21-01-26.12 relevant stuk 4b.1 Bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate_ontwerp_20201113
Tekst van het document
Bestemmingsplan
Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate Gemeente Overbetuwe Status:
Ontwerp
Datum:
November 2020
IMRO-Idn: NL.IMRO.1734.0333ELSTrijnstate-ONTD
Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Datum November 2020
Correspondentieadres Postbus 11 6662 AA ELST
Telefoon 0481 362 300
E-Mailadres info@overbetuwe.nl
Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Inhoudsopgave
Toelichting Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Ligging en beschrijving plangebied 1.3 Huidige bestemmingsplannen en overige ruimtelijke plannen 1.4 Leeswijzer
4 4 5 6 7
Hoofdstuk 2 Bestaande situatie 2.1 Huidige locaties en profiel Rijnstate ziekenhuis 2.2 Huidige situatie plangebied en omgeving
8 8 9
Hoofdstuk 3 Toekomstige situatie 3.1 Aanleiding en achtergrond planvoornemen 3.2 Beschrijving en uitgangspunten toekomstige situatie
11 11 13
Hoofdstuk 4 Beleidskader 4.1 Rijksbeleid 4.2 Provinciaal beleid 4.3 Gemeentelijk beleid
20 20 23 24
Hoofdstuk 5 Milieu- en omgevingsaspecten 5.1 Milieueffectrapportage 5.2 Geluid 5.3 Luchtkwaliteit 5.4 Bedrijven en milieuzonering 5.5 Trillingen 5.6 Geurhinder 5.7 Bodem 5.8 Externe veiligheid 5.9 Explosieven 5.10 Kabels en leidingen 5.11 Waterparagraaf 5.12 Flora en fauna 5.13 Archeologie en cultuurhistorie 5.14 Verkeer en parkeren 5.15 Duurzaamheid
25 25 25 27 28 32 33 33 35 38 38 38 40 43 44 48
Hoofdstuk 6 Juridische planopzet 6.1 Algemene opzet 6.2 Toelichting op de verbeelding en regels
50 50 50
Hoofdstuk 7
54
Financiële en juridische uitvoerbaarheid
Hoofdstuk 8 Overleg en inspraak 8.1 Inleiding 8.2 Inspraak 8.3 Overleg 8.4 Vaststellingsprocedure 8.5 Beroep
2
55 55 55 55 56 56
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Bijlagen bij toelichting Bijlage 1
Schetsontwerp openbaar gebied
Bijlage 2
Voorlopig ontwerp openbaar gebied
Bijlage 3
Laddertoets
Bijlage 4
Aanmeldingsnotitie MER
Bijlage 5
Besluit vormvrije m.e.r.-beoordeling
Bijlage 6
Akoestisch onderzoek weg- en railverkeer
Bijlage 7
Reflectie-onderzoek geluid
Bijlage 8
Effectstudie omliggende bedrijven
Bijlage 9
Onderzoek trillingen
Bijlage 10
Actualiserend bodemonderzoek plandeel Het Klooster (2006)
Bijlage 11
Instemmingsbrief bodemsanering NS-emplacement ODRA
Bijlage 12
Actualiserend bodemonderzoek Vestia-terrein
Bijlage 13
Geohydrologisch vooronderzoek
Bijlage 14
Onderzoek externe veiligheid
Bijlage 15
Verantwoording groepsrisico
Bijlage 16
Quickscan flora en fauna
Bijlage 17
Onderzoek stikstofdepositie
Bijlage 18
Archeologisch vooronderzoek
Bijlage 19
Parkeeronderbouwing
Bijlage 20
Uitgangspuntennotitie mobiliteitsonderzoek
Bijlage 21
Mobiliteitsonderzoek
Bijlage 22
Rapport inspraak en vooroverleg
Bijlage 23
Verkennend bodem- en asbestonderzoek
Bijlage 24
Effectstudie bedrijf Nieuwe Aamsestraat 26
Bijlage 25
Rapport inspraak & ambtshalve wijzigingen
Toelichting (ontwerp)
3
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Toelichting Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
Rijnstate stelt zich ten doel de juiste zorg op de juiste plek door de juiste zorgprofessional(s) met de juiste kwaliteit te realiseren. Rijnstate streeft ernaar om haar locaties zo optimaal mogelijk in te richten, inspelend op de verschuiving in het zorglandschap, verdere concentratie in de tweede lijn en verdergaande efficiëntie en doelmatigheid, onder andere door de inzet van E-health en thuismonitoring. Gezien het belang voor de markt, de huidige leegstand in Velp, de noodzakelijke investeringen in het gebouw en de noodzaak om niet-strategisch vastgoed te vervreemden, is de locatie Velp door Rijnstate verkocht. Daarnaast wordt onderzocht of de polikliniek in Arnhem-Zuid vroegtijdig afgestoten kan worden. Om een betere verdeling van zorg binnen het adherentiegebied te borgen en een adequaat bevolkingsdraagvlak ook op langere termijn zeker te stellen, is de aanwezigheid in de zuidelijke regio vereist. In de regio Arnhem Zuid en Overbetuwe vindt de komende jaren substantiële bevolkingsgroei plaats, onder andere door grootschalige woningbouw in deze gebieden. In haar huisvestingsstrategie zet Rijnstate in op het realiseren van een locatie in het hart van dit gebied. Met het besluit om de locatie Velp te verkopen, vroegtijdig Poli Zuid af te stoten en een nieuwe locatie te realiseren in de zuidelijke regio (gemeente Overbetuwe), gaat Rijnstate terug van vier naar drie locaties.
Door deze ontwikkeling zet Rijnstate een grote stap in realisatie van de ambitie in versterking van de locatieprofielen en verjonging en afslanking van haar vastgoedportfolio. Rijnstate heeft de ambitie om een ziekenhuisvoorziening te openen in de gemeente Overbetuwe, waarin in beginsel poliklinische zorg met ondersteunende functies aangeboden wordt. Deze zorggerelateerde activiteiten zullen grotendeels in de dagsituatie en mogelijk avond en weekenden verricht worden. Gedurende de nachtperiode zal in fase 1 een zeer beperkt aantal medewerkers (geen patiënten) aanwezig zijn in het ziekenhuis. Daarnaast biedt deze locatie de mogelijkheid om in de toekomst te groeien naar een volwaardige ziekenhuisvoorziening waar dag-nachtopvang (24/7 zorg) mogelijk wordt gemaakt. Aan het besluit om een nieuwe locatie te realiseren in de zuidelijke regio ligt een door Rijnstate uitgevoerde marktanalyse ten grondslag. Bovendien heeft een zorgvuldige locatieselectie plaatsgevonden. De nieuwbouw van de ziekenhuisvoorziening zal een totaal programma van maximaal 25.000 m² (bruto vloeroppervlak) krijgen, verdeeld over meerdere bouwlagen. Ten noorden van de nieuwbouw zal aan de andere zijde van de fietstunnel, tegenover de ingang en de nieuwe Kiss&ride strook een parkeerterrein worden aangelegd.
Een bestaande watergang, die is aangelegd voor de ontwikkeling van Elst Centraal, zal gedeeltelijk worden verlegd om het plan mogelijk te maken. Daarnaast wijzigt de infrastructuur in de omgeving. Zo wordt een deel van de Spoorlaan verlegd. Deze wijzigingen maken eveneens onderdeel uit van het plan. De ontwikkeling van de ziekenhuisvoorziening van Rijnstate is niet mogelijk op basis van de huidige bestemmingsplannen. Daarom is een herziening van het bestemmingsplan noodzakelijk. Dit bestemmingsplan stelt de kaders vast waarbinnen de nieuwbouw van de ziekenhuisvoorziening Rijnstate en de daarbij bijbehorende en omliggende voorzieningen op de beoogde locatie kan worden toegestaan.
4
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
1.2
Ligging en beschrijving plangebied
Het plangebied ligt in de bebouwde kom van Elst, ten oosten van het centrum van deze kern en direct grenzend aan het NS-station. Circa 1 kilometer oostelijk van het plangebied zijn de op- en afrit naar de A325 aanwezig. De directe omgeving bestaat uit diverse functies: woningen noordelijk van het plangebied, bedrijvigheid en een parkeergarage ten oosten en zuiden van het plangebied en de spoorlijn Arnhem-Nijmegen en het NS-station Elst ten westen van het plangebied. De ligging van het plangebied is in figuur 1.1 aangegeven.
