C04 - Ingekomen stuk Werkgroep Behoud Lopikerwaard - WBL Magazine augustus 2021.pdf

De subsidie (wordt jaarlijks aangepast) bedraagt 15 jaar lang circa 14 cent per opgewekt kWh per jaar, ofwel 300 x € 0,14 = € 42 per paneel per jaar. Van deze ‘opbrengst’ moeten de jaarlijkse kosten voor onderhoud, verzekering en administratie nog af, zodat de opbrengst per paneel per jaar ongeveer € 35 bedraagt. De terugverdientijd is dan circa 8 tot 9 jaar.

Meedoen: Informatiebijeenkomst en voorinschrijving Indien er een locatie beschikbaar komt, wordt voor belangstellenden die zich voor de coöperatie hebben aangemeld, een informatiebijeenkomst georganiseerd. Daar geven we nadere toelichting op het project. Deze avonden worden mede geleid door een professional. Iedereen die belangstelling heeft voor één of meer panelen en binnen de postcodes van het betreffende project woont dan wel zijn bedrijf heeft gevestigd, kan een voorinschrijving doen op de site. Dat wordt voor ieder project afzonderlijk geregeld. Om voor in te schrijven hoef je nog geen lid te worden van onze coöperatie. Dat moet wel bij de formele inschrijving. Na de informatieavond krijgen alle bewoners die een voorinschrijving hebben gedaan een uitgebreid informatiepakket waarin ook de gehele financiële verantwoording in de vorm van een businesscase is opgenomen. Officiële inschrijving Als de belangstelling voor een project groter is dan het aantal beschikbare zonnepanelen wordt er onder de voorinschrijvingen geloot. Per project wordt vooraf bekend gemaakt hoe de toewijzing plaatsvindt. De bewoners die zijn ingeloot krijgen hiervan bericht en worden verzocht om de voorinschrijving om te zetten in een officiële inschrijving en een aanbetaling te doen. En daarbij worden zij lid van de coöperatie.

Bestuur Voorlopig wordt het bestuur gevormd door het bestuur van de Energie Coöperatie Lek en IJssel Stroom. In een later stadium wordt het bestuur van de nieuwe coöperatie ingevuld vanuit de leden. Op dit moment worden de statuten in orde gemaakt. 22

Belangstelling? En wilt u meer informatie? Neem dan contact op via de website: lekenijsselstroom.nl/contact

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, Augustus 2021, jaargang 41 - nr 128

De Cabauwse Molen in oude luister en kracht hersteld

bericht van Vrienden van de Cabauwse Molen

Na 2,5 jaar stilstand draait en maalt de molen weer! De molen staat er stralend bij en leeft weer! Het beeld in het landschap klopt weer.

.

Op 29 juni zijn de wieken gestoken en vanaf 1 juli begon het ophekken. Op 8 juli zijn de windborden gemonteerd en nadat er nog een nieuwe pentegel was geplaatst, maakten de wieken op 14 juli de eerste testomwentelingen. Wat fantastisch om het gevlucht weer langzaam in beweging te zien komen! Na wat bijstellen kon de molen echt “in het werk worden gezet”, dus gaan malen. Om het eerste water weer opgestuwd te zien worden was een emotioneel moment.

Onlangs heeft de molen als vanouds de hele dag gedraaid en gemalen. De molenmakers hebben alles opgeruimd en schoongemaakt en zijn naar de volgende klus afgereisd. Steken van de roeden Het steken van de roeden gebeurde 23

met behulp van een verreiker. Deze klus was verrassend snel geklaard. Het hekwerk is volledig vernieuwd. De dwars- en lengtelatten zijn gemaakt van Russisch lerken (lariks), blijven onbewerkt en zullen langzamerhand weer grijs verkleuren. Ze zijn in gaten in de roeden gestoken en worden met wiggetjes op hun plaats gehouden.

WBL WBLWBL Magazine Magazine, Magazine, December Augustus April 2021, 2020, jaargang 41 40 - nr 127 126 128

Provincie Utrecht introduceert subsidie voor ontwikkeling nieuwe ideeën duurzame landbouw De provincie Utrecht stelt 600.000 euro beschikbaar aan Utrechtse boeren om samen te komen tot nieuwe ideeën ten behoeve van de verduurzaming en daarmee toekomstbestendigheid van de sector. De subsidieregeling ‘Samenwerking voor Innovaties’, moet ertoe leiden dat marktpartijen gezamenlijk plannen uitwerken voor een meer winstgevende aanpak van natuurinclusieve, klimaatneutrale- en kringlooplandbouw. Natuurinclusief boeren betekent dat deze bedrijven zorgvuldig gebruik maken van natuurlijke grondstoffen en bronnen, de bodem duurzaam beheren en de uitstoot van milieuverontreinigende stoffen verminderen. Deze vorm van landbouw vraagt om innovaties en om een andere manier van werken. Met het subsidiegeld kan de agrarische sector zelf aan de slag om te onderzoeken hoe binnen de nieuwe vormen van landbouw, voldoende mogelijkheden blijven om een goede boterham te verdienen. Gedeputeerde Hanke Bruins Slot: “Een toekomstbestendige agrarische sector is onmisbaar. Boeren zijn belangrijke voedselproducenten. Provincie Utrecht wil graag samen met de sector een omslag maken naar duurzamere vormen van landbouw.

