Document · PDF

Gemeente Oudewater ACV - definitief.pdf

Gemeenteraad 11 juli 2024, gemeente OudewaterBij agendapunt: 8: Raadsvoorstel Jaarrekening 2023 (145346)17.718 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Accountantsverslag 2023 Gemeente Oudewater

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Aan de raadsleden van gemeente Oudewater Waardsedijk 219 3421 NE Oudewater

Jaarrekening

Jaarrekening 11 juli 2024 Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Geachte leden van de raad,

Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag met betrekking tot onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2023. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2023 en onze overeenkomst d.d. 6 april 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie. In deze rapportage hebben wij onze bevindingen en observaties opgenomen die zijn voortgekomen uit onze werkzaamheden tijdens de tussentijdse controle en de jaarrekeningcontrole.

Vervolgens geven wij ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle. We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.

Interne beheersing

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste boodschappen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording. Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.

Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben tijdens onze werkzaamheden. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.

J.G. Schuijt MSc RA

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 0,3 miljoen. Voor onzekerheden is deze tolerantie EUR 0,9 miljoen.

Informatiewaarde van de programmaverantwoording is voldoende Naar onze mening kent de jaarrekening in basis een goede structuur, maar geeft het document door haar huidige opzet een minder duidelijke indruk en is daarom moeilijk leesbaar. Programma’s zijn uitgewerkt in verschillende opgaven, de opgaven weer in maatschappelijke effecten. De maatschappelijke effecten zijn op hun beurt in de doelenboom onderverdeeld in resultaten en inspanningen. De maatschappelijke effecten zijn echter nog niet concreet en eenduidig, waardoor het naar onze mening voor de raad moeilijk is om er sturing aan te geven en voor het college om deze uit te voeren. Ook is het hierdoor minder goed mogelijk om het gedrag van de medewerkers te beïnvloeden teneinde de doelstellingen te realiseren.

Bevindingen controle

Interne beheersing

Alle controleverschillen zijn gecorrigeerd Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Er zitten geen niet-gecorrigeerde fouten meer in de jaarrekening. De totale onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering van de reguliere inkopen bedraagt EUR 0,4 miljoen.

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onrechtmatigheden blijven binnen de verantwoordingsgrens Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. Wij hebben geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicatie voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt.

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Financiële positie als geheel is voldoende, maar blijft kwetsbaar De financiële positie van uw gemeente als geheel is voldoende. In de begroting werd nog uitgegaan van een hoge netto schuldquote en een lage solvabiliteit, maar in de jaarrekening 2023 blijkt dit niet gerealiseerd te zijn. De redenen hiervoor zijn enerzijds het hoge positieve exploitatieresultaat over 2023, maar vooral ook het lagere investeringsvolume dan verwacht. Het college heeft in de paragraaf Weerstandvermogen wel het signaal afgegeven dat de financiële positie de komende jaren zal verslechteren in verband met het geprognosticeerde hoge jaarlijkse investeringsniveau en het feit dat deze investeringen (nagenoeg) volledig met externe leningen gefinancierd zullen moeten worden. Wij delen dit signaal van het college. De ambities die in de begroting zijn ingerekend lijken (te) hoog gezien de kwetsbare financiële positie van uw gemeente. Vanaf pagina 17 hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid. Weerstandsvermogen voldoet aan de norm, maar vraagt aandacht In 2023 is de ondergrens van het weerstandsvermogen toegenomen van 0,7 naar 1,3. Hiermee voldoet het weerstandsvermogen weer aan de norm die uw raad heeft gesteld (1,0). De belangrijkste reden van de toename is dat de beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen van EUR 2,9 miljoen naar EUR 5,4 miljoen.

Dit is vooral te danken aan het feit dat het positieve resultaat over 2022 voor een belangrijk deel ten gunste is gekomen van de algemene reserve. Ondanks de toename van het weerstandsvermogen blijft het naar onze mening belangrijk om de risico’s goed te bewaken in het licht van de financiële positie van uw gemeente. In het bijzonder de blijvende onzekerheid over de exacte uitwerking van een mogelijke verlaging van de algemene uitkering speelt hierbij een belangrijke rol.

