarom dienen we ook Amendement 6 mee in. Ook al worden budgetten nu niet maximaal benut: we zullen deze middelen straks hard nodig hebben. We staan voor een megagrote opgave en D66 wil daar maximaal op inzetten.

Kortom: het belangrijkste cadeau wat we als Raad kunnen geven is een blijvend cadeau aan de toekomstige generaties van Overbetuwe, laten we daarvoor gaan.

Bijlage 7: VVD: Vertrouwen Zelfvertrouwen, vertrouwen op onze inwoners en vertrouwen in de toekomst. Voor veel mensen ligt er een moeilijk jaar achter ons. Mensen reageren verschillend op persoonlijke of zakelijke problemen. Het is niet iedereen gegeven om bij tegenslagen de energie op te brengen om door te gaan. De VVD wil en zal er zijn voor mensen zijn die dat niet goed lukt. Het lonkende perspectief is dat mensen met vertrouwen de toekomst tegemoet zien. Hoewel dat primair de verantwoordelijkheid van die mensen zelf is, kunnen we onze inwoners en ondernemers daarbij wel helpen. Dat begint met een zelfverzekerde gemeente die de zaken op orde heeft, vertrouwen in de toekomst heeft en dat ook uitstraalt. Een gemeente waar het goed leven is. Moeizame aanloop We hebben uitgebreide financiële discussies gehad over de vorige kadernota en de begroting 2021. Wat de VVD betreft had het college eerder en steviger in moeten grijpen. We zijn bijna door het stootblok geschoten en dat maakt ons kwetsbaar. In het streven om preventief toezicht door de provincie af te wenden, zijn bijna alle fracties met het college op 4 december jl. naar het provinciehuis gegaan. Samen met de heer Van den Dam heb ik de brief opgesteld die we als raad gezamenlijk naar de provincie hebben verzonden. Het preventief toezicht is met succes afgewend.

Dat moment markeert wat ons betreft enerzijds dat we als raad constructief samen kunnen werken en onze verantwoordelijkheid nemen als het erop aan komt en anderzijds dat alle partijen de noodzaak van degelijk financieel beleid nog eens hebben onderstreept. Wij zijn tevreden met hoe het college de mogelijke bezuinigingen op een rij heeft gezet en dat ze daarin een selectie hebben gemaakt om tot deze kadernota te komen. Er is veel werk verzet, de boel is flink opgeschud en er ligt € 1,3 miljoen aan mogelijke bezuinigingen waarvoor nu niet is gekozen. De door het rijk incidenteel toegezegde extra € 3,5 miljoen voor 2022 geeft ons de lucht waarom al zolang is gevraagd. Toch waarschuwen we voor teveel optimisme. De kadernota kent ook diverse financiële risico’s en pas bij de begroting hebben we meer zicht op de structurele effecten. De VVD roept alle partijen dan ook op om de toezegging aan de provincie en onze inwoners voor een degelijk financieel beleid in gedachte te houden bij de behandeling van de Kadernota Financiële kaders 2022 Vandaag stellen we de financiële kaders voor de begroting van 2022 vast. Met genoegen constateren we dat op belangrijke punten aan de wensen van de VVD tegemoet is gekomen, namelijk:

14

     

Een structureel sluitende begroting Geen automatische en ongebreidelde groei van de begroting door inflatie Geen automatische groei van de ambtelijke organisatie Ingreep in de organisatie: in plaats van boven de Berenschot-norm gaan we terug naar de Overbetuwe aftrek onder die norm In de organisatie wordt gekozen voor kwaliteit boven kwantiteit Het college volgt de VVD in verdere verhoging van de kostendekking van leges

