Jaarstukken 2023 Oudewater gewaarmerkt.pdf
Tekst van het document
Inspanningen 6.3.1.1 Het omgevingsplan opbouwen, na inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2023. Het streven is om dit proces in vier jaar te doorlopen. In 2023 wordt een start gemaakt met het omgevingsplan. Kwaliteit (indicator)
67 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Kwaliteit (toelichting) In 2024 wordt een start gemaakt met de opbouw van het Omgevingsplan. Daartoe wordt eerst een plan van aanpak opgesteld. 6.3.1.2 Een deel van het gebiedsdekkend omgevingsplan voorleggen aan de gemeenteraad. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Start in 2024.
Resultaat 6.3.2 Raamverordening fysieke leefomgeving vastgesteld. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2024, daarom schuift de planning een jaar door. In 2024 wordt een start gemaakt met de opbouw van het Omgevingsplan. Daartoe wordt eerst een plan van aanpak opgesteld. Daarin wordt de planning voor de raamverordening fysieke leefomgeving meegenomen.
Inspanningen 6.3.2.1 Voorbereidingen treffen voor de verordening fysieke leefomgeving. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Start in 2024.
Resultaat 6.3.3 Het kader voor nieuwe ruimtelijke initiatieven/ afwegingskader is vastgesteld door de gemeenteraad. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De oplevering wordt in Q1 2024 verwacht.
Inspanningen 6.3.3.1 Voorstel voor de aanpak van het opstellen van het kader, inclusief investeringsvoorstel, voorleggen aan de gemeenteraad. Kwaliteit (indicator)
68 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Kwaliteit (toelichting) De oplevering van het concept afwijkingenbeleid wordt in Q1 2024 verwacht. Dit beleid geeft een kader voor vergunningaanvragen en principeverzoeken die niet in het omgevingsplan passen.
OPGAVE MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Waar staat deze opgave voor? Deze opgave staat voor het optimaal gebruik van het gemeentelijke vastgoed met als doel de bezettingsgraad van het vastgoed te verhogen en de exploitatie van vastgoed te verbeteren door panden af te stoten. Onderdeel van deze opgave is om een inventarisatie uit te voeren van het totale maatschappelijke vastgoed in de gemeente waarna een programma opgesteld kan worden voor het gemeentelijke vastgoed waaronder gebruik, verhuur, financiën en onderhoud. Vooruitlopend op het integrale programma zijn er 2 grote ontwikkelingen waaraan gewerkt wordt: •
"treintje 1": het stadskantoor - de Klepper - het Cultuurhuis
•
"treintje 2": de Eiber - Noortsyde - eventueel Hal in combinatie met zwembad
Wat heeft Oudewater met deze opgave bereikt? In deze collegeperiode zijn de onderstaande resultaten bereikt binnen deze opgave: •
verkoop/overdracht gebouw Tjonkie aan de Stichting Tonkie
•
verkoop/overdracht Aula begraafplaats aan de Hervormde Kerk
Wat hebben we gedaan? Stadskantoor In 2023 is het stadskantoor via een openbare inschrijving te koop aangeboden waarbij een concrete functie na herontwikkeling als eis is meegegeven. De selectie is gewonnen door de Wulverhorst die in samenwerking met Habion het pand zal transformeren naar 24 appartementen voor dementerende ouderen. De gemeente en de kopende partij hebben taxaties uit laten voeren. De waardebepaling is de grondslag voor de koopovereenkomst die in voorbereiding is. Cultuurhuis Per 1 augustus 2023 zijn 4 leegstaande lokalen door de gemeente overgenomen van de schoolbesturen. Deze lokalen zullen betrokken worden bij een toekomstige transformatie naar 10 appartementen. Voor de tijdelijke situatie is in 2023 een plan gemaakt om de gebruikers van het stadskantoor onderdak te bieden tot het moment dat de Klepper herontwikkeld is. Hiervoor is een kostenraming opgesteld en hebben er gesprekken met de gebruikers van het stadskantoor plaatsgevonden. Het haalbaarheidsonderzoek kan in Q2 2024 afgerond worden. De Klepper Voor de verkoop van de Klepper is een biedboek opgesteld. De Klepper is via een gespecialiseerde makelaar in de verkoop gezet, waarna 2 partijen een inschrijving hebben gedaan. De plannen zijn inhoudelijk beoordeeld en financieel doorgerekend voor zowel de incidentele investering als de exploitatielast voor langere termijn.
De beoordeling heeft geleid tot een duidelijke keuze. De raad zal hierover in Q1 2024 worden geïnformeerd. de Eiber - sporthal NoortSyde De financiële afwikkeling van overdracht van sporthal NoortSyde van de Stichting naar de gemeente is 69 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
afgerond. Door bureau Synarchis is een onderzoek gedaan naar onder andere de beide gemeentelijke sportaccommodaties in Oudewater. Met name de huidige en toekomstige vraag naar binnensport en de bezettingsgraad is van belang voor de besluitvorming rond "treintje 2". De onderzoeksrapportage zal worden betrokken bij de definitieve besluitvorming voor het afstoten van de Eiber. Vanwege de veelheid aan ontwikkelprojecten wordt eerst prioriteit gegeven aan "treintje 1". Woning Hekendorpse Buurt 115 Deze woning op de begraafplaats van Hekendorp is leeg gekomen na vertrek van de huurder. De woning wordt tijdelijk bewoond via een organisatie voor leegstandsbeheer. De woning zal worden afgestoten zodat na verkoop de exploitatielasten voor dit vastgoedobject komen te vervallen. Gezien het feit dat het een bedrijfswoning betreft zal eerst het bestemmingsplan aan gepast moeten worden.
Maatschappelijk effect 6.4 Het maatschappelijk vastgoed van de gemeente wordt optimaal gebruikt.
Resultaat 6.4.1 Een programma op vastgoed, waaronder gebruik, verhuur, financiën en onderhoud van maatschappelijk vastgoed. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In de ambtelijke organisatie is hiervoor nog geen capaciteit beschikbaar. Een openstaande vacature (binnen team Sociaal Domein) heeft nog geen resultaat opgeleverd.
Inspanningen 6.4.1.1 Startnotitie - om te komen tot een Integraal programma vastgoed - voorleggen aan het college. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Deze taak kan pas uitgevoerd worden na invulling van de vacature. 6.4.1.2 Uitwerking van het programma op vastgoed maken, op basis van het integrale programma voor het Stadskantoor. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Volgend op inspanning 6.4.1.1. (startnotitie). 6.4.1.3 Uitwerking van het programma op vastgoed maken, op basis van het integrale programma voor De Klepper en het Cultuurhuis. Onderdeel hiervan is de tijdelijke huisvesting voor een deel van de huurders van de bovengenoemde panden. Omschrijving (toelichting) Onderdeel hiervan is de tijdelijke huisvesting voor een deel van de huurders van de bovengenoemde panden. Kwaliteit (indicator)
70 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Kwaliteit (toelichting) Deels volgend op inspanning 6.4.1.1. Aan een plan voor tijdelijk herhuisvesten van gebruikers van het stadskantoor wordt gewerkt. In 2024 kan een definitief besluit genomen worden.
Resultaat 6.4.2 Het Stadskantoor is verkocht. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Zowel de gemeente als de Wulverhorst hebben het stadskantoor laten taxeren. Taxatierapporten zijn in december 2023 / januari 2024 beschikbaar gekomen en vormen het uitgangspunt voor de onderhandelingen.
Inspanningen 6.4.2.1 Verkoopovereenkomst sluiten. Omschrijving (toelichting) Met behulp van de taxaties zal er een verkoopprijs tot stand kunnen komen. Met deze prijs en andere voorwaarden zal de verkoopovereenkomst opgesteld worden. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De verkoopprijs zal in overleg tot stand komen met gebruik making van de taxaties. De prijs en andere voorwaarden en afspraken zullen vastgelegd worden in een verkoopovereenkomst.
6.4.2.2 Levering Stadskantoor aan kopende partij. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Door de geselecteerde partij zullen de plannen verder uitgewerkt worden en kunnen de vergunningsprocedures doorlopen worden. Door de gemeente zal de tijdelijke huisvesting voor de gebruikers van het Stadskantoor voorbereid en uitgevoerd worden. De levering van het Stadskantoor zal volgens de planning medio 2024 plaatsvinden.