Figuur 1.1: ligging van het plangebied (bron: Bing Maps) Het plangebied bestaat uit enkele braakliggende kavels aan de Nieuwe Aamsestraat en de Spoorlaan, alsmede een gedeelte van het momenteel nog bebouwde perceel Nieuwe Aamsestraat 11 ('Het Klooster'). Ook een deel van de genoemde wegen en een watergang maken deel uit van het plangebied. Onderstaande afbeelding geeft een indicatie van de begrenzing van het plangebied.
Toelichting (ontwerp)
5
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Figuur 1.2: globale begrenzing plangebied (Bron: Bing Maps)
1.3
Huidige bestemmingsplannen en overige ruimtelijke plannen
In het plangebied gelden momenteel de volgende ruimtelijke plannen: Bestemmingsplan 'Elst Centraal Infra P+R en Huis der Gemeente' (onherroepelijk sinds 10 juli 2013), ter plaatse van het groen omkaderde plandeel in figuur 1.3. De bestemming 'Maatschappelijk' is echter bij uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vernietigd; Bestemmingsplan 'Elst, Bedrijventerrein De Aam' (vastgesteld op 13 augustus 2013), ter plaatse van het perceel nr. 5848, waarvan een hoekje in het plangebied valt; Beheersverordening 'Elst, Kavels Nieuwe Aamsestraat' (vastgesteld op 20 augustus 2013), ter plaatse van de geel omkaderde plandelen in figuur 1.3; Bestemmingsplan 'Overbetuwe, Parapluplan Bedrijventerrein' (vastgesteld op 4 februari 2014), ter plaatse van het perceel nr. 5848, waarvan een hoekje in het plangebied valt; Omgevingsvergunning 'Elst, perronvoorzieningen station' (verleend op 1 juli 2014); Bestemmingsplan 'Elst, Paraplubestemmingsplan Stationsvoorzieningen' (vastgesteld op 20 oktober 2015), ter plaatse van het blauw omkaderde plandeel in figuur 1.3.
6
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Figuur 1.3: huidige bestemmingsplannen en beheersverordeningen in het plangebied (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl). Rood: plangrens indicatief. De realisatie van de ziekenhuisvoorziening Rijnstate, alsmede de verlegging van de Spoorlaan en de A-watergang, zijn ruimtelijk en functioneel niet mogelijk op basis van de huidige bestemmingsplannen en de beheersverordening. Een herziening van het bestemmingsplan is daarom voor het gehele plangebied noodzakelijk.
1.4
Leeswijzer
Deze toelichting is als volgt opgebouwd. Na dit inleidende hoofdstuk, worden in hoofdstukken 2 en 3 respectievelijk de bestaande en de toekomstige situatie in het plangebied beschreven. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op het voor dit bestemmingsplan van toepassing zijnde rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid. In hoofdstuk 5 komen de relevante milieu- en omgevingsaspecten aan de orde. Daarmee wordt inzichtelijk gemaakt of de ontwikkeling in ruimtelijk en milieuhygiënisch opzicht aanvaardbaar en haalbaar is en voldoet aan het vereiste van een goede ruimtelijke ordening. In hoofdstuk 6 is de juridische planopzet beschreven en in hoofdstuk 7 is de financiële toelichting opgenomen. In hoofdstuk 8 is de procedure beschreven.
Toelichting (ontwerp)
7
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Hoofdstuk 2 2.1
Bestaande situatie
Huidige locaties en profiel Rijnstate ziekenhuis
Rijnstate heeft een aantal vestigingen in de regio. De hoofdvestiging ligt in Arnhem. Onderstaand volgt een korte beschrijving van de huidige locaties en de functies die deze hebben binnen het profiel van Rijnstate. Ziekenhuis Arnhem Rijnstate Arnhem is het topklinisch opleidingsziekenhuis waar patiënten voor bijna alle specialismen terecht kunnen. Deze locatie is de hoofdvestiging van Rijnstate. Naast algemene ziekenhuiszorg vindt in Arnhem de hooggespecialiseerde zorg en de zorg waarvoor kostbare voorzieningen nodig zijn plaats. Ziekenhuis Zevenaar Locatie Zevenaar ontwikkelt zich vooral als belangrijke toegangspoort voor medisch specialistische zorg dichtbij de inwoners van Duiven, Montferland, Rijnwaarden en Zevenaar, met een groot electief centrum met mogelijkheden voor short stay en ruimte voor initiatieven in de samenwerking met eerstelijns zorgverleners en met derde partijen voor electieve, laagcomplexe zorg. Ziekenhuis Velp Locatie Velp is de hoofdvestiging voor de specialismen Oogheelkunde, Dermatologie en het Pijncentrum. Daarnaast is het laboratorium voor medische microbiologie gevestigd in Velp. Locatie Velp is in december 2019 verkocht en wordt voor 3 jaar teruggehuurd door Rijnstate. Polikliniek Arnhem-Zuid Polikliniek Arnhem-Zuid is een toegangspoort voor Rijnstate, dichtbij de inwoners van Arnhem-Zuid, Overbetuwe, Lingewaard.
Naast de spreekuren voor verschillende specialismen zijn er faciliteiten voor radiologie en functieonderzoek. Ook is er een laboratorium voor bloedafname.
Figuur 2.1: huidige locaties Rijnstate. Linksboven: Arnhem hoofdvestiging, rechtsboven: locatie Zevenaar, linksonder: locatie Velp, rechtsonder: locatie Arnhem-Zuid.
8
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
2.2
Huidige situatie plangebied en omgeving
Het plangebied bestaat uit enkele braakliggende kavels aan de Nieuwe Aamsestraat en de Spoorlaan te Elst, alsmede een gedeelte van het momenteel nog bebouwde perceel Nieuwe Aamsestraat 11 ('Het klooster'). Ook een deel van de genoemde wegen en een watergang maken deel uit van het plangebied. Het plangebied omvat de volgende kadastrale percelen: Elst, sectie K, nummers 63 (ged.), 623 (ged.), 624 (ged.), 1617 (ged.), 1659 (ged.), 2044 (ged.), 2954 (ged.), 3685 (ged.), 3687, 4849 (ged.), 4858 (ged.), 6649, 6706 (ged.), 6717 (ged.), 6718, 6719, 6733 (ged.), 6842 (ged.), 6843 (ged.), 6844, 6845 en 6923 (ged.). De directe omgeving bestaat uit diverse functies. Noordelijk en noordwestelijk van het plangebied zijn woongebieden aanwezig en noordoostelijk van het plangebied wordt een cluster met nieuwe woningen gerealiseerd (uitwerkingsplan 'Regenboog'). Ten oosten, zuiden en zuidwesten van het plangebied bevindt zich overwegend bedrijvigheid en direct ten zuiden van het plangebied een parkeergarage (P+R behorende bij het NS-station Elst). De spoorlijnen Arnhem-Nijmegen en Elst-Tiel en het NS-station Elst zijn direct ten westen van het plangebied gelegen.
Toelichting (ontwerp)
9
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Figuur 2.2: huidige situatie plangebied, boven: luchtfoto, onder: zicht vanaf kruising SpoorlaanNieuwe Aamsestraat (bron: Bing Maps/Google Maps)
10
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Hoofdstuk 3 3.1
Toekomstige situatie
Aanleiding en achtergrond planvoornemen
In de komende jaren zal meer ziekenhuiszorg in en rondom de thuissituatie van patiënten worden verleend. Samenwerking met eerstelijns zorgverleners, naasten en patiënten is daarbij noodzakelijk. De inzet van technologie wordt steeds belangrijker. Om de toekomstige rol te kunnen blijven vervullen, heeft Rijnstate in totaal minder fysieke ruimte nodig op de locaties Velp en Zevenaar. Rijnstate streeft ernaar om haar locaties zo optimaal mogelijk in te richten, inspelend op de verschuiving in het zorglandschap, verdere concentratie in de tweede lijn en verdergaande efficiëntie en doelmatigheid, onder andere door de inzet van e-health. Uitgangspunten hierbij zijn: een makkelijk toegankelijke poort (polikliniek en veelgebruikte diagnostiek), dichtbij voor alle inwoners van ons verzorgingsgebied; concentratie van alle niet-electieve klinische zorg en intensieve zorg op één locatie; concentratie van electieve klinische zorg en bijbehorende dagbehandeling op een andere locatie (voor zover mogelijk vanuit kwaliteit- en efficiencyoverwegingen); concentratie van (medisch) ondersteunende diensten als magazijn, laboratoria, ziekenhuisapotheek op één locatie (eventueel delen met derden en eventueel op externe locatie).