Ook zien we met genoegen dat deze kadernota in tegenstelling tot de begroting voor 2021 een beter evenwicht kent tussen bezuinigingen en verhoging van de lasten voor inwoners en ondernemers. De in het vooruitzicht gestelde stijging van de OZB met 4 x 4% + inflatie is voor de VVD echter te hoog. Vandaar onze motie: MOTIE: Geen inflatie op stijging OZB  Er wordt geen inflatieverhoging toegepast op de verhoging van de OZB  Bij financiële meevallers komen die in eerste instantie ten goede aan beperking van de OZB verhoging tot 2% per jaar en verder voor versterking van de financiële positie Er liggen ook 2 amendementen om de stijging van de OZB te beperken. Wij zijn blij dat meerdere partijen met ons de OZB niet als een sluitpost op de begroting zien. Wij menen echter dat gezien de financiële situatie onze motie het beste middel is om het college de opdracht te geven dit goed te verwerken in de begroting. Wij vinden het geen goede ontwikkeling dat het college in financieel moeilijke tijden de ambitie van een begrotingsoverschot van € 1 miljoen en een algemene reserve van € 10 miljoen los wil laten. Amendement A7 zou wat ons betreft daarin dus nog verder mogen gaan en we zijn benieuwd naar de reactie van de wethouder.

De VVD staat voor een degelijk financieel beleid en we willen de financiële ruimte voor 2022 voor een belangrijk deel gebruiken om onze financiële positie weer enigszins te herstellen. Overbetuwe, waar het goed leven is Dat bestaat voornamelijk uit wonen, werken en welzijn Wonen We onderschrijven de ambitie van het college voor de bouw van 1100 woningen in de komende vier jaar. Die woningen moeten wat de VVD betreft verspreid over de kernen van onze gemeente worden gebouwd. Uiteraard niet bouwen in Park Lingezegen en zelf meer de regie over het woningbouwprogramma nemen. Buurgemeenten die zelf hun Schaeve Huse, woonwagens en windmolens bij ons op de grens plaatsen, hoeven ons de les niet te lezen. In die regionale samenwerking mogen we ons best met wat meer zelfvertrouwen opstellen. Bij dat zelfvertrouwen hoort ook dat je naar je inwoners en ondernemers luistert en hun ogen en oren gebruikt. Ervaringen met de zendmast in het agrarisch gebied van Valburg en de windmolens in Zetten laten zien dat daar nog verbetering nodig is. Via de website maakte ik drie weken geleden melding over groenonderhoud. Behalve een automatische ontvangstbevestiging heb ik geen reactie gekregen. In mei hebben we gepleit voor een register met meldingen van verkeeronveilige situaties.

Vraag: Aan de wethouder, gaat dat register voor meldingen van verkeersonveilige situaties er komen? Vraag: Zelfde vraag als vorig jaar aan de portefeuillehouder: Wat gaan onze inwoners en ondernemers komend jaar merken van de ambitie van het college op het gebied van burgerparticipatie? Werken Om vertrouwen te hebben in de toekomst, moet je ook weten waar we straks onze boterham mee verdienen. We dringen al lang aan op de ontwikkeling van een visie op de economische ontwikkeling van onze gemeente. En we missen concrete plannen van het college om

15

nieuwe ruimte voor bedrijven te creëren, vooral voor de kleinere en meer lokale of regionale ondernemers. Vraag: Kan het college toezeggen dat ze voor het einde van het jaar met een uitvoeringsprogramma komt voor de invulling van bedrijventerreinen in Overbetuwe? Welzijn Welzijn gaat vaak over het sociaal domein en over minimabeleid. Daar liggen belangrijke taken en ook grote uitdagingen voor onze gemeente. Wij ondersteunen het college in de gedachte dat investeren in een sociaal vangnet, in veiligheid, in een levendig verenigingsleven, in sport en cultuur en in mooie buitenruimte evenzeer belangrijk zijn voor het welzijn en bovendien ten goede komen aan al onze inwoners. Herwonnen zelfvertrouwen Na corona (hopelijk), nadat we met de pet in de hand bij de provincie stonden, na onze ervaringen met de Railterminal en windmolens, is het tijd dat Overbetuwe wat meer zelfvertrouwen uitstraalt en onze inwoners en ondernemers helpt vertrouwen te hebben in de toekomst.  Een gemeente die financieel de zaken op orde heeft  Een gemeente die regie voert over wat er hier gebeurt  Een gemeente die vanuit zelfvertrouwen samenwerkt met andere partijen en luisteren naar haar inwoners en ondernemers

