Omgevingsvisie Oudewater - Nu de toekomst van Oudewater_1.pdf
Tekst van het document
landbouw en haar omgang met bodemdaling, op de
ningen.
plekken waar dat speelt zoals Ruige Weide. Ook wil de gemeente de landschappelijke en ecologische
De recreatieve waarde van het landschap wordt ver-
kwaliteit van het landschap versterken met natuur-
sterkt door de kwaliteit van de linten te verbeteren. Dit
ontwikkeling voor met name weidevogels. In het
omdat het steeds drukker wordt en er meer verkeers-
buitengebied is vooralsnog geen ruimte voor groot-
tromen ontstaan (snel en langzaam). Verbeteren kan
schalige windmolens. Wel wordt onderzoek gedaan
zowel in ruimtelijke opzicht (minder niet-passende
naar locaties voor zonne-energie. Aan de westkant
bedrijven, meer verblijf en recreatie) als in verkeers-
van Oudewater ligt het Landgoed Linschoten. Bij de
kundig opzicht (verbeteren veiligheid, minder zwaar
ontwikkeling van het veenweidegebied wordt rekening
verkeer, uitbreiding regionaal fietsnetwerk). Zo kunnen
gehouden met de kwaliteiten van dit landgoed.
de cultuurhistorische kwaliteiten van de linten behouden blijven en beter beleefbaar worden.
Ook de Hollandsche IJssel en haar uiterwaarden is een belangrijk landschap in Oudewater. Hier is ruimte
Veenweide in transitie
44
agina) en gende r per polder daling wordt kket in t worden ikkeling worden vernatting
Historische bodemdaling door veenoxidatie
Historische bodemdaling door veenoxidatie
n van zone D
Bron: Gemeente Oudewater
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
45
Bron: Gemeente Oudewater
Visie
per thema
De focus van deze Omgevingsvisie ligt op de onderwerpen wonen, werken, mobiliteit, landbouw, recreatie, natuur, klimaatadaptatie, energie en bodemdaling. In dit hoofdstuk wordt de visie op hoofdlijnen in het vorige hoofdstuk verder uitgewerkt voor deze thema’s.
ren. Enerzijds door de wenselijke inhoudelijke ontwikkelingen en koers aan te geven voor de lange termijn. Anderzijds door het proces te benoemen dat nodig is om opgaven nog concreter te onderzoeken en oplossingen uit te werken, samen met betrokken overheden en stakeholders. Voor ieder thema in dit hoofdstuk is dit maatwerk. Per onderwerp verschilt namelijk de huidige situatie, de omvang van de opgave en de mate van samenspel met- en invloed van- externe factoren. Hoe groter en complexer de opgave is, des te meer samenspel en onderzoek er nodig is om tot werkbare en passende oplossingen te komen. Met een combinatie van inhoudelijke keuzes en een richtinggevend
Per thema (bijvoorbeeld het thema wonen) wordt
vervolgproces voor de komende jaren wordt er voor
aangegeven op welke manier dit onderwerp in de
ieder thema in dit hoofdstuk een richting bepaald
toekomst kan worden ontwikkeld. Eerst wordt er ge-
over de manier waarop opgaven worden uitgewerkt
schetst waar we staan als gemeente op dit moment.
en doelstellingen kunnen worden gerealiseerd. Zo
Welke ontwikkelingen lopen er al en welke plannen
beogen we een goede balans neer te zetten tussen
zijn er al gemaakt? Welke knelpunten zien we nu of in
enerzijds flexibiliteit om in de toekomst adequaat in
de toekomst? Vervolgens vertalen we deze knelpun-
te kunnen spelen op veranderende omstandigheden,
ten in de opgave en daaruit voortkomende concrete
en anderzijds het bieden van voldoende houvast bij
doelstellingen. In de uitwerking is tenslotte aangege-
concrete keuzes voor de ontwikkeling van onze ruimte
ven hoe we deze doelstellingen willen gaan realise-
en ons ruimtegebruik.
46
7 2 Huidige ruimtelijke hoofdstructuur
3 Trends en ontwikkelingen
4 Waarden en uitgangspunten
5 Visie op hoofdlijnen
6 Gebieden 7 Visie per thema
Wonen
Werken
Mobiliteit
Landbouw en natuur
Klimaatadaptie
Wonen: Toekomstbestendig, inclusief en gezond Oudewater kent een prettig leefklimaat waar men-
Onze mooie landelijke ligging, in de luwte van in de
sen zich snel thuis voelen. Specifiek worden de rust,
stedelijke regio Utrecht, Gouda en de randstad én
ruimte en schoonheid gewaardeerd. Voor de kleinere
middenin het groene Hart, stuwt de woningbehoefte-
kernen wordt het in stand houden van de vitaliteit als
en de woningmarkt verder op.
uitdaging gezien. Landelijk en regionaal is er al jaren sprake van een grote druk op de woningmarkt door
Naast een demografische aanleiding voor het aanpak-
een tekort aan woningen. Ook in onze gemeente is
ken van de woningvoorraad, geven klimaatverande-
dit aan de orde. Er is een tekort aan woningen voor
ring (vernatting, verdroging, opwarming) en bodemda-
alle doelgroepen, maar specifiek voor jongeren en
ling, maar ook landelijke en Europese doelstellingen
starters op de woningmarkt. Ook het aantal passende
op het gebied van schone energie en warmte, stikstof-
woningen voor senioren is te beperkt. Als gevolg van
en CO2-reductie concrete en urgente aanleiding voor
toenemende vergrijzing neemt deze behoefte verder
het verduurzamen van onze bestaande en nieuwe
toe. Omdat ouderen onvoldoende mogelijkheden
woningen en de woonomgeving. Ook zullen digitalise-
hebben om te verhuizen naar passende woningen,
ring en de gevolgen daarvan, zoals meer thuiswerken
stagneert ook de rest van de woningmarkt en is het
en webwinkelen, nieuwe behoeftes creëren voor
voor starters moeilijk om een betaalbare woning te
de manier waarop we in de toekomst willen wonen,
vinden. De stijgende prijzen voor wonen, zowel in
ontmoeten en bewegen in een gezonde en veilige en
de koop als huursector, een landelijk fenomeen, zet
inclusieve woonomgeving. In hoofdstuk 3 zijn deze
ook de woningmarkt in Oudewater verder onder druk.
trends en ontwikkelingen nader toegelicht.
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
47
48
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
49
Opgave
Klimaatverandering stelt ons voor nieuwe opgaven
Het zorgen voor voldoende beschikbare, betaalbare
op het gebied van toenemende hitte en groeiende
én geschikte woningen voor al onze inwoners, is een
wateroverlast in stedelijke gebieden. De gevolgen van
belangrijke opgave van de gemeente Oudewater. De
warmte en vernatting zijn al merkbaar. In bestaande
bevolking neemt toe met circa 600 inwoners tot 2040.
en nieuwe woongebieden kunnen we de gevolgen
Afhankelijk van het gerealiseerde woningbouwpro-
zo veel mogelijk beperken door het vergroenen van
gramma kan dit aantal nog toe- of afnemen. Opval-
tuinen straten en pleinen. Natuur en groen zorgen
lend is dat het aantal huishoudens relatief harder
namelijk voor verkoeling en voor een grotere capaci-
groeit dan de bevolking. Dit komt door huishoudens-
teit voor het opvangen en afvoeren van regenwater.
verdunning (minder personen per huishouden), onder
De woningvoorraad staat tevens voor een grote op-
meer veroorzaakt door de vergrijzing.
gave in de transitie naar schone energie- en warmte opwek- en gebruik. Daarvoor sluiten we aan bij het
Dit betekent dat er flink gebouwd moet worden in de
afwegingskader energie en de Warmtevisie (nog in
gemeente Oudewater. Er zijn voor alle doelgroepen
ontwikkeling).
woningen nodig. Nieuwbouw moet voor diverse doel-
Kortom, we werken aan een duurzame, gezonde
groepen een goede aanvulling zijn op de huidige wo-
en veilige woonomgeving. Dit gaat hand in hand en
ningvoorraad. De nadruk ligt op bouwen voor jonge-
vraagt om maatregelen in de bestaande woonomge-
ren, ouderen en levensloopbestendige woningen. Zo
ving, c.q. zijn een belangrijk uitgangspunt voor het
ontstaat er doorstroming en ook dat draagt bij aan de
ontwerpen van nieuwe woongebieden.
opgave, te weten voldoende, betaalbare en geschikte woningen voor alle doelgroepen.
