Raadsinformatiebrief 'Zienswijzen Ontwerp-Omgevingsvisie Oudewater' - Merged.pdf

Historische bodemdaling door veenoxidatie

Historische bodemdaling door veenoxidatie

De waterrecreatie kan versterkt worden door uitbrei-

ding van het aantal ligplaatsen recreatieve voorzieDeze en laag speelt vooral een rol in: ningen.

•

Zone F, zone B-3, zone A en het oosten van zone D

dersteunt de agrarische sector als primaire beheerder van het landschap in haar transitie naar een circulaire

De recreatieve waarde van het landschap wordt ver-

landbouw en haar omgang met bodemdaling, op de

sterkt door de kwaliteit van de linten te verbeteren. Dit

plekken waar dat speelt zoals Ruige Weide. Ook wil

omdat het steeds drukker wordt en er meer verkeers-

de gemeente de landschappelijke en ecologische

tromen ontstaan (snel en langzaam). Verbeteren kan

kwaliteit van het landschap versterken met natuuront-

zowel in ruimtelijke opzicht (minder niet-passende

wikkeling voor met name weidevogels. In het buiten-

bedrijven, meer verblijf en recreatie) als in verkeers-

gebied is vooralsnog geen ruimte voor grootschalige

kundig opzicht (verbeteren veiligheid, minder zwaar

windmolens. Wel wordt onderzoek gedaan naar

verkeer, uitbreiding regionaal fietsnetwerk). Zo kunnen

locaties voor zonne-energie.

de cultuurhistorische kwaliteiten van de linten behouden blijven en beter beleefbaar worden.

Ook de Hollandsche IJssel en haar uiterwaarden is een belangrijk landschap in Oudewater. Hier is ruimte voor verbetering van de ruimtelijke kwaliteit door in te zetten op vergroten van de natuurwaarde en de biodiversiteit, bijvoorbeeld met kansen voor een klimaatbos

https://www.zuid-holland.nl/publish/pages/24169/ handreikingzonne-energie.pdf Bron: Omgevingsvisie provincie Utrecht, 10 maart 2021

Veenweide in transitie

44

Bron: Gemeente Oudewater

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

45

7 2 Huidige ruimtelijke hoofdstructuur

3 Trends en ontwikkelingen

4 Waarden en uitgangspunten

5 Visie op hoofdlijnen

6 Gebieden 7 Visie per thema

Wonen

Werken

Mobiliteit

Landbouw en natuur

Klimaatadaptie

Bron: Gemeente Oudewater

Visie

per thema

ren. Enerzijds door de wenselijke inhoudelijke ontwik-

Wonen: Toekomstbestendig, inclusief en gezond

kelingen en koers aan te geven voor de lange termijn. Anderzijds door het proces te benoemen dat nodig is

Oudewater kent een prettig leefklimaat waar men-

Onze mooie landelijke ligging, in de luwte van in de

om opgaven nog concreter te onderzoeken en oplos-

sen zich snel thuis voelen. Specifiek worden de rust,

stedelijke regio Utrecht, Gouda en de randstad én

singen uit te werken, samen met betrokken overheden

ruimte en schoonheid gewaardeerd. Voor de kleinere

middenin het groene Hart, stuwt de woningbehoefte-

en stakeholders. Voor ieder thema in dit hoofdstuk is

kernen wordt het in stand houden van de vitaliteit als

en de woningmarkt verder op.

dit maatwerk. Per onderwerp verschilt namelijk de hui-

uitdaging gezien. Landelijk en regionaal is er al jaren

dige situatie, de omvang van de opgave en de mate

sprake van een grote druk op de woningmarkt door

Naast een demografische aanleiding voor het aanpak-

van samenspel met- en invloed van- externe factoren.

een tekort aan woningen. Ook in onze gemeente is

ken van de woningvoorraad, geven klimaatverande-

Hoe groter en complexer de opgave is, des te meer

dit aan de orde. Er is een tekort aan woningen voor

ring (vernatting, verdroging, opwarming) en bodemda-

samenspel en onderzoek er nodig is om tot werkbare

alle doelgroepen, maar specifiek voor jongeren en

ling, maar ook landelijke en Europese doelstellingen

en passende oplossingen te komen. Met een combi-

starters op de woningmarkt. Ook het aantal passende

op het gebied van schone energie en warmte, stikstof-

natie van inhoudelijke keuzes en een richtinggevend

woningen voor senioren is te beperkt. Als gevolg van

en CO2-reductie concrete en urgente aanleiding voor

Per thema (bijvoorbeeld het thema wonen) wordt

vervolgproces voor de komende jaren wordt er voor

toenemende vergrijzing neemt deze behoefte verder

het verduurzamen van onze bestaande en nieuwe

aangegeven op welke manier dit onderwerp in de

ieder thema in dit hoofdstuk een richting bepaald

toe. Omdat ouderen onvoldoende mogelijkheden

woningen en de woonomgeving. Ook zullen digitalise-

toekomst kan worden ontwikkeld. Eerst wordt er ge-

over de manier waarop opgaven worden uitgewerkt

hebben om te verhuizen naar passende woningen,

ring en de gevolgen daarvan, zoals meer thuiswerken

schetst waar we staan als gemeente op dit moment.

en doelstellingen kunnen worden gerealiseerd. Zo

stagneert ook de rest van de woningmarkt en is het

en webwinkelen, nieuwe behoeftes creëren voor

Welke ontwikkelingen lopen er al en welke plannen

beogen we een goede balans neer te zetten tussen

voor starters moeilijk om een betaalbare woning te

de manier waarop we in de toekomst willen wonen,

zijn er al gemaakt? Welke knelpunten zien we nu of in

enerzijds flexibiliteit om in de toekomst adequaat in

vinden. De stijgende prijzen voor wonen, zowel in

ontmoeten en bewegen in een gezonde en veilige en

de toekomst? Vervolgens vertalen we deze knelpun-

te kunnen spelen op veranderende omstandigheden,

de koop als huursector, een landelijk fenomeen, zet

inclusieve woonomgeving. In hoofdstuk 3 zijn deze

ten in de opgave en daaruit voortkomende concrete

en anderzijds het bieden van voldoende houvast bij

ook de woningmarkt in Oudewater verder onder druk.

trends en ontwikkelingen nader toegelicht.

doelstellingen. In de uitwerking is tenslotte aangege-

concrete keuzes voor de ontwikkeling van onze ruimte

ven hoe we deze doelstellingen willen gaan realise-

en ons ruimtegebruik.

De focus van deze omgevingsvisie ligt op de onderwerpen wonen, werken, mobiliteit, landbouw, recreatie, natuur, klimaatadaptatie, energie en bodemdaling. In dit hoofdstuk wordt de visie op hoofdlijnen in het vorige hoofdstuk verder uitgewerkt voor deze thema’s.

46

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

47

48

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

49

7 Opgave

Klimaatverandering stelt ons voor nieuwe opgaven

Hoe gaan we deze doelen behalen?

Het zorgen voor voldoende beschikbare, betaalbare

op het gebied van toenemende hitte en groeiende

Voldoende en passende woningen en voorzieningen

Nieuwe bouwlocaties zijn te onderscheiden in her-

én geschikte woningen voor al onze inwoners, is een

wateroverlast in stedelijke gebieden. De gevolgen van

De woningbehoefte kunnen we bepalen door de

ontwikkelingslocaties (locaties die getransformeerd

belangrijke opgave van de gemeente Oudewater. De

warmte en vernatting zijn al merkbaar. In bestaande

demografische ontwikkeling te combineren met de

worden naar een andere bestemming), inbreidingslo-

bevolking neemt toe met circa 600 inwoners tot 2040.

en nieuwe woongebieden kunnen we de gevolgen

ontwikkeling in de woningbezetting. Voor de Ge-

caties (locaties binnen de bebouwde kom die nu

Afhankelijk van het gerealiseerde woningbouwpro-

zo veel mogelijk beperken door het vergroenen van

meente Oudewater is de woningbehoefte berekend op

nog onbebouwd zijn) en uitbreidingslocaties (buiten,

gramma kan dit aantal nog toe- of afnemen. Opval-

tuinen straten en pleinen. Natuur en groen zorgen

320 woningen tot en met 2030 en 530 woningen tot

maar grenzend aan de bebouwde kom). In lijn met

lend is dat het aantal huishoudens relatief harder

namelijk voor verkoeling en voor een grotere capaci-

2040 (met planuitstel van 30% plannen we voor 760

de waarden van Oudewater en de uitgangspunten

groeit dan de bevolking. Dit komt door huishoudens-

teit voor het opvangen en afvoeren van regenwater.