De subsidieregeling stimuleert om samen aan de slag te gaan voor nieuwe verdienmogelijkheden voor Utrechtseboerenbedrijven.” Regeling De Utrechtse (grondgebonden) landbouwsector heeft al veel kennis over duurzaam bodembeheer, over de inzet op biodiversiteit binnen landbouwbedrijven, agrarisch natuurbeheer en ver-

mindering van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Deze grote hoeveelheid kennis is goed bruikbaar voor het ontwikkelen en verder verbeteren van verdienmodellen. De subsidieregeling richt zich daarom op meer samenwerking tussen de partijen die zich al inzetten op de ontwikkeling van nieuwe verdienmodellen voor boeren. De nauwere samenwerking moet leiden tot goede oplossingen.

Partijen die van plan zijn nieuwe verdienmodellen verder te ontwikkelen, kunnen tot een bedrag van 300.000 euro subsidie aanvragen. In de praktijk zal het bijvoorbeeld gaan om vernieuwingen op het vlak van kortere ketens van boer tot consument. Ook kan een verandering in de manier waarop landbouwgrond gebruikt wordt onderdeel zijn van een aangepast verdienmodel of er kan bijvoorbeeld nader onderzocht worden welke bijdrage boeren kunnen leveren bij ecosysteemdiensten. Dat laatste is bijvoorbeeld het opslaan van koolstof door de aanplant van nieuwe bomen. Plattelandsontwikkelingsprogramma De regeling is onderdeel van het Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP3+). Dit is een Europees subsidieprogramma voor het ontwikkelen, verduurzamen en innoveren van de agrarische sector in Nederland. De provincie maakt drie ton vrij voor de regeling en de Europese Unie vult dat aan met nog eens drie ton. Op die manier is zes ton beschikbaar voor de Utrechtse boeren. 24

Meer informatie Meer informatie over de openstelling van de regeling, het doen van de aanvraag en de randvoorwaarden, vindt u op de website van de Provincie.

WBL WBL Magazine, Magazine, Augustus April 2021, 2021, jaargang jaargang 41 41 -- nr nr 128 127

Bericht van de nieuwsservice van HDSR.

Meet de waterkwaliteit in jouw buurt voor onderzoek en vraag een meetkit aan Het wateronderzoek ‘Vang de Watermonsters’ begint en we hebben jouw hulp nodig! Met dit onderzoek krijgen we een goed beeld van de waterkwaliteit in kleine wateren. Het onderzoek is een initiatief van Natuur & Milieu en ASN Bank. De NWB Bank en tien waterschappen doen mee, waaronder De Stichtse Rijnlanden.

Deelname aan het onderzoek is volledig Coronaproof te doen door je te houden aan de anderhalve meter afstand. Het is bekend dat de ziekte zich niet verspreidt in oppervlaktewater.

Schoon water is belangrijk voor de gezondheid van mens en dier. Verschillende overheden in Nederland meten de waterkwaliteit van grote wateren. Met de hulp van inwoners kunnen wij meer inzicht krijgen van kleinere wateren, zoals sloten en kleinere plassen. Iedereen kan meedoen, jong en oud. Vang de watermonsters: wat ga je doen? Meld je nu al aan via www.vangdewatermonsters.nl. Je ontvangt dan een meetkit. Via de instructies op de website ‘Vang de Watermonsters’ ga je als burgeronderzoeker verschillende onderdelen van het water onderzoeken. Gup helpt je hierbij met informatie en filmpjes hoe je het kan aanpakken. Je meet de helderheid en diepte met je zelfgemaakte Secchi -schijf en bekijkt welke waterplanten, insecten, vogels, vissen en waterdiertjes je ziet. Dit leg je allemaal vast met je mobiel. Je maakt foto’s om vast te leggen waar je hebt gemeten en om de begroeiing en helling van de oever te laten zien. Ook tel je hoeveel zwerfaval er ligt bij de meetlocatie. Gup, Drollentrol, Spoelbaksel en anderen vertellen je meer over bronnen 25