Resultaat 6.4.3 De 'nieuwe' Klepper wordt kostprijsdekkend geëxploiteerd. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Twee inschrijvers hebben een bieding gedaan en hun plannen toegelicht. De selectieprocedure kan begin 2024 worden afgerond.
71 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Inspanningen 6.4.3.1 Inschrijvingen voor de herontwikkeling van de Klepper beoordelen en ranken. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De plannen zijn in 2023 beoordeeld en de ranking is bepaald. Het best beoordeelde plan is financieel doorgerekend. Definitieve besluitvorming is in voorbereiding. 6.4.3.2 Overeenkomst sluiten met de best beoordeelde bieding. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Na de definitieve besluitvorming zal een intentieovereenkomst gesloten worden met de ontwikkelende partij. Deze inspanning is inmiddels in voorbereiding.
Resultaat 6.4.4 Transformatie van het Cultuurhuis. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Per 1 augustus 2023 zijn er vier leegstaande klaslokalen overgedragen van de schoolbesturen aan de gemeente. Momenteel wordt onderzocht of de vrijkomende lokalen tijdelijk ingezet kunnen worden voor huisvesting van de gebruikers van het Stadskantoor. Het proces voor transformatie van het Cultuurhuis naar appartementen is stilgelegd.
Inspanningen 6.4.4.1 Gesprekken voeren met de scholen over de bezetting van de lokalen. Kwaliteit (indicator)
Nieuwbouw woningen Bron: BAG Periode
Oudewater
Nederland
2022
9,2
9,3
72 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Specificatie taakvelden Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2023 na wijziging
Werkelijk 2023
Verschil
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
933
118
814
5.5 Cultureel erfgoed
58
63
-5
8.1 Ruimte en leefomgeving
45
324
-279
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
347
301
46
8.3 Wonen en bouwen
1.099
2.407
-1.308
Totaal Lasten
2.482
3.214
-732 -814
Lasten
Baten 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-933
-118
5.5 Cultureel erfgoed
0
-6
6
8.1 Ruimte en leefomgeving
0
-250
250
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
-344
-303
-41
8.3 Wonen en bouwen
-382
-1.747
1.365
-1.658
-2.425
766
0.10 Mutaties reserves
6
6
0
Totaal Stortingen
6
6
0
0.10 Mutaties reserves
-201
-177
-24
Totaal Onttrekkingen
-201
-177
-24
Gerealiseerd resultaat
628
618
10
Totaal Baten Stortingen
Onttrekkingen
73 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Financiële analyse Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht. Taakveld Analyse lasten 3.2 Voor het bedrijventerreien Tappersheul III (grondexploitatie) is minder uitgegeven. In verband met een raad van State procedure kan nog niet bouw- en woonrijp gemaakt worden.
814 voordeel
8.1 De kosten die gemaakt worden voor projecten die verhaald kunnen worden op initiatiefnemers/ontwikkelaars worden niet begroot. Hier staan inkomsten tegenover.
-250
nadeel
8.2 Betreft kosten voor de uitvoering van de grondexploitaties. Er is iets minder uitgegeven dan gepland. Er is een positief saldo van € 1.352K in verband met een winstneming bij Oranje Bolwerck.
43
voordeel
8.3 Voorbereidingskosten Omgevingswet. Hiervoor is van het Rijk een bijdrage ontvangen. De implementatie loopt op planning, maar is nog niet volledig afgerond. Voorgesteld wordt om door middel van resultaatbestemming € 48K toe te voegen aan de begroting 2024.
48
voordeel
8.3 In verband met gebrek aan personele capaciteit is nog geen invulling gegeven aan het opstellen van een startnotitie integraal programma vastgoed (onderdeel College werkprogramma). Deze werkzaamheden zullen plaats vinden in 2024. Daarom wordt voorgesteld door middel van resultaatbestemming een bedrag van € 25K toe te voegen aan de begroting 2024.
25
voordeel
-1.346
nadeel
8.3 Voor de Koop Garant regeling zijn 10 appartementen aangekocht (€ 1.240K) en is incidentele personele inzet benodigd geweest (€ 106K). Tegenover de kosten staan opbrengsten uit de verkoop van de appartementen. Voor de structurele uitvoeringskosten is vanaf 2024 budget opgenomen in de begroting. Diversen
-66
nadeel
Totaal mutaties lasten
-732
nadeel
Taakveld Analyse baten
Bedrag voordeel/ nadeel
3.2 Mutatie van de kosten die als onderhanden werk in de grondexploitatie bedrijventerrein Tappersheul III worden geboekt.
-814
8.1 Dit zijn de inkomsten die ontvangen worden van initiatiefnemers door middel van kostenverhaal. Deze inkomsten worden niet begroot.
250 voordeel
8.2 Zie toelichting bij lasten. Voor de grondexploitaties zijn minder inkomsten gerealiseerd dan begroot. 8.3 Dit is de opbrengst van de verkoop van de 10 appartementen in het kader van de Koop Garant regeling. De bedoeling is dat na aftrek van de kosten een deel (€ 31K) van de opbrengsten wordt gestort in een nog in te stellen reserve Koop Garant. Diversen
nadeel
-41
nadeel
1.378
voordeel
-7
nadeel
Totaal mutaties baten
766 voordeel
Totaal mutaties lasten en baten
34 voordeel
Taakveld Mutaties reserves 8.3
Bedrag voordeel/ nadeel
Bedrag voordeel/ nadeel
Voor het opstellen van een startnotitie Integraal programma vastgoed zou € 25K onttrokken worden ter dekking van de kosten. De startnotitie wordt pas opgesteld in 2024.
-24
nadeel
Totaal mutaties reserves
-24
nadeel
74 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
PROGRAMMA 7 ALGEMENE INKOMSTEN Portefeuillehouder
Thema
Bas Lont
Financiën
Omschrijving De taakvelden binnen het programma Algemene inkomsten zijn: Taakveld
Omschrijving
0.5 Treasury
Rente en dividenden
0.61/0.62 OZB
OZB woningen en niet-woningen
0.64 Belasting overige
Overige belastingen
0.7 Algemene Uitkering
Algemene uitkeringen Gemeentefonds
0.8 Overige baten en lasten
Reserveringen / algemene stelposten
Overige ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen: Algemene uitkering Gemeentefonds Vanaf 2026 heeft Oudewater net als veel andere gemeenten te maken met een forse terugval van de Algemene Uitkering, het zogenaamde 'ravijnjaar'. De inkomsten uit het Gemeentefonds dalen dan door onder andere de opschalingskorting die tot en met 2025 is bevroren, maar vanaf 2026 vooralsnog wel geldt. De Algemene uitkering is erg gevoelig voor externe ontwikkelingen en kan dus ook fors afwijken van de huidige ramingen. Beleidsaanpassingen: Financiële verordening Per 1 januari 2023 is de nieuwe Financiële Verordening ingegaan. De implementatie hiervan heeft op diverse aspecten gevolgen. In 2023 was de eerst stap door de budgetoverhevelingen bij de Najaarsrapportage mee te nemen. Voor 2024 staan er diverse andere zaken op de rol, zoals: • Het herijken van de (bestemmings) reserves. • Het actualiseren van het treasurystatuut.
Maatschappelijke effecten 7.1 Houdbare Gemeentefinanciën: stabiele financiële (vermogens)positie. 7.2 Gezond financieel bewustzijn.
Resultaat 7.1.1. Baten en lasten zijn reëel en structureel in evenwicht. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Intentie is te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. De eerste jaren zijn sluitend. Het "Ravijnjaar" 2026 niet. Mocht het Rijk de algemene uitkering uit het Gemeentefonds niet voldoende opplussen zijn er aanvullende maateregelen nodig om te komen tot een sluitende begroting
75 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Inspanningen 7.1.1.1 Begroot en realiseer een structureel saldo van baten en lasten rond de nullijn. Omschrijving (toelichting) Begroting 2023 sluiten in meerjarenperspectief niet. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In meerjarenperspectief geen sluitende begroting.