Bijlage 8: BOB: Ondernemer met een sociaal en liberaal hart. Deze titel geeft BOB dit jaar aan haar bijdrage bij de kadernota. Werken voor de burger in volkomen transparantie, ondersteunen waar het moet, vrijlaten waar het kan en altijd met het belang van de burger en de gemeente voor ogen. Niet met de rug naar de inwoner, maar voortdurend oogcontact. Wat is er mooier dan burgers te vertegenwoordigen en voor hen in de bres te kunnen springen? Voor ons ligt de kadernota 2022; een stuk dat noopt tot bezuinigingen. Helaas zijn de voorgestelde ombuigingen in de ogen van BOB ingegeven door de kaasschaafmethode en is het uitgangspunt 50% ten laste van de burger en 50% door bezuinigingen wel erg makkelijk. Gelukkig geven de laatste berichten vanuit Den Haag de financiële ruimte om minder of zelfs in het geheel niet te hoeven bezuinigen. Dat is een meevaller, maar die meevaller neemt de oorzaken van de ontstane financiële positie van Overbetuwe beslist niet weg. Het ontslaat ons ogenschijnlijk slechts van de noodzaak te bezuinigen. We zijn in staat een sluitende begroting te maken voor 2022 en kunnen de problemen dus keurig netjes over de verkiezingen heen tillen. Dit kan geen beleid zijn van een zichzelf respecterende partij. Sterker nog, we moeten hier en nu beginnen met het leggen van een financieel structureel stevig fundament voor onze gemeente.

En de mogelijkheden zijn er! Met de Meicirculaire en de toezeggingen op de tegemoetkomingen in de vergoedingen in het sociaal domein, die ons lijken te ontslaan van bezuinigingen, hebben we de kans bij uitstek om middels ombuigingen of nieuwe initiatieven een financieel gezonde gemeente te creëren. En bij die ombuigingen moet de burger ontzien worden. Een enkele opmerking bij het sociaal domein:  Het is eindelijk nodig om consistent beleid uit te zetten en dat dan ook over langere termijn uit te voeren. Het recente Rekenkamerrapport over de schuldhulpverlening laat goed zien waar het hier in onze gemeente vaak fout gaat: beleid maken en uitvoeren is een ambacht.  Verkort in navolging van bijvoorbeeld Nijmegen de doorlooptijd vanaf het eerste contact naar het verlenen van hulp. Zorg dat zowel het inschakelen als het afschalen van zorg eenvoudiger wordt. Doel is niet alle problemen op te lossen, maar om te zorgen dat mensen voldoende hulp krijgen om ook het eigen probleemoplossend vermogen weer vrij te maken.  Kijk niet alleen naar preventie, maar pak ook de achterblijvende uitstroom en de hogere kosten per cliënt per jaar aan. Keer de trend dat relatief meer gezinnen met hogere inkomens gebruik maken van jeugdhulp, met name ambulante jeugdhulp.

16

  

Wonen en zorg hebben nog te weinig verbinding. Niet alleen brandjes blussen. Wijzigingen doorvoeren en vervolgens terugdraaien is contraproductief.