van vervuiling en wat je zelf kan doen. Na afloop van het onderzoek kun je de resultaten van jouw meting terugzien op de website. Natuur &Milieu gebruikt deze resultaten voor verder onderzoek. Win-win situatie Hoogheemraad Bert de Groot van het waterschap hoopt dat veel mensen met deze actie meedoen: “We werken in een aantal gemeenten al samen met vrijwilligers in stedelijk gebied die regelmatig de waterkwaliteit meten. En ook in het landelijk gebied doen boeren en vrijwilligers mee aan het project “de Bloeiende boerensloot”. Maar om een goed beeld van de kleinere sloten te krijgen is alle hulp welkom. En het is leuk en leerzaam.” Biodiversiteit In en rond schoon water groeien veel verschillende soorten waterplanten en leven watervogels, kikkers en insecten. Onder water, tussen de waterplanten schuilen de vissen en vinden daar hun voedsel. Goede waterkwaliteit is belangrijk voor de biodiversiteit en daarom is dit onderzoek belangrijk.

WBL Magazine, Augustus April 2021,2021, jaargang jaargang 41 - nr 41 127 - nr 128

Bericht van Nieuwsservice van Provincie Utrecht.

De website van EIS: www.eis-nederland.nl/ aziatischehoornaar

Aziatische hoornaar vaker waargenomen: bestrijding afhankelijk van correcte waarnemingen De Aziatische hoornaar wordt nog niet zo vaak gespot in Nederland, maar het aantal keer dat deze invasieve exoot wordt gezien neemt geleidelijk toe. Deze hoornaar komt oorspronkelijk niet voor in ons land en de aanwezigheid van het insect kan negatieve gevolgen hebben voor de biodiversiteit. Provincies zijn verantwoordelijk voor de bestrijding van deze 'grote wesp.' Een adequate bestrijding is afhankelijk van voldoende gemelde waarnemingen. Theo Zeegers, van het EIS Kenniscentrum Insecten, zet zich in voor meer bekendheid over dit insect. "De Aziatische hoornaar is twee keer zo groot als de normale wesp. Verder is het insect goed te herkennen aan zijn zwarte borststuk en de poten met gele uiteinden", vertelt Theo over de herkenningspunten.

kunnen de verschillen gecheckt worden. Ook is het mogelijk de app ‘Obsidentify' te gebruiken voor het ontdekken van de verschillen. "Veel meldingen van Aziatische hoornaars blijken na controle gelukkig toch inheemse hoornaars te zijn. Omdat ze zo vaak met elkaar verward worden, zijn eigenlijk alleen waarnemingen met een foto zinvol", benadrukt Theo. Hij vervolgt: "Aziatische hoornaars hebben in de zomer grote volken met één koningin en veel werksters. De werksters horen bij één specifiek nest. Iedere waarneming van een Aziatische hoornaar in de periode half juni tot eind september, betreft werksters en wijst dus op de aanwezigheid van een nest in de omgeving. Die kan dan nog wel tot één kilometer verder hangen", aldus Theo.

De Aziatische hoornaar staat op een Europese lijst van insecten die bestreden moeten worden. De aanwezigheid van deze hoornaar kan schadelijke gevolgen hebben voor de diversiteit van inheemse flora en fauna. De exoot eet bijvoorbeeld honingbijen, hommelsoorten en andere bestuivende insecten. In een nest kunnen in de nazomer wel duizenden Aziatische hoornaars zitten. De nesten worden in Nederland zoveel mogelijk opgespoord en verwijderd. Als een melding van een mogelijke Aziatische hoornaar binnenkomt, start een zoektocht naar het nest en wordt zo mogelijk gestart met bestrijding.

Nesten Het is 's zomers mogelijk het verschil te herkennen tussen een nest van de inheemse Europese hoornaar en die van de Aziatische. In de zomerperiode hangen bolvormige nesten van Aziatische

Herkenning Het opsporen van nesten begint bij het melden van waarnemingen van Aziatische hoornaars. Voor een adequate bestrijdingsaanpak, is het belangrijk dat Aziatische hoornaars niet met Europese hoornaars verward worden. Via de website van EIS (zie hiernaast) 26

WBL Magazine secember 2020, jaargang 40 - nr 126

WBL WBL WBLMagazine Magazine, WBL Magazine Magazine December Augustus augustus april 2020, 2021, jaargang 40 41 - nr 125 124 126 128

hoornaars meestal hoog in bomen. Zomernesten van Europese hoornaars zijn daarentegen vaak dicht bij de grond te vinden, in holtes van bomen. De nesten van Aziatische hoornaars kunnen behoorlijk groot worden. Theo vertelt: "Aan het einde van de herfst is het nest het grootst. Ze zijn dan soms zo groot als een skippybal, denk aan een diameter van 90 centimeter. Ondanks hun grootte, kan het door de hoge ligging in bomen tussen bladeren toch nog lastig zijn om vanaf de grond een nest te zien." Geen extra gevaar voor mensen Voor de mens is de Aziatische hoornaar niet gevaarlijker dan de inheemse Europese hoornaar. De Aziatische hoornaar is niet agressief. Ook komt het insect niet af op zoetigheden.