woningen, zie Figuur 8). We willen een prettig woon-

voor de omgevingsvisie (Hoofdstuk 4) hanteren we de

verdunning (minder personen per huishouden), onder

De woningvoorraad staat tevens voor een grote op-

en leefklimaat behouden en uitbreiden. We hebben

volgende randvoorwaarden bij de afweging voor een

meer veroorzaakt door de vergrijzing.

gave in de transitie naar schone energie- en warmte

de ambitie om de woningvoorraad jaarlijks gemid-

locatiekeuze:

opwek- en gebruik. Daarvoor sluiten we aan bij het

deld met 30 woningen uit te breiden. Dit volgt uit de

1. Herkenbaarheid: gestreefd moet worden naar een

Dit betekent dat er flink gebouwd moet worden in de

afwegingskader energie en de Warmtevisie (nog in

woningbehoefte (Woonvisie 2020-2025) door bevol-

wijk die zijn identiteit ontleent aan de landschap-

gemeente Oudewater. Er zijn voor alle doelgroepen

ontwikkeling).

kingsgroei en de groei van het aantal huishoudens.

pe-lijke onderlegger.

woningen nodig. Nieuwbouw moet voor diverse doel-

Kortom, we werken aan een duurzame, gezonde

Deze woningbouw vindt voornamelijk plaats in de

groepen een goede aanvulling zijn op de huidige wo-

en veilige woonomgeving. Dit gaat hand in hand en

kern Oudewater. Wij geven de hoogste prioriteit aan

gelegen aan het nog herkenbare open landschap

ningvoorraad. De nadruk ligt op bouwen voor jonge-

vraagt om maatregelen in de bestaande woonomge-

bouwen binnen het huidige stedelijke gebied en zetten

(schootsveld) als zodanig behouden.

ren, ouderen en levensloopbestendige woningen. Zo

ving, c.q. zijn een belangrijk uitgangspunt voor het

tevens in op passende uitbreiding (naar behoefte)

ontstaat er doorstroming en ook dat draagt bij aan de

ontwerpen van nieuwe woongebieden.

buiten de rode contour. Na 2030 wordt de woningbe-

van vervoer goed bereikbaar zijn en vanuit de wijk

hoefte mogelijk naar beneden bijgesteld, op basis van

moeten de bestaande voorzieningen goed bereik-

Doelstellingen

de dan beschikbare prognoses en voortgang in de

baar zijn.

De kerndoelstelling op het gebied van wonen is zoals

woningbouwrealisatie.

Het realiseren van meer woningen is ook in het belang

in de Woonvisie omschreven: in de gemeente Ou-

2020 - 2023 2024 - 2028

van het behoud van voldoende voorzieningen op het

dewater willen we zorgen voor voldoende beschik-

Benodigde

gebied van sport, onderwijs, cultuur, groen, recreatie

bare, betaalbare en geschikte woningen voor al onze

plancapaciteit

en andere maatschappelijke voorzieningen.

inwoners. Concreet werken we dit uit in onderstaande

opgave, te weten voldoende, betaalbare en geschikte woningen voor alle doelgroepen.

doelstellingen: Naast het aantal en het soort woningen, in combinatie

•

Voor inwoners die in Oudewater willen blijven

2. Behoud van identiteit: de historische stad direct

3. Bereikbaarheid: de locatie moet voor alle vormen

4. Woonprogramma: bouwen voor de eigen wo2029 – 2040

ningbehoefte. De woningen moeten qua type en ligging zo gebouwd worden dat ze eenvoudig voor

114

190

456

Figuur 8: Benodigde plancapaciteit (woonvisie 2020-2025) inclusief 30% planuitstel

verschillende doelgroepen geschikt zijn te maken. Het uitgangspunt is gericht bouwen voor de lokale woningmarkt en daarbij een hoge mate van flexibiliteit nastreven.

met voldoende voorzieningen in de directe omgeving,

wonen is er een passende woning beschikbaar in

Locaties voor nieuwbouw

vinden we het belangrijk om een aantrekkelijke woon-

aantrekkelijke, toekomstbestendige woongebie-

Wij geven de eerste prioriteit aan bouwen binnen het

In de afgelopen jaren is in Oudewater een aantal her-

omgeving te creëren, passend bij de identiteit van Ou-

den met een toereikend voorzieningenaanbod en

huidige stedelijk gebied, maar er zijn onvoldoende

ontwikkelings- en inbreidingslocaties in ontwikkeling

dewater. Dit willen we stimuleren door in stedenbouw-

ruimtelijk passend bij de identiteit en waarden van

locaties beschikbaar in Oudewater om de vraag naar

of planologisch mogelijk gemaakt, zoals het Oranje

kundig opzicht aan te sluiten bij onze landschappelijke

Oudewater. Dit betekent een extra inspanning

woningen binnenstedelijk op te vangen. Daarom zet-

Bolwerck, de Wijngaardstraat en de Westerwal. In

en cultuurhistorische waarden en de lokale identiteiten

voor de levensloopbestendige woningen en

ten we ook in op passende uitbreiding (naar behoefte)

algemene zin zijn centraal gelegen inbreidingslocaties

van iedere kern (zie hoofdstuk 3).

starterswoningen, om de doorstroming op de

buiten de rode contour. Er zijn een aantal uitleglo-

vooral geschikt voor woningen voor ouderen. Hier zijn

woningmarkt voor alle doelgroepen te bevorde-

caties in de regionale woningbouwprogrammering

de meeste voorzieningen gevestigd en zijn kansen

ren.

opgenomen om aan de lokale woningbehoefte te

aanwezig om het aanbod van zorg en dienstverlening

We willen het prettige woon- en leefklimaat met

kunnen voldoen. We gaan daarbij zorgvuldig om met

te versterken. Om de leefbaarheid van het centrum te

lucht, schone bodem en het beperken van geluidsbe-

voldoende voorzieningen behouden en waar

de inpassing van toekomstige woningbouwlocaties in

vergroten willen we het wonen boven winkels stimu-

lasting, maar ook door ruime mogelijkheden te bieden

mogelijk verbeteren. Daarom ontwikkelen we

ons groene landschap.

leren. Hiermee kan vooral voldaan worden aan de

om te kunnen bewegen te voet en per fiets, te spe-

gezonde, veilige, toekomstbestendige en sociaal-

vraag naar woningen voor jongeren. Wel moet hierbij

len en te ontmoeten. Dit draagt bij aan een gezonde

inclusieve woongebieden.

rekening gehouden worden met parkeren.

Een veilige en gezonde leefomgeving ondersteunen we door een lokale afweging te maken voor schone

leefomgeving.

•

•

Het ontwikkelen van een duurzame woonomgeving die klimaatadaptief is en waarin gebruik wordt gemaakt van duurzame energie.

50

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

51

7 Kernrandzones In de nabije toekomst staan er uitbreidingslocaties in

Direct grenzend aan de stadsrand wordt een woning-

Op de kaart ‘Visie op hoofdlijnen’ zijn kernrandzones

•

Natuurinclusief bouwen

de planning. Twee locaties die voldoen aan bovenge-

bouwontwikkeling voorzien op Statenland. Deze kan

weergegeven. Dit betreft een globale aanduiding. Het

•

Afweging duurzaamheidsaspecten2

noemde randvoorwaarden zijn Kerkwetering, ten oos-

tot ontwikkeling worden gebracht, maar daarvoor is

beleid in de kernrandzones is gericht op het realiseren

ten van het Veenweidepark, en Hekendorp, waarbij

uitplaatsing van het zwembad en de skeelerbaan

van aantrekkelijke overgangsgebieden tussen dorp

Voorzieningen

in eerste instantie ten westen van de kern Hekendorp

noodzakelijk.

of stad en het omliggende landschap in het buitenge-

Oudewater heeft de ambitie om een zelfstandige stad

bied. Daarmee wordt een kwaliteitsimpuls gegeven

te blijven qua voorzieningen, variërend van school- en

wordt gezocht. Voor beide locaties heeft de provincie in haar regionaal programma Wonen groen licht

Wonen in het buitengebied kan plaatsvinden op

aan de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden. Het

sportvoorzieningen tot winkelaanbod en maatschap-

gegeven. Wanneer zowel Kerkwetering als Hekendorp

kleinschalig niveau. De afweging tussen het behoud

landschap is een belangrijke waarde voor onze ge-

pelijke- en zorgvoorzieningen. Daarnaast worden

gerealiseerd worden is er een plancapaciteit van 760

van landschappelijke kwaliteit, agrarische activiteiten

meente omdat dit onderdeel is van onze identiteit en

voorzieningen voor ouderen, zoals het woon- en

woningen waarmee we ruim kunnen voldoen aan de

en wonen in de linten dient per locatie zorgvuldig te

onze cultuurbeleving. In de kernrandzones wordt de

zorgcentrum de Wulvenhorst worden steeds belang-

woningbehoefte van 530 woningen (2020 tot 2040).

worden afgewogen. Dit geldt ook voor het toevoegen

relatie met het landschap beter benut er zijn mogelijk-

rijker in de toekomst. Evenals de mogelijkheid tot

In deze plancapaciteit is rekening gehouden met

van (kleinschalig) wonen in de kernrandzones.

heden voor landschapsbeleving, wandelen en fietsen,

ontmoeten en bewegen, voor een gezonde leefomge-

30% planuitstel of planuitval wanneer een locatie niet

natuur maar ook voor kleinschalige economische

ving voor al onze inwoners. Een goed toegankelijke

haalbaar blijkt.

activiteiten en extensieve woningbouw, indien dit leidt

openbare ruimte, bankjes en openbare speel- en

tot een kwaliteitsverbetering van het gebied. Daarmee

sportvoorzieningen dragen hieraan bij. De levendige

kan verrommeling (door bijvoorbeeld bedrijvigheid die

binnenstad biedt volop kansen voor ontmoeting. Het

eerder thuishoort op een bedrijfsterrein) in deze ge-

in stand houden van voorzieningen is daarbij van

bieden worden opgeheven. Per kernrandzone wordt

belang.