Onze vertegenwoordiger in de werkgroep sociaal domein zal hier zeker op terugkomen. Het uitgangspunt 50% burger en 50% bezuinigingen bij dreigende tekorten vinden wij als BOB onjuist. Wij vinden, dat er eerst gezocht moet worden binnen de organisatie en binnen de mogelijkheden extra gelden te genereren voordat we extra bij de burger aankloppen. In die zin zijn we dan ook mordicus tegen de verhoging van de WOZ. Derhalve hebben samen met de PvdA een amendement ingediend om deze dwaasheid te voorkomen. In de ronde tafel over de ombuigingen heeft BOB bij monde van mijn persoon een redelijk grote broek aangetrokken. Deze broek werd overigens al zeer snel bij de pijpen afgeknipt door een collega fvz, die opmerkte, dat ik bij het verkeerde agendapunt dit opmerkelijke betoog hield. Dit is overigens iets, waar ik mij wel vaker van bedien als ik dat wenselijk en nuttig acht. Maar “Noblesse oublige”. BOB had inderdaad nagedacht over alternatieven om ombuigingen minder noodzakelijk te maken. Nu die ombuigingen niet meer zo nodig lijken, is het wellicht met het oog op de toekomst goed om een te kijken naar het verwerven van extra inkomsten om verrassingen in de toekomst te voorkomen. Het is dan wel nodig, dat we ons als college, raad en ambtelijke organisatie wat actiever opstellen. Er zijn mogelijkheden:  Beide locaties van het OBC komen na de zomer vrij.

Beide gebouwen zijn eigendom van de gemeente. BOB kan zich voorstellen, dat deze gebouwen op koop- of huurbasis aangeboden kunnen worden om om te vormen tot appartementen aan een woningbouwvereniging of een projectontwikkelaar. Hier is in deze tijd van woning schaarste zeker behoefte aan.  Op de Vinkenhof ligt ruim 25 ha grond van de gemeente. In het licht van de opdracht, die ook onze gemeente heeft, om in de komende jaren flink te bouwen liggen hier mogelijkheden. Vuistregel is, dat de helft aan infra en groen gebruikt wordt, zodat er 12,5 ha resteert voor woningbouw. Dat is 125.000m2. Tel uit je winst. Indien de gemeente de verkaveling dan ook nog zelf ter hand neemt, kan hier veel geld verdiend worden.  De gemeente kan ook al anticiperen op de mogelijke invulling van het gebied van de Helster als de sportvoorziening daar verdwijnt. Voor deze eersteklas bouwlocatie is zeker belangstelling.  We leven in een tijd, dat – mede onder invloed van corona – thuiswerken zeer normaal geworden is. Ook binnen het gemeentelijk apparaat zal zich dit zeker voortzetten. Dat betekent onvermijdelijk, dat er ruimte in het gemeentehuis komt en dat betekent op haar beurt, dat de ambtenaren van het sociaal domein een plaats in het gemeentehuis kunnen krijgen, waardoor het Ambtshuis vrijgespeeld zou kunnen worden. Ons kwam ter ore, dat een groep huisartsen op zoek is naar praktijkruimte.

Bestaat er een mooiere locatie voor hen als het Ambtshuis. Parkeergelegenheid in de buurt (zeker als ze het op een akkoordje met kerk gooien en prachtig centraal gelegen. Deze artsen hadden het OBC ook al laten vallen, maar deze locatie is nog veel mooier. Mochten zij geen belangstelling hebben is er voor dit net gerenoveerde en praktisch ingerichte pand zeker nog een andere huurder te vinden. Collega’s, college, Zomaar wat losse maar zeker te realiseren ideeën. Het resultaat van even brainstormen van de fractie van BOB. We willen nog wel verder denken, maar dan gaan we u de kosten van externe inhuur berekenen. En deze gemeente weet als geen ander hoe hoog deze kosten zijn. Ik wil eindigen met twee citaten. Wie de eindjes aan elkaar wil knopen, moet voortdurend in touw zijn.

17

Alexander Pola

Dat winst een ondeugd is, is een typisch socialistisch idee; wat ik een échte ondeugd vind is: verlies maken.