"Wij merken dat de soort doorgaans voor minder overlast zorgt bij mensen, in vergelijking met bijvoorbeeld de normale wesp", aldus Theo. Melding Provincie Utrecht is verantwoordelijk voor de opsporing en bestrijding van een groot aantal invasieve exoten, waaronder de Aziatische hoornaar. Sinds enige jaren wordt de Aziatische hoornaar waargenomen in Nederland. Een signalering in Veenendaal in 2020 was het noordelijkste nest van het dier in Europa. Deze 'grote wesp' wordt al wat langer in de zuidelijke provincies van ons land waargenomen. De provincie roept iedereen, die vermoedt een Aziatische hoornaar te zien, op om hier melding van te maken via waarneming.nl.

Nieuw bestuurslid WBL

Ronald Meijer stelt zich voor Mijn carrière heb ik als officier van de Koninklijke Luchtmacht gevolgd. Als oud militair ben ik frequent verhuisd. Allereerst geplaatst op de toenmalige vliegbasis Ypenburg en wonende in Den Haag tot aan plaatsingen in Duitsland, Gilze Rijen en uiteindelijk weer Den Haag. Al met al zijn mijn echtgenote Astrid en ik 8 maal verhuisd. Alweer 21 jaar geleden hebben wij een fraaie boerderij in het prachtige Polsbroek kunnen betrekken. En daar zijn wij tot heden nooit meer uit gegaan. In mijn laatste functies ben ik op het Ministerie van Defensie nauw betrokken geweest bij de afbouw van Defensie in het kader van de inning van het vredes dividend. Zowel reorganisaties maar ook samenvoegingen van de bedrijfsvoering van de krijgsmachtdelen en integratie van ICT heb ik mogen leiden. Na mijn dienstverlating in 2011 ben ik parttime voor Deloitte gaan werken waar ik in de publieke en semi-publieke sector tot heden onderzoeken, audits en projecten begeleid. 27

In Polsbroek troffen wij een gemeenschap aan die nog de sfeer van de jaren vijftig ademde. Onze boerderij was als eerste uit productie en werd al particulier bewoond. Met achter onze boerderij direct het land met een prachtige oude hoogstamboomgaard. Mijn echtgenote is voorzitter van de Vereniging Hoogstamfruitbomen Groene Hart geworden. Zij promoot met deze vereniging de instandhouding van de ooit zo kenmerkende hoogstamfruitbomen in de Lopikerwaard en omgeving. Ook de instandhouding van oude appel- en perenrassen is hierbij een doelstelling. Mijn echtgenote en ik zijn het snoeien gaan leren en het onderhoud van het land en de bomen doen we grotendeels zelf. Het mag duidelijk zijn dat wij al vele jaren het drukke stadsleven achter ons hebben gelaten. Het is een voorrecht om in het prachtige Groene Hart te wonen, waar je als enige plek in de overvolle Randstad nog weidse uitzichten hebt en de natuur bij de voordeur begint.

WBL WBLWBL Magazine Magazine, Magazine, December Augustus April 2021, 2020, jaargang 41 40 - nr 127 126 128

Ondanks de verkaveling en (de helaas noodzakelijke) schaalvergroting van de boerenbedrijven zijn er nog veel geriefbosjes en prachtige sloten vol leven die de kavels vorm geven. En ondanks een forse afname van het aantal broedvogels de laatste jaren, zie je nog steeds overal in de weilanden de zo kenmerkende weidevogels. Evenals veel op het water levende vogels, vele roofvogels en daarnaast nog grote aantallen vleermuizen en vele zoogdieren. Het behoud van al dit fraais is mij aan het hart gelegen. Uiteraard is sprake van woningnood, wordt (momenteel helaas vaak rucksichloos) e.e.a. door de energietransitie op zijn kop gezet en dient ook de industrie en werkgelegenheid voor het economisch voortbestaan van ons land een plek te hebben. Het is de kunst om tussen al deze belangen ook het behoud van al het moois in onze polders te borgen. En om de grote aantallen bewoners binnen de Randstad de mogelijkheid te geven nog onbekommerd te kunnen recreëren en al wandelend of fietsend te genieten van alle ruimte, het groen en de natuur met ook koeien in de weilanden. De WBL zet zich voor al deze doelstellingen al jaar en dag vol overgave in. Mijn contacten met de WBL dateren alweer van enkele jaren terug waar gezamenlijk tegen slootdemping en te grote bedrijven in het buitengebied is gestreden. Met de enorme gevolgen die de energietransitie voor ons gebied