Gezondheid Gezondheid is een breed thema. Het gaat om zowel een gezond binnenklimaat als een gezond buitenkli-

nader uitgewerkt welke ontwikkelingen we mogelijk

maat. Daarbij spelen milieuthema’s als luchtkwaliteit, geluid en bodem- en waterkwaliteit een belangrijke rol

maken en hoe de ruimtelijke kwaliteit kan worden

Daarom maken we ons sterk voor het behoud en

en kunnen ook andere aspecten van belang zijn zoals hinder van licht, trillingen en geur. Maar gezondheid

verbeterd en de relatie met het landschap beter wordt

realisatie van robuuste en toekomstbestendige voor-

gaat ook over sociale aspecten, zoals inclusie en een gezonde levensstijl. Denk hierbij bijvoorbeeld aan

benut.

zieningen. Daarbij kijken we enerzijds naar efficiënt en

voldoende bewegen, gezonde voeding, ruimte voor ontmoeting en spelen en ruimte voor natuur. Het gaat kortom om een aantrekkelijke openbare ruimte waar mens en dier veilig en prettig kunnen verblijven.

effectief gebruik van het maatschappelijk vastgoed. Woningbouwlocaties in de linten en in het buitenge-

Om dat mogelijk te maken zoeken we naar combina-

bied

ties van gebruik (zoals bijvoorbeeld bij de ‘huiskamer

Omdat de gemeente zorgdraagt voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en regels stelt voor

Bouwen buiten de kernen vraagt om passende

van de stad’, de Klepper, wordt gedaan). Anderzijds

het gebruik en de inrichting ervan, kan de gemeente invloed uitoefenen in gebiedsontwikkelingen of bij re-

randvoorwaarden waarbinnen nieuwbouw mogelijk is.

stimuleren we het realiseren van kleinschalige ont-

constructies van bestaande openbare ruimte. Het gaat daarbij bijvoorbeeld over verblijfskwaliteit, mogelijkhe-

Hierbij zijn algemene uitgangspunten van toepassing

moetingsplekken zoals kleine speeltoestellen in

den tot ontmoeten, aantrekkelijk gebruiksgroen, voldoende schaduw tegen hittestress etc. Maar het bena-

die op alle locaties van toepassing zijn en specifieke

wijken, maar ook groene speel- en verblijfsgebieden

drukt ook het belang van voorzieningen in onze gemeente, zoals sportclubs, dorpshuizen of een zwembad.

uitgangspunten, die per locatie nader bepaald wor-

aan de rand van het stedelijk gebied. Ook aan het

In de woningbouw en het binnenklimaat spelen milieuthema’s ook een grote rol. Tevens dient er aandacht te

den. In het algemeen geldt dat het landschap door het

behoud van het zwembad en de skeelerbaan hechten

zijn voor natuurinclusief bouwen, bijvoorbeeld met geïntegreerde nestgelegenheden voor vogels, vleermui-

project aan kwaliteit wint. Dus geen bebouwing ten

we grote waarde.

zen en insecten.

koste van het landschap, maar juist meer landschapskwaliteit genereren, bijvoorbeeld door de vervanging

Daarmee stimuleren we dat mensen naar buiten

De exacte (combinatie van) maatregelen op het gebied van duurzaamheid en gezondheid worden per pro-

van storende bebouwing, het voortborduren op het

gaan om te bewegen, te spelen en te ontmoeten, en

ject nader bepaald, aansluitend op de locatie, de opgave of de doelstelling van het project . Met dergelijke

verkavelingspatroon en door het maken van aanspre-

daarmee een gezonde levensstijl en een inclusieve

methodes wordt een weging gemaakt tussen de verschillende belangen die een relatie hebben tot een ge-

kende randen, overgangen, recreatieve ontsluiting,

samenleving.

zonde, duurzame leefomgeving. Door in een vroeg stadium in het project (woningbouw of openbare ruimte)

natuurkwaliteiten etc. Deze nieuw landschappelijke

alle relevante duurzaamheidsaspecten, waaronder gezondheid, tegen elkaar af te wegen kan een maximaal

kwaliteit vormt de basis. Daarnaast zijn ook de vol-

resultaat behaald worden, waarbij recht gedaan wordt aan alle wensen en eisen. Zie bijlage 1 voor maatre-

gende uitgangspunten van kracht:

gelen ten aanzien van duurzaamheid en gezondheid.

•

Inclusieve en gezond leefomgeving

•

Goede landschappelijke inpassing, aantrekkelijke

2

overgang naar het buitengebied 2

Dat kan worden gedaan met de ‘spinnenweb-methode’ of de methode ‘Doe de Tienkamp’ (TU Delft)

52

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

53

Gezonde, veilige, toekomstbestendige en sociaalinclusieve woongebieden Cultuurhistorie draagt bij aan een aantrekkelijke

De bestaande en nieuwe woonbuurten dienen voort-

woonomgeving omdat inwoners er een identiteit aan

durend aangepast te worden aan transities die spelen

ontlenen. Een stad, dorp of landschap met historie is

in onze samenleving. Denk aan demografische

recreatief en economisch aantrekkelijk. Oudewater

veranderingen zoals vergrijzing, meer thuiswerken, de

koestert haar rijke cultuurhistorie en herkent in haar

toename van de hoeveelheid vrijetijd en klimaatver-

cultuurhistorie aanknopingspunten voor toekomstige

andering. Dat doen we door veel aandacht te heb-

ontwikkelingen. De kwaliteit van de leefomgeving

ben voor groen en mogelijkheden voor wandelen en

willen we minimaal in stand houden en waar mogelijk

fietsen. Groen zorgt voor opvang van regenwater, het

verbeteren. We streven naar een goede balans tussen

tegengaan van hittestress en meer biodiversiteit en

levendigheid en bedrijvigheid enerzijds en milieube-

natuurlijk ook voor meer verblijfskwaliteit van de open-

schermende maatregelen voor beschermen en ver-

bare ruimte. Het stimuleren van langzaam verkeer en

beteren van de gezondheid van inwoners anderzijds.

het bieden van ruimte voor beweging zorgt voor een

Denk aan een betere lucht-, bodem- en waterkwaliteit,

gezondere leefomgeving.

het voorkomen van geluidsoverlast, wateroverlast en hittestress, het bieden van een veilige en toegankelijke openbare ruimte en het verbeteren van de (verkeers) veiligheid. Meer uitwerking hiervan in maatregelen is opgenomen in bijlage 1.

Impressie voor Westerwal, bron West8

Bron: Gemeente Oudewater 54

55

7

Bron: bedrijvenvereniging Oudewater

Werken: Voldoende toekomstbestendige en vitale werklocaties Wij streven naar een goed vestigingsklimaat voor

jaren zijn grote stappen gezet voor de realisatie van

hoog gewaardeerd en vormt een belangrijk onderdeel

Voor een goed vestigingsklimaat én de toekomstbe-

bedrijven uit Oudewater. De van oudsher aanwezige

Tappersheul 3. Uit inventarisaties naar de ruimtebe-

van ons leefklimaat. De schaal en maat van Oudewa-

stendigheid van onze gemeente is het ook belangrijk,

Oudewaterse ondernemersgeest willen wij via ons

hoefte van het lokale bedrijfsleven is echter duidelijk

ter moet leidend zijn voor de huisvestings- en ontwik-

dat het voorzieningenniveau op peil blijft. Nieuwbouw

beleid stimuleren en faciliteren. Dit doen wij niet al-

geworden dat de behoefte aan ruimte groter is dan de

kelmogelijkheden van bedrijven. Lokale economische

van woningen is goed voor het behoud van het draag-

leen voor ondernemers, maar voor de samenleving

ruimte waarin Tappersheul 3 voorziet. In samenspraak

groei moet de leefbaarheid ten goede komen. Wij

vlak voor voorzieningen. De Oudewaterse binnenstad

als geheel. Voldoende lokale werkgelegenheid en

met het bedrijfsleven gaan wij op zoek naar nieuwe

hanteren daarom het credo ‘de juiste bedrijvigheid op

speelt een belangrijke rol, zeker voor wat betreft het

goede voorzieningen zijn essentieel voor de vitaliteit

uitbreidingslocaties. Wij vinden het belangrijk dat het

de juiste plek’. In de praktijk betekent dit dat de locatie

winkelaanbod. Een vitaal en levendig stadscentrum

van onze gemeente. Daarnaast draagt het onderne-

merendeel van de lokale beroepsbevolking in of in

van een bedrijf is afgestemd op het bedrijfsprofiel

is een speerpunt in ons beleid. Wij willen de aantrek-

merswezen bij aan het lokale verenigingsleven en een

de directe nabijheid van onze gemeente kan werken.