Doelstellingen De kerndoelstelling op het gebied van wonen is zoals
Het realiseren van meer woningen is ook in het belang
in de Woonvisie omschreven: in de gemeente Ou-
van het behoud van voldoende voorzieningen op het
dewater willen we zorgen voor voldoende beschik-
gebied van sport, onderwijs, cultuur, groen, recreatie
bare, betaalbare en geschikte woningen voor al onze
en andere maatschappelijke voorzieningen.
inwoners. Concreet werken we dit uit in onderstaande doelstellingen:
Naast het aantal en het soort woningen, in combinatie
•
Voor inwoners die in Oudewater willen blijven
met voldoende voorzieningen in de directe omgeving,
wonen is er een passende woning beschikbaar in
vinden we het belangrijk om een aantrekkelijke woon-
aantrekkelijke, toekomstbestendige woongebie-
omgeving te creëren, passend bij de identiteit van Ou-
den met een toereikend voorzieningenaanbod en
dewater. Dit willen we stimuleren door in stedenbouw-
ruimtelijk passend bij de identiteit en waarden van
kundig opzicht aan te sluiten bij onze landschappelijke
Oudewater. Dit betekent een extra inspanning
en cultuurhistorische waarden en de lokale identiteiten
voor de levensloopbestendige woningen en
van iedere kern (zie hoofdstuk 3).
starterswoningen, om de doorstroming op de woningmarkt voor alle doelgroepen te bevorderen.
Een veilige en gezonde leefomgeving ondersteunen we door een lokale afweging te maken voor schone
•
We willen het prettige woon- en leefklimaat met
lucht, schone bodem en het beperken van geluidsbe-
voldoende voorzieningen behouden en waar
lasting, maar ook door ruime mogelijkheden te bieden
mogelijk verbeteren. Daarom ontwikkelen we
om te kunnen bewegen te voet en per fiets, te spe-
gezonde, veilige, toekomstbestendige en sociaal-
len en te ontmoeten. Dit draagt bij aan een gezonde
inclusieve woongebieden.
leefomgeving.
•
Het ontwikkelen van een duurzame woonomgeving die klimaatadaptief is en waarin gebruik wordt gemaakt van duurzame energie.
50
7 Hoe gaan we deze doelen behalen? Voldoende en passende woningen en voorzieningen
Nieuwe bouwlocaties zijn te onderscheiden in her-
De woningbehoefte kunnen we bepalen door de
ontwikkelingslocaties (locaties die getransformeerd
demografische ontwikkeling te combineren met de
worden naar een andere bestemming), inbreidingslo-
ontwikkeling in de woningbezetting. Voor de Ge-
caties (locaties binnen de bebouwde kom die nu
meente Oudewater is de woningbehoefte berekend op
nog onbebouwd zijn) en uitbreidingslocaties (buiten,
320 woningen tot en met 2030 en 530 woningen tot
maar grenzend aan de bebouwde kom). In lijn met de
2040 (met planuitstel van 30% plannen we voor 760
waarden van Oudewater en de uitgangspunten voor
woningen, zie Figuur 8). We willen een prettig woon-
de Omgevingsvisie (Hoofdstuk 4) hanteren we de
en leefklimaat behouden en uitbreiden. We hebben
volgende randvoorwaarden bij de afweging voor een
de ambitie om de woningvoorraad jaarlijks gemid-
locatiekeuze:
deld met 30 woningen uit te breiden. Dit volgt uit de
1. Herkenbaarheid: gestreefd moet worden naar een
woningbehoefte (Woonvisie 2020-2025) door bevol-
wijk die zijn identiteit ontleent aan de landschap-
kingsgroei en de groei van het aantal huishoudens.
pe-lijke onderlegger.
Deze woningbouw vindt voornamelijk plaats in de
2. Behoud van identiteit: de historische stad direct
kern Oudewater. Wij geven de hoogste prioriteit aan
gelegen aan het nog herkenbare open landschap
bouwen binnen het huidige stedelijke gebied en zetten
(schootsveld) als zodanig behouden.
tevens in op passende uitbreiding (naar behoefte)
3. Bereikbaarheid: de locatie moet voor alle vormen
buiten de rode contour. Na 2030 wordt de woningbe-
van vervoer goed bereikbaar zijn en vanuit de wijk
hoefte mogelijk naar beneden bijgesteld, op basis van
moeten de bestaande voorzieningen goed bereik-
de dan beschikbare prognoses en voortgang in de
baar zijn.
woningbouwrealisatie.
4. Woonprogramma: bouwen voor de eigen wo-
2020 - 2023 2024 - 2028
2029 – 2040
Benodigde plancapaciteit
ningbehoefte. De woningen moeten qua type en ligging zo gebouwd worden dat ze eenvoudig voor
114
190
456
Figuur 8: Benodigde plancapaciteit (woonvisie 2020-2025) inclusief 30% planuitstel
verschillende doelgroepen geschikt zijn te maken. Het uitgangspunt is gericht bouwen voor de lokale woningmarkt en daarbij een hoge mate van flexibiliteit nastreven.
Locaties voor nieuwbouw Wij geven de eerste prioriteit aan bouwen binnen het
In de afgelopen jaren is in Oudewater een aantal her-
huidige stedelijk gebied, maar er zijn onvoldoende
ontwikkelings- en inbreidingslocaties in ontwikkeling
locaties beschikbaar in Oudewater om de vraag naar
of planologisch mogelijk gemaakt, zoals het Oranje
woningen binnenstedelijk op te vangen. Daarom zet-
Bolwerck, de Wijngaardstraat en de Westerwal. In
ten we ook in op passende uitbreiding (naar behoefte)
algemene zin zijn centraal gelegen inbreidingslocaties
buiten de rode contour. Er zijn een aantal uitleglo-
vooral geschikt voor woningen voor ouderen. Hier zijn
caties in de regionale woningbouwprogrammering
de meeste voorzieningen gevestigd en zijn kansen
opgenomen om aan de lokale woningbehoefte te
aanwezig om het aanbod van zorg en dienstverlening
kunnen voldoen. We gaan daarbij zorgvuldig om met
te versterken. Om de leefbaarheid van het centrum te
de inpassing van toekomstige woningbouwlocaties in
vergroten willen we het wonen boven winkels stimu-
ons groene landschap.
leren. Hiermee kan vooral voldaan worden aan de vraag naar woningen voor jongeren. Wel moet hierbij rekening gehouden worden met parkeren.
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
51
In de nabije toekomst staan er uitbreidingslocaties in
Direct grenzend aan de stadsrand wordt een woning-
de planning. Twee locaties die voldoen aan bovenge-
bouwontwikkeling voorzien op Statenland. Deze kan
noemde randvoorwaarden zijn Kerkwetering, ten oos-
tot ontwikkeling worden gebracht, maar daarvoor is
ten van het Veenweidepark, en Hekendorp, waarbij
uitplaatsing van het zwembad en de skeelerbaan
in eerste instantie ten westen van de kern Hekendorp
noodzakelijk.
wordt gezocht. Voor beide locaties heeft de provincie in haar regionaal programma Wonen groen licht
Wonen in het buitengebied kan plaatsvinden op
gegeven. Wanneer zowel Kerkwetering als Hekendorp
kleinschalig niveau. De afweging tussen het behoud
gerealiseerd worden is er een plancapaciteit van 760
van landschappelijke kwaliteit, agrarische activiteiten
woningen waarmee we ruim kunnen voldoen aan de
en wonen in de linten dient per locatie zorgvuldig te
woningbehoefte van 530 woningen (2020 tot 2040).
worden afgewogen. Dit geldt ook voor het toevoegen
In deze plancapaciteit is rekening gehouden met
van (kleinschalig) wonen in de kernrandzones.
30% planuitstel of planuitval wanneer een locatie niet haalbaar blijkt.
Gezondheid Gezondheid is een breed thema. Het gaat om zowel een gezond binnenklimaat als een gezond buitenklimaat. Daarbij spelen milieuthema’s als luchtkwaliteit, geluid en bodem- en waterkwaliteit een belangrijke rol en kunnen ook andere aspecten van belang zijn zoals hinder van licht, trillingen en geur. Maar gezondheid gaat ook over sociale aspecten, zoals inclusie en een gezonde levensstijl. Denk hierbij bijvoorbeeld aan voldoende bewegen, gezonde voeding, ruimte voor ontmoeting en spelen en ruimte voor natuur. Het gaat kortom om een aantrekkelijke openbare ruimte waar mens en dier veilig en prettig kunnen verblijven. Omdat de gemeente zorgdraagt voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en regels stelt voor het gebruik en de inrichting ervan, kan de gemeente invloed uitoefenen in gebiedsontwikkelingen of bij reconstructies van bestaande openbare ruimte. Het gaat daarbij bijvoorbeeld over verblijfskwaliteit, mogelijkheden tot ontmoeten, aantrekkelijk gebruiksgroen, voldoende schaduw tegen hittestress etc. Maar het benadrukt ook het belang van voorzieningen in onze gemeente, zoals sportclubs, dorpshuizen of een zwembad. In de woningbouw en het binnenklimaat spelen milieuthema’s ook een grote rol. Tevens dient er aandacht te zijn voor natuurinclusief bouwen, bijvoorbeeld met geïntegreerde nestgelegenheden voor vogels, vleermuizen en insecten.