Dit betreft uiteraard alleen de backoffice: de onderdelen van deze diensten waar de patiënt fysiek niet bij hoeft te zijn; gezamenlijke initiatieven met huisartsen op een aantal plaatsen in de directe adherente regio. Er is onderzocht welke huisvesting op welke locaties voor de toekomst nog nodig is. Dit leidt tot verschuivingen in de vastgoedportefeuille en in de profilering van de vestigingen. Het profiel voor de locatie Arnhem-Noord (hoofdlocatie) blijft gericht op acute en complexe zorg, gepaard gaand met hoogwaardige technologische ontwikkelingen en investeringen; De locatie in Zevenaar wordt verder ontwikkeld tot centrum voor planbare zorg en ouderenzorg. Het pand in Velp is in december 2019 verkocht en voor een periode van drie jaar teruggehuurd door Rijnstate. De zorgactiviteiten zullen na afloop van deze periode worden geherpositioneerd over de locaties van Rijnstate. De polikliniek in Arnhem-Zuid wordt verplaatst naar een nieuwe locatie in de gemeente Overbetuwe, waar meer zorgfuncties aangeboden kunnen gaan worden, ook dag- en nachtopvang mogelijk wordt gemaakt én technologische ontwikkelingen kunnen worden ontplooid. Deze kliniek zal ook (een deel van) de huidige zorg in Velp en Zevenaar overnemen.
Om de laatstgenoemde ontwikkeling mogelijk te maken, is gezocht naar een geschikte locatie in de regio Arnhem-Zuid en Overbetuwe om een nieuwe locatie van Rijnstate te ontwikkelen, waar een breed palet aan poliklinische zorg kan worden geboden. Uit de onderzoeken is gebleken dat focus op de zuidelijke regio (Arnhem-Zuid, Overbetuwe) het grootste patiëntenvolume oplevert. Cruciale voorwaarden waaraan de nieuwbouwlocatie moet voldoen zijn goede bereikbaarheid en voldoende ruimte. Waarom gemeente Overbetuwe? Figuur 3.1 geeft een overzicht van de bevolkingsmutatie tot 2030. Er is bijna in het hele gebied sprake van bevolkingsgroei behalve in het oosten en in kernen waar historisch gezien een relatief oude populatie woont. De grootste kansen qua bevolkingsgroei liggen voor Rijnstate in Arnhem, Overbetuwe, Lingewaard en daarna in mindere mate in Duiven. De gebieden ten oosten van Zevenaar zullen krimp ervaren als gevolg van een gebrek aan jonge inwoners en een laag geboortecijfer gekoppeld met een hoge leeftijd.
Toelichting (ontwerp)
11
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Figuur 3.1: Bevolkingsmutatie tot 2030, rood krimp, groen, groei. In de gemeente Overbetuwe is de verwachting dat de huishoudengroei de komende jaren nog stevig doorzet en vanaf medio 2035 wordt een stabilisatie verwacht. De ontwikkelingen in de regio ArnhemNijmegen bevestigen bovenstaand beeld. Arnhem en Nijmegen trekken met hun hoger onderwijs veel jongeren. Vaak blijven deze ook in de regio wonen en beginnen hier met hun wooncarrière. In een volgende levensfase zijn voor hen de woonmilieus van de omliggende gemeenten (waaronder Overbetuwe) aantrekkelijk. Waarom Elst? In Overbetuwe is er vooral veel bloei en groei in Elst. Omdat Overbetuwe met uitzondering van het dorp Elst wel vooral een suburbane en landelijk gelegen gemeente is, zien we hier overigens wel sterk de trend van vergrijzing. De groei van het aantal huishoudens in Overbetuwe betekent vooral een groei van het aantal huishoudens van 75 jaar en ouder. De verwachting is dat dit aantal tot 2040 toeneemt met ruim 2.500 huishoudens. Kortom, hoewel het aantal huishoudens in Overbetuwe nog behoorlijk groeit, is er ook duidelijk sprake van vergrijzing. Vanaf 2020 is er in een viertal dorpskernen een kanteling van groei naar krimp voorspeld. Vanaf 2030 is dit voor de meeste kernen het geval. Alleen Elst groeit door. Legenda 2009-2014 = groen, 2015-2020 = donkerblauw 2012-2030 = blauw 2031-2040 = lichtblauw
Figuur 3.2: bevolkingmutaties gemeente Overbetuwe
12
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate Waarom locatie Spoorlaan? In 2018 is er een locatiestudie uitgevoerd, uit de locatiestudie is een tweetal potentiële ontwikkellocaties gekomen: Locatie industrieweg (bedrijventerrein de Aam); Locatie Spoorlaan. Locatie Industrieweg kent een gunstige ligging ten opzichte van de uitvalswegen (A15, A325) en de omvang van deze kavel is geschikt voor het bouwen van een volwaardige ziekenhuisvoorziening (maximaal 25.000 m² bvo). Echter deze locatie bevindt zich midden in het industrieterrein, met als gevolg een vermenging van de bestemmingen industrie en maatschappelijk. Daarnaast is Rijnstate van mening dat een positionering midden in een industrieterrein niet passend is. Locatie Spoorlaan kent een gunstigere ligging ten opzichte van de dorpskern Elst, het station (OVnetwerk) en openbare voorzieningen als het scholencomplex en mogelijk op termijn ook sportfaciliteiten alsmede het zwembad. Daarnaast kan gebruik worden gemaakt van de huidige parkeervoorziening (P&R garage), welke beschikbaar is binnen acceptabele loopafstand. Kortom, gezien de centrale ligging ten opzichte van dorpskern Elst en de goede lokale en regionale bereikbaarheid heeft deze locatie voor Rijnstate de voorkeur voor het voorzien van een ziekenhuisvoorziening.
Andersom wordt met de gewenste nieuwbouw van Rijnstate een al lange tijd braakliggend terrein op een prominente locatie in Elst met een nieuwe, passende functie ingevuld. Sinds het niet meer doorgaan van de plannen voor het 'Huis der Gemeente' is gezocht naar een nieuwe invulling en zijn nieuwe initiatieven niet van de grond gekomen. De komst van Rijnstate zorgt voor een belangrijke impuls van het zorg- en voorzieningenaanbod van Elst.
3.2
Beschrijving en uitgangspunten toekomstige situatie
3.2.1
Algemeen
De nieuwbouw van Rijnstate wordt gefaseerd gerealiseerd. Fase 1 betreft een zogenoemd dagziekenhuis, welke voor het vervullen van de zorgvraag beperkt in de avond en weekend open zal zijn. In samenwerkingen met externe partijen wordt onderzocht of gedeeld gebruik van laboratoria, een meldkamer en een restauratieve voorziening functioneel mogelijk zijn. Sommige van deze functies kennen een 24-uursbezetting. Fase 1 zal een omvang van circa 15.000 m² (bruto vloeroppervlak) betreffen. Fase 2 bestaat uit een uitbreiding van de ziekenhuisvoorziening tot een maximum van 25.000 m² bruto vloeroppervlak voor de totale ziekenhuisvoorziening in het plangebied. Ten tijde van deze uitbreiding is denkbaar dat er een verschuiving plaatsvindt van poliklinische en dagfuncties naar een volwaardige ziekenhuisvoorziening (24/7) met klinische bedden.