Resultaat 7.1.2 Het weerstandsvermogen is verbeterd (minimaal 1). Kwaliteit (indicator)
Inspanningen 7.1.2.1 Financiële meevallers worden toegevoegd aan de Algemene Reserve. Kwaliteit (indicator)
Resultaat 7.1.3 De reservepositie is verbeterd. Kwaliteit (indicator)
Inspanningen 7.1.3.1 Maximale resultaten behalen op grondexploitaties op toekomstige bouwlocaties. Kwaliteit (indicator)
Resultaat 7.1.4 De schuldquote is verlaagd richting signaalwaarde 130%. Kwaliteit (indicator)
Inspanningen 7.1.4.1 Er worden minder nieuwe investeringen gedaan. Kwaliteit (indicator)
76 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
7.1.4.2 / 7.1.5.2 Er wordt gezocht naar co-financiering. Kwaliteit (indicator)
Resultaat 7.1.5 De solvabiliteitsratio is verhoogd richting signaalwaarde 20%. Kwaliteit (indicator)
Inspanningen 7.1.4.1 Er worden minder nieuwe investeringen gedaan. Kwaliteit (indicator)
7.1.4.2 / 7.1.5.2 Er wordt gezocht naar co-financiering. Kwaliteit (indicator)
Resultaat 7.2.1 In raadsvoorstellen met financiële effecten wordt een dekkingsvoorstel opgenomen. Kwaliteit (indicator)
Inspanningen 7.2.1.1 Instructies en voorlichting. Kwaliteit (indicator)
7.2.1.2 Toetsing van de voorstellen op naleving. Kwaliteit (indicator)
Resultaat 7.2.2 De nota Financiële Sturing wordt nageleefd en gehandhaafd. Kwaliteit (indicator)
Inspanningen 7.2.2.1 Richtlijnen/instructies opstellen en personeel informeren/voorlichten. Kwaliteit (indicator)
77 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
7.2.2.2 Toetsing op naleving van de financiële kaders. Kwaliteit (indicator)
Resultaat 7.2.3 Er zijn actuele financiële kaders. Kwaliteit (indicator)
Inspanningen 7.2.3.1 Actualiseren van de financiële kaders in de nieuwe financiële verordening. Kwaliteit (indicator)
Gemiddelde WOZ-waarde Bron: CBS Periode
Oudewater
Nederland
2023
416
368
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Bron: COELO Periode
Oudewater
Nederland
2023
1.140
860
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Bron: COELO Periode
Oudewater
Nederland
2023
1.201
942
78 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Specificatie taakvelden Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2023 na wijziging
Werkelijk 2023
Verschil
0.5 Treasury
-299
-246
-53
0.61 OZB woningen
103
109
-5
0.8 Overige baten en lasten
366
16
351
0
0
0
170
-122
292
Lasten
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal Lasten Baten 0.5 Treasury
-117
-139
22
-2.067
-2.084
17
0.62 OZB niet-woningen
-973
-982
9
0.64 Belastingen overig
-28
-51
23
-18.178
-18.762
584
-29
-29
0
Totaal Baten
-21.393
-22.047
654
Gerealiseerd resultaat
-21.223
-22.169
946
0.61 OZB woningen
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 3.4 Economische promotie
Financiële analyse Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht: Taakveld Analyse lasten
Bedrag voordeel/ nadeel
0.5 Minder rente doorberekend aan taakvelden omdat het investeringsniveau van 2023 lager is uitgevallen dan oorspronkelijk begroot.
-135
nadeel
0.5 Minder kortlopende liquiditeiten noodzakelijk geweest dan verwacht, daarom is de rente op kortlopende financieringen lager dan begroot. Tevens is de rente op langlopende geldleningen lager, mede als gevolg van aflossingen. In 2023 zijn geen langlopende geldleningen afgesloten.
82
voordeel
0.8 Niet aangesproken stelposten: Wet Open Overheid, robuust rechtsbeschermingssysteem, systeemleren, impuls integraal leren, BOA, energie, armoedebestrijding, voogdij 18+, participatie en impulsgelden weerbaar bestuur.
353 voordeel
Diverse Totaal mutaties lasten Taakveld Analyse baten 0.5 In 2023 was sprake van een (tijdelijk) surplus in de liquiditeitspositie. De liquiditeiten werden aangehouden in 's Rijks schatkist en door met name ECB-renteverhogingen was er sprake van een alsmaar stijgende rentevergoeding op de liquiditeiten. Dit resulteert in een renteresultaat.
-8
nadeel
292 voordeel Bedrag voordeel/ nadeel 25
voordeel
0.64 Hogere opbrenst incidentele precario (afgerond € 17K) en precario terrassen (afgerond € 6K).
23
voordeel
0.7 In de decembercirculaire nam de algemene uitkering en een aantal decentralisatieuitkeringen toe. Deze toename lag aan het eind van 2023 en om deze reden konden we dit niet meenemen in de najaarsrapportage en resulteert dit in een voordeel in de jaarrekening.
584 voordeel
Diverse
22
Totaal mutaties baten
654 voordeel
voordeel
Totaal mutaties lasten en baten
946 voordeel
79 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
PROGRAMMA 8 OVERHEAD Portefeuillehouder
Thema
Walther Kok
Personeel en organisatie
Bas Lont
Financiën, Automatisering
Omschrijving Dit programma biedt inzicht in de overheadkosten van de gemeente Oudewater. Volgens de BBVregelgeving worden deze lasten (en baten) apart inzichtelijk gemaakt. Het betreft een meer financieeltechnisch programma waaraan geen specifieke programmadoelen zijn gekoppeld. Taakveld
Omschrijving
0.4 Overhead
Tot dit taakveld behoren de kosten van overhead, d.w.z. alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces: - leidinggeven primair proces (hiërarchisch) - financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie, waaronder planning & control, verantwoording en auditing - personeel en organisatie en organisatie- en formatieadvies - inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement) - juridische zaken - bestuurszaken - informatievoorziening en automatisering - facilitaire zaken en huisvesting - documentaire informatievoorziening - managementondersteuning en secretariaten primair proces
Specificatie taakvelden Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2023 na wijziging
Werkelijk 2023
Verschil
0.4 Overhead
5.663
5.733
-70
Totaal Lasten
5.663
5.733
-70
0.4 Overhead
-67
-57
-10
Totaal Baten
-67
-57
-10
0.10 Mutaties reserves
50
50
0
Totaal Stortingen
50
50
0
0.10 Mutaties reserves
-23
-41
18
Totaal Onttrekkingen
-23
-41
18
Gerealiseerd resultaat
5.623
5.686
-62
Lasten
Baten
Stortingen
Onttrekkingen
80 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Financiële analyse Taakveld Analyse lasten
Bedrag voordeel/ nadeel
0.4 Kosten voor de informatiepagina (IJsselbode) zijn gemaakt maar hier bleef veel budget over. De uitvoering van het participatiebeleid heeft niet geleid tot kosten.
41
voordeel
0.4 De vennootschapsbelasting (€ -6K), uitbesteed werk(€ -9K) en heffings- en invorderingskosten voor financiën ( € -7K) geven een nadeel van totaal € -22K in de algemene kosten.
-22
nadeel
0.4 Door capaciteitsgebrek is in 2023 geen aandacht besteed aan juiste ramingen voor energielasten. Onder dit taakveld is aan energielasten meer uitgegeven voor het Stadskantoor.
-48
nadeel
0.4 Voor de transitie Stadskantoor en De Klepper is meer aan extern personeel uitgegeven dan waar rekening mee is gehouden in de begroting.
-33
nadeel
Diverse
-8
nadeel
Totaal mutaties lasten
-70
nadeel
Taakveld Analyse baten Diverse
-10
nadeel
Totaal mutaties baten
-10
nadeel
Totaal mutaties lasten en baten
-80
nadeel
Taakveld Mutaties reserves 0.10
Bedrag voordeel/ nadeel
Bedrag voordeel/ nadeel
Meer onttrokken aan de reserve overhead
18
Totaal mutaties reserves
18 voordeel
voordeel
81 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
PARAGRAFEN PARAGRAAF 1 LOKALE HEFFINGEN Wat is het doel van deze paragraaf? Wat is het doel van deze paragraaf? Het totale pakket van gemeentelijke belastingen en heffingen bestaat uit tiental verschillende belastingen, heffingen en rechten die worden gelegitimeerd door een belastingverordening die door de gemeenteraad is vastgesteld. Deze paragraaf geeft een overzicht op hoofdlijnen van de resultaten op deze heffingen. De regelgeving is vastgelegd in de wet en in de lokale belastingverordeningen en is uitgebreid toegelicht in de programmabegroting. De cijfers van de begroting betreft de begroting na wijziging.