De exacte (combinatie van) maatregelen op het gebied van duurzaamheid en gezondheid worden per project nader bepaald, aansluitend op de locatie, de opgave of de doelstelling van het project2. Met dergelijke methodes wordt een weging gemaakt tussen de verschillende belangen die een relatie hebben tot een gezonde, duurzame leefomgeving. Door in een vroeg stadium in het project (woningbouw of openbare ruimte) alle relevante duurzaamheidsaspecten, waaronder gezondheid, tegen elkaar af te wegen kan een maximaal resultaat behaald worden, waarbij recht gedaan wordt aan alle wensen en eisen. Zie bijlage 1 voor maatregelen ten aanzien van duurzaamheid en gezondheid.
2
Dat kan worden gedaan met de ‘spinnenweb-methode’ of de methode ‘Doe de Tienkamp’ (TU Delft)
52
7 Kernrandzones Op de kaart ‘Visie op hoofdlijnen’ zijn kernrandzones
•
Natuurinclusief bouwen
weergegeven. Dit betreft een globale aanduiding. Het
•
Afweging duurzaamheidsaspecten2
beleid in de kernrandzones is gericht op het realiseren van aantrekkelijke overgangsgebieden tussen dorp
Voorzieningen
of stad en het omliggende landschap in het buitenge-
Oudewater heeft de ambitie om een zelfstandige stad
bied. Daarmee wordt een kwaliteitsimpuls gegeven
te blijven qua voorzieningen, variërend van school- en
aan de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden. Het
sportvoorzieningen tot winkelaanbod en maatschap-
landschap is een belangrijke waarde voor onze ge-
pelijke- en zorgvoorzieningen. Daarnaast worden
meente omdat dit onderdeel is van onze identiteit en
voorzieningen voor ouderen, zoals het woon- en
onze cultuurbeleving. In de kernrandzones wordt de
zorgcentrum de Wulvenhorst worden steeds belang-
relatie met het landschap beter benut er zijn mogelijk-
rijker in de toekomst. Evenals de mogelijkheid tot
heden voor landschapsbeleving, wandelen en fietsen,
ontmoeten en bewegen, voor een gezonde leefomge-
natuur maar ook voor kleinschalige economische
ving voor al onze inwoners. Een goed toegankelijke
activiteiten en extensieve woningbouw, indien dit leidt
openbare ruimte, bankjes en openbare speel- en
tot een kwaliteitsverbetering van het gebied. Daarmee
sportvoorzieningen dragen hieraan bij. De levendige
kan verrommeling (door bijvoorbeeld bedrijvigheid die
binnenstad biedt volop kansen voor ontmoeting. Het
eerder thuishoort op een bedrijfsterrein) in deze ge-
in stand houden van voorzieningen is daarbij van
bieden worden opgeheven. Per kernrandzone wordt
belang.
nader uitgewerkt welke ontwikkelingen we mogelijk maken en hoe de ruimtelijke kwaliteit kan worden
Daarom maken we ons sterk voor het behoud en
verbeterd en de relatie met het landschap beter wordt
realisatie van robuuste en toekomstbestendige voor-
benut.
zieningen. Daarbij kijken we enerzijds naar efficiënt en effectief gebruik van het maatschappelijk vastgoed.
Woningbouwlocaties in de linten en in het buitenge-
Om dat mogelijk te maken zoeken we naar combina-
bied
ties van gebruik (zoals bijvoorbeeld bij de ‘huiskamer
Bouwen buiten de kernen vraagt om passende
van de stad’, de Klepper, wordt gedaan). Anderzijds
randvoorwaarden waarbinnen nieuwbouw mogelijk is.
stimuleren we het realiseren van kleinschalige ont-
Hierbij zijn algemene uitgangspunten van toepassing
moetingsplekken zoals kleine speeltoestellen in
die op alle locaties van toepassing zijn en specifieke
wijken, maar ook groene speel- en verblijfsgebieden
uitgangspunten, die per locatie nader bepaald wor-
aan de rand van het stedelijk gebied. Ook aan het
den. In het algemeen geldt dat het landschap door het
behoud van het zwembad en de skeelerbaan hechten
project aan kwaliteit wint. Dus geen bebouwing ten
we grote waarde.
koste van het landschap, maar juist meer landschapskwaliteit genereren, bijvoorbeeld door de vervanging
Daarmee stimuleren we dat mensen naar buiten
van storende bebouwing, het voortborduren op het
gaan om te bewegen, te spelen en te ontmoeten, en
verkavelingspatroon en door het maken van aanspre-
daarmee een gezonde levensstijl en een inclusieve
kende randen, overgangen, recreatieve ontsluiting,
samenleving.
natuurkwaliteiten etc. Deze nieuw landschappelijke kwaliteit vormt de basis. Daarnaast zijn ook de volgende uitgangspunten van kracht: •
Inclusieve en gezond leefomgeving
•
Goede landschappelijke inpassing, aantrekkelijke overgang naar het buitengebied
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
53
Gezonde, veilige, toekomstbestendige en sociaalinclusieve woongebieden Cultuurhistorie draagt bij aan een aantrekkelijke
De bestaande en nieuwe woonbuurten dienen voort-
woonomgeving omdat inwoners er een identiteit aan
durend aangepast te worden aan transities die spelen
ontlenen. Een stad, dorp of landschap met historie is
in onze samenleving. Denk aan demografische
recreatief en economisch aantrekkelijk. Oudewater
veranderingen zoals vergrijzing, meer thuiswerken, de
koestert haar rijke cultuurhistorie en herkent in haar
toename van de hoeveelheid vrijetijd en klimaatver-
cultuurhistorie aanknopingspunten voor toekomstige
andering. Dat doen we door veel aandacht te heb-
ontwikkelingen. De kwaliteit van de leefomgeving
ben voor groen en mogelijkheden voor wandelen en
willen we minimaal in stand houden en waar mogelijk
fietsen. Groen zorgt voor opvang van regenwater, het
verbeteren. We streven naar een goede balans tussen
tegengaan van hittestress en meer biodiversiteit en
levendigheid en bedrijvigheid enerzijds en milieube-
natuurlijk ook voor meer verblijfskwaliteit van de open-
schermende maatregelen voor beschermen en ver-
bare ruimte. Het stimuleren van langzaam verkeer en
beteren van de gezondheid van inwoners anderzijds.
het bieden van ruimte voor beweging zorgt voor een
Denk aan een betere lucht-, bodem- en waterkwaliteit,
gezondere leefomgeving.
het voorkomen van geluidsoverlast, wateroverlast en hittestress, het bieden van een veilige en toegankelijke openbare ruimte en het verbeteren van de (verkeers) veiligheid. Meer uitwerking hiervan in maatregelen is opgenomen in bijlage 1.
Impressie voor Westerwal, bron West8
54
Bron: Gemeente Oudewater 55
Werken: Voldoende toekomstbestendige en vitale werklocaties Wij streven naar een goed vestigingsklimaat voor
jaren zijn grote stappen gezet voor de realisatie van
bedrijven uit Oudewater. De van oudsher aanwezige
Tappersheul 3. Uit inventarisaties naar de ruimtebe-
Oudewaterse ondernemersgeest willen wij via ons
hoefte van het lokale bedrijfsleven is echter duidelijk
beleid stimuleren en faciliteren. Dit doen wij niet al-
geworden dat de behoefte aan ruimte groter is dan de
leen voor ondernemers, maar voor de samenleving
ruimte waarin Tappersheul 3 voorziet. In samenspraak
als geheel. Voldoende lokale werkgelegenheid en
met het bedrijfsleven gaan wij op zoek naar nieuwe
goede voorzieningen zijn essentieel voor de vitaliteit
uitbreidingslocaties. Wij vinden het belangrijk dat het
van onze gemeente. Daarnaast draagt het onderne-
merendeel van de lokale beroepsbevolking in of in
merswezen bij aan het lokale verenigingsleven en een
de directe nabijheid van onze gemeente kan werken.
groot aantal evenementen. Zonder sponsoring vanuit
Op deze manier blijft er een sterke binding tussen het
het bedrijfsleven zouden veel activiteiten niet kunnen
bedrijfsleven en de samenleving en voorkomen wij
plaatsvinden. Een sterke lokale economie dient de
onnodige druk op de infrastructuur.