kan gaan hebben is deze samenwerking geïntensiveerd. Zie ook de visie van onze voorzitter in het voorwoord van deze uitgave. Mede door mijn nauwe betrokkenheid bij het windmolendossier in de Lopikerwaard heeft onze voorzitter mij gevraagd om toe te treden tot het WBL bestuur. Na kennismaking constateerde ik dat een zeer deskundig en gedreven bestuur onze WBL vorm geeft. Hieraan wil ik graag mijn steentje bijdragen en dus geef ik met veel plezier gevolg aan het verzoek. Met als doel samen met de bestuursleden, maar vooral ook met u als trouwe donateur en lid van de WBL op te trekken en waar nodig ook te strijden voor het behoud van onze Lopikerwaard. Daarbij wil ik graag een oproep doen. Ons land staat voor enorme opgaven met een mogelijke impact op onze Lopikerwaard die ongekend kan zijn. Juist nu is het belangrijk om tegenwicht te bieden aan de vele politieke en vooral commerciële initiatieven. Vertel het uw buren en plaatsgenoten en vraag hen om zich bij de WBL aan te sluiten. Hoe groter het aantal belanghebbenden hoe meer recht van spreken de WBL heeft bij de Provincie, Waterschap en gemeenten. En daarnaast draagt onze hoofdredacteur zorg dat u goed geïnformeerd wordt over alle lokale ontwikkelingen en daarnaast ook over al het fraais dat onze Lopikerwaard te bieden heeft.

World Cleanup Day 2021 Op zaterdag 18 september is het weer zover: World Cleanup Day 2021. Tijdens deze wereldwijde opruimactie geven de zwerfvuilambassadeurs van Duurzaam Lopikerwaard samen met ruim 180 landen de planeet een grote schoonmaakbeurt. Het doel? Het opruimen van zoveel mogelijk zwerfafval! En vooral ook het verkrijgen van waardevolle informatie over het soort afval dat in het milieu ligt. Dat inzicht is onmisbaar bij het vinden van structurele oplossingen.

Elk jaar worden er op World Cleanup Day gigantische hoeveelheden afval uit het milieu gehaald. Vorig jaar is er in de 24 tijdzones tussen Nieuw-Zeeland en Hawaii door 20 miljoen vrijwilligers opgeruimd. Een ongekend succes! Wil je meehelpen in 1 van de Lopikse kernen? Meld je dan nu aan voor World Cleanup Day Lopik bij Bea Geurts via: b.a.j.geurts@casema.nl 28

Ronald Meijer, nieuw bestuurslid WBL

WBL Magazine, Magazine secember Augustus 2020, 2021, jaargang 40 41 - nr 126 128

WBL WBLMagazine WBL Magazine Magazine December augustus april 2020, jaargang 40 - nr 125 124 126

Nieuw wandelpad van Cabauw naar Willige Langerak Het is de stichting Cabauw “Samen Sterk” gelukt een nieuw wandelpad te realiseren vanuit Cabauw naar de Tiendweg in Willige Langerak. Het pad komt ongeveer halverwege de Nicolaas van Catsweg en de gemeentegrens met Schoonhoven en ten zuiden van de parallelweg langs de M.A. Reinaldaweg.

Op de foto de plek waar de brug gaat komen.

Dit wandelpad, dat uitkomt op de Tiendweg, sluit aan op een reeds bestaand wandelpad van de Tiendweg naar de Lekdijk waardoor het mogelijk is om een mooie ronde te lopen.

Staatsbosbeheer heeft daar een strook grond liggen waar we gebruik van mogen maken. Om deze strook grond bereikbaar te maken komt er een loopbrug over het water (de Nieuwe Broek) vanaf de parallelweg. We hebben tevens toestemming van de provincie Utrecht en het Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden om de brug te mogen plaatsen. De omgevingsvergunning is verleend en de financiering is dank zij vele sponsors rond. De opdracht voor de brug is verleend en we wachten nu op het moment dat de brug geplaatst wordt.

Dijk-driedaagse verplaatst In onze uitgave van april jl. kondigden we de dijkdriedaagse aan. In verband met Corona is er besloten deze te verzetten naar 15, 16 en 17 september.