Wettelijk kader en gemeentelijk kader Ten aanzien van de heffingen onderscheidt de wet drie soorten: Belastingen: gedwongen betalingen aan de overheid waar geen rechtstreekse contraprestatie van de overheid tegenover staat. Ze kunnen aan een brede of specifieke doelgroep in rekening worden gebracht. Bestemmingsheffingen: deze dienen ter bestrijding van specifieke kosten. Voorbeelden zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze heffingen mogen niet meer dan kostendekkend zijn. Rechten: een betaling waar een direct aanwijsbare contraprestatie van de overheid tegenover staat. Deze contraprestatie kan bestaan uit een product of dienst. Onderscheid kan worden gemaakt in onder meer gebruiksrechten (bijvoorbeeld haven- of marktgelden) en genotsrechten (waaronder leges). De hoogten van sommige rechten zijn landelijk bepaald. Verder geldt dat deze maximaal kostendekkend mogen zijn. Naast het landelijk beleid is het volgende gemeentelijk beleid geformuleerd: De bestemmingsheffingen en rechten zijn in principe 100% kostendekkend. Dat is niet overal het geval omdat er bijvoorbeeld wettelijke voorschriften zijn (wettelijke tarieven). Kwijtscheldingsbeleid. Voor de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing kan kwijtschelding worden verleend aan personen (niet aan bedrijven).
De gemeente Oudewater hanteert voor de kwijtschelding de norm die door het Rijk gegeven wordt aan de gemeenten: 100% van de norm voor de bijstand. Bij een norm onder de 100% is er sprake van strenger beleid. Vrijwel alle inwoners die een aanslag gemeentelijke belastingen ontvangen en moeten rondkomen van een bijstandsuitkering of alleen een AOW-uitkering en geen vermogen hebben, komen op basis van deze norm in aanmerking voor kwijtschelding. De regelgeving voor de kwijtschelding is neergelegd in de Leidraad Invorderingswet 1990.
82 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Werkelijke opbrengsten Bedragen x € 1.000 Belastingen en heffingen
Baten rekening 2023
Baten begroting na wijz. 2023
Baten begroting 2023
Baten rekening 2022
A. Belastingen 1 Eigenaren woningen
2.084
2.067
2.047
1.941
Eigenaren niet-woningen
592
586
586
552
Gebruikers niet-woningen
390
387
387
354
2 Precariobelasting
51
28
12
52
3 Toeristenbelasting
29
29
14
31
3.146
3.097
3.046
2.930
1 Afvalstoffenheffing
1.280
1.248
1.248
1.268
2 Rioolheffing
1.678
1.663
1.663
1.665
Subtotaal B Bestemmingsheffingen
2.958
2.911
2.911
2.933
1 Leges burgerzaken
137
144
144
142
2 Begrafenisrechten
21
15
15
13
3 Marktgelden
23
26
26
24
4 Bruggelden
11
13
13
12
5 Omgevingsvergunningen
360
366
366
1.233
Subtotaal C Rechten
552
564
564
1.424
6.656
6.572
6.521
7.287
Subtotaal A Belastingen B. Bestemmingsheffingen
C. Rechten
Totaal
Lokale lastendruk De lokale lastendruk geeft voor de belangrijkste tarieven weer wat een inwoner van de gemeente betaalt en hoe deze zich het afgelopen jaar hebben ontwikkeld (fictief huishouden). De bedragen zijn gebaseerd op een huishouden in een woning met een gemiddelde waarde voor het belastingjaar 2023 van € 415.000. Bedragen x € 1.000 Werkelijk meerpersoons 2023
Begroot meerpersoons 2023
Werkelijk meerpersoons 2022
1 OZB
483
479
449
2 Rioolheffing
335
389
335
3 Afvalstoffenheffing
329
356
329
1.147
1.224
1.113
Totaal
83 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
A. Belastingen OZB In onderstaande tabel zijn de OZB-tarieven 2023 en 2022 opgenomen. De tarieven 2023 worden geheven als percentage van de WOZ-waarde met peildatum 1 januari 2022. Tarief OZB
Werkelijk 2023
Begroting 2023
Werkelijk 2022
0,1166%
0,1156%
0,1246%
a Eigenaren
0,3137%
0,3142%
0,2990%
b Gebruikers
0,2481%
0,2485%
0,2365%
1 Woningen a Eigenaren 2 Niet-woningen
Opbrengst OZB: Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2923
Rekening 2022
0.61
Eigenaren woningen
2.084
2.067
2.047
1.941
0.62
Eigenaren niet-woningen
592
586
586
552
0.62
Gebruikers niet-woningen
390
387
387
354
3.066
3.040
3.020
2.847
Totaal
De opbrengsten van de OZB zijn iets hoger dan begroot, dit wordt met name veroorzaakt door een hogere waardeontwikkeling. Bij de berekening van de tarieven is een schatting gemaakt van de waardeontwikkeling. De definitieve waardeontwikkeling is uiteindelijk hoger geworden. Daarnaast zijn er minder bezwaren toegekend dan waarmee bij de begroting rekening is gehouden. Ad 2 Precariobelasting Onder de naam precariobelasting wordt een directe belasting geheven ter zake van het hebben van voorwerpen onder, op of boven de voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Bedragen x € 1.000 Taakveld 0.64
Opbrengst
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2923
Rekening 2022
51
28
12
52
De extra opbrengsten van de precariobelasting worden veroorzaakt door incidentele precario. Ad 3 Toeristenbelasting Onder de naam toeristenbelasting wordt een directe belasting geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen een vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene met een adres in de gemeente in de basisregistratie personen zijn ingeschreven.
84 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Bedragen x € 1.000 Taakveld 3.4
Opbrengst
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2923
Rekening 2022
29
29
14
31
Verklaring verschil
B.
Bestemmingsheffingen
Ad 1 Afvalstoffenheffing Voor de bestrijding van de kosten die samenhangen met het inzamelen en verwerken van afval is de gemeente bevoegd om de gemaakte kosten te verhalen. Voor het huishoudelijk afval (afval dat ontstaat vanuit particuliere huishoudens) wordt afvalstoffenheffing geheven. Onderstaande tabel geeft een overzicht van baten en lasten afvalstoffenheffing. Wanneer de baten hoger zijn dan de lasten, wordt het meerdere in de voorziening afvalstoffenheffing gestort. Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2023
Rekening 2022
Lasten 7.3
Afval
1.100
1.222
1.182
1.111
2.1
Verkeer en vervoer
6
6
6
25
6.3
Inkomensregelingen
32
27
27
31
0.4
Overhead
0
0
0
5
185
198
198
195
btw-lasten te verhalen op btw-compensatiefonds Storting in de Voorziening afvalstoffenheffing is + Totale lasten
101
-50
7
87
1.424
1.403
1.420
1.454
1.268
Baten 7.3
Afvalstoffenheffing inclusief teruggave
1.280
1.248
1.248
7.3
Overige baten
144
155
172
186
7.3
Totale baten
1.424
1.403
1.420
1.454
Saldo Kostendekkendheidsgraad
0
0
0
0
100%
100%
100%
100%
Dit resulteert in de volgende mutaties van de voorziening afvalstoffenheffing: Stand per 1-1-2023
€ 161.840
2023 storting
€ 101.718
2022 storting
€ 86.752
85 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2023
Rekening 2022
1.223
1.111
1.052
713
0
6
6
9 109
Lasten 7.2
Riolering
2.1
Verkeer en vervoer
2.4
Economische havens en waterwegen
187
136
136
btw exploitatie en op investeringen
233
150
150
98
Storting in de voorzienig riolering is +
82
265
324
746
1.725
1.668
1.668
1.675
Totale lasten Baten 7.2
Doorberekende kosten huisaansluitingen
47
5
5
10
7.2
Rioolheffingen woningen
1.678
1.663
1.663
1.665
Totale baten
1.725
1.668
1.668
1.675
Saldo (=mutatie reserve; min = onttrekking) Kostendekkendheidsgraad
0
0
0
0
100%
100%
100%
100%
Dit resulteert in de volgende mutaties van de voorziening riolering conform raadsbesluit GWP Oudewater 2020-2024: Stand per 1-1-2023
€ 4.611.635
2023 storting
€ 82.209
2022 storting
€ 745.565
Gemeente Oudewater heeft gekozen voor een grote stijging van de rioolheffing in 2020–2023, zodat de rioolheffing daarna nagenoeg gelijk kan blijven. Het gevolg hiervan is dat de voorziening Riolering fors toeneemt om latere investeringen te dekken.