Toelichting (ontwerp)
13
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate 3.2.2
Infrastructuur, ontsluiting en parkeren
Een goede multimodale bereikbaarheid is voor de ziekenhuisvoorziening van groot belang. Door de ligging direct aan het NS-station van Elst is de bereikbaarheid met openbaar vervoer uitstekend. Het ziekenhuis is vrijwel direct vanaf het perron bereikbaar. Ook de bushaltes bij het station zijn binnen handbereik. Om de nieuwbouw op de beoogde locatie te kunnen realiseren, moet de bestaande A-watergang westelijk van de Spoorlaan worden verlegd. Daarnaast zal een deel van de Spoorlaan worden verlegd, verder oostelijk dan het huidige profiel. De bestaande verbinding tussen de Nieuwe Aamsestraat en het centrum van Elst via de autotunnel onder de spoorlijn door, ten zuidwesten van het plangebied, blijft gehandhaafd. Ten noorden van het plangebied ligt een fietstunnel onder het spoor door. Deze wordt gehandhaafd. Op het terrein noordelijk van deze fietstunnel, op de locatie 'Het Klooster', wordt een parkeerterrein voor patiënten en bezoekers aangelegd. Daarnaast zal voor het werknemersparkeren van alle functies, op basis van medegrbruik, gebruik worden gemaakt van de bestaande P+R parkeergarage bij NS-station Elst. Deze is aan de overzijde van de Spoorlaan, ten zuiden van het plangebied gelegen. De entree van het ziekenhuis zal aan de noordkant, aan de Nieuwe Aamsestraat gesitueerd zijn.
Dit past binnen het uitgangspunt van de gemeentelijke visie voor het stationsgebied (Visie Elst Zuidoost), waarin beschreven is dat de stationszijde en deze kant tot een hoogwaardige entree van Elst ontwikkeld moeten worden. Aan de voorzijde komt een kiss & ride voorziening nabij de entree. Deze kan zowel ten behoeve van het ziekenhuis als het station worden gebruikt. Bij de entree wordt het gebouw gedeeltelijk overkragend uitgevoerd om voldoende ruimte voor de kiss & ride voorziening en het voetgangersgebied te behouden. Ook stedenbouwkundig gezien is dit wenselijk. Het entreegebied zal als een 'shared space' gebied worden ingericht. De logistiek zal naar verwachting aan de oostzijde plaatsvinden. De fietsparkeervoorziening voor patiënten en bezoekers van de ziekenhuisvoorzieningen en overige functies wordt in de openbare ruimte voorzien. Daarvoor wordt beoogd om aan de westzijde (stationszijde) de bestaande fietsparkeervoorzieningen voor OV-gebruikers uit te breiden, zodat ook bezoekers en patiënten van Rijnstate gebruik kunnen maken van deze voorziening. De fietsparkeervoorziening voor de medewerkers van het ziekenhuis en de overige functies (horeca, meldkamer, e.d.) zal binnen de bebouwingscontouren van de ziekenhuisvoorziening worden gerealiseerd. De locatie daarvoor is nog nader te bepalen.
Figuur 3.3 illustreert de toekomstige situatie met de infrastructuur en indicatief de toekomstige bouwmassa in fase 1 en 2.
14
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Figuur 3.3: toekomstige situatie in vogelvlucht vanuit noordoostelijke richting weergegeven met boven fase 1 en onder fase 1 en 2, plangebied globaal in rood kader (bron: Gortemaker Algra Feenstra)
Toelichting (ontwerp)
15
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate 3.2.3
Bebouwing
Er is een massastudie uitgevoerd op basis van functionele, ruimtelijke en stedenbouwkundige wensen en voorwaarden. Daarbij is ook het beleidskader van de 'Visie Elst Zuidoost' kaderstellend geweest. Deze visie benoemt het plangebied en de omgeving als locatie om een hoogwaardige entree voor Elst te creëren. Hier dient een hoogwaardige knoop ontwikkeld worden. In de Visie is onder meer het volgende opgenomen: “Een bijzondere plek is de toegang tot het gebied bij het station. Door de centrale ligging in het dorp en bij het station is deze toegang als een knoop te zien. Hier is sprake van het verbinden van verschillende gebieden aan weerzijde van het spoor. De uitwerking van deze knoop vindt plaats in het kader van de plannen voor Elst Centraal. Uitgangspunt voor alle entrees is het versterken van de herkenbaarheid en het streven naar een hoogwaardige ontwikkeling. De ontwikkelruimte zal hier worden ingezet voor accentbebouwing met een hoogwaardige uitstraling en een goed gerichte oriëntatie. In relatie met de functionele opbouw (en meer specifiek het programma voor de betreffende plek) zullen deze entrees hun eigen karakter krijgen.” In figuur 3.4 zijn de resultaten van de massastudie zichtbaar. De bovenste afbeelding geeft de bouwcontouren voor fase 1 weer en de onderste afbeelding die van de complete nieuwbouw na realisatie van fase 2.
Vooropgesteld wordt dat dit een indicatie van de maximale omvang betreft en géén concreet uitgewerkt bouwplan. De bebouwing krijgt een maximale bouwhoogte van 17 meter voor de zone aan de stationszijde (fase 1) en 13 meter voor het oostelijk deel (fase 2), waardoor een getrapte opbouw richting de stationszijde ontstaat. Deze maximale hoogte mag met maximaal 5 meter worden overschreden binnen een specifieke zone op enige afstand van de dakranden, uitsluitend ten behoeve van technische installaties en ombouwen. Met de gestelde maximale hoogten in combinatie met het bouwvlak, is het bestemmingsplan kaderstellend en biedt het plan flexibele invullingsmogelijkheden voor het bouwplan. Anderzijds is, vanuit de kaders van de Visie Elst Zuidoost gekozen voor een 'getrapte' maximum hoogte, met de hoogste bebouwing aan de entreezijde (stationskant en de hoek om richting de Nieuwe Aamsestraat). In de genoemde visie is altijd uitgegaan van de hoogste bouwhoogte nabij het spoor. Dit is in het plan geborgd. De uitstraling en architectuur van de hoogte van het gebouw zullen verder worden uitgewerkt in een beeldkwaliteitsplan. Daarmee wordt verder aandacht gegeven aan de ruimtelijke werking van het gebouw in zijn omgeving.
Ook zal de setting van het gebouw verder uitgewerkt te worden in relatie tot het inrichtingsplan met bijbehorende profielen, dat tegemoet kan komen aan de gewenste hoogwaardige uitstraling in het plan Elst Centraal. Een concrete voorwaarde is daarbij dat het gebouw aan de noordwestzijde overkragend wordt uitgevoerd. Dit is in de planregels en op de verbeelding geborgd.
16
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Figuur 3.4: indicatie bouwcontouren fase 1 (boven, spoorzijde) en fase 2 (onder, uitbreiding aan oostzijde)
Toelichting (ontwerp)
17
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate 3.2.4
Functioneel programma
De focus op de nieuwe locatie in Elst zal op poliklinische zorg met bijbehorende zorg en ondersteuning liggen. Daarnaast zijn ondersteunende functies, zoals laboratoria, niet-zelfstandige kantoren, een restauratieve voorziening, een meldkamer (openbare dienstverlening zonder baliefunctie, maximaal 1.200 m²) en ondergeschikte en aan zorg verbonden detailhandel mogelijk. Rijnstate wil een breed scala aan poliklinische zorg aanbieden, aansluitend bij de behoefte van de inwoners in het verzorgingsgebied (veel jonge gezinnen). Verschillende medische specialisten kunnen spreekuur in het ziekenhuis houden. Te denken valt aan kinderartsen, gynaecologen, KNOartsen, etc. Het totale programma van de ziekenhuisvoorziening met de bijbehorende functies mag maximaal 25.000 m² (bruto vloeroppervlak) bedragen. Het functioneel programma van fase 1 omvat naar verwachting circa 15.000 m², met onder meer de volgende beoogde functies: generiek spreekuurcentrum, specifieke spreekuurvoorzieningen, apotheek, ontvangst/wachtruimte, opnameplein, behandelcentrum, OK complex, diagnostisch centrum, kenniscentrum, personeelsvoorzieningen, facilitaire voorzieningen, laboratorium, restauratieve voorziening, openbare dienstverlening in de vorm van een meldkamer van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden en externe verhuur (ondergeschikte en aan zorg gerelateerde commerciële functies).