Dijkgraaf Jeroen Haan en hoogheemraad Els Otterman lopen op 15,16 en 17 september 2021 van Amerongen naar Schoonhoven. Graag nodigen zij u uit om een deel van het traject of het geheel hiervan mee te lopen. Al wandelend gaan ze het gesprek aan met professionals, bestuurders, volksvertegenwoordigers, bewoners en andere geïnteresseerden. Het gesprek kan gaan over de dijk, het rivierenlandschap, waterveiligheid en eventuele andere thema’s die aan de dijk en de rivier gerelateerd zijn. Hoe ziet zo’n wandeldag er uit? Elke dag wordt circa 15 kilometer op 29

en langs de dijk gewandeld. Onderweg vertellen inspirerende sprekers over hun ideeën en kansen voor de dijk. Ook wordt deelnemers de mogelijkheid geboden om op een mobiele zeepkist een korte pitch te geven. Daarna wordt verder gelopen en is er tijd om al lopend in gesprek met elkaar te gaan. ’s Avonds wordt er in tentjes gekampeerd op twee kleine campings langs de route. U kunt naar keuze één of meer dagdelen of dagen meelopen. Ook bij het avondprogramma kunt u aanhaken. Loopt u mee? Of wilt u op de hoogte blijven? Mail dan uw contactgegevens naar dijkdriedaagse@hdsr.nl.

WBL Magazine, Augustus April 2021,2021, jaargang jaargang 41 - nr 41 127 - nr 128

Nieuw bestuur voor Duurzaam Montfoort Duurzaam Montfoort nam afscheid van twee bestuursleden en vond twee nieuwe! Vanaf het moment van oprichting werd het bestuur van Duurzaam Montfoort gevormd door Ronald Landman (voorzitter), Ilse van der Horst (secretaris) en Frank Benthem (penningmeester). Het platform ging voortvarend aan de slag en was bezig om bekendheid op te bouwen in

Montfoort en Linschoten. En toen was er ineens Corona en werden veel activiteiten afgelast. Vervolgens vonden Ilse en Ronald andere uitdagingen. Zij geven het stokje over aan twee nieuwe bestuursleden. Het vernieuwde bestuur bestaat sinds april 2021 uit: Geertrui Verbraak (voorzitter), Douwe Pot (secretaris) en Frank Benthem (penningmeester).

Goed broedseizoen voor de weidevogels in de Lopikerwaard Het jaar 2021 gaat de boeken in als een goed broedseizoen voor weidevogels in de Lopikerwaard. Dit heeft vooral te maken met het weer. In het vroege voorjaar was het relatief koud, waardoor het gras nauwelijks groeide. De maand mei was een regenachtige maand. Door deze weersomstandigheden gingen de meeste agrariërs pas eind mei voor het eerst gras maaien. Ingezaaid mais groeide door de kou langzaam. Gevolg van dit alles was dat veel broedende tureluurs en grutto’s in het gras hun eieren rustig konden uitbroeden, voordat er gemaaid werd. In de maisvelden lukte het de kievit in veel gevallen om haar eieren uit te broeden, voordat de maispercelen werden bewerkt; in de periode daarna tussen het inzaaien van het mais en onkruidbestrijding, hebben kievit en scholekster ook veel nesten uit weten te broeden. De regen en later de relatief hoge temperaturen leverden ook nog eens veel wormen en insecten op voor de kuikens van de weidevogels. Er werden meer kuikens gesignaleerd dan de afgelopen jaren. Keerzijde was dat door de kou vooral kuikens van de eerste legsels van de kievit het niet hebben overleefd.

Maar een kievit begint, na een mislukt legsel, vaak met een tweede legsel. Voordeel was dat, door het langzame verloop van het broedseizoen, de vrijwillig weidevogelbeschermers en agrariërs meer tijd hadden om nesten en kuikens te vinden en te monitoren, voordat er werd gemaaid of bewerkt. Opvallend was ook dat in juni er nog tureluurs en grutto’s zaten te broeden op sommige plaatsen. Aantallen gevonden nesten In totaal zijn in de gemeente Lopik en een gedeelte van de Vlist, dat ook onder de Lopikerwaard valt, 545 nesten van weidevogels geregistreerd. Van de big five van de weidevogels waren de resultaten als volgt: grutto (85 nesten), kievit (293 nesten), scholekster (37 nesten), tureluur (23 nesten) en slobeend (7 nesten). Hier komen ook nog eens enkele honderden nesten bij , die niet geregistreerd zijn. Het gaat dan met name om nesten in percelen, die nog niet gemaaid of bewerkt hoefden te worden, bijvoorbeeld de percelen met uitgesteld maaien en de nesten in de maisvelden na het inzaaien. Al bij al een goed weidevogeljaar dus. 30

Terzijde: Het totaal van 545 nesten is het totaal van alle geregistreerde nesten van alle weidevogels, dus ook van bijvoorbeeld wilde eend, krakeend, meerkoet. Ook heeft de drone van de ANV 79 nesten geregistreerd waarvan we niet weten welk soort het was. De big five (grutto, tureluur, scholekster, kievit en slobeend) hebben totaal 445 geregistreerde nesten opgeleverd. De overige 100 nesten betreffen de 79 gevonden nesten van de drone en 21 overige nesten van andere vogels.