Veel gegevensgerichte werkzaamheden noodzakelijk Naar onze mening is de interne beheersing bij gemeente Woerden, die uw beleid uitvoert, als geheel nog niet toereikend om zonder relatief veel aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden van de VIC en ons, tot een getrouwe jaarrekening en rechtmatigheids-verantwoording te komen. In onze boardletter zijn diverse bevindingen en aanbevelingen opgenomen die u kunnen ondersteunen bij het verbeteren van de interne beheersing. VIC is kwalitatief verbeterd De VIC bij gemeente Woeren heeft een kwaliteitsimpuls gekregen met de komst van een nieuwe medewerker en de inzet van een ervaren registeraccountant als coach. Zowel in de uitvoering, vastlegging en analyse van de bevindingen zien we een duidelijke verbetering ten opzichte van onze tussentijdse controles. Voor onze controle heeft dit aantoonbaar toegevoegde waarde gehad. Hierdoor hebben we op veel onderdelen goed gebruik kunnen maken van de werkzaamheden van de VIC. Jaarafsluiting is over het algemeen goed verlopen Over het algemeen zijn wij tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar, Desalniettemin zien wij ruimte voor verbetering bij de dossiervorming en onderbouwing van de Sisaregelingen.

Wij hebben gemeente Woerden aanbevolen om deze verbetering een speerpunt te maken bij de afsluiting 2024

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze bevindingen in het fysiek domein Er hebben in 2023 weinig activiteiten plaatsgevonden in de grondexploitaties. De belangrijkste redenen hiervan zijn de bezwaren die zijn gemaakt tegen het project Tappersheul III en het feit dat het project Oranje Bolwerck in de afrondend fase zit. Het totale resultaat dat uit de grondexploitaties wordt verwacht is stabiel gebleven op een bedrag van EUR 1,9 miljoen. Hiervan is in 2023 al een bedrag van EUR 0,2 miljoen tussentijds in de jaarrekening verwerkt. Het belangrijkste deel van de nog te verwachten winst komt uit de exploitatie Tappersheul III. Deze winst van EUR 1,7 miljoen is naar onze mening onzeker totdat de Raad van State uitspraak heeft gedaan in de beroepsprocedure. Niet alleen de aard van de uitspraak is van belang, maar ook wanneer dit komt. Hoe langer het duurt, hoe lager het uiteindelijke resultaat van de exploitatie. Onze bevindingen in het sociaal domein Wij hebben geconstateerd dat er binnen de uitvoeringsorganisatie nog onvoldoende grip is op de toekomstige ontwikkeling van de zorgkosten in het jeugddomein. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat het voorspellend vermogen van de organisatie nog niet toereikend is. Hierdoor is het risico aanwezig dat de werkelijke zorgkosten vanuit de Jeugdwet (veel) hoger uitvallen dan eerder verwacht.

Daarom hebben wij het college aangeraden om de interne beheersing van de ontwikkeling van de zorgkosten in het jeugddomein te versterken. Hoewel de prestatielevering van de zorg nog niet in het primaire proces is gewaarborgd, lukt het wel steeds beter om dit achteraf vast te stellen zonder afhankelijk te zijn van zorgleveranciers. Dit geldt vooral voor de zorg die is gefinancierd met persoonsgebonden budget. We willen de organisatie dan ook complimenten. Voor uw gemeente is de totale onzekerheid dit jaar lager dan onze rapporteringstolerantie.

Onze bevindingen ten aanzien van de kwaliteit van de begroting In 2023 zijn er grote afwijkingen geweest tussen de primaire begroting, de bijgestelde begroting en de realisatie. Ook over de laatste 2 jaar is gebleken dat de jaarrekening een (veel) positiever beeld geeft dan de bijgestelde begroting. Een aantal verschillen, in het bijzonder als het gaat om vertragingen in onderhoud, de onder-uitputting van exploitatiebudgetten en de voorspelbaarheid van de kosten in het sociaal domein, hadden eerder gesignaleerd kunnen worden. Om uw kaderstellende en controlerende rol nog beter te kunnen uitvoeren, raden u aan om het college te verzoeken om in meer detail onderzoek te doen op welke wijze de kwaliteit van de (bijgestelde) begroting kan worden verbeterd. In onze boardletter hebben we reeds aangegeven dat de eerstelijnsteams meer verantwoordelijk kunnen nemen voor de realisatie van gemaakte afspraken in de begroting In plaats van te wijzen naar hun strategisch adviseurs of de financiële afdeling. Naar onze mening ligt de basis van verantwoording en analyse bij de budgetverantwoordelijke. Ook een kwalitatief goede tweede lijn kan een bijdrage leveren aan de ambitie van de gemeente om de P&C cyclus verder te verbeteren. Het door-ontwikkelen van business control binnen de organisatie is hiervoor naar onze mening een goede mogelijkheid.