In een eerder stadium (ontwerpbestemmingsplan) was ook een extern vergadercentrum in het programma opgenomen, maar dit is niet langer aan de orde. Rijnstate beoogt om de ziekenhuisvoorziening gefaseerd te bouwen tot een totaal functioneel programma van maximaal 25.000 m². De uitbreiding (tweede fase) voorziet naar verwachting in extra ruimte een aantal van de bovenstaand opgesomde beoogde functies in fase 1, alsmede realisatie van klinische afdelingen. Met het plan is sprake van een toename van het aantal personen in het plangebied met maximaal 1.250 personen in de dagperiode en 375 in de nachtperiode bij volledige invulling van het plan, worst case benaderd. 3.2.5 Openbaar gebied Met de ontwikkeling van de ziekenhuisvoorziening en bijbehorende voorzieningen en functies in het plangebied, wijzigt ook de inrichting van het openbaar gebied rondom de voorziening. Ziekenhuis Rijstate gaat zich vestigen direct naast het treinstation van Elst. De vestiging van Rijnstate zorgt voor een structurele wijziging van het stedenbouwkundige plan en daaraan gekoppeld de infrastructuur en openbare ruimte. Grofweg gaat het daarbij om de omlegging van de Spoorlaan, de inrichting van de kiss & ride zone met het stationsplein, de inrichting van de parkeerplaats voor bezoekers op het terrein Het Klooster en de verlegging van de bestaande A-watergang.
De openbare ruimte rondom Rijnstate moet zich ontwikkelen tot een ruimtelijk en visueel aantrekkelijk gebied met, zoals reeds beschreven, extra aandacht voor de noordzijde, die zich als toegangsplein tot Elst gaat ontwikkelen. De inrichting van het openbaar gebied rondom de ziekenhuisvoorziening is daarom een belangrijke component in het plan. Er is een richtinggevend schetsontwerp opgesteld, dat als Bijlage 1 is opgenomen. Daarin is een aantal keuzes en randvoorwaarden voor de inrichting toegelicht. Navolgend worden de uitgangspunten beknopt beschreven. Deze hebben geleid tot een richtinggevend schetsontwerp voor het openbaar gebied, weergegeven in figuur 3.5 en opgenomen als separate bijlage (Bijlage 2). Er zijn kansen voor het ontwikkelen van een sterke ruimtelijke structuur met als basis de componenten groen en water. In deze structuur is het functioneel en programmatisch programma zorgvuldig ingepast. Het stationsgebied wordt een knooppunt, dat allure krijgt door het toevoeging van een nieuwe landschappelijke component: de botanische boomgaard. De landschappelijke kwaliteit van de stedelijke ontwikkelingsas van Elst wordt versterkt door de aanplant van nieuwe bomen in de bermen. De bestaande waterstructuur wordt versterkt.
Langs de oevers komt een bloemenrijk grasmengsel en worden diverse soorten, voornamelijk inheemse, bomen aangeplant om de natuurlijk uitstraling te versterken. De infrastructuur wordt logisch en eenduidig ontworpen. Doorgaand autoverkeer wordt om de knoop geleid. Doel is om het gebied rond Rijnstate een aantrekkelijk gebied voor bezoekers en passanten te maken.
18
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Figuur 3.5: richtinggevende inrichtingsschets openbaar gebied (bron: Bureau B+B)
Toelichting (ontwerp)
19
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Hoofdstuk 4 4.1
Beleidskader
Rijksbeleid
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte staan de plannen van de Rijksoverheid voor ruimte en mobiliteit. Het Rijk streeft naar een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. Om dit te bereiken, laat het Rijk de ruimtelijke ordening meer over aan de decentrale overheden (provincie en gemeenten) en komt de gebruiker centraal te staan. Het Rijk kiest voor een selectievere inzet van rijksbeleid op slechts 13 nationale belangen. Buiten deze 13 belangen hebben decentrale overheden beleidsvrijheid. Beoordeling en conclusie Het plangebied ligt niet in de nationale hoofdstructuur en omvat geen ontwikkeling van nationaal belang. Er zijn geen nationale belangen in het geding. Het plan conflicteert niet met het nationaal ruimtelijke ordeningsbeleid, zoals vastgelegd in de SVIR. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) geeft richtlijnen voor de inhoud van bestemmingsplannen, voor zover het gaat om ruimtelijke ontwikkelingen van nationaal belang. De normering uit het Barro werkt zoveel mogelijk direct door op het niveau van de lokale besluitvorming. Bij besluitvorming over bestemmingsplannen moeten de regels van het Barro worden gerespecteerd. Beoordeling en conclusie Er zijn geen nationale belangen in het geding.
Het Barro heeft geen doorwerking naar dit bestemmingsplan. Ladder voor duurzame verstedelijking Om zorgvuldig ruimtegebruik te bevorderen, is per 1 oktober 2012 de ladder voor duurzame verstedelijking opgenomen in artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). De ladder ziet op een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. De ladder is een motiveringsinstrument dat moet worden toegepast bij elk ruimtelijk besluit dat een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling' mogelijk maakt. Wat onder een nieuwe stedelijke ontwikkeling wordt verstaan, is in artikel 1.1.1 Bro bepaald: 'De ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.” Uit de jurisprudentie komt naar voren dat het wel een nieuwe stedelijke ontwikkeling van enige omvang moet zijn (ECLI:NL:RVS:2016:1503).
In een bestemmingsplan moet worden aangegeven dat de voorgenomen nieuwe stedelijke ontwikkeling voorziet in een behoefte en een motivering, dat de ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd als de ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied plaatsvindt: 'De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien”. Beoordeling Dit bestemmingsplan maakt de bouw van een ziekenhuisvoorziening mogelijk op gronden die momenteel bestemd zijn voor maatschappelijke, bedrijfs-, waterhuishoudkundige en verkeersdoeleinden. Het totale programma van de nieuwbouw bedraagt maximaal 25.000 m². Gezien de omvang van de ontwikkeling, is de ontwikkeling van de ziekenhuisvoorziening een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling', zoals bedoeld in artikel 3.1.6 Bro. De Ladder voor duurzame verstedelijking is daarom van toepassing op dit bestemmingsplan. In het kader van de planontwikkeling heeft een uitgebreide laddertoets plaatsgevonden. Deze rapportage is opgenomen in Bijlage 3.
20
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate Behoefte Het verzorgingsgebied van het nieuwe Rijnstate ziekenhuis omvat een ruime marktregio. De marktregio is bepaald op basis van de verwachte herkomst van patiënten, waarbij de herkomst van bezoekers aan de huidige locaties van Rijnstate is geanalyseerd. Voor het gehele Rijnstate ziekenhuis is het verzorgingsgebied in een straal van ca. 20 tot 25 kilometer rondom Arnhem gelegen. Het verzorgingsgebied van de nieuwe vestiging in Elst betreft voornamelijk de regio ArnhemNijmegen in een straal van ca. 15 kilometer rondom de locatie, in lijn met de huidige locaties ArnhemZuid en Zevenaar. Daarbij is het verzorgingsbereik richting het zuiden naar verwachting kleiner dan richting noorden en noordoosten. De zorg ontwikkelt zich en verandert continu. De veranderende zorg betekent ook een continu verandering van huisvestingseisen. Een belangrijke zichtbare ontwikkeling is dat ziekenhuiszorg steeds vaker ook buiten de ziekenhuismuren plaatsvindt en ziekenhuizen een steeds belangrijkere rol in de gehele zorg- en welzijnsketen spelen. Artsen, verplegers en ondersteunende afdelingen werken steeds vaker elders (verpleging of monitoring thuis). Diagnose en monitoring op afstand betekenen ook een verminderd ruimtegebruik binnen ziekenhuismuren.
Daar staat tegenover dat een andere trend is dat (vrijkomende) ruimte in/bij ziekenhuizen steeds vaker wordt gedeeld met derden, vaak met andere zorgfuncties of aan zorg verwante functies, maar ook kleinschalige horeca en ondergeschikte detailhandel. Dit levert een beter gebruik van de ruimte op, evenals synergievoordelen die tot versterkte zorgketens leiden. Het basisscenario (fase 1) betreft een totaalprogramma van circa 15.000 m² bruto vloeroppervlak (bvo) en betekent een verschuiving van activiteiten van de locatie Velp (19.800 m² bvo) en ArnhemZuid (4.200 m² bvo) naar de nieuwe locatie in Elst. Deze huidige locaties beschikken over ruimte voor zorg en ondersteunende functies met een gezamenlijke oppervlakte van 24.000 m². Het betreft echter geen één-op-één verplaatsing van deze vierkante meters, omdat zorgtrends zoals beschreven ertoe leiden dat er minder ruimte nodig is binnen de ziekenhuismuren. Op de locatie in Velp is bovendien sprake van gedeeltelijke leegstand (2.000 m² bvo). Daarom is voor de te verplaatsen onderdelen een programma van ca. 15.000 m² bvo benodigd. De basisbehoefte is hiermee, ter vervanging van de huidige benutte meters, aangetoond. De ruimtevraag voor de nieuwe locatie in Elst zal in de loop der jaren naar verwachting toenemen tot maximaal 25.000 m² bvo met de ontwikkeling van fase 2.