(denk aan mobiliteit, milieucategorie, uitstraling, etc.).

kingskracht van het stadscentrum vergroten door de

groot aantal evenementen. Zonder sponsoring vanuit

Op deze manier blijft er een sterke binding tussen het

Overigens geldt dit niet alleen voor bedrijven gerela-

verblijfskwaliteit te verbeteren. Het Masterplan Bin-

het bedrijfsleven zouden veel activiteiten niet kunnen

bedrijfsleven en de samenleving en voorkomen wij

teerd aan een bedrijventerrein, maar voor alle Oude-

nenstad vormt een belangrijke leidraad voor onze

plaatsvinden. Een sterke lokale economie dient de

onnodige druk op de infrastructuur.

waterse bedrijven.

activiteiten op dit gebied.

samenleving als geheel. De zoektocht naar uitbreidingslocaties is nodig om de Een grote uitdaging voor ons lokale vestigingsklimaat

werkgelegenheid op peil te houden. Een ongebrei-

is het realiseren van voldoende uitbreidingsmoge-

delde groei van bedrijventerreinen past echter niet bij

lijkheden voor het bedrijfsleven. In de afgelopen

Oudewater. Het landschap van het Groene Hart wordt

56

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

57

58

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

59

Daarnaast willen wij voorzieningen voor ouderen,

vitaliteit van onze gemeente te kunnen waarbor-

jeugd en minder mobiele inwoners op loop- en/of

gen.

fietsafstand bereikbaar maken. In woonwijken zul-

•

Voor de toekomstbestendigheid van onze ge-

len wij ruimte bieden voor dergelijke voorzieningen.

meente zetten wij in op het behoud van het

Wij onderzoeken daarbij ook of het mogelijk is om

huidige voorzieningenniveau, waarbij wij zowel

kleinschalige bedrijvigheid een plek in woonwijken te

oog hebben voor de binnenstad als voor voorzie-

geven. Het gaat om bedrijvigheid die geen overlast

ningen in de wijken en kernen.

voor omwonenden veroorzaakt, maar bijdraagt aan een levendige woonomgeving. Gemengde buurten

Hoe gaan we deze doelen behalen?

waar gewoond én gewerkt wordt zijn vaak levendiger

Kwaliteitsimpuls voor Tappersheul

en duurzamer dan monofunctionele buurten.

Los van een eventuele uitbreiding van het bedrijventerreinareaal is het belangrijk om het bestaande

Ten slotte geldt voor alle ruimtelijke initiatieven op

bedrijventerrein functioneel en toekomstbestendig te

economisch gebied dat wij rekening houden met eisen

houden. Momenteel wordt een herstructureringsplan

op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie.

voor Tappersheul 1 en 2 opgesteld. Het herstructure-

Hogere overheidslagen, zoals het Rijk en de provin-

ringsplan richt zich op een verbetering van de ruim-

cie, stellen deze eisen aan ons. Daarnaast vinden wij

telijke kwaliteit, het algemeen vestigingsmilieu en op

het zelf belangrijk om ook op dit gebied toekomstbe-

verduurzaming en klimaatadaptiviteit (o.a. meer groen

stendig te handelen. Door efficiënt met ons ruimte-

en ruimte voor water). Afhankelijk van de toekomstige

gebruik om te gaan, bijvoorbeeld door meervoudig

ontwikkeling van het bedrijventerrein wordt overwogen

ruimtegebruik toe te passen, willen wij het ruimtebe-

of een tweede ontsluiting op de Johan J. Vierbergen-

slag op ons groene buitengebied beperken. Daar-

weg nodig is.

naast vinden wij het belangrijk om voldoende ruimte te geven aan groen en water in de openbare ruimte van

De beschikbare financiële middelen voor een her-

werklocaties, ter verbetering van de ruimtelijke kwa-

structurering zijn beperkt. Wij verwachten dan ook

liteit en klimaatadaptiviteit. Aangezien de inpassing

dat de provincie Utrecht, al dan niet via de Ontwikkel-

altijd maatwerk betreft, bekijken we per locatie hoe wij

maatschappij Utrecht (OMU), een bijdrage levert aan

hiermee omgaan.

de herstructurering van Tappersheul 1 en 2. Herstructurering is immers een lokale wens en een provinciale

Doelstellingen

eis.

De kerndoelstelling op het gebied van werken is om een goed vestigingsklimaat te creëren voor bedrijven

Ruimte voor economische groei

uit Oudewater. Concreet werken we dit uit in de vol-

De uitbreiding van Tappersheul 3 zorgt voor 3 hectare

gende doelstellingen:

netto uitgeefbaar bedrijventerrein. Hiermee creëren

•

Bedrijventerrein Tappersheul ontwikkelen wij, in

wij ontwikkelruimte voor onze lokale bedrijven. Er is

samenwerking met de provincie, tot een klimaat-

echter een grotere uitbreiding van het areaal be-

adaptief en duurzaam bedrijventerrein door

drijventerrein nodig, om tegemoet te komen aan de

vergroening en het gebruik van schone energie-

lokale behoefte. Tot aan 2040 zien wij een additionele

bronnen.

behoefte van minimaal 6 hectare. In de komende pe-

Wij willen Oudewaterse bedrijven een passende

riode gaan wij daarom op zoek naar nieuwe locaties

locatie in of nabij onze gemeente bieden om een

voor uitbreiding. Wij hebben daarbij zowel oog voor

goed aanbod aan werkgelegenheid voor onze

locaties binnen de gemeentegrenzen als daarbuiten.

•

beroepsbevolking te kunnen behouden en de Bron: bedrijvenvereniging Oudewater 60

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

61

Binnen de gemeentegrens onderzoeken wij de moge-

juiste bedrijvigheid op de juiste plek. Uiteraard zijn wij

Binnenstad

lijkheid voor een verdere uitbreiding van Tappersheul

hierbij altijd afhankelijk van de mogelijkheden van de

De binnenstad van Oudewater is aantrekkelijk voor

verwelkomen. De bereikbaarheid van de binnenstad

(Tappersheul 4) of een bedrijventerrein ten noorden

bedrijven zelf.

bewoners en bezoekers door haar historische ka-

vormt een belangrijk aandachtspunt de komende

rakter, haar winkels en andere voorzieningen. De

jaren.

van het spoor bij Papekop. Deze laatste locatie heeft als voordeel dat het dichter bij de A12 ligt, waardoor

Ontwikkelingen in de linten

vitaliteit van de winkels en voorzieningen staat echter

De ontwikkeling van de Westerwal, waarvoor een

de afwikkeling van vrachtverkeer minder overlast ver-

De linten in ons buitengebied staan onder druk, door-

onder druk. Naast het toevoegen van woningen (ook

stedenbouwkundige visie is vastgesteld, kan een

oorzaakt. Daarnaast hoeft vrachtverkeer richting de

dat er steeds meer zwaar verkeer over de smalle en

in de binnenstad, boven winkels) om het draagvlak

positieve impuls geven aan de binnenstad. De reali-

A12 niet onder het spoor door (wat nu niet voor al het

kwetsbare landwegen rijdt. Met de uitbreiding van het

voor winkels en voorzieningen te vergroten, wil de

satie van een passantenhaven en de voorzieningen

vrachtverkeer mogelijk is).

areaal bedrijventerreinen is het mogelijk om hinderlijke

gemeente inzetten op een aantrekkelijk en compact

die daarbij passen bevorderen de verbinding tussen

Als alternatief voor een locatie binnen de gemeente-

bedrijvigheid of bedrijven die geen functionele binding

centrum en bescherming van de winkelbestemming in

de Westerwal en de binnenstad. Daarmee wordt het

grenzen onderzoeken wij de mogelijkheid voor een

hebben met het buitengebied uit te plaatsen en te

de ‘kleine H’ in de binnenstad.