Belangrijkste boodschappen

De reikwijdte van onze controle

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

De gemeenteraad heeft ons verzocht om de jaarrekening 2023 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.

Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording

Jaarstukken Gemeente Oudewater

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie

Jaarverslag

Jaarrekening

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Programmaverantwoording

Paragrafen

Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting

Rechtmatigheidsverantwoording

WNT-bijlage

SiSa-bijlage

Bijlage taakvelden

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening

Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.

Belangrijkste boodschappen

Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.

Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op 25% van de goedkeuringstolerantie, zijnde € 77.000.

Belangrijkste boodschappen

Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.

Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.

Belangrijkste boodschappen

Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht.

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Geen niet-gecorrigeerde fouten in de jaarrekening Wij hebben gedurende de controle een beperkt aantal correcties geconstateerd. Alle door ons geconstateerde fouten zijn door het college verwerkt in de jaarrekening. Daarom zijn er geen nietgecorrigeerde fouten in de jaarrekening.

Onzekerheden Prestatielevering inkoop niet volledig vastgesteld In onze managementletter hebben wij opgemerkt dat de aantoonbare prestatielevering in de eerste lijn niet is gewaarborgd. Indien de prestatielevering in het inkoopproces niet zichtbaar kan worden aangetoond, is het risico aanwezig dat ten onrechte betalingen worden gedaan aan derden. Tevens verhoogd dit het risico dat fraude onopgemerkt kan plaatsvinden. Daarom heeft de VIC geprobeerd om de prestatielevering achteraf alsnog vast te stellen. Bij deze controle is gebleken dat dit niet bij alle geselecteerde facturen aangetoond kon worden. Daarom hebben wij hiervoor bij onze oordeelsvorming een (geëxtrapoleerde) onzekerheid meegenomen van EUR 394.000.

Belangrijkste boodschappen

Het college heeft voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen

Achtergrond Dit jaar heeft het college voor het eerst een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening. Daarom valt deze verantwoording binnen de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.

Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?

Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.

Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 3% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 0,9 miljoen. Het oordeel van het college Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde grens. De reden hiervoor is dat de begrotingsonrechtmatigheid (EUR 855.000) onder de verantwoordingsgrens blijft. De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierin is ook opgenomen dat een deel van de begrotingsonrechtmatigheid op basis van de financiële verordening 2023 als acceptabel moet worden aangemerkt. Ook is opgenomen dat er op de andere rechtmatigheidscriteria geen bevinden zijn. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld.

Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

11 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden.

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV aan de programmaverantwoording stelt. Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Vervolgens hebben wij in meer detail onze beeld uitgewerkt. Aspect verantwoording

2023

Financiële positie

Leesbaarheid



Informatiewaarde



Overeenstemming met jaarrekening



In overeenstemming met het BBV



Bevindingen controle

Naar onze mening kent de programmaverantwoording in basis een goede structuur. Programma’s zijn uitgewerkt in verschillende opgaven, de opgaven weer in maatschappelijke effecten. De maatschappelijke effecten zijn op hun beurt in de doelenboom onderverdeeld in resultaten en inspanningen. De maatschappelijke effecten zijn echter nog niet concreet en eenduidig, waardoor het naar onze mening voor de raad moeilijk is om er sturing aan te geven en voor het college om deze uit te voeren. Ook is het hierdoor minder goed mogelijk om het gedrag van de medewerkers te beïnvloeden teneinde de doelstellingen te realiseren. Het document geeft naar onze mening door haar huidige opzet een minder overzichtelijke indruk en is daarom moeilijk leesbaar. Dit heeft vooral te maken met de wijze waarop de maatschappelijke effecten, resultaten, inspanningen en statussen zijn uitgelijnd en opgesomd. In de begroting die benaderbaar is via de website van de gemeente is dit veel overzichtelijker vormgegeven, hoewel dat document niet optimaal is vormgegeven voor alle gegevensdragers (bijvoorbeeld telefoons en tablets.

Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad

Legenda



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie

Bijlagen

Betekenis In de financiële verordening is opgenomen dat het college alle financiële afwijkingen groter dan EUR 100.000 op baten of lasten per beleidsprogramma opneemt en toelicht. Wij hebben geconstateerd dat dit ook is gebeurd, maar ook dat verschillen kleiner dan dit bedrag worden toegelicht. Hierdoor zijn analyses soms erg gedetailleerd, vooral binnen een taakveld. Dit is een belangrijke oorzaak van de grote hoeveelheid aan analyses. Hierdoor is het soms moeilijk om de financiële rode draad van het programma in ogenschouw te houden.