C. Rechten In de onderstaande tabellen is voor de verschillende rechten opgenomen wat de begrote baten en lasten zijn en wat de kostendekkendheid is. Ad 1 Leges burgerzaken Onder de naam ‘leges’ wordt een aantal verschillende rechten geheven ‘ter zake van het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten’. Sommige leges zijn niet voor 100% kostendekkend omdat er voorgeschreven wettelijke tarieven zijn. Voorbeelden hiervan zijn uittreksels burgerlijke stand, reisdocumenten en rijbewijzen.
86 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2023
Rekening 2022
Burgerzaken
487
492
480
459
Totale lasten
487
492
480
459
Baten
137
144
144
142
Saldo
-350
-348
-336
-317
Kostendekkendheidsgraad
28%
29%
30%
31%
Lasten 0.2
0.2
Verklaring verschil Ad 2 Begrafenisrechten Op basis van deze verordening worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor daarmee verband houdende diensten die de gemeente levert. Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2023
Rekening 2022
Lasten 7.5
Begraafplaatsen
125
130
10
8
7.5
Baten
21
15
15
13
Saldo
-104
-115
5
5
Kostendekkendheidsgraad
17%
12%
150%
163%
De aula is in 2023 overgedragen aan de kerk. Voor de toekomstige onderhoudslasten is door de gemeente een eenmalige bijdrage uitbetaald. Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2023
Rekening 2022
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
51
44
42
42
Totale lasten
51
44
42
42
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
23
26
26
24
Totale baten
23
26
26
24
Lasten 3.3
Baten 3.3
Saldo
-28
-18
-16
-18
Kostendekkendheidsgraad
45%
59%
62%
57%
87 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Ad 4 Bruggelden Voor iedere doorvaart van de Hoenkoopse brug wordt € 2 per vaartuig gerekend. Met de opbrengst hiervan wordt een deel van de brugbediening door medewerkers van Ferm Werk bekostigd. Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2923
Rekening 2022
Verkeer en vervoer
40
46
46
50
Totale lasten
40
46
46
50
Baten
11
13
13
12
Lasten 2.1
2.4
Saldo
-29
-33
-33
-38
Kostendekkendheidsgraad
28%
28%
28%
24%
Ad 5 Omgevingsvergunningen Binnen het taakveld omgevingsvergunning is de kostendekkendheid afhankelijk van de baten. In 2023 zijn de inkomsten uit leges ongeveer conform begroot, maar zijn de lasten toegenomen door de extra capaciteit vergunningsverlening die gemeente Oudewater bij gemeente Woerden afneemt. De kostendekkendheid van 2022 is bovendien geen graadmeter, omdat de baten toen exponentieel hoger lagen door de realisatie van substantiële leges door een aantal grote bouwprojecten in dat jaar. Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening 2023
Begroting na wijziging 2023
Begroting 2023
Rekening 2022
Wonen en bouwen
587
556
482
511
Totale lasten
587
556
482
511
Wonen en bouwen
360
366
366
1.233
Totale baten
360
366
366
1.233
Saldo
-227
-190
-116
722
Kostendekkendheidsgraad
61%
66%
76%
241%
Lasten 8.3
Baten 8.3
88 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
D. Vergelijking met andere gemeenten Belastingsoort 2023
Oudewater
Woerden
BodegravenReeuwijk
Montfoort
De Ronde Venen
OZB woningen
0,1166%
0,1085%
0,1260%
0,1121%
0,0639%
OZB niet-woningen
0,5618%
0,5772%
0,5922%
0,6980%
0,4592%
Eenpersoonshuishouden
262
249
239
244
278
Meerpersoonshuishouden
328
312
293
398
358
334
264
302
297
216
Afvalstoffenheffing
Rioolheffing
PARAGRAAF 2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Wat is het doel van deze paragraaf? De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in het vermogen van de gemeente Oudewater om niet gedekte risico’s op te vangen. Zowel het BBV als ook de provincie en de accountant wijzen op het belang van risicobeheersing en de berekening van het weerstandsvermogen. De financiële positie van een gemeente bestaat uit de exploitatie en het eigen vermogen. Het niet geoormerkte vermogen (= weerstandsvermogen) is van belang om te bepalen of de gemeente financieel gezond is, hetgeen (mede) afhankelijk is van het risicoprofiel. Voor het beoordelen van de financiële positie is daarom inzicht nodig in de omvang en achtergronden van de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in het vermogen van de gemeente Oudewater om niet gedekte risico’s op te vangen. Doelstellingen met betrekking tot het weerstandsvermogen en de risicobeheersing zijn: •
risico’s beheersen;
•
risico’s waar mogelijk verminderen;
•
norm van het weerstandsvermogen ontwikkelen;
•
onderbouwen van beslissingen;
•
verbeteren dienstverlening;
•
herkennen en benutten van kansen;
•
stimuleren professionaliteit van de medewerkers;
•
beschermen vermogenspositie gemeente.
Wettelijk kader en gemeentelijk beleid Wettelijk kader De gemeente heeft voor wat betreft het weerstandsvermogen en risicobeheersing met een aantal wetten en toezichthoudende partijen te maken: Gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), Rijk, provincie Utrecht en accountant. De informatie in deze paragraaf is vooral gebaseerd op het BBV. Hierin staat dat in deze paragraaf een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, een inventarisatie van de risico's en het beleid over de weerstandscapaciteit en de risico’s moet worden opgenomen.
89 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Gemeentelijk beleid Hoe we omgaan met risico’s en de bepaling en aanwending van het weerstandsvermogen hebben we vastgelegd in de Financiële Verordening. Veel van het onderstaande is terug te leiden tot de afspraken die daarin staan. Ons beleid is erop gericht om goed zicht te hebben op de risico’s die het behalen van onze doelstellingen in de weg kunnen staan. De risico’s die we onderkennen, worden geanalyseerd en afhankelijk van het type risico worden beheersmaatregelen opgesteld en uitgevoerd. Dit proces is cyclisch opgebouwd en maakt onderdeel uit van ons planning-en-controlinstrumentarium. Omtrent de aanwending van de weerstandscapaciteit bepaalt ons beleid: Voor zover mogelijk treffen we maatregelen ter beperking van de schade. Voor zover de schade niet kan worden beperkt, analyseren we in hoeverre de kosten kunnen worden betaald uit de daarvoor bedoelde programmabudgetten. Dit geldt ook voor de kosten die aan het treffen van de maatregelen zijn verbonden. Als dat niet mogelijk of bestuurlijk ongewenst is, wordt een beroep gedaan op de aanwezige weerstandscapaciteit.
Beschikbare weerstandscapaciteit Zoals er sprake is van incidentele en structurele risico’s, zo is ook sprake van incidentele en structurele weerstandscapaciteit. In onderstaande tabel is opgenomen welke onderdelen kunnen worden onderscheiden binnen onze gemeente en in hoeverre deze structureel of incidenteel zijn. Conclusie op basis van dit overzicht is dat er aanmerkelijk meer incidentele dan structurele risicodekking is. Dit is geen probleem. Bij de kwantificering van de risico’s wordt hier rekening mee gehouden door structurele risico’s dubbel te laten meetellen. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat binnen een tijdsbestek van drie tot vier jaar een structureel risico kan worden opgevangen, waarbij in het eerste jaar de impact 100% bedraagt, in het tweede jaar 75%, in het derde jaar 25% en in het vierde jaar 0%. Bedragen x € 1.000 Rekening 2023
Begroting 2024
Rekening 2022
Begroting 2023
Algemene reserve
incidenteel
5.024
3.211
2.158
2.574
Reserve Sociaal Domein
incidenteel
150
-
129
-
Stille reserves
incidenteel
-
-
-
-
Onbenutte belastingcapaciteit
structureel
217
217
643
643
Onvoorzien
structureel
-
12
-
12
Totaal
5.391
3.440
2.930
3.229
Totaal
Op de tabel is de volgende toelichting te geven: •
Algemene reserve. De incidentele weerstandscapaciteit van de gemeente Oudewater wordt hoofdzakelijk gevormd door de Algemene Reserve. Andere reserves worden niet meegerekend, omdat hiervoor een bestemming in de begroting is opgenomen. Uitzondering is de reserve Sociaal Domein.