samenleving als geheel. De zoektocht naar uitbreidingslocaties is nodig om de Een grote uitdaging voor ons lokale vestigingsklimaat
werkgelegenheid op peil te houden. Een ongebrei-
is het realiseren van voldoende uitbreidingsmoge-
delde groei van bedrijventerreinen past echter niet bij
lijkheden voor het bedrijfsleven. In de afgelopen
Oudewater. Het landschap van het Groene Hart wordt
56
7
Bron: bedrijvenvereniging Oudewater
hoog gewaardeerd en vormt een belangrijk onderdeel
Voor een goed vestigingsklimaat én de toekomstbe-
van ons leefklimaat. De schaal en maat van Oudewa-
stendigheid van onze gemeente is het ook belangrijk,
ter moet leidend zijn voor de huisvestings- en ontwik-
dat het voorzieningenniveau op peil blijft. Nieuwbouw
kelmogelijkheden van bedrijven. Lokale economische
van woningen is goed voor het behoud van het draag-
groei moet de leefbaarheid ten goede komen. Wij
vlak voor voorzieningen. De Oudewaterse binnenstad
hanteren daarom het credo ‘de juiste bedrijvigheid op
speelt een belangrijke rol, zeker voor wat betreft het
de juiste plek’. In de praktijk betekent dit dat de locatie
winkelaanbod. Een vitaal en levendig stadscentrum
van een bedrijf is afgestemd op het bedrijfsprofiel
is een speerpunt in ons beleid. Wij willen de aantrek-
(denk aan mobiliteit, milieucategorie, uitstraling, etc.).
kingskracht van het stadscentrum vergroten door de
Overigens geldt dit niet alleen voor bedrijven gerela-
verblijfskwaliteit te verbeteren. Het Masterplan Bin-
teerd aan een bedrijventerrein, maar voor alle Oude-
nenstad vormt een belangrijke leidraad voor onze
waterse bedrijven.
activiteiten op dit gebied.
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
57
58
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
59
Daarnaast willen wij voorzieningen voor ouderen,
vitaliteit van onze gemeente te kunnen waarbor-
jeugd en minder mobiele inwoners op loop- en/of
gen.
fietsafstand bereikbaar maken. In woonwijken zul-
•
Voor de toekomstbestendigheid van onze ge-
len wij ruimte bieden voor dergelijke voorzieningen.
meente zetten wij in op het behoud van het
Wij onderzoeken daarbij ook of het mogelijk is om
huidige voorzieningenniveau, waarbij wij zowel
kleinschalige bedrijvigheid een plek in woonwijken te
oog hebben voor de binnenstad als voor voorzie-
geven. Het gaat om bedrijvigheid die geen overlast
ningen in de wijken en kernen.
voor omwonenden veroorzaakt, maar bijdraagt aan een levendige woonomgeving. Gemengde buurten
Hoe gaan we deze doelen behalen?
waar gewoond én gewerkt wordt zijn vaak levendiger
Kwaliteitsimpuls voor Tappersheul
en duurzamer dan monofunctionele buurten.
Los van een eventuele uitbreiding van het bedrijventerreinareaal is het belangrijk om het bestaande
Ten slotte geldt voor alle ruimtelijke initiatieven op
bedrijventerrein functioneel en toekomstbestendig te
economisch gebied dat wij rekening houden met eisen
houden. Momenteel wordt een herstructureringsplan
op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie.
voor Tappersheul 1 en 2 opgesteld. Het herstructure-
Hogere overheidslagen, zoals het Rijk en de provin-
ringsplan richt zich op een verbetering van de ruim-
cie, stellen deze eisen aan ons. Daarnaast vinden wij
telijke kwaliteit, het algemeen vestigingsmilieu en op
het zelf belangrijk om ook op dit gebied toekomstbe-
verduurzaming en klimaatadaptiviteit (o.a. meer groen
stendig te handelen. Door efficiënt met ons ruimte-
en ruimte voor water). Afhankelijk van de toekomstige
gebruik om te gaan, bijvoorbeeld door meervoudig
ontwikkeling van het bedrijventerrein wordt overwogen
ruimtegebruik toe te passen, willen wij het ruimtebe-
of een tweede ontsluiting op de Johan J. Vierbergen-
slag op ons groene buitengebied beperken. Daar-
weg nodig is.
naast vinden wij het belangrijk om voldoende ruimte te geven aan groen en water in de openbare ruimte van
De beschikbare financiële middelen voor een her-
werklocaties, ter verbetering van de ruimtelijke kwa-
structurering zijn beperkt. Wij verwachten dan ook
liteit en klimaatadaptiviteit. Aangezien de inpassing
dat de provincie Utrecht, al dan niet via de Ontwikkel-
altijd maatwerk betreft, bekijken we per locatie hoe wij
maatschappij Utrecht (OMU), een bijdrage levert aan
hiermee omgaan.
de herstructurering van Tappersheul 1 en 2. Herstructurering is immers een lokale wens en een provinciale
Doelstellingen
eis.
De kerndoelstelling op het gebied van werken is om een goed vestigingsklimaat te creëren voor bedrijven
Ruimte voor economische groei
uit Oudewater. Concreet werken we dit uit in de vol-
De uitbreiding van Tappersheul 3 zorgt voor 3 hectare
gende doelstellingen:
netto uitgeefbaar bedrijventerrein. Hiermee creëren
•
Bedrijventerrein Tappersheul ontwikkelen wij, in
wij ontwikkelruimte voor onze lokale bedrijven. Er is
samenwerking met de provincie, tot een klimaat-
echter een grotere uitbreiding van het areaal be-
adaptief en duurzaam bedrijventerrein door
drijventerrein nodig, om tegemoet te komen aan de
vergroening en het gebruik van schone energie-
lokale behoefte. Tot aan 2040 zien wij een additionele
bronnen.
behoefte van minimaal 6 hectare. Waarvoor we nu
Wij willen Oudewaterse bedrijven een passende
een eerste denkrichting hebben opgenomen in deze
locatie in of nabij onze gemeente bieden om een
visie, welke we vanaf 2025 nader gaan verkennen.
goed aanbod aan werkgelegenheid voor onze
Wij hebben daarbij zowel oog voor locaties binnen de
beroepsbevolking te kunnen behouden en de
gemeentegrenzen als daarbuiten.
•
60
Bron: bedrijvenvereniging Oudewater Omgevingsvisie gemeente Oudewater
61
Binnen de gemeentegrens denken wij aan de moge-
juiste bedrijvigheid op de juiste plek. Uiteraard zijn wij
lijkheid voor een verdere uitbreiding van Tappersheul
hierbij altijd afhankelijk van de mogelijkheden van de
(Tappersheul 4) of een bedrijventerrein ten noorden
bedrijven zelf.
van het spoor bij Papekop. Deze laatste locatie heeft als voordeel dat het dichter bij de A12 ligt, waardoor
Ontwikkelingen in de linten
de afwikkeling van vrachtverkeer minder overlast ver-
De linten in ons buitengebied staan onder druk, door-
oorzaakt. Daarnaast hoeft vrachtverkeer richting de
dat er steeds meer zwaar verkeer over de smalle en
A12 niet onder het spoor door (wat nu niet voor al het
kwetsbare landwegen rijdt. Met de uitbreiding van het
vrachtverkeer mogelijk is). Uit de participatie voor de
areaal bedrijventerreinen is het mogelijk om hinderlijke
Omgevingsvisie hebben we tot nu toe geconstateerd
bedrijvigheid of bedrijven die geen functionele binding
dat voor deze opties weinig draagvlak is. Dit gaan we
hebben met het buitengebied uit te plaatsen en te
nader onderzoeken.
clusteren op een bedrijventerrein. Bedrijven die een
Als alternatief voor een locatie binnen de gemeente-
hoge negatieve uitstraling hebben op de omgeving
grenzen denken wij ook aan de mogelijkheid voor een
komen als eerste in aanmerking voor verplaatsing. De
regionaal bedrijventerrein. Het betreft een bedrijven-
gemeente zal geen nieuwe ontheffingen meer afgeven
terrein buiten de gemeentegrens op een goed ontslo-
voor zwaar verkeer. Ook het vervoer van gevaarlijke
ten locatie nabij de A12 . Op deze manier ontstaat een
stoffen over de smalle landwegen wordt zo veel mo-
mogelijkheid om bedrijven die veel (vracht)verkeer
gelijk beperkt.
genereren, buiten de leefomgeving van inwoners te houden. Het is van belang dat deze locatie op be-
Naast zwaar verkeer kan zware bedrijvigheid ook an-
perkte afstand van Oudewater komt te liggen, om een
dersoortige (milieu)hinder opleveren in het buitenge-
te grote reisafstand voor werknemers te voorkomen.