De geboden zorg op de locatie zal veranderen en worden verbreed met andere aanvullende vormen van zorg. Daarnaast worden de verpleging en dagverpleging uitgebreid, waarbij een deel zal verplaatsen van Zevenaar naar Elst. Voor deze nieuwe/verbrede functies zullen ook ondersteunende functies, zoals kantoren, facilitaire ruimten, horeca en entreeruimten benodigd zijn. Daarnaast is de verwachting dat het patiëntenbestand zal groeien door de verwachte groei binnen het verzorgingsgebied, infrastructurele verbeteringen (doortrekking A15) en een grotere aantrekkingskracht als zorgalternatief voor patiënten vanuit westelijke en zuidwestelijke regio's. De totale ruimtebehoefte voor Rijnstate Elst wordt op het moment dat wordt geschakeld naar fase 2, ingeschaald op maximaal 25.000 m² bvo. Het in dit bestemmingsplan vastgelegde programma van maximaal 25.000 m² bvo past hierin. Rijnstate speelt met de nieuwbouwontwikkeling in op toekomstige verandering in zorgvraag en zorgtype. Het nieuwe gebouw is multifunctioneel te gebruiken en kan, in het bijzonder in fase 2, worden aangepast aan actuele huisvestingsbehoeften. Ruimtelijke effecten De nieuwbouw van Rijnstate in Elst gaat gepaard met een sterke kwalitatieve verbetering van het zorgaanbod. De behoefte van het nieuwe Rijnstate in Elst wordt voor een groot deel gevormd door het verplaatsen van zorg vanuit andere locaties van Rijnstate.
Andere locaties zullen dus veranderen van opzet of als vastgoed worden afgestoten door Rijnstate. In de Ladderonderbouwing zijn de toekomstperspectieven van de verschillende locaties beschouwd, omdat de veranderingen niet mogen leiden tot onaanvaardbare ruimtelijke effecten.
Toelichting (ontwerp)
21
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate Voor de locatie Arnhem-Zuid is de wens om de huurovereenkomst vroegtijdig te ontbinden. Leegstand is niet wenselijk en is contractueel ook niet toegestaan. Er vinden momenteel gesprekken plaats over vroegtijdige ontbinding en/of een passende invulling. Locatie Velp is eind 2019 volledig verkocht en wordt voor maximaal 3 jaar teruggehuurd. De herinvulling van deze locatie ligt onder verantwoordelijkheid van de kopende partij, die hiervoor door de terughuurperiode ruim de tijd heeft. Structurele leegstand wordt hiermee zo goed mogelijk voorkomen. Daarnaast heeft de gemeente Rheden de bereidheid om de bestemming ter plaatse te wijzigen naar wonen/zorg, waarmee de verwachting is dat de locatie een passende invulling zal krijgen. De locatie Zevenaar wordt afgestoten; onderhandelingen hierover zijn in een vergaand stadium. De beoogde terughuurperiode van twee jaar biedt de koper de tijd om een herinvulling te vinden. De ter plaatse geldende maatschappelijke bestemming maakt ook andere functies dan gezondheidszorg mogelijk. Herinvulling is dus relatief kansrijk. Concluderend wordt gesteld dat de verplaatsing van een deel van de zorg vanuit verschillende locaties naar Elst leegstand kan opleveren voor (delen van) de locaties Velp, Arnhem-Zuid en Zevenaar.
Voor iedere locatie is de reële verwachting dat deze wederom gevuld kunnen worden en grotendeels worden deze in de eerste jaren teruggehuurd. De kans op structurele, onaanvaardbare leegstand is daarmee beperkt. Naar verwachting doen zich daarom ook geen onaanvaardbare ruimtelijke effecten voor.
Ondersteunende voorzieningen Het bestemmingsplan maakt, naast de hiervoor beschreven hoofdfunctie zorg, ook enkele ondersteunende voorzieningen mogelijk, namelijk: Aan zorg gerelateerde voorzieningen en detailhandel, alsmede ondergeschikte detailhandel (verband houdend met de hoofdfunctie); Ondergeschikte horeca; Openbare dienstverlening (zonder baliefunctie), maximaal 1.200 m² bvo. Deze functies dienen ter ondersteuning van de ziekenhuisvoorziening en vormen hierop logische aanvullingen, die functioneren van de hoofdfunctie versterken. In de Laddertoets zijn ook de ruimtelijke effecten van deze functies onderzocht. Mede gelet op het ondersteunende karakter van deze functies, dat in de planregels tevens geborgd is, worden geen onaanvaardbare ruimtelijke effecten elders verwacht. Opgemerkt wordt dat in de Laddertoets nog uitgegaan is van een vergadercentrum. Dit was in het ontwerpbestemmingsplan opgenomen, maar is inmiddels niet meer aan de orde en geschrapt uit de planregels. Ten slotte wordt met het plan detailhandel (zelfstandig) mogelijk gemaakt, maximaal 75 m² bvo. Gezien de zeer geringe omvang van deze functie, is dit onderdeel geen nieuwe stedelijke ontwikkeling, niet ladderplichtig en in het onderzoek niet meegenomen. Conclusie behoefte De nieuwbouw van het Rijnstate ziekenhuis in Elst voorziet in een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte.
Naar verwachting doen zich geen onaanvaardbare ruimtelijke effecten voor. Locatie De locatie voor de nieuwbouw is zorgvuldig gekozen. De beoogde locatie in het plangebied ligt binnen bestaand stedelijk gebied. De gronden zijn reeds bestemd voor stedelijke functies, maar liggen al geruime tijd braak. De gronden worden bovendien omgeven door andere stedelijke functies. Passende invulling van deze locatie is in meerdere opzichten gewenst, waaronder de aantrekkingskracht van Elst in het algemeen en de omgeving van het plangebied in het bijzonder. Voor de vestiging van een ziekenhuis vormt een goede, bij voorkeur multimodale, bereikbaarheid één van de voornaamste randvoorwaarden. De locatie is multimodaal bereikbaar en kent goede verbindingen voor autoverkeer, openbaar vervoer en fietsverkeer. Daarnaast is op de locatie voldoende ruimte aanwezig om het gewenste programma op langere termijn te kunnen realiseren, met de daarbij behorende voorzieningen, zoals parkeervoorzieningen. De locatie is om deze redenen zeer geschikt voor de toekomstige functie. Er is sprake van zorgvuldig ruimtegebruik. Ook in dit opzicht voldoet het plan aan de Ladder voor duurzame verstedelijking.
22
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
4.2
Provinciaal beleid
Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Provinciale Staten hebben op 19 december 2018 de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland (hierna: de Omgevingsvisie) vastgesteld. Deze is in werking getreden op 1 maart 2019. Het doel van de Omgevingsvisie is: een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland, vanuit het verleden én met het oog op de toekomst. De provincie is als middenbestuur een belangrijke schakel bij het bereiken van deze doelstellingen en wil op een aantal manieren waarde toevoegen: met een brede blik kijken naar de inrichting en kwaliteit van de Gelderse leefomgeving; stimuleren van ontwikkelingen enerzijds en beschermen van waarden anderzijds; focussen op duurzaamheid, onderlinge verbondenheid en een economisch krachtig Gelderland; door middel van 7 ambities verder verdiepen van de focus. De 7 ambities van de provincie zien op de volgende thema's: energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, biodiversiteit, bereikbaarheid, vestigingsklimaat en de woon- en leefomgeving. Per ambitie is de provinciale aanpak beschreven. Beoordeling en conclusie De Omgevingsvisie is concreet uitgewerkt in de hierna beschreven Omgevingsverordening Gelderland. Deze verordening bevat concrete regels, waaraan het initiatief wordt getoetst. De Omgevingsvisie zelf bevat geen aanduidingen en thema's, die voor dit bestemmingsplan rechtstreeks van belang zijn.