Winston Churchill

Bijlage 9: PvdA: Inleiding ‘Zonder wrijving, geen glans.’ Dat klinkt bekend nietwaar, collega’s? Aan het einde van mijn inbreng kom ik er nog even op terug. Voorzitter, de PvdA zal vanavond eerst een paar algemene punten inbrengen over deze Kadernota 2022. Dan enkele inhoudelijke punten. En tenslotte maken we de balans op. Eerst onze algemene punten. 1. Vorig jaar noemde het college het financiële beleid van onze gemeente nog zeer solide. Toen hoorden we opeens dat er weinig van deugde. Kosten voor onderhoud en vervanging waren niet correct opgenomen. De prijsontwikkeling was op een vreemde manier in de begroting verwerkt. Het plan nieuwe lasten (PNL) gaf geen volledig inzicht geven. En we zaten als raad plotseling bij de provincie, omdat onze begroting structureel niet op orde was. Hoe snel kan de wereld veranderen? En nu nemen we maatregelen als een verdubbeling van de afschrijvingstermijn van 20 naar 40 jaar wat € 800 K oplevert (verlenging naar 30 jaar zou € 596 K opleveren). We verhogen de OZB elk jaar met 4% (1% = € 80K) en het komt toevallig goed uit dat de multifunctionele sportaccommodatie in Elst pas in het eerste kwartaal van 2025 wordt opgeleverd, wat een doorschuiven van een last van € 780 K naar 2026 tot gevolg heeft, dus een last na de jaarschijven waar deze kadernota betrekking op heeft. Solide financieel beleid kun je verschillend invullen, blijkbaar. 2.

Voorzitter, Wij zien de financiële taakstelling op de organisatie van € 1,1 miljoen. Minder ambtenaren, dezelfde ambities. De PvdA vraagt zich echt af of dit realistisch is, gelet op de talrijke uitdagingen van onze gemeente. Ondernemingsraad, college en raad moeten nauwgezet volgen hoe deze taakstelling uitpakt voor onze inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en ambtenaren.

18

3. Voorzitter, Deze kadernota is gebaseerd op de realisatie 2020. Door corona zeker geen normaal jaar. En we hebben bij het vorige agendapunt gemerkt hoe veel of hoe weinig aandacht deze raad geeft aan wat Overbetuwe in een jaar realiseert. Onze conclusie: we lopen een flink risico dat de aannames die aan deze kadernota ten grondslag liggen, niet betrouwbaar zijn. En als we instemmen met de beslispunten van deze Kadernota, dan doen we dat met een hele reeks van risico’s. Sommige risico’s worden niet kwantificeerbaar genoemd. Andere risico’s die bijvoorbeeld een voordeel opleveren van € 500K zoals bij toepassing van het nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugd worden al wel ingeboekt. En zo kunnen we meer onzekerheden noemen. Dus waar stemmen we eigenlijk mee in? U snapt onze voorkeur om kennis te nemen van deze kadernota en ons niet vast te leggen op onrealistische uitgangspunten. Dan kom ik toe aan enkele inhoudelijke punten. 1. Rentmeesterschap is één van de uitgangspunten van het CDA. De VVD is altijd voorstander geweest van een overheid, die spaart voor de toekomst. De PvdA kijkt dan ook met grote verbazing naar het gebrek aan ambitie bij het college dat voorstelt om vanaf nu te streven naar een sluitende begroting en de inspanning om jaarlijks € 1 miljoen toe te voegen aan de Algemene reserve erg gemakkelijk overboord zet.

In deze tijden snappen wij dat de ambitie iets wordt bijgesteld, maar deze volledig op-geven, dat vinden wij geen goed idee. Om die reden dient de PvdA een amendement in en roepen wij alle fracties op om ons amendement A-7 te steunen. 2. Voorzitter, De kosten voor het sociaal domein blijven stijgen. Het college heeft een pakket van 18 maatregelen aan de raad voorgelegd om de stijging in de hand te houden. De raad heeft geen enkel inzicht in wat de precieze gevolgen zijn voor onze inwoners. De PvdA steunt de koers om meer in te zetten op zorg en begeleiding dichtbij inwoners via de zogeheten, nuldelijnsvoorzieningen. Inzet op kwaliteit, dat is wat nu nodig is en geen ongerichte bezuiniging. Steun ons amendement A-8. 3. Voorzitter, Alle fracties en ook het college staan voor een gezonde leefstijl. Als je dat werkelijk meent moet je ook een duidelijke en consequente boodschap afgeven. Neem geen maatregelen die een gezondere leefstijl moeilijk maken. Dus geen bezuinigingen op activiteiten die mensen laten bewegen en een meer normale verhoging van de prijs van een zwemkaartje. Wees duidelijk en doe wat je zegt. Steun onze amendementen A-9 en A-10. 4. Voorzitter, Concentreert deze raad zich op de onderwerpen, die onze inwoners het meest raken? De PvdA denkt dat het beter kan. a. Werk, bestaanszekerheid is voor iedereen belangrijk.