•
Stille reserves. De stille reserves van de gemeente Oudewater worden vanwege hun speculatieve karakter op € 0 gewaardeerd.
•
Post onvoorzien. Ter dekking van onvoorziene begrotingsuitgaven in de loop van het jaar is in de begroting een budget onvoorzien opgenomen. Dit budget is gebaseerd op een norm van € 1,25 per inwoner.
•
Onbenutte belastingcapaciteit. Deze indicator geeft aan in welke mate wij risico's op kunnen vangen door belastingen te verhogen en zo dus de inkomsten te verhogen. Daarbij maken wij gebruik van de zogenoemde artikel 12-norm. Dit is de norm die het Rijk aangeeft tot welk bedrag de OZB kan worden verhoogd op het moment dat een gemeente in de financiële problemen komt. De berekening ziet er als volgt uit:
90 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Bedragen x € 1.000 Baten begroting 2024
Tarief OZB
Totale WOZ-waarde
2.133
0,1221%
1.746.929
Eigenaren niet-woningen
611
0,3319%
184.092
Gebruikers niet-woningen
403
0,2625%
Eigenaren woningen
Totale baten
3.147
Art.12-norm
0,1614%
Maximale baten (0,1614% x totale WOZ-waarde)
153.524 2.084.544
3.364
Onderdekking rioolheffing
-
Onderdekking afvalstoffenheffing
-
Onbenutte ruimte (maximale totale baten)
217
Risico's De risicopositie van de gemeente wordt bepaald door de risico’s te kwantificeren op basis van de kans dat het risico zich voordoet en de financiële impact van het risico. Voor de beoordeling van de kans is de onderstaande schaalindeling gehanteerd: Risico
Omschrijven als
Geschatte kans van voorkomen
Zeer klein
Zeer onwaarschijlijk
5%
Klein
Onwaarschijnlijk
25%
Gemiddeld
Aannemelijk
50%
Groot
Waarschijnlijk
75%
Zeer groot
Zeer waarschijnlijk
95%
Per risico is de maximale financiële impact en de kans dat het risico zich kan voordoen ingeschat. Het weerstandsvermogen dient om risico’s af te dekken waarvoor nog geen voorziening is getroffen of waarvoor geen verzekering is afgesloten. De risico’s zijn navolgend gekwantificeerd en toegelicht.
91 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Omschrijving
Toelichting
Impact
Kans Incidenteel/ structureel
Benodigde weerstandscapaciteit verslag 2023
A. Programma's 1.
Bestuur, dienstverlening en veiligheid
a
DVO gemeente Woerden
2.
Fysiek beheer openbare ruimte en vervoer
a
IBOR / Riolering / Infrastructuur
3.
Sociaal domein
a b
500.000,00 50%
S
500.000,00
250.000,00 75%
S
375.000,00
Participatiewet etc.
100.000,00 50%
S
100.000,00
Wmo
350.000,00 50%
S
350.000,00
c
Jeugdzorg
350.000,00 50%
S
350.000,00
4.
Cultuur, economie en milieu 300.000,00 25%
I
75.000,00
a
Milieuaangelegenheden
5.
Sport en onderwijs
a
Zwembad (exploitatie)
60.000,00 50%
S
60.000,00
b
Zwembad (nieuw ontwikkeling)
400.000,00 50%
I
200.000,00
6.
Ruimtelijke ontwikkeling en wonen 100.000,00 25%
I
25.000,00
300.000,00
5%
I
15.000,00
2.700.000,00
5%
I
135.000,00 200.000,00
a
Planschade
7.
Algemene inkomsten
a
Garantieverlening gemeente
b
Garantieverlening WSW
c
Algemene uitkering gemeentefonds
400.000,00 25%
S
d
Rentestijging
330.000,00 50%
S
Subtotaal A. Programma's
330.000,00 2.715.000,00
B. Bedrijfsvoering a
Privacy / datalek
200.000,00 50%
I
100.000,00
b
Juridische risico's
200.000,00 25%
S
100.000,00
Subtotaal B Bedrijfsvoering
200.000,00
C. Verbonden partijen a
VeiligheidsRegio Utrecht (VRU)
600.000,00 25%
I
150.000,00
b
OmgevingsDienst Regio Utrecht (ODRU)
400.000,00 25%
I
100.000,00
c
Afval Verwijdering Utrecht (AVU)
400.000,00 25%
I
100.000,00
d
Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Regio Utrecht
400.000,00 25%
I
100.000,00
e
Ferm Werk
700.000,00 25%
I
175.000,00
Subtotaal C Verbonden partijen
625.000,00
D. Grondexploitaties a
Tappersheul III
8.000.000,00
5%
I
400.000,00
b
Statenland
2.500.000,00
5%
I
125.000,00
c
Oranje Bolwerk
600.000,00
5%
I
Subtotaal D Grondexploitaties Totaal
30.000,00 555.000,00
4.095.000,00
92 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
A. Programma's Ad 1:Bestuur, dienstverlening en veiligheid a - DVO Gemeente Woerden Met ingang van 2015 is er een dienstverleningsovereenkomst (DVO) met de gemeente Woerden afgesloten. De mogelijkheid bestaat dat hier aanvullende kosten uit voortvloeien. Om dit risico af te dekken wordt een bedrag van € 500.000 meegenomen binnen het weerstandsvermogen. Ad 2: Fysiek beheer openbare ruimte en vervoer De prijsstijging in de sector grond-, weg- en waterbouw is al jaren hoger dan de indexatie die op de gemeentebegroting wordt toegepast. Daarnaast bestaat een risico op overschrijding voor producten waar lopende contracten met landelijke indexen zijn voorgeschreven of waar wettelijke zorgplicht dwingt tot ingrijpen ook als het budget niet toereikend is. Ad 3: Sociaal domein a - Participatiewet Doordat de door de gemeente uitgevoerde taken op het gebied van werk & inkomen zgn. openeinderegelingen zijn, is geen zekerheid te krijgen en geen grens te stellen aan het aantal aanvragen om voor een uitkering in aanmerking te komen. Daarnaast wordt begroot op basis van een BUIG-budget dat wij van het Rijk ontvangen in april van het voorgaande jaar. Dit wordt nadien nog drie keer bijgesteld tot het definitieve bedrag. Dit kan zowel positief als negatief uitvallen. b - Wmo Toenemende kosten door vergrijzing. Prognose van de VNG is stijging van 7% per jaar.
Dit wordt met name veroorzaakt door vergrijzing. c - Jeugdwet Toenemende kosten jeugdzorg Doordat jeugdzorgtaken ‘open einde regelingen’ zijn, is geen zekerheid te krijgen en geen grens te stellen aan het aantal aanvragen voor ondersteuning. Een specifieke oorzaak voor dit risico is dat andere organisaties dan de gemeenten (mn SAVE en de huisartsen) jeugdigen kunnen indiceren voor hulpverlening. Ad 4: Cultuur, economie en milieu a - Milieuaangelegenheden In algemene zin geldt dat er voor de gemeente altijd een financieel risico aanwezig is van saneringen van (on)bekende locaties met bodemverontreiniging en van het verwerken van vrijkomende licht verontreinigende grond in ontwikkelingsgebieden. De algemeen gestelde risico’s zijn vooraf niet aan te geven en worden sterk bepaald door factoren als eigendomssituatie, oorzaak van de bodemverontreiniging, eigen werken waar vrijkomende grond in kan worden verwerkt en dergelijke. Ad 5: Sport en onderwijs a - Zwembad Door de raad is in 2013 onder meer besloten om het saldo van de bestemmingsreserve Investeringen zwembad beschikbaar te stellen aan Stichting Beheer Zwembad Oudewater (SBZO). Hiermee kan het direct noodzakelijke groot onderhoud worden uitgevoerd. De gemeente blijft verantwoordelijk voor de nietdagelijkse onderhoudskosten en reparaties aan gebouwen/installaties.