Het plan is dan ook in overeenstemming met de Omgevingsvisie. Omgevingsverordening Gelderland Provinciale Staten hebben de Omgevingsverordening Gelderland (hierna: de Omgevingsverordening of verordening) vastgesteld op 24 september 2014. De verordening wordt geregeld geactualiseerd. De meest recente versie van de Omgevingsverordening dateert van 19 december 2018. De regels in de verordening kunnen betrekking hebben op het hele provinciale grondgebied, op delen of op gebiedsgerichte thema's. Gemeenten moeten binnen een bepaalde termijn hun bestemmingsplan afstemmen op de in de verordening opgenomen regels. De regels in de verordening zijn gebaseerd op de provinciale omgevingsvisie en hebben de status van algemeen verbindende voorschriften. Beoordeling Dit bestemmingsplan maakt de bouw van een maatschappelijke voorziening (ziekenhuisvoorziening) mogelijk. Het plangebied ligt in bestaand stedelijk gebied. De Omgevingsverordening bevat geen specifieke bepalingen met betrekking tot de vestiging van maatschappelijke functies. In het plangebied gelden volgens de Omgevingsverordening enkele specifieke aanduidingen: Romeinse Limes. Bestemmingsplannen, die liggen binnen de Romeinse Limes, mogen de kernkwaliteiten hiervan niet aantasten. De Romeinse Limes loopt dwars door Nederland, van Katwijk aan Zee in het westen tot aan de Duitse grens in het oosten.
Bestemmingsplannen die onderdeel uitmaken van de Romeinse Limes (vertaald: 'grenspad'), mogen geen ontwikkelingen mogelijk maken die de kernkwaliteiten van dit erfgoed aantasten. De kernkwaliteiten van de Romeinse Limes zijn forten, burgerlijke nederzettingen, kampdorpen, grafvelden, de militaire infrastructuur uit de Romeinse tijd, bestaande uit wegen, waterwerken en wachttorens en scheepswrakken (artikel 2.59). Het plangebied ligt in de bebouwde kom van Elst, op een braakliggende locatie in sterk verstedelijkt gebied. Gezien de huidige functies, (voormalige) bebouwing en (perceels)indeling van het plangebied en omgeving zijn er in de huidige situatie geen elementen van de Romeinse Limes zichtbaar in het plangebied en omgeving. Dit is bevestigd door het uitgevoerde archeologisch onderzoek (zie nader paragraaf 5.13 en Bijlage 18). De nieuwbouw van het Rijnstate ziekenhuis doet daarom geen afbreuk aan de kernkwaliteiten van de Romeinse Limes. Tijdelijk verbod nieuwvestiging, uitbreiding en hervestiging glastuinbouw. Dit thema is niet van belang, omdat er geen sprake is van glastuinbouw. Het plan conflicteert niet met deze thematische regels van de Omgevingsverordening. Conclusie Dit bestemmingsplan is in overeenstemming met de Omgevingsverordening Gelderland.
Toelichting (ontwerp)
23
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
4.3
Gemeentelijk beleid
Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 Op 1 oktober 2019 heeft de gemeenteraad van Overbetuwe de Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (hierna: Omgevingsvisie) vastgesteld. De Omgevingsvisie geeft de integrale koers en ambities van de gemeente Overbetuwe voor de fysieke leefomgeving voor de periode tot en met 2040 aan. De Omgevingsvisie is er primair op gericht om de kwaliteit van het leefmilieu te behouden en waar mogelijk te versterken. Samenwerking tussen verschillende partijen staat centraal en is noodzakelijk om deze doelen te bereiken. De visie is opgesteld vanuit een brede blik, waarbij ruimtelijke ordening, milieu, economie en bereikbaarheid met elkaar worden verbonden. De gemeente onderscheidt een aantal kernwaarden die als vertrekpunt en inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen dienen. Deze kernwaarden zijn ontstaan in het cultuurhistorisch gegroeide Betuwse rivierenlandschap. Kernwaarden zijn beschreven op het gebied van bodem en landschap, netwerk en infrastructuur en occupatie. De verschillende kernen in de gemeente kennen elk een eigen karakteristieke identiteit en waarden. Deze worden eveneens als leidraad voor nieuwe ontwikkelingen gehanteerd. Behoud van de karakteristiek en (specifieke) kwaliteiten van deze kernen en het buitengebied is een speerpunt in het beleid.
In de Omgevingsvisie wordt de focus gelegd op zes opgaven: Vitaal buitengebied in beweging; Innovatieruimte voor ondernemerschap; Samen werken aan energietransitie; Gevarieerde dorpse woonomgeving; Netwerk verbonden met samenleving; Voorzieningen geclusterd. Per thema wordt de toekomstige ontwikkeling van de Overbetuwse leefomgeving beschreven. Beoordeling Het plangebied ligt in de kern Elst, op korte afstand van het dorpscentrum en direct naast het station. De omgeving is sterk verstedelijkt door de aanwezige infrastructuur en de bedrijventerreinen ten oosten en zuiden van het plangebied. Elst is een middelgrote, dynamische kern met een regionale functie en aantrekkelijke voorzieningen. Daarbij is de goede verbinding met de omliggende steden een meerwaarde. Dit geldt voor het plangebied, vanwege de ligging naast het station Elst, in het bijzonder. Vanwege de regionale functie en goede bereikbaarheid van Elst, is vestiging van een dependance van het Rijnstate ziekenhuis in deze kern passend bij de ambities en opgaven, die in de Omgevingsvisie zijn beschreven. Om een gevarieerde en dorpse woonomgeving in de woongebieden te waarborgen, leent zich voor de vestiging van de ziekenhuisdependance een locatie buiten deze woongebieden. De planlocatie voldoet daaraan. Conclusie Het bestemmingsplan is in overeenstemming met de Omgevingsvisie Overbetuwe 2040.
24
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
Hoofdstuk 5 5.1
Milieu- en omgevingsaspecten
Milieueffectrapportage
Per 1 april 2011 is het Besluit m.e.r. gewijzigd. De belangrijkste aanleidingen hiervoor zijn de modernisering van de m.e.r. wetgeving in 2010 en de uitspraak van het Europese Hof van 15 oktober 2009. Uit deze uitspraak volgt dat de omvang van een project niet het enige criterium mag zijn om wel of geen m.e.r.(-beoordeling) uit te voeren. Ook als een project onder de drempelwaarde uit lijst D zit, kan een project belangrijke nadelige gevolgen hebben, als het bijvoorbeeld in of nabij een gevoelig natuurgebied ligt. Gemeenten en provincies moeten daarom vanaf 1 april 2011 ook bij kleinere bouwprojecten beoordelen of een m.e.r.(-beoordeling) nodig is. Ook de Implementatiewet 'herziening m.e.r. richtlijn', die sinds 16 mei 2017 in werking is, is voor dit bestemmingsplan van belang. De richtlijn wijzigt de procedure en de inhoud van het MER en de m.e.r.-beoordeling, maar ook de vormvrije m.e.r.-beoordeling. Dit heeft gevolgen voor de inhoud en procedure van ruimtelijke plannen. Voor activiteiten, die zijn opgenomen in onderdeel D van de Bijlage bij het Besluit m.e.r. en waarvan de omvang beneden de in kolom 2 genoemde drempel ligt, geldt een vormvrije m.e.r.-beoordeling. Beoordeling Dit bestemmingsplan maakt de vestiging van een ziekenhuisvoorziening met ondersteunende functies met een totaal programma van maximaal 25.000 m² (bruto vloeroppervlak) mogelijk.
In de huidige situatie hebben de gronden een maatschappelijke, bedrijfs-, waterhuishoudkundige en verkeersbestemming. Gezien de aard en omvang van de ontwikkeling, kan het initiatief ondanks de huidige stedelijke bestemmingen als een stedelijk ontwikkelingsproject, zoals bedoeld in het Besluit m.e.r., worden beschouwd. Een vormvrije m.e.r.-beoordeling is daarom noodzakelijk. De vormvrije m.e.r.-beoordeling is opgesteld op basis van de onderzoeken die zijn uitgevoerd in het kader van het ruimtelijke plan. In de aanmeldingsnotitie vindt een beoordeling/toets plaats aan de criteria, die zijn genoemd in bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling. Deze is opgenomen in Bijlage 4. Aanbevolen is om geen MER op te stellen. Het bevoegd gezag neemt voorafgaand aan de publicatie van het ontwerpbestemmingsplan een afzonderlijk besluit hieromtrent. Dit besluit is opgenomen in Bijlage 5 Besluit vormvrije m.e.r.-beoordeling.