12 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf. Diverse paragrafen voldoen niet volledig aan de financiële verordening. Deze zijn hiernaast met een rood bolletje aangegeven.

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren:: • Leg de inhoud van de paragrafen niet alleen langs de meetlat van het BBV, maar ook van de financiële verordening; • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics.

Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Op de volgende pagina’s hebben wij in meer detail ons beeld uitgewerkt. Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C cyclus. Aspect verantwoording

2023

Lokale heffingen



Weerstandsvermogen en risicobeheersing



Onderhoud kapitaalgoederen



Financiering



Bedrijfsvoering



Verbonden partijen



Grondbeleid



Openbaarheid



Legenda

Betekenis



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie

13 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen geeft op een toereikende wijze inzicht in de opbouw van het weerstandsvermogen per 31 december 2023. De risico’s die met dit vermogen worden afgedekt, worden duidelijk weergegeven en uitgelegd. Hierdoor ontstaat er naar onze mening een toereikend totaalbeeld van het financiële risicoprofiel van uw gemeente. De paragraaf sluit ook aan bij hoofdstuk 6 van financiële verordening.

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle

In de paragraaf worden ook de verplichte kengetallen vanuit het BBV opgenomen. In dit verslag hebben wij een analyse opgenomen van deze kengetallen. Naar onze mening zou de informatiewaarde van de paragraaf verbeterd worden als het college een dergelijke analyse opneemt in de paragraaf. Het BBV vraagt immers om in de paragraaf Weerstandsvermogen een beoordeling op te nemen van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Deze beoordeling heeft naar onze mening niet plaatsgevonden.

Interne beheersing

De toegevoegde waarde van de paragraaf kan ook worden verbeterd door meer (grafische) analyses op te nemen van het verloop van de (verplichte) kengetallen.

Onderhoud kapitaalgoederen In de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen zijn de verschillende soorten kapitaalgoederen in overeenstemming met het BBV benoemd en afzonderlijk behandeld. De compleetheid en detaillering van deze uitwerkingen verschilt echter per soort kapitaalgoed. Daarnaast wordt naar onze mening wel inzicht gegeven in de financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien, maar een analyse van de verschillen tussen de begroting en jaarrekening ontbreekt. Wij raden u aan om met ingang van de jaarrekening 2024 deze analyse voor alle categorieën kapitaalgoederen op te nemen. De toelichting op de financiële verordening vereist dat het college de gemeenteraad conform de P&C cyclus informeert over de voortgang van het geplande onderhoud, de omvang van het eventueel achterstallig onderhoud en de planning wanneer de onderhoudsplannen worden herzien. In de jaarrekening, dat gezien mag worden als sluitstuk van de P&C cyclus, ontbreekt deze informatie. Dit is des te belangrijker, omdat eventueel achterstallig onderhoud waarbij sprake is van kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties direct een voorziening gevormd moet worden voor het gehele bedrag van het achterstallig onderhoud. Wij missen in de paragraaf een eenduidige analyse van dit achterstallige onderhoud.

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

De toegevoegde waarde van de paragraaf kan verder worden verbeterd door hierin ook een meerjarenperspectief mee te nemen gezien het structurele karakter van de onderhoudskosten.

14 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Lokale heffingen De leesbaarheid van de paragraaf Lokale Heffingen is naar onze mening voldoende. Het taalgebruik is laagdrempelig, maar legt de essentie van de belangrijkste lokale heffingen goed uit. Tevens voldoet de paragraaf aan de financiële verordening.

De paragraaf voldoet echter niet helemaal aan de eisen die het BBV eraan stelt. Het BBV vereist dat uit de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes bij de berekeningen in ieder geval moet blijken of, en zo ja, hoe de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door gebruik te maken van kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. De mate van kruissubsidiëring tussen onderdelen of hoofdstukken kan worden aangetoond door middel van een berekening per hoofdstuk. Dit is vooral van belang voor heffingen en rechten met een dekking van meer dan 100%. Daarnaast missen wij een duidelijke reden in de paragraaf waarom de kostendekkendheid van de rechten laag is. Op basis van artikel 34 van de financiële verordening zouden wij dit wel verwachten.

Grondbeleid De paragraaf Grondbeleid geeft naar onze mening een goede weergave van de wijze waarom de gemeente het grondbeleid uitvoert en welke relatie dit beleid heeft met de bouwgronden in exploitatie. Verder wordt voldaan aan alle eisen uit het BBV en de financiële verordening.