WBL Magazine secember 2020, jaargang 40 - nr 126

WBL WBL WBLMagazine Magazine, WBL Magazine Magazine December Augustus augustus april 2020, 2021, jaargang 40 41 - nr 125 124 126 128

Veel vlinders tijdens laatste week tuinvlindertelling Van 3 t/m 25 juli 2021 organiseerde De Vlinderstichting voor de 13e keer de tuinvlindertelling. Dankzij deze telling weet De Vlinderstichting welke vlinders er in de zomer in tuinen rondvliegen. Met die informatie kunnen we vlinders beter helpen en beschermen. Dit jaar zijn er ruim 10.000 tellingen gedaan. Er werden ongeveer 110.000 vlinders geteld. De telling kwam maar langzaam op gang; de eerste 2 weken van juli waren nat en koel en veel mensen vroegen zich af: waar blijven de vlinders toch? In het voorjaar werden er ook al minder vlinders gezien dan de voorgaande jaren. Maar halverwege juli kwam de omslag: een ware ‘explosie’ van vlinders! Dat leidde tot veel enthousiaste tellers: ”Nog nooit zag ik zoveel vlinders in mijn tuin!”

nieuwsbericht van De Vlinderstichting

ren eindelijk weer eens op het niveau van 30 jaar geleden. De citroenvlinder, de atalanta en de dagpauwoog bijvoorbeeld. “Dat stemt ons positief”, zegt De Vlinderstichting, “al zien we dat vooral de niet-bedreigde vlinders het goed doen. Het is nog niet duidelijk hoe het gaat met de zeldzamere soorten die sterker bedreigd zijn.” Top 10 op basis van aantallen vlinders 1. atalanta 2. dagpauwoog 3. klein koolwitje 4. citroenvlinder 5. groot koolwitje 6. bruin zandoogje 7. klein geaderd witje 8. gehakkelde aurelia 9. Distelvlinder 10. kleine vos

Veel vlinders, is dat goed nieuws? Bomvolle vlinderstruiken, overal gefladder, alles in bloei. Dat beeld domineerde de tweede helft van de tuinvlindertelling. “Dat leidt tot veel positieve geluiden, maar 30 jaar geleden was dit eigenlijk heel normaal”, aldus De Vlinderstichting. De afgelopen 10 jaar was het aantal vlinders verontrustend laag. Met name de droogte van de afgelopen jaren was desastreus. Het koele natte voorjaar van 2021 heeft het tij een beetje doen keren. De rupsen hadden door alle regen veel te eten. En dat zien we in de zomer terug in de vlinderstand: verschillende soorten zijn na ja31

de atalanta was de onbetwiste winnaar van de tuinvlindertelling in 2021 (foto onder)

de citroenvlinder werd veel geteld (foto links)

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

Open Monumentendag 2021 thema: Mijn monument is jouw monument Zaterdag 11 september 2021 te Polsbroek, start Dorpsplein, 10:45 uur – 16:30 uur Feestelijke opening om 10:45 uur Wandeltocht door historisch Polsbroek, verschillende locaties te bezichtigen. Diverse presentaties, zoeken in archieven, gezelligheid en gratis historisch boekje. Tip: installeer een QR-reader op uw mobiel, deze geeft u de sleutel tot meer informatie tijdens de wandeltocht.

Tijdens Open Monumentendag worden de beschreven en andere onderwerpen verder toegelicht.

WBL Magazine, Augustus 2021, jaargang 41 - nr 128

Open Monumentendag 2021

Thema: Mijn monument is jouw monument Op 11 september 2021 is het weer Open Monumentendag. In Lopik wordt dat ieder jaar in een andere kern gevierd; dit jaar is dat Polsbroek. Polsbroek heeft een verrassend interessante geschiedenis en dat wordt op deze dag getoond. Polsbroekse gevelsteen in Amsterdam In een zeventiende-eeuws pakhuis aan de Prinsengracht 785 te Amsterdam was een gevelsteen ingemetseld met als opschrift “Poels Broeck”. Hierop is een dorpsgezicht te zien met op de voorgrond een overtoom. Nu verwacht je niet dat zo’n oude gevelsteen in Amsterdam naar het Polsbroek verwijst dat thans deel uitmaakt van de gemeente Lopik. Maar dat is toch het geval. Het genoemde pakhuis behoorde aan de machtige Amsterdamse regentenfamilie De Graeff. In 1610 kocht Jacob Dircksz de Graeff de hoge heerlijkheid Zuid-Polsbroek van de Graaf van Arenberg en de heerlijkheid bleef tot halver-

Meer informatie: www.kunstencultuurlopik.nl /open-monumentendag

.