bied. Om die reden is zware bedrijvigheid ongewenst
Uit de participatie en zienswijzenprocedure lijkt een
in het buitengebied. Ook willen we onderzoeken of
mogelijke locatie aan de A12 de meest gedragen optie
er alternatieve vervoersmogelijkheden zijn voor het
te zijn. De mogelijkheid voor een regionaal bedrijven-
zware transport op deze kwetsbare wegen. Eventu-
terrein onderzoeken wij samen met de gemeenten
ele vrijkomende gronden door de verplaatsing van
Woerden, Montfoort, Lopik, IJsselstein en Bodegra-
bedrijven kunnen worden gebruikt voor kleinschalige
ven-Reeuwijk.
ontwikkeling van recreatieve functies of wonen. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt zoveel mogelijk voorko-
Net zoals bij Tappersheul 3 is een concreet uitgiftebe-
men dat bestaande agrarische bedrijven, die immers
leid onderdeel van een nieuw te realiseren bedrijven-
van oudsher aan de linten zijn gevestigd, worden
terrein. Bij Tappersheul 3 is er expliciet voor gekozen
belemmerd in hun functioneren.
om primair bedrijven aan te trekken, die niet langer passen op hun huidige locatie. Niet enkel omdat deze bedrijven groeien, maar ook omdat deze bedrijven bijvoorbeeld te veel verkeersbewegingen genereren voor hun huidige locaties of dat zij gevestigd zijn op potentieel goede woningbouwlocaties. Via het uitgiftebeleid trachten wij te sturen op het principe van de
62
Binnenstad De binnenstad van Oudewater is aantrekkelijk voor
verwelkomen. De bereikbaarheid van de binnenstad
bewoners en bezoekers door haar historische ka-
vormt een belangrijk aandachtspunt de komende
rakter, haar winkels en andere voorzieningen. De
jaren.
vitaliteit van de winkels en voorzieningen staat echter
De ontwikkeling van de Westerwal, waarvoor een
onder druk. Naast het toevoegen van woningen (ook
stedenbouwkundige visie is vastgesteld, kan een
in de binnenstad, boven winkels) om het draagvlak
positieve impuls geven aan de binnenstad. De reali-
voor winkels en voorzieningen te vergroten, wil de
satie van een passantenhaven en de voorzieningen
gemeente inzetten op een aantrekkelijk en compact
die daarbij passen bevorderen de verbinding tussen
centrum en bescherming van de winkelbestemming in
de Westerwal en de binnenstad. Daarmee wordt het
de ‘kleine H’ in de binnenstad.
gebied in zijn geheel robuuster. Daarnaast zorgt het
Het aantrekkelijk houden van de binnenstad vraagt
toevoegen woningen op deze locatie uiteraard ook
om een visie op bevoorrading en parkeren in de bin-
voor een breder draagvlak voor de voorzieningen in
nenstad. Geparkeerde auto’s komen het straatbeeld
het centrum.
3
niet ten goede. Voor de ondernemers in het gebied is dit echter een uitdagend onderwerp. De autobereikbaarheid van de binnenstad is voor hen een belangrijke manier om klanten in de binnenstad te kunnen
Bron: Gemeente Oudewater
3
Markt Oostzijde, Markt Westzijde, Peperstraat, Korte Havenstraat, Donkere Gaard en Leeuweringenstraat. Omgevingsvisie gemeente Oudewater
63
Mobiliteit: bereikbaarheid en leefbaarheid De bereikbaarheid van Oudewater is voor alle ver-
de ontwikkelingen op het gebied van de zorgverlening
keerssoorten momenteel passend bij de positie van
wordt langer zelfstandig thuis kunnen worden steeds
Oudewater, als kleine stad in de luwte van de metro-
belangrijker. Daarnaast blijft de bevolking groeien.
poolregio Utrecht. Mobiliteit staat vooral ten dienste
Hierom zullen er meer kleine huishoudens zijn en zul-
van economie, recreatie en inclusie. Het brengt ons
len er ook meer woningen nodig zijn, zoals benoemd
wat we nodig hebben, maar is geen groter doel op
in hoofdstuk 5. Ook voor de economische vitaliteit is
zich. In hoofdstuk 5 staan daarom ook geen grote
beheerste groei van woningen en arbeidsplaatsen van
ambities op het gebied van mobiliteit in Oudewater.
groot belang (hoofdstuk 5). De mobiliteitsbewegingen
Oudewater hecht veel waarde aan haar eigen positie
zullen daarin meegroeien. Dat betekent een aanpak
en haar kleinschaligheid, zoals benoemd in hoofdstuk
voor bereikbaarheid en parkeren. Vooral in de bin-
4. Toch heeft ook Oudewater te maken met een aantal
nenstad van Oudewater is parkeren een belangrijk
ontwikkelingen en trends (zie hoofdstuk 3) die van in-
onderdeel. Tot slot is verkeersveiligheid een belangrijk
vloed zijn op de aanpak van mobiliteit in de komende
thema. Op de verschillende wegen in het buitenge-
jaren. Allereerst spelen er demografische ontwikkelin-
bied willen we steeds veilig kunnen rijden, fietsen en
gen. Oudewater heeft te maken met vergrijzing. Door
wandelen.
64
7
Bron: Gemeente Oudewater
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
65
66
7
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
67
Doelstellingen De kernboodschap op het gebied van mobiliteit is om
In de kernen is het belangrijk dat voorzieningen goed
Oudewater leefbaar, veilig en bereikbaar houden.
bereikbaar en toegankelijk voor iedereen zijn . We
We zetten de mens centraal in onze inrichting van
investeren in ruimte voor wandelaars binnen de be-
de openbare ruimte. De fiets is het vervoermiddel
bouwde kom. Ook in het buitengebied is er aandacht
voor verplaatsingen binnen de gemeentegrens, de
voor wandelaars en fietsers. Met name de verkeers-
wandelaar staat centraal in de binnenstad en in de
veiligheid voor langzaam verkeer in het buitengebied
woonbuurten. Het gebruik van de auto wordt voor
vraagt meer aandacht. Dit wordt opgenomen in het
kortere afstanden juist ontmoedigd. Mobiliteit gaat dus
toekomstige Fietsbeleidsplan.
niet alleen over de bereikbaarheid van de kernen en het landschap voor alle soorten verkeer. Het gaat ook
We streven naar een fijnmazig en innovatief openbaar
over het verbeteren van de kwaliteit van de leefomge-
vervoernetwerk en ketenmobiliteit waar alle inwoners
ving. Dit doen we door:
gebruik van kunnen maken. Voor alle kernen is het
•
Het stimuleren van fietsen, wandelen en open-
belangrijk om goed bereikbaar te blijven. De demogra-
baar vervoer.
fische ontwikkeling rond vergrijzing onderstreept dit
Het terugdringen van autoverkeer in de binnen-
belang. Waar mogelijk integreert dit met doelgroepen-
stad van Oudewater
vervoer. Ook de bereikbaarheid van het bedrijventer-
Het stimuleren en faciliteren van de mobiliteits-
rein met het openbaar vervoer is belangrijk.
• •
transitie, specifiek door in te zetten op schone en duurzame vervoersmiddelen.
De mens centraal in de binnenstad van Oudewater In de openbare ruimte stellen we niet de auto, maar
Hoe gaan we deze doelen behalen?
de mens centraal.
Het stimuleren van fietsen, wandelen en openbaar
Het vrachtverkeer in de binnenstad wordt zoveel
vervoer
mogelijk beperkt. Het weren van autoverkeer in de
Komende jaren gaan we investeren op de fietsinfra-
binnenstad heeft voordelen omdat er meer ruimte
structuur, om het gebruik van de fiets te stimuleren.
ontstaat voor voetgangers en fietsers Tegelijkertijd
Zo krijgen fietsers voorrang op hoofdfietsroutes en
kleven er nadelen aan vanuit het perspectief van de
komt er een fijnmaziger fietsnetwerk met goede en
bereikbaarheid voor allerlei voorzieningen in de bin-
veilige fietspaden en toegankelijke doorgangen. Dit
nenstad, zowel voor klanten als voor toeleveranciers.
wordt uitgewerkt in het toekomstige Fietsbeleidsplan.