Gezien het achterstallige onderhoud wordt in deze risicoparagraaf een bedrag opgenomen voor storingen en als gevolg daarvan eventueel niet uitstelbaar onderhoud. In het collegeprogramma wordt ervan uitgegaan dat een nieuw zwembad gerealiseerd gaat worden. Vooralsnog heeft SBZO toegezegd de exploitatie in 2022 nog te zullen verzorgen. In de begroting wordt t.a.v. de exploitatielasten rekening gehouden met de realisatie van een nieuw zwembad. Er bestaat een reëel risico dat de kosten hiervan hoger worden dan waar nu in de begroting rekening mee wordt gehouden. Ad 6: Ruimtelijke ontwikkeling en wonen a - Planschade Voor alle ruimtelijke ontwikkelingen of beperkingen in verdere ontwikkelingen die de gemeente mogelijk 93 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
maakt of oplegt, kunnen tot vijf jaar na besluitvorming verzoeken om planschade worden ingediend. Het gaat hierbij om de vaststelling van bestemmingsplannen en de toepassing van binnen- en buitenplanse ontheffingen of projectbesluiten. Planschadevergoeding bij indirecte planschade wordt op basis van de Wro alleen toegekend voor waardeverminderingen boven 2%. De gemeente sluit bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen vaak een planschadeovereenkomst met de ontwikkelaar. Bij commerciële ontwikkelingen met een kleiner algemeen belang worden de planschaderisico’s voor de gemeente op deze manier in principe tot € 0 teruggebracht. De kans kan echter nog niet op nihil worden gezet. Ad 7. Algemene inkomsten a/b - Garantieverleningen Veruit het grootste deel heeft betrekking op leningen van de Woningbouwvereniging Oudewater, waar het Waarborgfonds Sociale Woningbouw voor 100% borg staat met een achtervang van 50% van de gemeente en 50% van het Rijk (ruim € 21 miljoen). Gezien deze constructie gaan we ervan uit dat het risico voor de gemeente maximaal 5% van het totaal van de gewaarborgde leningen omvat, oftewel ruim € 1.000.000. In het overzicht van de risico’s is daarom aangegeven dat de benodigde weerstandscapaciteit op afgerond € 100.000 wordt geraamd. Daarnaast is er één lening van St.
Sporthal Oudewater en drie leningen van tennisvereniging De Heksenmeppers waarvoor de gemeente 100% garant staat. Het gaat hier om € 270.000. c- Algemene uitkering gemeentefonds De raming en de ontwikkelingen van de algemene uitkering in het meerjarenperspectief zijn jaarlijks gebaseerd op de meicirculaire. Hierbij is uitgegaan van constante prijzen. Jaarlijks blijkt uit met name de septembercirculaire wat de werkelijke algemene uitkering wordt. Aangezien het accres binnen de algemene uitkering afhankelijk is van de economische vooruitzichten en dus de uitgaven van het Rijk, blijft de hoogte van de algemene uitkering altijd een risicofactor voor de gemeente. Daarom is ook hiervoor een risicopost opgenomen. d- Rentestijging De huidige marktontwikkelingen laten zien dan een (forse) rentestijging mogelijk is. Dit heeft een nadelig effect op de rentekosten.
B. Bedrijfsvoering Ad a: Privacy / Datalek Datalek, zoals bedoeld in de AVG. Hiervoor kunnen boetes opgelegd worden door de Autoriteit Persoonsgegevens.
C. Verbonden Partijen De veronderstelling, dat het uitoefenen van taken door gemeenten gezamenlijk in een regio voor de gemeenten (en haar inwoners) financiële voordelen oplevert, kan niet in alle gevallen als juist worden onderkend. De invloed van een individuele gemeente op het beleid van een eenmaal ingesteld lichaam is beperkt. Aan dit gegeven is het bezwaar verbonden, dat samenwerkingsverbanden door het vormen van reserves e.a. een eigen financieel beleid gaan voeren; dus in feite een stukje financieel beleid van de aangesloten gemeenten overnemen. De bijdrage van de gemeente Oudewater aan gemeenschappelijke regelingen is een regelmatig onderwerp van gesprek in vergaderingen van het college en van de raad. Ook bij andere gemeenten bestaat de gedachte om voor de (groeiende) financiële problematiek van de gemeenten ook een bijdrage van gemeenschappelijke regelingen te vragen door hen te verzoeken bijvoorbeeld bezuinigingen te laten plaatsvinden. In de paragraaf 6 'Verbonden partijen' staat een uitgebreide toelichting.
D. Grondexploitaties Voor Tappersheul III is inmiddels een exploitatieopzet opgesteld en zijn de benodigde gronden reeds aangekocht. Jaarlijks vindt een herziening van de exploitatieopzet plaats. Er vinden momenteel onderhandelingen plaats over de verkoop van verschillende percelen met diverse gegadigden.
94 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
De exploitatie van grond kent financiële risico’s. Kosten, zoals de boekwaarde van verwerving en overige kosten en de daaruit voortvloeiende rentelasten, worden normaliter gedekt door inkomsten uit grondverkoop. Aan zowel de baten- als de lastenkant kunnen zich risico’s voordoen. Kosten van verwerving, milieusanering of bijvoorbeeld het bouw- en woonrijp maken kunnen tegenvallen, uitkomst van aanbestedingen is niet altijd voorspelbaar en de inkomsten uit grondverkoop kunnen door conjuncturele ontwikkelingen of veranderende wensen van woonconsumenten veranderen. Een belangrijk risico is daarnaast het niet halen van vooraf bepaalde planningen. Het is dus zaak om binnen de grondexploitaties alert te zijn op ontwikkelingen die van invloed zijn op de kosten en baten en deze tijdig te signaleren, te rapporteren en te verwerken. Bijdragen aan reserves mogen pas plaatsvinden als de boekwaarde van het complex dit toelaat (winstneming).
Fraude- en continuïteitsrisico’s Net als elke organisatie loopt ook de gemeente Oudewater een risico op fraude. Hiervoor is een frauderisicoanalyse uitgevoerd en wordt in de organisatie aandacht besteed aan het onderwerp integriteit. Het continuïteitsrisico is beperkt door het 'vangnet' van een artikel-12 status. Hierdoor is het niet mogelijk voor een gemeente om failliet te gaan. De ontwikkeling van de schuldquote en het structurele begrotingssaldo blijven in dit kader wel een punt van aandacht.
Weerstandsvermogen Het is van belang te weten of sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Aangezien het risicoprofiel bekend is, kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De verhouding tussen beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit wordt ook wel het weerstandsvermogen genoemd. Deze wordt als volgt berekend: Ratio weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit. Het totaalbedrag aan kwantificeerbare risico’s bedraagt € 4.095.000. Het is te verwachten dat het jaarlijkse totaal berekende bedrag aan risico’s fluctueert. Wanneer de ratio weerstandsvermogen minder dan 1,0 bedraagt, is een gemeente kwetsbaar. De gemeente beschikt dan niet over voldoende capaciteit om de geïdentificeerde risico’s af te dekken. Er kunnen zich echter onvoorziene situaties voordoen waarbij een gemeente binnen één jaar meerdere tegenslagen heeft te verwerken, ook al was de kans daarvoor laag ingeschat. Het spreekt voor zich dat hoe hoger het weerstandsvermogen is, hoe meer (onvoorziene) tegenvallers opgevangen kunnen worden. Echter, ook een groot weerstandsvermogen is niet altijd ideaal.