Financiering De paragraaf Financiering is een vrij technische paragraaf, maar het is naar onze mening redelijk goed gelukt om de belangrijkste onderdelen van de paragraaf goed leesbaar te maken. De reden waarom wij in het samenvattend overzicht hebben geconcludeerd dat de paragraaf niet voldoet aan de norm, is dat een analyse van de (toekomstige) financieringsbehoefte ontbreekt. De informatiewaarde zou verbeterd kunnen worden door de financieringspositie van de gemeente in meerjarenperspectief te bezien, waarbij deels wordt teruggekeken, bijvoorbeeld drie jaar, en deels vooruitgekeken. Op deze wijze kan een trendanalyse worden ontwikkeld, waardoor een nog betere voorspelling gemaakt kan worden van de financieringsbehoefte op de langere termijn. Verbonden partijen In de paragraaf Verbonden partijen dient ten minste opgenomen te worden een lijst met alle verbonden partijen, inclusief de wijze waarop de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het openbaar belang dat ermee gediend wordt. Tevens dienen de risico’s te worden benoemd die verband houden met de verbonden partij. Wij hebben geconstateerd dat de paragraaf voldoet aan de eisen van het BBV. De leesbaarheid van de paragraaf kan worden verbeterd door de informatie per verbonden partij in de tabel te comprimeren, zoals bijvoorbeeld het belang voor Oudewater van de VRU of de risico’s bij de GGDrU.

De gegevens die zijn opgenomen zijn in veel gevallen (veel) gedetailleerder dan noodzakelijk is.

15 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Bedrijfsvoering De paragraaf Bedrijfsvoering dient ten minste inzicht te geven in de stand van zaken en het gevoerde beleid ten aanzien van de bedrijfsvoering. Het BBV definieert echter niet wat onder bedrijfsvoering moet worden verstaan.

Uw raad heeft nadere invulling gegeven aan de term bedrijfsvoering in artikel 37 van de nieuwe financiële verordening. Hierin staat alleen dat in de jaarstukken moet worden opgenomen op welke wijze uitvoering is gegeven aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) en de Uitvoeringsovereenkomst (UVO) tussen de gemeente Woerden en de gemeente Oudewater. Wij hebben geconstateerd dat in de paragraaf bedrijfsvoering hieraan invulling is gegeven door het college. Feitelijk heeft uw gemeente geen eigen bedrijfsvoering, omdat de bedrijfsvoering is ondergebracht bij de gezamenlijke ambtelijke organisatie onder verantwoordelijkheid en aansturing van de gemeente Woerden. Daarom heeft de inhoudelijke uiteenzetting in deze paragraaf meer betrekking op de bedrijfsvoering van gemeente Woerden dan op uw gemeente.

Openbaarheid De paragraaf Openbaarheid is voor het eerst verplicht geworden in de jaarstukken 2023. In deze paragraaf dient het college verslag te doen van de uitvoering van de Wet open overheid (Woo). Wij hebben geconstateerd dat er in de jaarrekening 2023 geen afzonderlijke paragraaf Openbaarheid is opgenomen. Ook in de paragraaf Bedrijfsvoering ontbreekt een passage waarin de wet wordt aangehaald. Overigens is bij veel gemeenten de nieuwe paragraaf Openbaarheid summier, omdat historie en referentie nog ontbreekt. Wij hebben het college daarom geadviseerd om voor komend jaar kennis te nemen van het nieuwe artikel 16a dat in de voorgenomen wijziging van het BBV is opgenomen. Hierin zijn in meer detail de eisen opgenomen waaraan de paragraaf betreffende openbaarheid moet voldoen.

16 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Onze analyse van uw financiële positie In onze controleverklaring moeten wij sinds vorig jaar expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven. Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang, de provincie Utrecht en met Nederland als geheel.