Praktische oplossingsrichtingen voor dit spannings-
De provincie Utrecht en gemeente Oudewater werken
veld zullen in de toekomst onderwerp zijn van een
gezamenlijk aan het verbeteren van het (regionale)
zorgvuldige maatschappelijke discussie.
fietsnetwerk. Afspraken hieromtrent zijn vastgelegd in het Regionaal Actieprogramma Fiets. Er is ook
Denk bijvoorbeeld aan bevoorrading van winkels met
aandacht voor bijpassende voorzieningen zoals stal-
kleine elektrische voertuigen vanaf een Hub of aan
lingsplekken voor fietsers (in alle soorten en maten bij
bevoorrading over water met elektrisch aangedreven
woningen en in de openbare ruimte) en fietsvriendelijk
vaartuigen. Dit zijn goede manieren om vrachtverkeer
verkeersbeleid (fiets in de voorrang, korter wachten
in de binnenstad te verminderen. We onderzoeken
bij verkeerslichten). De fietsroutes naar Oudewater
komende jaren welke oplossingen passend zijn voor
toe krijgen extra aandacht. Veel scholieren rijden over
Oudewater.
deze paden naar school. De verkeersveiligheid moet daarom goed gewaarborgd zijn.
68
Het stimuleren van de mobiliteitstransitie
van het concept deelmobiliteit. Deelmobiliteit is het
Elektrisch vervoer is sterk in opkomst. De verwachting
delen van een auto, fiets of Licht Elektrisch Voertuigen
is dat in 2030 1 op de 5 auto’s elektrisch is en dat alle
(LEV’s). LEV’s zijn onder andere elektrische (bak)
nieuwe auto’s elektrisch zijn. Ook in Oudewater gaan
fietsen, elektrische scooters, scootmobielen en elek-
we dit merken, er zullen steeds meer laadpalen nodig
trische steps (via een app). Het doel is om op termijn
zijn. Dit vraagt ruimte in woonwijken. Daarom vinden
het autobezit te verlagen. We onderzoeken komende
we laadpleinen buiten de wijk of bij het werk beter. Bij
jaren wat passend is voor de schaal van Oudewater.
herontwikkeling en gebiedsontwikkeling willen we het parkeren clusteren en de woonomgeving meer autovrij maken. Uiteraard blijft de auto wel en belangrijk vervoersmiddel voor grotere afstanden. Daarnaast volgen we de nieuwe mobiliteitsconcepten, zoals het Europese initiatief Mobility as a Service (MaaS). MaaS is een digitale roadmap voor het organiseren van mobiliteitsinitiatieven door overheden en vervoersaanbieders. Er is ook steeds meer sprake
Bron: Gemeente Oudewater
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
69
Landbouw, recreatie, natuur: vernieuwd evenwicht Het landschap vormt een kernwaarde van Oudewater.
len, aantrekkelijke picknickplekken en bankjes, maar
Het vormt haar identiteit en geeft haar vitaliteit. Oude-
ook aan meer overnachtingslocaties, zodat mensen
water is een groene oase in de luwte van verstedelij-
langer in het gebied kunnen verblijven . Dit vraagt om
king (hoofdstuk 4). Het buitengebied biedt ruimte aan
betere zonering in deze gebieden.
agrarische activiteiten, mogelijkheden voor recreatie, en herbergt belangrijke natuur- en cultuurhistorische
Daarnaast hebben we ook te maken met klimaatver-
waarden. Het is een belangrijke vormgever aan de
andering. De vernatting en verdroging heeft invloed op
gemeente, het bepaalt de identiteit en waarde. Te-
de gesteldheid van het landschap en de gebruiksmo-
gelijkertijd staat het landschap onder druk. Het wordt
gelijkheden. Daarnaast staat ook de landbouw onder
steeds drukker, er is woningbouwdruk vanuit de regio
druk. De bodemdaling in het gebied (verder toegelicht
en ook voor eigen groei en vitaliteit zal er gematigd
in de paragraaf klimaat, energie en bodemdaling)
gebouwd moeten worden. Daarmee ontstaan er meer
beperkt de agrarische mogelijkheden en beïnvloedt
verkeersbewegingen. Dat alles maakt ook het land-
de gebruikersmogelijkheden. Al deze factoren en het
schap steeds drukker, er is steeds meer behoefte aan
intensieve gebruik beïnvloeden ook de biodiversiteit
toegang tot het landschap. Ook de recreatieve vraag
van het landschap.
verandert. Zo is er meer behoefte aan natuurlijk spe-
70
7
De waarde van het landschap van Oudewater is on-
•
der de afgelopen Covid-19 pandemie nog maar eens extra benadrukt. Het belang van groen en de moge-
waar mogelijk verbeteren; •
lijkheid om naar buiten te gaan is van groot belang voor onze fysieke en mentale gezondheid. Fietsen en wandelen zijn in het afgelopen jaar nog populair-
Landschappelijke kwaliteiten beschermen en De recreatieve en toeristische aantrekkingskracht van Oudewater behouden en versterken;
•
Een vitale landsbouwsector ondersteunen als primaire beheerder van het buitengebied.
der geworden. Een goede toegankelijkheid van het landschap is daarom ook steeds belangrijker. Dit kan
Hoe gaan we deze doelen behalen?
verbeterd worden.
Landschappelijke kwaliteiten beschermen en waar mogelijk verbeteren
Doelstellingen
Oudewater kent verschillende plekken met belangrijke
De kerndoelstelling op het gebied van landbouw, na-
cultuurhistorische en natuurwaarden. Denk hierbij aan
tuur en recreatie is om het buitengebied van Oude-
Park Ruyghe Wey (Veenweidepark), Broeckerpark
water op een duurzame manier te onderhouden en
en natuurgebied Willeskop. We willen deze natuur-
benutten. Deze doelstelling bestaat uit de volgende
kwaliteiten in het landschap verbeteren. We beheren
onderdelen:
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
71
72
7
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
73
Park Ruyghe Wey op een meer ecologische manier.
houden, willen we de historische identiteit van Oude-
Recent is hiervoor een ecologisch beheerplan opge-
water als vestingstad beter zichtbaar en beleefbaar
steld dat komende jaren verder uitgewerkt zal worden.
maken. Belangrijk daarin is om de binnenstad bereik-
Broeckerpark zal worden hersteld na de realisatie van
baar te houden voor toeristen en recreanten. Behoud
Tappersheul III. Hierbij onderzoeken we de moge-
van de leefbaarheid van de binnenstad door behoud
lijkheden voor meer voedselbosachtige beplanting.
van voorzieningen (winkels, horeca, musea) staat
Natuurgebied Willeskop wordt beheerd door Staats-
daarbij voorop. Met de omvorming van Westerwal
bosbeheer, we blijven hierin samenwerken.
en Statenland tot woongebied worden ook de stadswallen en grachten waar mogelijk hersteld en beter
In samenwerking met de provincie Utrecht en de
beleefbaar gemaakt.
agrarische natuurvereniging werken we aan het herstellen van kleine landschapselementen op erven en
Routegebonden recreatie
agrarisch land. Dit is een verdere uitwerking van de
Wij richten ons voor recreatie in het buitengebied
overeenkomst met de Provincie. Dit loopt in elk geval
vooral op routegebonden recreatie zoals fietsen, wan-
tot 2024.
delen en varen in brede zin (van sloepen tot kano’s). In deze vormen van recreatie neemt de diversiteit van
De gemeente Oudewater wil de biodiversiteit ver-
de gebruikers en het gebruik toe (denk bijvoorbeeld
sterken. Naast Natuur Netwerk Nederland-gebieden
aan suppen of het gebruik van elektrische fietsen).
(NNN-gebieden) Willeskop en aan de Hekendorpsebuurt, zijn delen van het buitengebied van de ge-
Op de relatief smalle wegen in het buitengebied
meente aangewezen als weidevogelkerngebieden.
van Oudewater wordt het steeds drukker en is het
Gekoppeld aan de transitie naar circulaire landbouw,
soms onveilig . Bij wandelen groeit de behoefte naar
zoals die landelijk wordt ingezet, zal de natuurkwaliteit
onverharde paden als boerenlandpaden, maar ook
van het landschap de komende jaren moeten stijgen.
naar verharde recreatieve paden voor andere doel-
Hiermee krijgt een landelijke doelstelling tot verhoging
groepen als minder-validen (o.a. rolstoelgebruikers/
van de biodiversiteit ook in Oudewater gestalte. Meer
scootmobiel) en kinderwagens. Door het uitbreiden
onderzoek naar biodiversiteit is gewenst. Ook wil de
van het netwerk aan onverharde paden over boeren-
gemeente onderzoeken waar de linten enigszins ver-
land en tiendwegen, kunnen we de groene en blauwe
dicht kunnen worden met (voedsel)bossen.
waarden van het buitengebied beter benutten. Vooral verbindingen in noord-zuid richting ontbreken. Langs
De recreatieve en toeristische aantrekkingskracht behouden en versterken
de routes is ruimte voor kleinschalige recreatieve
Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor de gemeen-
te benutten als deze zich voor doen. We zijn hierin
te Oudewater. Het levert een bijdrage aan de verster-
afhankelijk van particuliere eigenaren en andere be-
king van de identiteit van Oudewater, het verbetert de
heerders zoals Staatsbosbeheer.
voorzieningen . Onze strategie hiervoor is om kansen
leefbaarheid, versterkt de lokale economie en geeft draagvlak om de monumentale en landschappelijke
De Hollandse IJssel en de Lange Linschoten vervullen
kwaliteiten van onze gemeente ook voor de toekomst
een belangrijke rol als vaarweg voor de recreatievaart.
te behouden.