Wanneer de ratio hoog oploopt kan men zich afvragen of de gemeente dit geld ook niet voor andere doeleinden zou kunnen inzetten, bijvoorbeeld voor de uitvoering van nieuw beleid. Een ratio van 1,0 wordt in termen van risicomanagement overigens gekwalificeerd als voldoende. Wij streven naar een weerstandsvermogen van 1,0 t.o.v. de geïdentificeerde netto risico's die niet worden gedekt door bestemmingsreserves of voorzieningen. Indien de ratio op enig moment buiten de toegestane ondergrens komt, doet het college zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen één jaar, een voorstel om het beschikbare weerstandsvermogen te verhogen. De verhouding tussen de risico’s en de benodigde weerstandscapaciteit binnen de afgesproken bandbreedte staat in de tabel hieronder. Uit de tabel blijkt dat er voldoende dekking is voor de risico’s vanuit de beschikbare weerstandscapaciteit, gemeten naar de huidige afspraken omtrent de bandbreedte. Het weerstandsvermogen bedraagt 1,3. Dit voldoet aan het gewenste minimumniveau. Bedragen x € 1.000 Rekening 2023
Begroting 2024
Rekening 2022
Begroting 2023
Beschikbare weerstandscapaciteit
5.391
3.440
2.930
3.229
Ondergrens benodigde weerstandscapaciteit
4.095
4.295
4.295
3.175
Bovengrens benodigde weerstandscapaciteit (risico's x 1,4%)
5.733
6.142
6.142
4.540
1,3
0,8
0,7
1,0
Weerstandsvermogen ondergrens
95 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Kengetallen Financiële positie Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans. Zij kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van een gemeente. Daarom schrijft het Besluit begroting en verantwoording (BBV) voor dat de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing de volgende kengetallen bevat: a. 1) netto schuldquote en 2) de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen b. solvabiliteitsratio c. grondexploitatie d. structurele exploitatieruimte e. belastingcapaciteit Kengetal
Rekening 2023 Begroting 2024 Rekening 2022 Begroting 2023
a1. netto schuldquote
58%
167%
55%
133%
a2. netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
57%
165%
54%
132%
b. solvabiliteitsratio
24%
7%
21%
5%
c. grondexploitatie
11%
3%
10%
10%
d. structurele exploitatieruimte
8,6%
1,2%
8,5%
0,9%
e. belastingcapaciteit
122%
122%
123%
135%
Aan de kengetallen zijn door de toezichthouder geen normen verbonden, maar ze hebben wel een signaleringswaarde. Deze signaleringswaarden zijn als volgt: Signaleringswaarden
Minste risico
Neutraal
Meeste risico
a1. netto schuldquote
< 90%
90 - 130%
> 130%
a2. netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
< 90%
90 - 130%
> 130%
b. solvabiliteitsratio
> 50%
20 - 50%
< 20%
c. grondexploitatie
< 20%
20 - 35%
> 35%
d. structurele exploitatieruimte
> 0%
0%
< 0%
e. belastingcapaciteit
< 95%
95 - 105%
> 105%
De kengetallen geven inzicht in de (ontwikkeling van de) financiële positie van de gemeente. Ze maken onder meer inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Daarnaast geven ze inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente. Hieronder wordt per kengetal uitgelegd welke verhouding wordt uitgedrukt en hoe het betreffende kengetal zich ontwikkelt. In totaliteit geven deze indicatoren het beeld dat de financiële situatie zorgelijk is. a. netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de financiële positie drukken. De signaalwaarde voor de netto schuldquote bedraagt 90%. Wanneer de netto schuld groter is dan 130% van de inkomsten, is sprake van een erg hoge schuld. Op dit moment blijven deze kengetallen voor de gemeente Oudewater ruim binnen de norm. De schuldquote zal de komende jaren verder toenemen. Dit is vooral een gevolg van het geprognosticeerde hoge jaarlijkse investeringsniveau en het feit dat deze investeringen (nagenoeg) volledig met externe leningen gefinancierd zullen moeten worden. b.
solvabiliteitsratio Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Een solvabiliteitsratio lager dan 20% (signaalwaarde) heeft een gemeente haar bezit zwaar belast met een schuld. De solvabiliteitsratio ligt met 24% in 2022 binnen de norm. De komende jaren zakt 96 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
de solvabiliteitsratio echter onder deze (bodem)signaalwaarde. Dit wordt met name veroorzaakt doordat het balanstotaal van de gemeente toeneemt (als gevolg van het relatief hoge investeringsniveau dat (nagenoeg) volledig met externe leningen gefinancierd zal moeten worden). c. grondexploitatie Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde van de in exploitatie genomen bouwgronden) is ten opzichte van de totale jaarlijkse baten. Het geeft aan of een gemeente veel geld heeft geïnvesteerd in haar grondexploitatie. Dit geld moet namelijk nog worden terugverdiend vanuit grondverkopen. Een grondexploitatie van 20% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. De boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden van de gemeente blijven ruim binnen dit percentage. d. structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan in welke mate de structurele lasten van de gemeente worden gedekt door structurele baten. Een kengetal van 0% of hoger geeft aan dat er sprake is van een structureel sluitende begroting. Een negatief kengetal betekent dat het structurele deel van de baten in de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. In de jaren 2023-2025 ligt dit kengetal boven 0%. Voor 2026 en 2027 is geen sprake van een structureel sluitende begroting. e.
Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. Een laag percentage betekent dat de gemeente in principe meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt, is een politieke beleidskeuze. Een kengetal boven de 100% kan een indicatie geven van de mate waarin de gemeente voor het structureel kunnen dekken van de begroting afhankelijk is van de eigen belastingbaten. Dit is echter niet alleen bepalend. Met name de eventueel nog beschikbare ruimte in de onbenutte OZB-belastingcapaciteit geeft aan of er nog ruimte is voor verhoging van de OZB-baten.
PARAGRAAF 3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Wat is het doel van deze paragraaf? Kapitaalgoederen zijn de gemeentelijke eigendommen (assets) in het fysiek domein. De paragraaf Kapitaalgoederen geeft inzicht in de beleidskaders, de financiële consequenties die voortvloeien uit het beleid, en de vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Kapitaalgoederen worden onderscheiden in drie categorieën: 1. Openbare ruimte: de openbaar toegankelijke wegen, parken en inrichting. 2. Riolering: het stelsel voor hemelwaterafvoer, huisaansluitingen en infiltratie. Riolering is financieel een gesloten systeem dat gevoed wordt vanuit de rioolheffing. 3. Vastgoed: gebouwen, zoals het stadhuis en de sporthal, en niet-openbare terreinen, zoals de gemeentewerf, sportvelden en de begraafplaats.
Wettelijk kader en gemeentelijk beleid Per hoofdonderwerp wordt een toelichting gegeven op de belangrijkste wettelijke kaders en op het gemeentelijk vastgesteld beleid. Op alle onderwerpen is in relatie tot de kapitaalgoederen het gemeentelijk financieel beleid van toepassing: •
Besluit Begroten en Verantwoorden en de Nota Financiële Sturing waarin de regels zijn vastgelegd ten aanzien van de financiering van exploitatie en investeringen
97 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Openbare ruimte Het wettelijk kader voor de instandhouding van de openbare ruimte bestaat uit de zorgplicht om het areaal veilig te houden voor gebruik (inwoners, recreanten, passanten) en om te borgen dat beheer en onderhoud veilig kan geschieden (arbo). De belangrijkste wetgeving hier is: •
Wegenwet (bevat eisen voor de verharding inclusief kunstwerken die deze functie vervullen)
•
Waterwet (bevat eisen voor de gemeentelijke taken Afvalwater, Regenwater en Grondwaterstand en hiertoe dient de rioolheffing)
•
Wet milieubeheer (bevat eisen voor o.a. riolering en baggeren)
•
Woningwet, uitgewerkt in het bouwbesluit (bevat eisen voor bouwwerken geen gebouw zijnde en aansluiting van woningen op de omgeving)
Andere wetgeving zoals de Wegenverkeerswet en Wet natuurbescherming zijn primair van toepassing bij (ver)bouw en in mindere mate bij instandhouding. De mate waarin aankomende Omgevingswet van invloed is op instandhouding is nog niet bekend. Bovenop het wettelijk kader heeft de gemeente eigen beleid vastgesteld voor de instandhouding van de openbare ruimte: •
Beleidsplan Wegbeheerplan 2017-2026 (17R.00368) waarin primair besloten is Beeldkwaliteit B voor de verharding te hanteren en financieel te werken met een Voorziening voor de exploitatie.