5.2
Geluid
Op basis van de Wet geluidhinder (artikel 77 Wgh) dient bij een bestemmingsplan een akoestisch onderzoek te worden uitgevoerd als het plan mogelijkheden biedt voor: de toevoeging van een nieuwe woning of andere geluidsgevoelige functie binnen de zone van een weg; de aanleg van een nieuwe weg; de reconstructie van een bestaande weg. De breedte van de zone van een weg is afhankelijk van het aantal rijstroken, het stedelijk gebied en de maximumsnelheid. Alle wegen hebben geluidzones, met uitzondering van wegen die in een als 'woonerf' aangeduid gebied liggen en wegen waarvoor een maximumsnelheid van 30 km/uur geldt. In de Wgh zijn grenswaarden opgenomen met betrekking tot de geluidbelasting op de gevels van woningen en andere geluidgevoelige bestemmingen. De voorkeursgrenswaarde voor de geluidbelasting op de gevel is 48 dB en mag in principe niet worden overschreden. Onder bepaalde voorwaarden mag de geluidbelasting hoger zijn dan de voorkeursgrenswaarde. Hiervoor moet met een ontheffing een hogere waarde worden vastgesteld. De maximale ontheffingswaarde voor nieuwe woningen in stedelijk gebied is 63 dB. De gemeente heeft een beleidsnota voor het toepassen van hogere waarden opgesteld. Beoordeling Met dit bestemmingsplan wordt de nieuwbouw van een ziekenhuisvoorziening toegestaan.
Een ziekenhuis wordt in artikel 1.2 van het Besluit geluidhinder aangemerkt als een 'ander geluidsgevoelig gebouw'. De ziekenhuisvoorziening ligt in de gewenste situatie direct aan de Nieuwe Aamsestraat en de Spoorlaan. Op deze wegen en de overige wegen binnen 200 meter afstand geldt een
Toelichting (ontwerp)
25
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate maximumsnelheid van 30 km/uur. Een akoestisch onderzoek naar het wegverkeerslawaai is daarom vanuit de Wgh niet noodzakelijk, maar wordt vanuit een oogpunt van goede ruimtelijke ordening noodzakelijk geacht. Ten slotte is het plangebied gelegen op korte afstand van de spoorlijn Arnhem-Nijmegen. De breedte van de geluidzone van deze spoorlijn is 300 meter aan weerszijden. De geluidzone reikt over het plangebied. In het kader van de bestemmingsplanherziening is om voorgaande redenen een akoestisch onderzoek naar zowel het wegverkeers- als railverkeerslawaai uitgevoerd. De onderzoeksrapportage is opgenomen in Bijlage 6. Hierna worden de onderzoeksresultaten besproken. Resultaten wegverkeerslawaai Het plan is getoetst in lijn met de voorkeursgrenswaarde en maximale ontheffingswaarde conform de Wgh, hoewel de Wgh formeel niet van toepassing is. De geluidbelasting vanwege het wegverkeer ter plaatse van de westgevel is lager dan 48 dB en daarmee lager dan de voorkeursgrenswaarde volgens de Wgh. Ter plaatse van de zuid- en oostgevel is de geluidbelasting lager dan de maximale ontheffingswaarde van 63 dB. Aan de noordgevel wisselt de geluidbelasting sterker en is deze deels lager dan 48 dB en deels lager dan 63 dB.
Omdat de berekende geluidbelasting op geen enkele gevel hoger dan 63 dB is, wordt de berekende geluidbelasting aanvaardbaar geacht in het kader van een goede ruimtelijke ordening. Resultaten railverkeerslawaai De geluidbelasting vanwege railverkeerslawaai is ter plaatse van de westgevel hoger dan 68 dB. Indien aan deze gevel geluidgevoelige functies (onderzoeks- en behandelingsruimten, patiëntenhuisvesting, recreatie- en conversatieruimten) worden voorzien, dan is een dove gevel benodigd. Voor de noord- en zuidgevel is de geluidbelasting lager dan 68 dB, maar hoger dan 48 dB. Een hogere grenswaarde is voor deze gevels noodzakelijk. Aanvullende geluidwerende maatregelen zijn noodzakelijk om het volgens het Bouwbesluit 2012 vereiste binnenniveau te garanderen. Aan de oostgevel is de geluidbelasting lager dan 48 dB en wordt voldaan aan de voorkeursgrenswaarde. Reflectie op omliggende woningen Naast de bovenstaand getoetste akoestische situatie ter plaatse van de ziekenhuisvoorziening, is tevens onderzoek gedaan naar de invloed van het beoogde gebouw op de geluidbelasting vanwege weg- en railverkeerslawaai op bestaande woningen in de omgeving. Door weerkaatsing van wegen/of railverkeerslawaai op het nieuwe gebouw kan de beoogde wijziging namelijk van invloed zijn op de akoestische situatie in de omgeving. Het reflectie-onderzoek is opgenomen in Bijlage 7.
In het onderzoek zijn de huidige situatie en de situatie na realisatie van het nieuwe gebouw onderzocht. In het kader van een verantwoord woon- en leefklimaat is een toename van geluid ten gevolge van de nieuwbouw tot maximaal 2 dB verantwoord geacht. Dit criterium is in overeenstemming met jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Ten aanzien van alle woningen in de omgeving wordt aan het criterium voldaan. De hoogste berekende toename is 1,3 dB ten gevolge van het railverkeer en 1,1 dB ten aanzien van het wegverkeer. Dergelijke toenames zijn voor het menselijk oor niet waarneembaar. Voor de meeste woningen is de verandering aanzienlijk kleiner. Geconcludeerd wordt dat er geen onaanvaardbare toename van geluidhinder voor woningen in de omgeving ontstaat door reflectie van de nieuwbouw van de ziekenhuisvoorziening. Conclusie Ten aanzien van het wegverkeerslawaai worden de optredende geluidbelastingen aanvaardbaar geacht en zijn er geen belemmeringen voor de realisatie van het ziekenhuis. Ten aanzien van het railverkeerslawaai is een hogere waarde vereist en dient de westelijke gevel als dovel gevel te worden uitgevoerd, tenzij hier geen geluidgevoelige functies worden gerealiseerd. Aanvullende geluidwerende maatregelen zijn noodzakelijk om aan de normstelling ten aanzien van het binnenniveau te voldoen.
Dit vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het plan. Het besluit tot verlening van hogere waarden vanwege het railverkeer is gelijktijdig met de tervisielegging van het bestemmingsplan gedaan.
26
Toelichting (ontwerp)
bestemmingsplan Elst, Ziekenhuisvoorziening Rijnstate
De realisatie van de ziekenhuisvoorziening leidt niet tot een onaanvaardbare toename van wegverkeers- of railverkeerslawaai als gevolg van reflectie op bestaande woningen in de omgeving.
5.3
Luchtkwaliteit
De hoofdlijnen voor regelgeving rondom luchtkwaliteitseisen staan beschreven in de Wet milieubeheer (hoofdstuk 5, titel 5.2 Wm). Hierin zijn grenswaarden opgenomen voor luchtvervuilende stoffen. Voor ruimtelijke projecten zijn fijn stof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2) de belangrijkste stoffen. Een project is toelaatbaar als aan één van de volgende voorwaarden wordt voldaan: er is geen sprake van een feitelijke of dreigende overschrijding van een grenswaarde; het project leidt per saldo niet tot een verslechtering van de luchtkwaliteit; het project draagt alleen niet in betekenende mate bij aan de luchtverontreiniging; het project is opgenomen in het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) of een regionaal programma van maatregelen. Om te bepalen of een project 'niet in betekenende mate' bijdraagt aan de luchtkwaliteit is een algemene maatregel van bestuur 'Niet in betekenende mate' (Besluit NIBM) en een ministeriële regeling NIBM (Regeling NIBM) vastgesteld waarin de uitvoeringsregels zijn vastgelegd. Een project kan in twee situaties NIBM bijdragen aan de luchtkwaliteit: het project behoort tot de lijst met categorieën van gevallen (inrichtingen, kantoor- en woningbouwlocaties) die is opgenomen in de Regeling NIBM; het project heeft een toename van minder dan 3% van de jaargemiddelde concentratie NO 2 en PM10 (1,2ìg/m3).