De PvdA wil dat Overbetuwe lokale initiatieven ondersteunt en meer regie pakt. Dit najaar zullen wij een initiatief voorstel indienen.

19

b. We merken allemaal dat onze inwoners, jong en oud, moeite hebben om een voor hen betaalbare woning te vinden. De PvdA wil dat er sneller en meer woningen worden gebouwd. Overbetuwe is een gewilde plek om te wonen. Laten we ook hier meer ambitie laten zien. En hoe geven we onze wereldbol door aan onze kinderen? Het tempo waarin we nu maatregelen nemen moet omhoog. De jonge mensen zeggen: doe iets nu het nog kan. Dus vanaf nu op alle daken zonnepanelen. Projectontwikkelaars knoop het in je oren: bouwen in Overbetuwe mag als je de zon alle ruimte geeft op de daken. En alleen dan. U begrijpt, de PvdA steunt amendement A-6 over duurzaamheid. c. In hoe Overbetuwe omgaat met onze inwoners zien we goede en minder goede voorbeelden. Over ‘De Pas’ en ‘Hart voor Heteren’ is ook de PvdA positief. Kritisch zijn we bij projecten als de railterminal, woonwagenlocaties en verkeersveiligheid, zoals de Aurelius in Elst. Houding en gedrag, hoe de PvdA graag ziet dat de mening van inwoners serieus in besluitvorming meetelt, begint bij het college. En daar is volgens ons nog een wereld te winnen. Afsluitend Voorzitter, Zonder wrijving geen glans. Dat staat in het coalitieprogramma. Dit jaar is de wrijving toegenomen. Je zou dus meer glans verwachten. Maar we zien eerder meer dofheid. De ambitie om Overbetuwe te laten bloeien is weg.

Toch hoop ik, collega’s, dat deze raad vanavond goed naar elkaar wil luisteren en bereid is om onderbouwde amendementen en moties te steunen.

Bijlage 10: Christenunie: Geachte voorzitter, leden van de raad Vandaag de laatste Kadernota van deze raadsperiode. Het was en is opnieuw een bijzonder jaar. Vorig jaar was er alleen een Kaderbrief. De financiële gevolgen van de Covid-crisis zijn zichtbaarder geworden , en lijken op dit moment mee te vallen. Daarnaast was er de dringende opdracht van de Provincie om een sluitende begroting aan te leveren. Er is veel aandacht en inzet geweest bij de uitvoering van alle maatregelen en ombuigingen die genomen moesten worden. Inmiddels zijn we samen via spoor 0, 1 en 2 gekomen tot een sluitende meerjarenbegroting. Dat was een zorgvuldig proces. De keuzes die voorgesteld worden zijn transparant en goed gemotiveerd. Ook waar wel en niet voor gekozen is. Er is per situatie een zorgvuldige afweging gemaakt. Dat was ook de insteek van de ChristenUnie bij de Kaderbrief van vorig jaar. De negatieve gevolgen voor het welzijn van onze inwoners zijn daardoor beperkt en minimaal gehouden. Wij zijn daar tevreden over. Complimenten daarvoor! Er zijn enkele amendementen op de beslispunten van deze Kadernota ( punt 3/over de zorg/ punt 5a de alg reserve. 0,5 miljoen ipv 1milj. ) en ook nog enkele andere amendementen en moties om deze kaders aan te passen. Met uiteraard de uitkomst dat de meerjarenbegroting in November sluitend moet zijn.