Er is meer behoefte aan aanlegplaatsen, voorzieningen en routes. Daarom willen we het aantal ligplaat-
Binnenstad Oudewater
sen en voorzieningen voor de waterrecreant uitbrei-
De historische binnenstad wordt veel bezocht door
den. Het gaat hierbij om sanitaire voorzieningen,
dagjesmensen die gebruik maken van de lokale
water/elektrazuilen voor de sloepen, laadpalen voor
winkels, de horeca en de musea. Om de toerist hier te
elektrisch varen en op- en uitstapvoorzieningen. Voor
74
7 recreatief varen in brede zin van sloepen tot kanoën
gehouden. De gemeente streeft naar het behoud van
en van suppen tot pleziervaart, is het belangrijk dat de
de agrarische bedrijven; niet alleen als bijdrage aan
huidige doorvaarhoogte minimaal wordt behouden en
de werkgelegenheid en economie maar ook om het
waar mogelijk wordt verbeterd. Bij nieuwe infrastructu-
karakteristieke weidelandschap te behouden.
rele werken als bruggen is het belangrijk dat hiermee rekening wordt gehouden in de ontwerpen.
Er moet op termijn een evenwichtige combinatie op maat komen van grootschalige en kleinschalige
Een vitale landsbouwsector ondersteunen als primaire beheerder van het buitengebied
landbouw met een mogelijke uitbreiding van passende
De agrarische sector is nog steeds van groot belang
waarden. De vrijgekomen agrarische gebouwen
in de gemeente Oudewater, niet alleen in economi-
kunnen, mits de kenmerkende bebouwingstypologie
sche zin, maar ook als beheerder van het landschap.
als zodanig gerespecteerd wordt, een woonbestem-
De sector staat voor grote uitdagingen: de noodzaak
ming krijgen. Ontwikkeling van zorg, kantoor aan huis
over te schakelen naar circulaire landbouw, het terug-
(bijvoorbeeld kleine internetbedrijven) of recreatieve
dringen van de uitstoot van stikstof, het tegengaan
nevenactiviteiten (bijvoorbeeld kleinschalige dag- en
van bodemdaling door veenoxidatie wat vraagt om
verblijfsmogelijkheden, kamperen in het landelijk ge-
een hogere grondwaterstand en de noodzaak de bio-
bied, Bed & Breakfast, outdoor-activiteiten en pleis-
diversiteit van het landelijk gebied te vergroten. Deze
terplaatsen met productie en verkoop van streekge-
opgaven vragen om een (boven)regionale aanpak
bonden producten) is eveneens mogelijk. Voorwaarde
waar de gemeente op lokaal niveau aan zal bijdragen.
voor al de genoemde ontwikkelingen is wel dat deze
De economische en sociale problematiek die dat met
activiteiten passen bij de schaal van Oudewater en
zich meebrengt vraagt ook aandacht van de gemeen-
dat dit niet leidt tot een onacceptabele toename aan
te. Agrariërs geven aan dat het steeds moeilijker wordt
verkeersbewegingen of onacceptabele beperkingen
om in het buitengebied te ondernemen. Zij moeten
voor omliggende agrariërs. Dit wordt per initiatief
de kans krijgen om een toekomstbestendig verdien-
beoordeeld. Er is in het buitengebied geen ruimte voor
model te ontwikkelen, waarbij tegelijkertijd de kwaliteit
nieuwe (niet-)grondgebonden intensieve veehouderij.
bedrijfsactiviteiten. De keuze wordt aan agrariërs zelf overgelaten, binnen de planologische randvoor-
van het landschap duurzaam in stand kan worden
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
75
Bron: Gemeente Oudewater
Klimaatadaptatie, energie en bodemdaling: duurzaam en veilig Menselijk gedrag heeft een grote invloed op de fysie-
veen in de grond ‘verbrand’ (oxidatie). Hierdoor wordt
ke wereld om ons heen. We hebben gezien in hoofd-
het steeds moeilijker om in het veenweidegebied een
stuk 2 (‘Trends en ontwikkelingen’) dat het klimaat
boerenbedrijf te houden. Een belangrijke oorzaak van
verandert en de bodem daalt door de manier waarop
bodemdaling in bebouwd gebied is zetting, waarbij het
we nu met onze omgeving omgaan. Het gebruik van
veen door het gewicht van infrastructuur inklinkt. Door
fossiele brandstoffen en het droogpompen van het
bodemdaling wordt het onderhoud van de openbare
veenweidegebied ten behoeve van de landbouw,
ruimte (wegen, straten, bruggen, rioleringen) steeds
betekent dat wij veel CO2 uitstoten. Hierdoor warmt
duurder.
de aarde op. Als gevolg hiervan wordt het weer steeds grilliger met hevige regenbuien, extreme hitte en
Op de lange termijn is dit niet houdbaar. Er staan
langdurige perioden van droogte en daarbij een toe-
ons daarom twee dingen te doen. We moeten ervoor
nemende kans op overstromingen. De biodiversiteit
zorgen dat we anders omgaan met onze omgeving,
neemt af en ook onze eigen gezondheid heeft te lij-
in de eerste plaats door minder CO2 uit te stoten. Dit
den, bijvoorbeeld door fijnstof en uitstoot van verbran-
betekent dat we geen ruimte willen bieden om binnen
dingsgassen. Ook daalt de bodem, omdat het droog-
het grondgebied van de gemeente nieuwe fossiele
pompen van het veenweidegebied betekent dat het
brandstofvoorraden te ontwikkelen. Ook moeten we ons aanpassen aan de gevolgen van klimaatveran-
76
7
dering en bodemdaling waar we nu al mee te maken
beleid halveert Oudewater de uitstoot van CO2 in
hebben of nog zullen krijgen. We moeten daarom een
2030 en is Oudewater klimaatneutraal in 2050. Daar-
aantal ‘transities’ (veranderingen van systeem) door:
mee leveren wij een bijdrage aan de doelen uit het
een energietransitie (van fossiele brandstoffen naar
klimaatakkoord en de klimaatwet. Oudewater geeft
duurzame energieopwek), een mobiliteitstransitie (van
daarom vorm aan de energietransitie op verschillende
verbrandingsmotoren naar elektrische motoren) en
manieren. We geven uitvoering aan de Warmtevisie
een agrarische transitie (van het aanpassen van de
(nog in ontwikkeling) en het Afwegingskader Groot-
omgeving voor landbouw door steeds het waterpeil
schalige Duurzame Energie door ons energiegebruik
te verlagen naar het aanpassen van de landbouw
te beperken, zelf duurzame energie op te wekken en
aan de omgeving en op een hoger waterpeil). Deze
te komen tot een aardgasvrije gemeente.
transities bieden kansen om in Oudewater een gezondere, mooiere en toekomstbestendige omgeving voor
Als Oudewater in 2050 klimaatneutraal wil zijn,
onszelf te maken.
betekent dat ook dat in 2050 het veenweidegebied geen CO2 meer uitstoot. De Provincie Utrecht en het
De gemeente Oudewater is hier al mee bezig. We
waterschap Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlan-
bieden geen ruimte voor olie en gaswinning binnen de
den (HdSR) willen de bodemdaling daarom beperken
gemeente en handelen pro-actief richting het ministe-
zodat deze in 2030 is gehalveerd. De gemeente Ou-
rie van Economische zaken en klimaat om de ontwik-
dewater wil in de toekomst nadenken hoe het hier een
keling van nieuwe velden tegen te gaan. In het huidig
bijdrage aan kan leveren. Een ander aandachtspunt
Omgevingsvisie gemeente Oudewater
77
Bron: Gemeente Oudewater
bij bodemdaling is het verdienvermogen van agra-
en toekomstig) beleid doen wij daarom in samenwer-
rische bedrijven in het veenweidengebied. Hoe kan
king met deze partijen. Waar wij onze invloed laten
deze op peil worden gehouden en kunnen agrarische
gelden, doen wij dat met de waarden van Oudewater
bedrijven bodemdalingsbestendig werken?
(hoofdstuk 4) als uitgangspunt.
Tot slot wil Oudewater in 2050 klimaatbestendig zijn.