32

wege de 19de eeuw in het bezit van de familie. De familie De Graeff (ook: De Graeff van Polsbroek) bepaalde op het hoogtepunt van de Gouden eeuw, samen met verwante families, honderd jaar lang voor een belangrijk deel het bestuur over de stad Amsterdam en het gewest Holland. Naast vrijheer van Zuid-Polsbroek, waren zij ook heer van Purmerland en Ilpendam. Op het naastgelegen pand Prinsengracht 783 dat ook aan de familie behoorde, was een pendant van de Polsbroekse steen te zien van Purmerland. Zo liet de familie ook in Amsterdam zien dat zij de heerlijkheden Zuid-Polsbroek en Purmerland-Ilpendam bezaten.

WBL Magazine secember 2020, jaargang 40 - nr 126

foto boven: Magdalenabrug (1900-1905, Utrechts Archief) Onder de dam was een stenen heul (duiker) waardoor het water uit de Zuid-Polsbroekse veldweteringen naar de ZuidPolsbroekse Vliet stroomde. In de loop der tijd is de Magdalenabrug hiervoor in de plaats gekomen. Deze werd in 19631964 vervangen door een nieuwe duiker (foto rechtsonder, mei 1962, Nationaal archief)

WBL WBLMagazine WBL Magazine Magazine December augustus april 2020, jaargang 40 - nr 125 124 126

De gevelsteen “Poels Broeck” is tegenwoordig, met een aantal andere historische gevelstenen, ingemetseld in de zijmuur van het tuinhuis bij de Philipsvleugel van het Rijksmuseum. Dam met overtoom De overtoom die zichtbaar is op de gevelsteen heeft daadwerkelijk bestaan en de gevelsteen is voor zover bekend, de enige afbeelding daarvan. De overtoom lag op een dam in de voormalige verbinding tussen de Polsbroeker voorwetering en Kerkvliet. De dam moest ervoor zorgen dat het water in de Kerkvliet, wat afvoer van Lopiks bezwaarwater was, niet in aanraking kwam met Polsbroeks water. Een dam was in een vaarroute uiteraard een groot obstakel. De overtoom diende ervoor om schepen vanuit de Kerkvliet, met vracht en al, over de dam naar Polsbroeks water te trekken en andersom, zodat de schuit daar zijn tocht kon vervolgen. Een overtoom bestond uit 2 hellingen met daarop balken die met vet waren ingesmeerd. Op het hoogste punt stond een windas (lier) met spaakwielen aan de buitenkant. Om de as zat een stevig touw waarmee de boot op de helling kon worden getakeld, zodat deze aan de andere kant naar beneden kon glijden. 33

Een overtoom werd ook wel overhaal of overtocht genoemd of kortweg windas. De naam ‘Overtocht’ is lokaal nog steeds in gebruik voor de omgeving van deze plek. Op de kaart van de Lopikerwaard van Hattinga uit 1771 staat de overtoom aangeduid als ‘Het Windhaas’. De overtoom is afgebroken in 1796. Daarna moest de vracht die per boot werd aangevoerd, met kruiwagens worden overgedragen van de losplek bij de Kerkvliet naar de losplaats in de Polsbroeker voorwetering, om daar in een andere schuit verder vervoerd te worden.

WBL Magazine, Magazine secember Augustus 2020, 2021, jaargang 40 41 - nr 126 128

foto en tekst Kars Veling (De Vlinderstichting) Het is zeker geen zeldzaamheid, maar toch is bijna iedereen die een kolibrievlinder te zien krijgt enthousiast. Het is dan ook door het gedrag een bijzondere vlinder en het is altijd onverwacht als je er een ziet. Zo is hij er en zo is hij ook weer verdwenen.

De kolibrievlinder is een nachtvlinder,

WBL WBLMagazine WBL Magazine Magazine December augustus april 2020, jaargang 40 - nr 125 124 126

maar wel een die overdag vliegt en actief is. Het is een trekvlinder die jaarlijks in het voorjaar vanuit het zuiden van Europa naar ons land toe komt en zich hier voortplant. De nakomelingen vliegen vooral in augustus en dan is de trefkans het grootst. Waarschijnlijk worden de hier uit de pop gekomen kolibrievlinders nog aangevuld met vlinders uit noordelijker gelegen gebieden. Heel af en toe zijn er meldingen van kolibrievlinders die niet wegtrekken, maar in de

34

winter hier blijven. Ze hebben echter geen winterslaap, dus als het een beetje echt koud wordt hier dan zullen ze het niet overleven. Er zijn echter ook al winters geweest dat het nauwelijks vroor en dan kunnen ze het wel redden. Het gaat echter maar om heel weinig vlinders, deze vallen in het niet bij de duizenden die in april en mei vanuit het zuiden weer ons land bereiken. Augustus en september zijn uitstekende maanden om de kolibrievlinder te zien te krijgen.

35