De financiële positie ten opzichte van de jaarrekening 2022 is stabiel gebleven. Ten opzichte van de begroting 2023 is een veel positiever beeld zichtbaar. De reden van het grote verschil tussen de kengetallen is dat de werkelijke investeringen achterblijven bij de verwachtingen. Hierdoor is de vaste schuld per 31 december 2023 niet EUR 36,7 miljoen zoals in de begroting verwacht, maar EUR 19,8 miljoen. Ook de totale baten zijn hoger dan verwacht. In de begroting werd nog uitgegaan van totale baten van EUR 29,0 miljoen, terwijl in werkelijk het totaal van de baten in de jaarrekening 2023 op EUR 32,6 miljoen. Naar onze mening is de financiële positie van uw gemeente voldoende. Het college heeft in de paragraaf Weerstandvermogen wel het signaal afgegeven dat de financiële positie de komende jaren zal verslechteren in verband met het geprognosticeerde hoge jaarlijkse investeringsniveau en het feit dat deze investeringen (nagenoeg) volledig met externe leningen gefinancierd zullen moeten worden. Wij delen dit signaal van het college. De ambities die in de begroting zijn ingerekend lijken (te) hoog gezien de op dat moment kwetsbaar wordende financiële positie van uw gemeente. Op de pagina’s hierna hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.

17 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Onze analyse van uw financiële positie Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is de laatste jaren gestaag toegenomen van 15,7% in 2021 tot 24,3% in 2023. Hiermee zit uw gemeente in de risicocategorie neutraal in het provinciaal toezichtmodel. De toename van de solvabiliteit is vooral te danken aan de positieve resultaten over 2022 en 2023 die zijn toegevoegd aan de algemene reserve. Deze positieve resultaten zijn voor een belangrijk deel incidenteel van aard, zoals het overschot op de opvang van Oekraïense vluchtelingen en de hogere bijdragen uit het gemeentefonds. Hierdoor is de huidige omvang van de solvabiliteit naar onze mening nog steeds fragiel.

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

In de begroting 2023 werd nog uitgegaan van een solvabiliteit van 5% omdat aangenomen werd dat de uitdagende investeringsagenda kon worden gerealiseerd met het aangaan van nieuwe leningen. Voor 2024 en verder zou dit betekenen een solvabiliteit die daalt naar 3%. De startwaarde is echter hoger geworden omdat het investeringsprogramma beperkt is uitgevoerd. Desalniettemin kan de solvabiliteit ook sneller dalen dan verwacht indien het ravijnjaar slechter uitvalt dan verwacht of de boeggolf aan investeringen (sneller) wordt ingelopen. Daarom raden wij u aan om de solvabiliteit bij de kadernota en begroting 2025 goed in de gaten te houden, omdat u relatief weinig buffers heeft om (onverwachte) tegenvallers op te vangen.

Ook de vergelijking met andere gemeenten laat zien dat uw weerbaarheid voor tegenvallers lager is dan gemiddeld. Landelijk lag de gemiddelde solvabiliteit van gemeenten in 2022 rond 39%. Voor de gemeente in uw provincie lag dit percentage op 32,1% en voor gemeenten met een vergelijkbare omvang op 36,2%. Uw solvabiliteit was eind vorig jaar 20,9%.

18 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle

Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De (gecorrigeerde) netto schuldquote van uw gemeente fluctueert in de periode 2020-2023 tussen 55%-65%. De werkelijke ontwikkeling van de schuldenlast blijft in goede verhouding staan met de totale baten. Er worden wel nieuwe leningen afgesloten, maar het verloop volgt de totale bedrijfsvoering van de gemeente. Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Voor beide ratio’s blijft uw gemeente hier ruimschoots onder. Ten opzichte van de andere gemeenten in uw provincie, alsmede het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang, is uw netto-schuldquote wel hoog. Dit houdt voor een belangrijk deel verband met het relatieve hoge investeringsniveau uit het verleden. De gemiddelde netto schuldquotes liggen tussen 39% (landelijk) en 50% (gemeenten in provincie Utrecht). Andere kleinere gemeenten hebben een gemiddelde netto schuldquote van 40%.

Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Om de ambities en investeringen te financieren werd verwacht dat er in nieuwe leningen aangetrokken moeten worden. In de begroting 2024 is daarom rekening gehouden met een netto schuldquote die snel toeneemt. Hierdoor heeft u alsnog het risico om in de categorie meest risicovol te belanden. Om dit te voorkomen zijn naar onze mening duidelijke keuzes en maatregelen getroffen noodzakelijk.

19 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is in 2023 toegenomen van 10,3% naar 11,2%. Dit betekent dat de totale boekwaarde van uw grondexploitatie relatief sterker gestegen is dan uw totale omzet. Desalniettemin vindt uw gemeente zich nog in de categorie minste risicovol die de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak. Ten opzichte van het gemiddelde van andere gemeenten is het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties wel hoger. Dit gemiddelde is 6,1% voor de gemeenten in Nederland, respectievelijk 6,0% voor anderen gemeenten met uw omvang. Dit betekent dat het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties ten opzichte van de totale omzet bij uw gemeente hoger is dan bij andere gemeenten. De reden hiervan is dat de verkoop van de gronden van de grondexploitatie Tappenheul III nog niet hebben plaatsgevonden, terwijl de een belangrijk deel van de kosten wel al gemaakt is.