De doelen uit het huidige beleid op energie en kli-
Dit doel wordt uitgewerkt in het Beleid klimaatbesten-
maatadaptatie komen hieruit voort. We houden deze
dig Oudewater 2050. Daarmee houden we doelstel-
doelen dan ook aan in de Omgevingsvisie. Dat bete-
ling aan die vanuit de rijksoverheid is gegeven in het
kent dat 2050 een belangrijke einddatum is, met 2030
Deltaprogramma.
als mijlpaal:
Doelstellingen
2030: •
CO2 gehalveerd
In Oudewater sluiten we aan op de doelen van
•
Duurzame energieopwek: 19-38 GWh per jaar.
Rijksoverheid en Provincies: het klimaatakkoord, de
2050:
klimaatwet en het Deltaplan. Het is belangrijk ons voor
•
klimaatneutraal
ogen te houden dat wij deze doelen niet in ons eentje
•
Geen uitstoot CO2 uit veenweidegebied
kunnen realiseren, maar afhankelijk zijn anderen,
•
klimaatbestendig
zoals de Provincie Utrecht, het waterschap HDSR en
De Omgevingsvisie agendeert het stellen van lokale
de regiosamenwerkingen van de Regionale Energie
doelen voor bodemdaling en het onderwerp kan mee
Strategie (RES) en de Regionale Veenweide Strategie
worden genomen in de volgende coalitieonderhande-
(aanpak bodemdaling). Het opstellen van het (huidig
lingen.
78
Hoe gaan we deze doelen behalen? Energie Oudewater zet stappen om een bijdrage te leveren
In het Afwegingskader Grootschalig Duurzame Ener-
aan de doelen uit het klimaatakkoord en de klimaat-
gie is bepaald hoe we om willen gaan in de gemeente
wet. Het gaat erom dat een duurzaam energiesys-
Oudewater met de grootschalige duurzame energie-
teem voor iedereen, ongeacht inkomen, toegankelijk
opwek en waar deze plaats kan vinden. De kaarten uit
wordt. Daarom heeft de gemeente een Warmtevisie
het Afwegingskader zijn opgenomen in bijlage 2. Het
en het Afwegingskader Grootschalig Duurzame Ener-
uitgangspunt is dat er zoveel mogelijk zonnepanelen
gie opgesteld.
op grote daken moeten komen. Dan hebben we het vooral over (platte) daken van bedrijfsgebouwen en
Het straatbeeld gaat veranderen doordat woningen
andere grote panden in Tappersheul. We vinden het
en gebouwen worden voorzien van zonnepanelen en
immers belangrijk dat het landschap zoveel mogelijk
isolatie. Nieuwbouw is vanwege wettelijke regels bijna
open blijft. Daarom denken wij in ieder geval tot 2030
energieneutraal. Nieuwe woningen worden aardgasvrij
niet aan grote windmolens (hoewel kleine windmo-
ontwikkeld. Waar mogelijk worden dak- en gevelop-
lens voor eigen gebruik in de lintbebouwing worden
pervlakken voorzien van zonnepanelen. In de periode
toegestaan). Bedrijventerreinen worden duurzaam
na 2030 zal de vraag naar duurzame elektriciteit in
en aantrekkelijk door het toepassen van zonnepane-
Nederland verder toenemen. Door ons energiegebruik
len op de daken, in combinatie met vergroening en
te beperken, te kiezen voor efficiënte verwarming en
betere isolatie van de daken. We maken kleinschalige
op onze daken energie op te wekken, beperken we
zonnevelden en kleine windmolens voor eigen gebruik
het aantal extra zonnevelden en windturbines waar-
mogelijk in de lintbebouwing. Ook langs het spoor is
voor in de toekomst ruimte moet worden gevonden in
er ruimte voor kleinschalige zonnevelden. In het Afwe-
het buitengebied.
Energiekaart Oudewater Omgevingsvisie gemeente Oudewater
79
ginskader Grootschalig Duurzame Energie is bepaald
grondgebied, via het Omgevingsplan en mogelijk ook
hoe we om willen gaan in de gemeente Oudewater
via andere instrumenten onder de Omgevingswet te
met de grootschalige duurzame energieopwek en
voorkomen. Daarbij moet onder meer gedacht worden
waar deze plaats kan vinden. In het geval van plaat-
aan het opnemen van regels over de besluiten in de
sing onder of in de nabijheid van het hoogspannings-
fysieke leefomgeving die niet onder de Mijnbouwwet
net (zone F10 in het Afwegingskader) is een positief
vallen, zoals de Omgevingsvergunning voor bouwac-
advies van TenneT voorwaarde voor vergunningver-
tiviteiten, de milieubelastende activiteit, afwijken van
lening. Op een later moment onderzoeken we of de
het Omgevingsplan en eventuele andere toestemmin-
zone direct aangrenzend aan Tappersheul en nabij de
gen.
grens met Lopik daarvoor geschikt is. Duidelijk is wel dat zonnevelden daar geschikt zijn, waar zij niet in het
Warmte
zicht liggen en waar het land door bodemdaling zijn
Warmte is onlosmakelijk verbonden met energie. In
kwaliteit verloren heeft.
de warmtevisie die Oudewater in de toekomst zal opstellen wordt beschreven hoe Oudewater, stap
Hoe het ook zij: wij vinden het belangrijk dat iedereen
voor stap, overschakelt op aardgasvrij verwarmen en
de kans krijgt te profiteren van de energietransitie.
koelen. Nieuwbouw is vanwege wettelijke regels bijna
Hiermee zijn we immers sociaal en ondernemend en
energieneutraal. Bestaande woningen moeten worden
stimuleren we vitale wijken en kernen. Daarom kun-
geïsoleerd en worden voorzien van duurzame ver-
nen agrariërs nu al kleinschalig duurzaam energie op-
warming en, waar mogelijk, zonnepanelen. Daarvoor
wekken en schrijven we voor de grootschalige energie
is nieuwe energie-infrastructuur nodig, zoals extra
opwek zogenaamde ‘maatschappelijke tenders’ uit,
transformatorhuisjes, buurtbatterijen en in sommige
waarin inwoners voor minimaal de helft mede-eige-
buurten mogelijk een warmtenet. Daardoor zal het
naar kunnen worden van het project.
straatbeeld veranderen.
De energie-infrastructuur is daarbij een belangrijk
In de periode na 2030 zal de vraag naar duurzame
aandachtspunt, zowel bovengronds als ondergronds.
elektriciteit in Nederland verder toenemen. Door ons
Bij energie-infrastructuur hebben we het over het elek-
energiegebruik te beperken, te kiezen voor efficiënte
triciteitsnetwerk maar ook over het warmtenetwerk
verwarming en op onze daken energie op te wekken,
en warmtewinning en warmteopslag in de bodem. De
beperken we het aantal extra zonnevelden en wind-
capaciteit van het elektriciteitsnetwerk is in veel geval-
turbines waarvoor in de toekomst ruimte moet worden
len nog een beperkende factor voor het plaatsen van
gevonden in het buitengebied.
zonnepanelen. Nieuwe energie-infrastructuur vraagt om extra ruimte. Bovengronds zijn transformator-
Er zijn verschillende duurzame warmtebronnen bruik-
huisjes en middenspanningsstations nodig. Ook is er
baar in Oudewater. Warmte winnen uit oppervlaktewa-
ruimte nodig voor laadpalen en laadstations voor het
ter kan in de Hollandse IJssel, de grachten en andere
toenemend aandeel elektrisch vervoer. Ondergronds
wateren. Hierdoor verbetert tegelijkertijd de waterkwa-
is er ruimte nodig voor zwaardere elektriciteitskabels
liteit. In de zomer wordt warmte uit het oppervlakte-
en infrastructuur voor de warmtevoorziening.
water gehaald en in de ondergrond opgeslagen, om te gebruiken in de winterperiode. De watertempera-
Met betrekking tot de ondergrond gaat de gemeente
tuur daalt, waardoor de algengroei wordt geremd. De
Oudewater tevens onderzoeken welke mogelijkhe-
warmte die we winnen uit het water zorgt er voor dat
den de Omgevingswet biedt om winning van olie en
we minder elektriciteit nodig hebben voor verwarming.
gas, of boringen naar olie en/of gas op Oudewaters
Ook uit het afvalwater in de RWZI kan warmte worden gewonnen.
80
6
Bron: Gemeente Oudewater
Warmte uit de diepe ondergrond (geothermie) wordt
Bodemdaling
mogelijk een warmtebron voor een deel van Oudewa-
De gemeente Oudewater krijgt, voornamelijk in het
ter. Ook in de ondiepe ondergrond kan warmte wor-
noordeijk deel, te maken met bodemdaling (zie kaart
den gewonnen met warmte en koude opslag (WKO)
hoofdstuk 6) door oxidatie van het veen in landelijk
en bodemwarmtepompen. Deze vormen van warmte-
gebied en door zetting in het bebouwde gedeelte.
winning doen echter een steeds groter beroep op de