gebied in zijn geheel robuuster. Daarnaast zorgt het

regionaal bedrijventerrein. Het betreft een bedrijven-

clusteren op een bedrijventerrein. Bedrijven die een

Het aantrekkelijk houden van de binnenstad vraagt

toevoegen woningen op deze locatie uiteraard ook

terrein buiten de gemeentegrens op een goed ontslo-

hoge negatieve uitstraling hebben op de omgeving

om een visie op bevoorrading en parkeren in de bin-

voor een breder draagvlak voor de voorzieningen in

ten locatie nabij de A12 . Op deze manier ontstaat een

komen als eerste in aanmerking voor verplaatsing. De

nenstad. Geparkeerde auto’s komen het straatbeeld

het centrum.

mogelijkheid om bedrijven die veel (vracht)verkeer

gemeente zal geen nieuwe ontheffingen meer afgeven

niet ten goede. Voor de ondernemers in het gebied is

genereren, buiten de leefomgeving van inwoners te

voor zwaar verkeer. Ook het vervoer van gevaarlijke

dit echter een uitdagend onderwerp. De autobereik-

houden. Het is van belang dat deze locatie op be-

stoffen over de smalle landwegen wordt zo veel mo-

baarheid van de binnenstad is voor hen een belang-

perkte afstand van Oudewater komt te liggen, om een

gelijk beperkt.

rijke manier om klanten in de binnenstad te kunnen

3

te grote reisafstand voor werknemers te voorkomen. De mogelijkheid voor een regionaal bedrijventerrein

Naast zwaar verkeer kan zware bedrijvigheid ook an-

onderzoeken wij samen met de gemeenten Woerden,

dersoortige (milieu)hinder opleveren in het buitenge-

Montfoort, Lopik, IJsselstein en Bodegraven-Reeuwijk.

bied. Om die reden is zware bedrijvigheid ongewenst in het buitengebied. Ook willen we onderzoeken of

Net zoals bij Tappersheul 3 is een concreet uitgiftebe-

er alternatieve vervoersmogelijkheden zijn voor het

leid onderdeel van een nieuw te realiseren bedrijven-

zware transport op deze kwetsbare wegen. Eventu-

terrein. Bij Tappersheul 3 is er expliciet voor gekozen

ele vrijkomende gronden door de verplaatsing van

om primair bedrijven aan te trekken, die niet langer

bedrijven kunnen worden gebruikt voor kleinschalige

passen op hun huidige locatie. Niet enkel omdat deze

ontwikkeling van recreatieve functies of wonen. Bij

bedrijven groeien, maar ook omdat deze bedrijven

nieuwe ontwikkelingen wordt zoveel mogelijk voorko-

bijvoorbeeld te veel verkeersbewegingen genereren

men dat bestaande agrarische bedrijven, die immers

voor hun huidige locaties of dat zij gevestigd zijn op

van oudsher aan de linten zijn gevestigd, worden

potentieel goede woningbouwlocaties. Via het uitgif-

belemmerd in hun functioneren.

tebeleid trachten wij te sturen op het principe van de

Bron: Gemeente Oudewater

3

62

Markt Oostzijde, Markt Westzijde, Peperstraat, Korte Havenstraat, Donkere Gaard en Leeuweringenstraat. Omgevingsvisie gemeente Oudewater

63

7

Mobiliteit: bereikbaarheid en leefbaarheid De bereikbaarheid van Oudewater is voor alle ver-

de ontwikkelingen op het gebied van de zorgverlening

keerssoorten momenteel passend bij de positie van

wordt langer zelfstandig thuis kunnen worden steeds

Oudewater, als kleine stad in de luwte van de metro-

belangrijker. Daarnaast blijft de bevolking groeien.

poolregio Utrecht. Mobiliteit staat vooral ten dienste

Hierom zullen er meer kleine huishoudens zijn en zul-

van economie, recreatie en inclusie. Het brengt ons

len er ook meer woningen nodig zijn, zoals benoemd

wat we nodig hebben, maar is geen groter doel op

in hoofdstuk 5. Ook voor de economische vitaliteit is

zich. In hoofdstuk 5 staan daarom ook geen grote

beheerste groei van woningen en arbeidsplaatsen van

ambities op het gebied van mobiliteit in Oudewater.

groot belang (hoofdstuk 5). De mobiliteitsbewegingen

Oudewater hecht veel waarde aan haar eigen positie

zullen daarin meegroeien. Dat betekent een aanpak

en haar kleinschaligheid, zoals benoemd in hoofdstuk

voor bereikbaarheid en parkeren. Vooral in de bin-

4. Toch heeft ook Oudewater te maken met een aantal

nenstad van Oudewater is parkeren een belangrijk

ontwikkelingen en trends (zie hoofdstuk 3) die van in-

onderdeel. Tot slot is verkeersveiligheid een belangrijk

vloed zijn op de aanpak van mobiliteit in de komende

thema. Op de verschillende wegen in het buitenge-

jaren. Allereerst spelen er demografische ontwikkelin-

bied willen we steeds veilig kunnen rijden, fietsen en

gen. Oudewater heeft te maken met vergrijzing. Door

wandelen.

Bron: Gemeente Oudewater

64

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

65

7

66

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

67

Doelstellingen De kernboodschap op het gebied van mobiliteit is om

In de kernen is het belangrijk dat voorzieningen goed

Het stimuleren van de mobiliteitstransitie

van het concept deelmobiliteit. Deelmobiliteit is het

Oudewater leefbaar, veilig en bereikbaar houden.

bereikbaar en toegankelijk voor iedereen zijn . We

Elektrisch vervoer is sterk in opkomst. De verwachting

delen van een auto, fiets of Licht Elektrisch Voertuigen

We zetten de mens centraal in onze inrichting van

investeren in ruimte voor wandelaars binnen de be-

is dat in 2030 1 op de 5 auto’s elektrisch is en dat alle

(LEV’s). LEV’s zijn onder andere elektrische (bak)

de openbare ruimte. De fiets is het vervoermiddel

bouwde kom. Ook in het buitengebied is er aandacht

nieuwe auto’s elektrisch zijn. Ook in Oudewater gaan

fietsen, elektrische scooters, scootmobielen en elek-

voor verplaatsingen binnen de gemeentegrens, de

voor wandelaars en fietsers. Met name de verkeers-

we dit merken, er zullen steeds meer laadpalen nodig

trische steps (via een app). Het doel is om op termijn

wandelaar staat centraal in de binnenstad en in de

veiligheid voor langzaam verkeer in het buitengebied

zijn. Dit vraagt ruimte in woonwijken. Daarom vinden

het autobezit te verlagen. We onderzoeken komende

woonbuurten. Het gebruik van de auto wordt voor

vraagt meer aandacht. Dit wordt opgenomen in het

we laadpleinen buiten de wijk of bij het werk beter. Bij

jaren wat passend is voor de schaal van Oudewater.

kortere afstanden juist ontmoedigd. Mobiliteit gaat dus

toekomstige Fietsbeleidsplan.

herontwikkeling en gebiedsontwikkeling willen we het

niet alleen over de bereikbaarheid van de kernen en

parkeren clusteren en de woonomgeving meer auto-

het landschap voor alle soorten verkeer. Het gaat ook

We streven naar een fijnmazig en innovatief openbaar

vrij maken. Uiteraard blijft de auto wel en belangrijk

over het verbeteren van de kwaliteit van de leefomge-

vervoernetwerk en ketenmobiliteit waar alle inwoners

vervoersmiddel voor grotere afstanden.

ving. Dit doen we door:

gebruik van kunnen maken. Voor alle kernen is het

•

Het stimuleren van fietsen, wandelen en open-

belangrijk om goed bereikbaar te blijven. De demogra-

Daarnaast volgen we de nieuwe mobiliteitsconcep-

baar vervoer.

fische ontwikkeling rond vergrijzing onderstreept dit

ten, zoals het Europese initiatief Mobility as a Ser-

Het terugdringen van autoverkeer in de binnen-

belang. Waar mogelijk integreert dit met doelgroepen-

vice (MaaS). MaaS is een digitale roadmap voor het

stad van Oudewater

vervoer. Ook de bereikbaarheid van het bedrijventer-

organiseren van mobiliteitsinitiatieven door overheden

Het stimuleren en faciliteren van de mobiliteits-

rein met het openbaar vervoer is belangrijk.

en vervoersaanbieders. Er is ook steeds meer sprake

• •

transitie, specifiek door in te zetten op schone en duurzame vervoersmiddelen.

De mens centraal in de binnenstad van Oudewater In de openbare ruimte stellen we niet de auto, maar

Hoe gaan we deze doelen behalen?

de mens centraal.