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is, net als de laatste drie jaren, positief. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Er is feitelijk sprake van een overschot in de exploitatie in 2023 nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd. Dit is voor de provincie een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. De afgelopen jaren is het kengetal toegenomen tot 8,6% in 2023. De belangrijkste reden hiervoor is de hogere algemene uitkering. Het percentage lag in 2022 fors boven het niveau van de andere gemeenten, zowel met dezelfde omvang als binnen de provincie Utrecht en bij andere gemeenten in Nederland. Hierbij moet wel aangetekend worden dat 2022 voor alle gemeenten een uitzonderlijk positief jaar is geweest. De verwachting is dat, zeker gezien de mogelijke afname van het gemeentefonds, dit percentage de komende jaren onder druk komt te staan.

20 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het vorige jaar. Hierbij worden de definities van het kennisinstituut Coelo aangehouden. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. Dit is een andere berekeningswijze dan die u zelf hanteert, waardoor de uitkomsten van dit kengetal verschillen. Wij gebruiken de definitie van Coelo om aan te sluiten bij de informatie die openbaar gemaakt is door het CBS.

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente is relatief hoog. Vooral in 2022 heeft een forse toename plaatsgevonden van 130,0% naar 143,3%. Hierdoor bent u met de gemeentelijke belastingen relatief “duur”. Daarom bent u door de provincie ingedeeld in de hoogste risicocategorie. Andere gemeenten met uw omvang zaten in 2022 op een belastingcapaciteit van 112,4%. Landelijk lag dit op 101,5% en bij de andere gemeenten in de provincie Utrecht op 110,4%.

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

In 2023 is dan wel weer een daling te zien naar 132,9%. Dit komt omdat de toename van de gemiddelde lastendruk bij uw gemeente is toegenomen met 3,1%, terwijl dit landelijk op 11,4% lag. De stijging bij uw gemeente is beperkt omdat u de afvalstoffenheffing en rioolheffing heeft bevroren in 2023.

21 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2023. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2023 is gestegen van 0,7 naar 1,3. Hiermee voldoet de ratio aan de norm die uw raad heeft gesteld (1,0).

Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onjuiste verwijzing in financiële verordening De bepalingen rondom risicomanagement en weerstandsvermogen zijn in uw financiële verordening opgenomen in hoofdstuk 6. Artikel 25 lid 2 van dit hoofdstuk geeft aan dat het cumulatieve netto risico voor incidentele risico’s conform artikel 22 lid 2 b t/m e na correctie is incidenteel gedekt in de Algemene Reserve. In de verordening bestaat dit artikel echter niet. Daarom raden wij u aan om de financiële verordening hierop aan te passen. Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt

Zoals wij in onze boardetter aan de raad hebben opgenomen, is het risicomanagement bij uw gemeente nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten. Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De belangrijkste reden van de toename van het weerstandsvermogen is dat het beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen van EUR 2,9 miljoen naar EUR 5,4 miljoen. Dit is te danken aan het feit dat het hoge positieve resultaat over 2022 voor een groot deel aan de algemene reserve is toegevoegd. Omdat de algemene reserve onderdeel uitmaakt van de beschikbare buffer die u als gemeente heeft, stijgt ook het weerstandsvermogen.

De financiële omvang van de risico’s is afgenomen van EUR 4,3 miljoen naar EUR 4,1 miljoen. De belangrijkste reden van de daling is dat er ten opzichte van 2022 het risico op een stijging van de energiekosten is weggevallen, en waar nodig, is ingerekend in de meerjarenraming. Ook een lager risicoprofiel leidt tot een hoger weerstandsvermogen, omdat er minder buffer nodig is om het totale risicoprofiel af te dekken. Ondanks de forse toename van het weerstandsvermogen blijft het naar onze mening belangrijk om de risico’s goed te bewaken in het licht van de financiële positie van uw gemeente. In het bijzonder de blijvende onzekerheid over de exacte uitwerking van een mogelijke verlaging van de algemene uitkering speelt hierbij een belangrijke rol.

22 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Bedrijfsvoering

Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting

Oordeel

Waardering immateriële vaste activa

Evenwichtig

Waardering materiële vaste activa

Evenwichtig

Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.

Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Hierbij merken wij op dat de managementschattingen standaarden zijn die bij het herzien van de grondexploitaties gelden als uitgangspunt. Het college heeft vervolgens per exploitatiegebied beoordeeld of deze standaarden moeten worden gebruikt of dat afwijkende waarden (uitzonderingen) gelden, vanwege project-specifieke afspraken.

Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven. De boekwaarde van de grondexploitaties is toegenomen van EUR 3,2 miljoen naar EUR 3,7 miljoen. Deze toename van EUR 0,5 miljoen wordt veroorzaakt door: • Bij: reguliere investeringen van EUR 0,3 miljoen, inclusief toegerekende uren en rente; • Bij: tussentijdse winstneming op de lopende exploitatie Oranje Bolwerck van EUR 0,2 miljoen. Er hebben in 2023 geen grondverkopen plaatsgevonden.

Weinig activiteit in grondexploitaties gedurende 2023 Er hebben in 2023, zoals hierboven in meer detail is weergegeven, weinig activiteiten plaatsgevonden in de grondexploitaties. De belangrijkste redenen hiervan zijn de bezwaren die zijn gemaakt tegen het project Tappersheul III en het feit dat het project Oranje Bolwerck in de afrondend fase zit. Het totale resultaat dat uit de grondexploitaties wordt verwacht is stabiel gebleven op een bedrag van EUR 1,9 miljoen. Hiervan is in 2023 al een bedrag van EUR 0,2 miljoen tussentijds in de jaarrekening verwerkt. Het belangrijkste deel van de nog te verwachten winst komt uit de exploitatie Tappersheul III. Deze winst van EUR 1,7 miljoen is naar onze mening onzeker totdat de Raad van State uitspraak heeft gedaan in de beroepsprocedure. Niet alleen de aard van de uitspraak is van belang, maar ook wanneer dit komt. Hoe langer het duurt, hoe lager het uiteindelijke resultaat van de exploitatie.

23 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Bedrijfsvoering

Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Weinig activiteit in grondexploitaties gedurende 2023 Er hebben in 2023, zoals hierboven in meer detail is weergegeven, weinig activiteiten plaatsgevonden in de grondexploitaties. De belangrijkste redenen hiervan zijn de bezwaren die zijn gemaakt tegen het project Tappersheul III en het feit dat het project Oranje Bolwerck in de afrondend fase zit. Het totale resultaat dat uit de grondexploitaties wordt verwacht is stabiel gebleven op een bedrag van EUR 1,9 miljoen. Hiervan is in 2023 al een bedrag van EUR 0,2 miljoen tussentijds in de jaarrekening verwerkt. Het belangrijkste deel van de nog te verwachten winst komt uit de exploitatie Tappersheul III. Deze winst van EUR 1,7 miljoen is naar onze mening onzeker totdat de Raad van State uitspraak heeft gedaan in de beroepsprocedure. Niet alleen de aard van de uitspraak is van belang, maar ook wanneer dit komt. Hoe langer het duurt, hoe lager het uiteindelijke resultaat van de exploitatie.

Geen Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) opgestelt In artikel 33 lid 2 van de financiële verordening heeft de raad bepaald dat de informatie in de paragraaf Grondbeleid in de mede gebaseerd is op actuele doorrekeningen van de grondexploitaties, welke minimaal eenmaal per jaar plaatsvinden en vastliggen in Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG). In lid 6 van datzelfde artikel is opgenomen dat in de MPG is jaarlijks weergegeven op welke besluiten de grondexploitaties en gebieds(locatie)ontwikkelingen zijn gebaseerd en wat de programmatische en financiële consequentie is van die besluiten op de grondexploitatie. Beide bepalingen in de financiële verordening impliceren dat er een MPG moet worden opgesteld. Wij hebben echter geconstateerd dat deze niet wordt opgesteld. Daarom raden wij u aan om te bepalen of het MPG daadwerkelijk wenselijk is. Indien dit het geval is, dan raden wij u aan om het college te verzoeken aan deze wens te voldoen. Indien uw raad bepaald dat de informatievoorziening vanuit de paragraaf Grondbeleid in de begroting en jaarrekening toereikend is, dan raden wij u aan om de financiële verordening aan te passen. Op dit moment is er namelijk sprake van een formele onrechtmatigheid.

24 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Bedrijfsvoering

Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein

25 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.oudewater.nl/api/v1/meetings/588/documents/18618