Het stimuleren van fietsen, wandelen en openbaar

Het vrachtverkeer in de binnenstad wordt zoveel

vervoer

mogelijk beperkt. Het weren van autoverkeer in de

Komende jaren gaan we investeren op de fietsinfra-

binnenstad heeft voordelen omdat er meer ruimte

structuur, om het gebruik van de fiets te stimuleren.

ontstaat voor voetgangers en fietsers Tegelijkertijd

Zo krijgen fietsers voorrang op hoofdfietsroutes en

kleven er nadelen aan vanuit het perspectief van de

komt er een fijnmaziger fietsnetwerk met goede en

bereikbaarheid voor allerlei voorzieningen in de bin-

veilige fietspaden en toegankelijke doorgangen. Dit

nenstad, zowel voor klanten als voor toeleveranciers.

wordt uitgewerkt in het toekomstige Fietsbeleidsplan.

Praktische oplossingsrichtingen voor dit spannings-

De provincie Utrecht en gemeente Oudewater werken

veld zullen in de toekomst onderwerp zijn van een

gezamenlijk aan het verbeteren van het (regionale)

zorgvuldige maatschappelijke discussie.

fietsnetwerk. Afspraken hieromtrent zijn vastgelegd in het Regionaal Actieprogramma Fiets. Er is ook

Denk bijvoorbeeld aan bevoorrading van winkels met

aandacht voor bijpassende voorzieningen zoals stal-

kleine elektrische voertuigen vanaf een Hub of aan

lingsplekken voor fietsers (in alle soorten en maten bij

bevoorrading over water met elektrisch aangedreven

woningen en in de openbare ruimte) en fietsvriendelijk

vaartuigen. Dit zijn goede manieren om vrachtverkeer

verkeersbeleid (fiets in de voorrang, korter wachten

in de binnenstad te verminderen. We onderzoeken

bij verkeerslichten). De fietsroutes naar Oudewater

komende jaren welke oplossingen passend zijn voor

toe krijgen extra aandacht. Veel scholieren rijden over

Oudewater.

deze paden naar school. De verkeersveiligheid moet daarom goed gewaarborgd zijn.

68

Bron: Gemeente Oudewater

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

69

7

Landbouw, recreatie, natuur: vernieuwd evenwicht Het landschap vormt een kernwaarde van Oudewater.

len, aantrekkelijke picknickplekken en bankjes, maar

De waarde van het landschap van Oudewater is on-

Het vormt haar identiteit en geeft haar vitaliteit. Oude-

ook aan meer overnachtingslocaties, zodat mensen

der de afgelopen Covid-19 pandemie nog maar eens

water is een groene oase in de luwte van verstedelij-

langer in het gebied kunnen verblijven . Dit vraagt om

extra benadrukt. Het belang van groen en de moge-

king (hoofdstuk 4). Het buitengebied biedt ruimte aan

betere zonering in deze gebieden.

lijkheid om naar buiten te gaan is van groot belang

agrarische activiteiten, mogelijkheden voor recreatie,

voor onze fysieke en mentale gezondheid. Fietsen

•

Landschappelijke kwaliteiten beschermen en waar mogelijk verbeteren;

•

De recreatieve en toeristische aantrekkingskracht van Oudewater behouden en versterken;

•

Een vitale landsbouwsector ondersteunen als

en herbergt belangrijke natuur- en cultuurhistorische

Daarnaast hebben we ook te maken met klimaatver-

en wandelen zijn in het afgelopen jaar nog populair-

waarden. Het is een belangrijke vormgever aan de

andering. De vernatting en verdroging heeft invloed op

der geworden. Een goede toegankelijkheid van het

gemeente, het bepaalt de identiteit en waarde. Te-

de gesteldheid van het landschap en de gebruiksmo-

landschap is daarom ook steeds belangrijker. Dit kan

Hoe gaan we deze doelen behalen?

gelijkertijd staat het landschap onder druk. Het wordt

gelijkheden. Daarnaast staat ook de landbouw onder

verbeterd worden.

Landschappelijke kwaliteiten beschermen en waar

steeds drukker, er is woningbouwdruk vanuit de regio

druk. De bodemdaling in het gebied (verder toegelicht

en ook voor eigen groei en vitaliteit zal er gematigd

in de paragraaf klimaat, energie en bodemdaling)

Doelstellingen

Oudewater kent verschillende plekken met belangrijke

gebouwd moeten worden. Daarmee ontstaan er meer

beperkt de agrarische mogelijkheden en beïnvloedt

De kerndoelstelling op het gebied van landbouw, na-

cultuurhistorische en natuurwaarden. Denk hierbij aan

verkeersbewegingen. Dat alles maakt ook het land-

de gebruikersmogelijkheden. Al deze factoren en het

tuur en recreatie is om het buitengebied van Oude-

Park Ruyghe Wey (Veenweidepark), Broeckerpark

schap steeds drukker, er is steeds meer behoefte aan

intensieve gebruik beïnvloeden ook de biodiversiteit

water op een duurzame manier te onderhouden en

en natuurgebied Willeskop. We willen deze natuur-

toegang tot het landschap. Ook de recreatieve vraag

van het landschap.

benutten. Deze doelstelling bestaat uit de volgende

kwaliteiten in het landschap verbeteren. We beheren

verandert. Zo is er meer behoefte aan natuurlijk spe-

70

primaire beheerder van het buitengebied.

mogelijk verbeteren

onderdelen:

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

71

7

72

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

73

7 Park Ruyghe Wey op een meer ecologische manier.

houden, willen we de historische identiteit van Oude-

recreatief varen in brede zin van sloepen tot kanoën

gehouden. De gemeente streeft naar het behoud van

Recent is hiervoor een ecologisch beheerplan opge-

water als vestingstad beter zichtbaar en beleefbaar

en van suppen tot pleziervaart, is het belangrijk dat de

de agrarische bedrijven; niet alleen als bijdrage aan

steld dat komende jaren verder uitgewerkt zal worden.

maken. Belangrijk daarin is om de binnenstad bereik-

huidige doorvaarhoogte minimaal wordt behouden en

de werkgelegenheid en economie maar ook om het

Broeckerpark zal worden hersteld na de realisatie van

baar te houden voor toeristen en recreanten. Behoud

waar mogelijk wordt verbeterd. Bij nieuwe infrastructu-

karakteristieke weidelandschap te behouden.

Tappersheul III. Hierbij onderzoeken we de moge-

van de leefbaarheid van de binnenstad door behoud

rele werken als bruggen is het belangrijk dat hiermee

lijkheden voor meer voedselbosachtige beplanting.

van voorzieningen (winkels, horeca, musea) staat

rekening wordt gehouden in de ontwerpen.

Natuurgebied Willeskop wordt beheerd door Staats-

daarbij voorop. Met de omvorming van Westerwal

bosbeheer, we blijven hierin samenwerken.

en Statenland tot woongebied worden ook de stadswallen en grachten waar mogelijk hersteld en beter

In samenwerking met de provincie Utrecht en de

beleefbaar gemaakt.

agrarische natuurvereniging werken we aan het her-

Er moet op termijn een evenwichtige combinatie op maat komen van grootschalige en kleinschalige

Een vitale landsbouwsector ondersteunen als primaire beheerder van het buitengebied

landbouw met een mogelijke uitbreiding van passende

De agrarische sector is nog steeds van groot belang

waarden. De vrijgekomen agrarische gebouwen

bedrijfsactiviteiten. De keuze wordt aan agrariërs zelf overgelaten, binnen de planologische randvoor-

stellen van kleine landschapselementen op erven en

Routegebonden recreatie

in de gemeente Oudewater, niet alleen in economi-

kunnen, mits de kenmerkende bebouwingstypologie

agrarisch land. Dit is een verdere uitwerking van de

Wij richten ons voor recreatie in het buitengebied

sche zin, maar ook als beheerder van het landschap.

als zodanig gerespecteerd wordt, een woonbestem-

overeenkomst met de Provincie. Dit loopt in elk geval

vooral op routegebonden recreatie zoals fietsen, wan-

De sector staat voor grote uitdagingen: de noodzaak

ming krijgen. Ontwikkeling van zorg, kantoor aan huis

tot 2024.

delen en varen in brede zin (van sloepen tot kano’s).

over te schakelen naar circulaire landbouw, het terug-

(bijvoorbeeld kleine internetbedrijven) of recreatieve

In deze vormen van recreatie neemt de diversiteit van

dringen van de uitstoot van stikstof, het tegengaan

nevenactiviteiten (bijvoorbeeld kleinschalige dag- en

De gemeente Oudewater wil de biodiversiteit ver-

de gebruikers en het gebruik toe (denk bijvoorbeeld

van bodemdaling door veenoxidatie wat vraagt om

verblijfsmogelijkheden, kamperen in het landelijk ge-

sterken. Naast Natuur Netwerk Nederland-gebieden

aan suppen of het gebruik van elektrische fietsen).

een hogere grondwaterstand en de noodzaak de bio-

bied, Bed & Breakfast, outdoor-activiteiten en pleis-

diversiteit van het landelijk gebied te vergroten. Deze

terplaatsen met productie en verkoop van streekge-

(NNN-gebieden) Willeskop en aan de Hekendorpsebuurt, zijn delen van het buitengebied van de ge-

Op de relatief smalle wegen in het buitengebied

opgaven vragen om een (boven)regionale aanpak

bonden producten) is eveneens mogelijk. Voorwaarde

meente aangewezen als weidevogelkerngebieden.

van Oudewater wordt het steeds drukker en is het

waar de gemeente op lokaal niveau aan zal bijdragen.

voor al de genoemde ontwikkelingen is wel dat deze

Gekoppeld aan de transitie naar circulaire landbouw,

soms onveilig . Bij wandelen groeit de behoefte naar

De economische en sociale problematiek die dat met

activiteiten passen bij de schaal van Oudewater en

zoals die landelijk wordt ingezet, zal de natuurkwaliteit

onverharde paden als boerenlandpaden, maar ook

zich meebrengt vraagt ook aandacht van de gemeen-

dat dit niet leidt tot een onacceptabele toename aan

van het landschap de komende jaren moeten stijgen.

naar verharde recreatieve paden voor andere doel-

te. Agrariërs geven aan dat het steeds moeilijker wordt

verkeersbewegingen of onacceptabele beperkingen

Hiermee krijgt een landelijke doelstelling tot verhoging

groepen als minder-validen (o.a. rolstoelgebruikers/

om in het buitengebied te ondernemen. Zij moeten

voor omliggende agrariërs. Dit wordt per initiatief

van de biodiversiteit ook in Oudewater gestalte. Meer

scootmobiel) en kinderwagens. Door het uitbreiden

de kans krijgen om een toekomstbestendig verdien-

beoordeeld. Er is in het buitengebied geen ruimte voor

onderzoek naar biodiversiteit is gewenst. Ook wil de

van het netwerk aan onverharde paden over boeren-

model te ontwikkelen, waarbij tegelijkertijd de kwaliteit

nieuwe niet-grondgebonden intensieve veehouderij.

gemeente onderzoeken waar de linten enigszins ver-

land en tiendwegen, kunnen we de groene en blauwe

van het landschap duurzaam in stand kan worden

dicht kunnen worden met (voedsel)bossen.

waarden van het buitengebied beter benutten. Vooral verbindingen in noord-zuid richting ontbreken. Langs

De recreatieve en toeristische aantrekkingskracht behouden en versterken

de routes is ruimte voor kleinschalige recreatieve

Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor de gemeen-

te benutten als deze zich voor doen. We zijn hierin

te Oudewater. Het levert een bijdrage aan de verster-

afhankelijk van particuliere eigenaren en andere be-

king van de identiteit van Oudewater, het verbetert de

heerders zoals Staatsbosbeheer.

voorzieningen . Onze strategie hiervoor is om kansen

leefbaarheid, versterkt de lokale economie en geeft draagvlak om de monumentale en landschappelijke

De Hollandse IJssel en de Lange Linschoten vervullen

kwaliteiten van onze gemeente ook voor de toekomst

een belangrijke rol als vaarweg voor de recreatievaart.

te behouden.

Er is meer behoefte aan aanlegplaatsen, voorzieningen en routes. Daarom willen we het aantal ligplaat-

Binnenstad Oudewater

sen en voorzieningen voor de waterrecreant uitbrei-

De historische binnenstad wordt veel bezocht door

den. Het gaat hierbij om sanitaire voorzieningen,

dagjesmensen die gebruik maken van de lokale

water/elektrazuilen voor de sloepen, laadpalen voor

winkels, de horeca en de musea. Om de toerist hier te

elektrisch varen en op- en uitstapvoorzieningen. Voor

74

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

75

7

Bron: Gemeente Oudewater

Klimaatadaptatie, energie en bodemdaling: duurzaam en veilig

dering en bodemdaling waar we nu al mee te maken

beleid halveert Oudewater de uitstoot van CO2 in

hebben of nog zullen krijgen. We moeten daarom een

2030 en is Oudewater klimaatneutraal in 2050. Daar-

aantal ‘transities’ (veranderingen van systeem) door:

mee leveren wij een bijdrage aan de doelen uit het

Menselijk gedrag heeft een grote invloed op de fysie-

veen in de grond ‘verbrand’ (oxidatie). Hierdoor wordt

een energietransitie (van fossiele brandstoffen naar

klimaatakkoord en de klimaatwet. Oudewater geeft

ke wereld om ons heen. We hebben gezien in hoofd-

het steeds moeilijker om in het veenweidegebied een

duurzame energieopwek), een mobiliteitstransitie (van

daarom vorm aan de energietransitie op verschillende

stuk 2 (‘Trends en ontwikkelingen’) dat het klimaat

boerenbedrijf te houden. Een belangrijke oorzaak van

verbrandingsmotoren naar elektrische motoren) en

manieren. We geven uitvoering aan de Warmtevi-

verandert en de bodem daalt door de manier waarop

bodemdaling in bebouwd gebied is zetting, waarbij het

een agrarische transitie (van het aanpassen van de

sie en het Afwegingskader Grootschalig Duurzame

we nu met onze omgeving omgaan. Het gebruik van

veen door het gewicht van infrastructuur inklinkt. Door

omgeving voor landbouw door steeds het waterpeil

Energie door, stap voor stap, ons energiegebruik te

fossiele brandstoffen en het droogpompen van het

bodemdaling wordt het onderhoud van de openbare

te verlagen naar het aanpassen van de landbouw

beperken, zelf duurzame energie op te wekken en te

veenweidegebied ten behoeve van de landbouw,

ruimte (wegen, straten, bruggen, rioleringen) steeds

aan de omgeving en op een hoger waterpeil). Deze

komen tot een aardgasvrije gemeente.

betekent dat wij veel CO2 uitstoten. Hierdoor warmt

duurder.

transities bieden kansen om in Oudewater een gezon-

de aarde op. Als gevolg hiervan wordt het weer steeds

dere, mooiere en toekomstbestendige omgeving voor

Als Oudewater in 2050 klimaatneutraal wil zijn,

onszelf te maken.

betekent dat ook dat in 2050 het veenweidegebied

grilliger met hevige regenbuien, extreme hitte en

Op de lange termijn is dit niet houdbaar. Er staan

langdurige perioden van droogte en daarbij een toe-

ons daarom twee dingen te doen. We moeten ervoor

nemende kans op overstromingen. De biodiversiteit

zorgen dat we anders omgaan met onze omgeving,

De gemeente Oudewater is hier al mee bezig. We

waterschap Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlan-

neemt af en ook onze eigen gezondheid heeft te lij-

in de eerste plaats door minder CO2 uit te stoten. Dit

bieden geen ruimte voor olie en gaswinning binnen de

den (HdSR) willen de bodemdaling daarom beperken

den, bijvoorbeeld door fijnstof en uitstoot van verbran-

betekent dat we geen ruimte willen bieden om binnen

gemeente en handelen pro-actief richting het ministe-

zodat deze in 2030 is gehalveerd. De gemeente Ou-

dingsgassen. Ook daalt de bodem, omdat het droog-

het grondgebied van de gemeente nieuwe fossiele

rie van Economische zaken en klimaat om de ontwik-

dewater wil in de toekomst nadenken hoe het hier een

pompen van het veenweidegebied betekent dat het

brandstofvoorraden te ontwikkelen. Ook moeten we

keling van nieuwe velden tegen te gaan. In het huidig

geen CO2 meer uitstoot. De Provincie Utrecht en het

ons aanpassen aan de gevolgen van klimaatveran-

76

Omgevingsvisie gemeente Oudewater

77

Hoe gaan we deze doelen behalen? Energie

voor in de toekomst ruimte moet worden gevonden in

Oudewater zet stappen om een bijdrage te leveren

het buitengebied.

aan de doelen uit het klimaatakkoord en de klimaatwet. Het gaat erom dat een duurzaam energiesys-

In het Afwegingskader Grootschalig Duurzame Ener-

teem voor iedereen, ongeacht inkomen, toegankelijk

gie is bepaald hoe we om willen gaan in de gemeente

wordt. Daarom heeft de gemeente een Warmtevisie

Oudewater met de grootschalige duurzame energie-

en het Afwegingskader Grootschalig Duurzame Ener-

opwek en waar deze plaats kan vinden. De kaarten uit

gie opgesteld.

het Afwegingskader zijn opgenomen in bijlage 2. Het uitgangspunt is dat er zoveel mogelijk zonnepanelen

Bron: Gemeente Oudewater

bijdrage aan kan leveren. Een ander aandachtspunt

(aanpak bodemdaling). Het opstellen van het (huidig

bij bodemdaling is het verdienvermogen van agra-

en toekomstig) beleid doen wij daarom in samenwer-

rische bedrijven in het veenweidengebied. Hoe kan

king met deze partijen. Waar wij onze invloed laten

deze op peil worden gehouden en kunnen agrarische

gelden, doen wij dat met de waarden van Oudewater

bedrijven bodemdalingsbestendig werken?

(hoofdstuk 4) als uitgangspunt.

Tot slot wil Oudewater in 2050 klimaatbestendig zijn.

De doelen uit het huidige beleid op energie en kli-

Dit doel wordt uitgewerkt in het Beleid klimaatbesten-

maatadaptatie komen hieruit voort. We houden deze

dig Oudewater 2050. Daarmee houden we doelstel-

doelen dan ook aan in de omgevingsvisie. Dat bete-

ling aan die vanuit de rijksoverheid is gegeven in het

kent dat 2050 een belangrijke einddatum is, met 2030

Deltaprogramma.

als mijlpaal:

Doelstellingen

op grote daken moeten komen. Dan hebben we het

en gebouwen worden voorzien van zonnepanelen en

vooral over (platte) daken van bedrijfsgebouwen en

isolatie. Nieuwbouw is vanwege wettelijke regels bijna

andere grote panden in Tappersheul. We vinden het

energieneutraal. Nieuwe woningen worden aardgasvrij

immers belangrijk dat het landschap zoveel mogelijk

ontwikkeld. Waar mogelijk worden dak- en gevelop-

open blijft. Daarom denken wij in ieder geval tot 2030

pervlakken voorzien van zonnepanelen. In de periode

niet aan grote windmolens (hoewel kleine windmolens

na 2030 zal de vraag naar duurzame elektriciteit in

voor eigen gebruik in de lintbebouwing worden toege-

Nederland verder toenemen. Door ons energiegebruik

staan). Bedrijventerreinen worden duurzaam en aan-

te beperken, te kiezen voor efficiënte verwarming en

trekkelijk door het toepassen van zonnepanelen op de

op onze daken energie op te wekken, beperken we

daken, in combinatie met vergroening en betere isola-

het aantal extra zonnevelden en windturbines waar-

tie van de daken. We maken kleinschalige zonnevel-

2030: •

CO2 gehalveerd

In Oudewater sluiten we aan op de doelen van

•

Duurzame energieopwek: 19-38 GWh per jaar.

Rijksoverheid en Provincies: het klimaatakkoord, de

2050:

klimaatwet en het Deltaplan. Het is belangrijk ons voor

•

klimaatneutraal

ogen te houden dat wij deze doelen niet in ons eentje

•

Geen uitstoot CO2 uit veenweidegebied

kunnen realiseren, maar afhankelijk zijn anderen,

•

klimaatbestendig

zoals de Provincie Utrecht, het waterschap HDSR en

De omgevingsvisie agendeert het stellen van lokale

de regiosamenwerkingen van de Regionale Energie

doelen voor bodemdaling en het onderwerp kan mee

Strategie (RES) en de Regionale Veenweide Strategie

worden genomen in de volgende coalitieonderhandelingen.

78

Het straatbeeld gaat veranderen doordat woningen

Energiekaart Oudewater Omgevingsvisie gemeente Oudewater

79

6 den en kleine windmolens voor eigen gebruik mogelijk

Met betrekking tot de ondergrond gaat de gemeente

in de lintbebouwing. Ook langs het spoor is er ruimte

Oudewater tevens onderzoeken welke mogelijkhe-

voor kleinschalige zonnevelden. Meer onderzoek is

den de Omgevingswet biedt om winning van olie en

nodig om te zien of de opwek van zonne-energie mo-

gas, of boringen naar olie en/of gas op Oudewaters

gelijk is voor de zone onder de hoogspanningslijnen

grondgebied, via het Omgevingsplan en mogelijk ook

en de landschappen ten zuiden en noorden van de

via andere instrumenten onder de Omgevingswet te

hoogspanningslijn. Polder Hekendorp wordt door zijn

voorkomen. Daarbij moet onder meer gedacht worden

grote landschappelijke waarde echter niet voor zonne-

aan het opnemen van regels over de besluiten in de

velden benut. Hiermee komen we tot 2030 uit. Tussen

fysieke leefomgeving die niet onder de Mijnbouwwet

2030 en 2050 zullen we waarschijnlijk nog een aantal

vallen, zoals de Omgevingsvergunning voor bouwac-

andere zonnevelden aanleggen om aan de vraag te

tiviteiten, de milieubelastende activiteit, afwijken van

voldoen. Op een later moment onderzoeken we of de

het Omgevingsplan en eventuele andere toestemmin-

zone direct aangrenzend aan Tappersheul en nabij de

gen.

grens met Lopik daarvoor geschikt is. Duidelijk is wel

Bron: Gemeente Oudewater

te gebruiken in de winterperiode. De watertempera-

Tegelijkertijd is het aanleggen van nieuwe infrastruc-

dat zonnevelden daar geschikt zijn, waar zij niet in het

Warmte

tuur daalt, waardoor de algengroei wordt geremd. De

tuur in de bodem een kans om ‘werk met werk te

zicht liggen en waar het land door bodemdaling zijn

Warmte is onlosmakelijk verbonden met energie. In

warmte die we winnen uit het water zorgt er voor dat

maken’, door gelijktijdig de straten her in te richten en

kwaliteit verloren heeft.

de warmtevisie die Oudewater in de toekomst zal

we minder elektriciteit nodig hebben voor verwarming.

klimaatadaptief te maken door deze te vergroenen, de

opstellen wordt beschreven hoe Oudewater, stap

Ook uit het afvalwater in de RWZI kan warmte worden

afwatering te verbeteren en bij te dragen aan andere

Hoe het ook zij: wij vinden het belangrijk dat iedereen

voor stap, overschakelt op aardgasvrij verwarmen en

gewonnen.

aspecten van een duurzame, gezonde leefomgeving.

de kans krijgt te profiteren van de energietransitie.

koelen. Nieuwbouw is vanwege wettelijke regels bijna

Hiermee zijn we immers sociaal en ondernemend en

energieneutraal. Bestaande woningen moeten worden

Warmte uit de diepe ondergrond (geothermie) wordt

stimuleren we vitale wijken en kernen. Daarom kun-

geïsoleerd en worden voorzien van duurzame ver-

mogelijk een warmtebron voor een deel van Oudewa-

nen agrariërs nu al kleinschalig duurzaam energie op-

warming en, waar mogelijk, zonnepanelen. Daarvoor

ter. Ook in de ondiepe ondergrond kan warmte wor-

Bodemdaling

wekken en schrijven we voor de grootschalige energie

is nieuwe energie-infrastructuur nodig, zoals extra

den gewonnen met warmte en koude opslag (WKO)

De gemeente Oudewater krijgt, voornamelijk in het

opwek zogenaamde ‘maatschappelijke tenders’ uit,

transformatorhuisjes, buurtbatterijen en in sommige

en bodemwarmtepompen. Deze vormen van warmte-

noordeijk deel, te maken met bodemdaling (zie kaart

waarin inwoners voor minimaal de helft mede-eige-

buurten mogelijk een warmtenet. Daardoor zal het

winning doen echter een steeds groter beroep op de

hoofdstuk 6) door oxidatie van het veen in landelijk

naar kunnen worden van het project.

straatbeeld veranderen.

capaciteit van ondergrond om warmte te leveren en

gebied en door zetting in het bebouwde gedeelte.

op te slaan.

Bodemdaling zorgt voor hoge onderhoudskosten van

Anderzijds hebben ook bomen ruimte nodig in de ondergrond.

De energie-infrastructuur is daarbij een belangrijk

In de periode na 2030 zal de vraag naar duurzame

De uiteindelijke afspraken hierover zullen worden

de openbare ruimte. Ook betekent het dat landbouw

aandachtspunt, zowel bovengronds als ondergronds.

elektriciteit in Nederland verder toenemen. Door ons

gemaakt als de warmtevisie wordt vastgesteld.

op termijn niet op dezelfde manier kan blijven plaats-

Bij energie-infrastructuur hebben we het over het elek-

energiegebruik te beperken, te kiezen voor efficiënte

triciteitsnetwerk maar ook over het warmtenetwerk

verwarming en op onze daken energie op te wekken,

Ook in de ondergrond neemt het ruimtegebruik toe

ontwikkelingen’ zal er een transitie plaats moeten

en warmtewinning en warmteopslag in de bodem. De

beperken we het aantal extra zonnevelden en wind-

door nieuwe leidingen voor bijvoorbeeld een warmte-