Document · PDF

B12. bijlage Rapportage positionering Schakels definitief 30-01-2023.pdf

Gemeenteraad 9 februari 2023, gemeente OudewaterBij agendapunt: 6: Ingekomen stukken10.564 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Definitief

30 januari 2023

Rapportage Verkenning positionering Openbaar onderwijs en hoogbegaafden onderwijs in Oudewater

Verkennend vooronderzoek

Opdrachtnemer

Relatienummer

VOS/ABB Postbus 162 3440 AD Woerden

513027

Opdrachtgever

Project

Stichting Onderwijs Primair

A05D.574

Contactpersoon L. Augustijn (bestuurder) Opgesteld door H. Teegelbeckers (VOS/ABB)

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Inhoud 1 Inleiding.............................................................................................................................................. 5 2 Wettelijk kader .................................................................................................................................. 6 3 Mogelijke scenario’s OBS De Schakels........................................................................................... 6 4 Het dilemma ...................................................................................................................................... 7 4.1.

Het belang van openbaar onderwijs en een voorziening voor HBO .............................. 8

5 Scenario’s uitgewerkt op hoofdlijnen .......................................................................................... 12 5.1

Scenario 1: Fusie tot samenwerkingsschool ..................................................................... 12

5.2 Fusiecompensatie..................................................................................................................... 14 5.3

Scenario 2: Fusie met een openbare school in Linschoten (Prins ............................... 16

Clausschool) of Montfoort (Hobbitstee) ...................................................................................... 16 5.4

Scenario 3: In standhouding middels de systematiek van de ..................................... 17

gemiddelde schoolgrootte............................................................................................................. 17 5.5

Scenario 4: In standhouding als laatste openbare school ............................................ 19

binnen een straal van 5 km ........................................................................................................... 19 6 Conclusies, aanbevelingen en advies .......................................................................................... 20 6.1

Conclusies ............................................................................................................................ 20

6.2

Aanbevelingen ..................................................................................................................... 21

6.3

Advies ................................................................................................................................... 22

6.4

Processtappen..................................................................................................................... 22

Bijlage 1 Wetgeving rond instandhouding .................................................................................. 23 Bijlage 2 Begroting Schakels 45 leerlingen .................................................................................. 25 Bijlage 3 Berekening fusie Immanuel-Schakels .......................................................................... 27 Bijlage 4 berekening fusie Jozef-Schakels .................................................................................... 30 Bijlage 5 Beantwoording OCW ...................................................................................................... 33

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

1 Inleiding U heeft zich als voorzitter college van bestuur van Stichting Onderwijs Primair in de afgelopen jaren gericht op het versterken van het onderwijs aan hoogbegaafde leerlingen. Deze leerlingen komen inmiddels uit Schoonhoven, Gouda, Hekendorp, Oudewater, Haastrecht, Stolwijk, Montfoort en Reeuwijk. Een belangrijk spanningsveld vormt het aanbod aan de ‘reguliere’ kinderen en daarmee de bekostiging. Door krimp van de school is dit aantal steeds beperkter geworden en ontstaat een organisatorische onmogelijkheid om het aanbod aan reguliere kinderen van groep 1 t/m 8 te organiseren. Daarnaast is de exploitatie van het gebouw steeds moeilijker op te brengen. OBS De Schakels had op 1 oktober 2021 61 leerlingen en op 1 februari 2022 63 leerlingen ingeschreven. De school richt zich naast regulier onderwijs vooral op het hoogbegaafde kind. De opheffingsnorm voor Oudewater is 67 leerlingen. De school zat per 1 oktober 2021 voor het tweede jaar achtereen onder deze norm. Als een school drie jaar achtereen onder de norm zit wordt de school van rechtswege opgeheven, tenzij deze via de gemiddelde schoolgrootte in stand kan worden gehouden of fuseert met een andere school. Bij het schrijven van deze rapportage zat de school per 1 oktober 2022 op een leerlingenaantal van 75 leerlingen.

Hierdoor begint de termijn van drie jaar opnieuw te lopen, echter dat maakt de urgentie om te acteren voor het bestuur van de Schakels niet minder. In het voorjaar van 2022 is met Jenaplan Klavertje4 - neutraal-bijzonder onderwijs - verkend of een fusie voor beide partijen interessant zou kunnen zijn. Deze verkennende gesprekken hebben naast waardering voor de voltijd HB voorziening niet geleid tot verdere stappen. Het éénpitterschap werd hierin door Klavertje 4 te zeer gekoesterd. Daarom is tijdens diverse verkennende gesprekken (7 en 28 september en 31 oktober) onderzocht of OBS De Schakels/HBOO in Oudewater zou kunnen fuseren met een school in Oudewater, die valt onder stichting De Groeiling of Stichting De Vier Windstreken (D4W). Stichting De Groeiling is een stichting voor katholiek en interconfessioneel primair onderwijs. De St. Jozef is een katholieke school en kent een leerlingenaantal met 242 (teldatum 1-2-20221) leerlingen en richt zich ook mede op hoogbegaafde leerlingen. De Mariaschool in Oudewater is een katholieke school met 222 leerlingen (teldatum 1-2-2022). Stichting De Vier Windstreken (D4W) is een stichting voor protestants christelijk onderwijs. De Immanuelschool zit in hetzelfde gebouw als De Schakels aan de Kluwen te Oudewater en biedt onderwijs aan 164 leerlingen (teldatum 1-2-2022. Het leerlingenaantal stabiliseert hier.

Bij voorkeur zou een fusie tot samenwerkingsschool per 1 augustus 2023 plaats moeten vinden. Aangezien Stichting Onderwijs Primair en de gemeente Oudewater ook het aanbod van openbaar onderwijs willen waarborgen, is een samenwerkingsschool volgens artikel 17d WPO een haalbare vorm. Inmiddels houdt De Groeiling al een samenwerkingsschool in stand in Haastrecht (De Pelikaan) na een succesvolle overdracht van openbare school de Vlisterstroom door Stichting Onderwijs Primair. Teldatum 1 februari 2022 is relevant voor de nieuwe bekostiging per 2023. Voor instandhouding blijft de datum 1 oktober van toepassing. 1

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

De bestuurders van De Groeiling en De Vier Windstreken staan open om de mogelijkheden te verkennen. Ook zij hechten belang aan een voorziening voor hoogbegaafde leerlingen in de regio, dit in aanvulling op de Plusklassen. Tijdens de verkennende gesprekken is ook helder geworden dat wellicht andere scenario’s denkbaar zijn dan fusie tot een samenwerkingsschool. Het doel van deze verkenning is te onderzoeken hoe aan de ene kant het openbaar onderwijs in Oudewater gewaarborgd kan worden en aan de andere kant het voltijds hoogbegaafden aanbod dat nu op OBS De Schakels verzorgd wordt. In deze rapportage worden deze mogelijke scenario’s uitgewerkt op hoofdlijnen.

2 Wettelijk kader Het in standhouden en het opheffen (al dan niet vrijwillig) van een school en specifiek een openbare school is gebonden aan allerlei wettelijke bepalingen. Hiertoe verwijzen wij graag naar bijlage 1 van deze verkenning, hierin worden de voor de Schakels meest relevante op een rijtje gezet. Ook de gemeente Oudewater heeft hierin vanuit de Grondwet een wettelijke taak. Bijlage 1: Relevante wetsartikelen i.v.m. instandhouding en opheffing

3 Mogelijke scenario’s OBS De Schakels Vanuit het beoogde doel instandhouding openbaar onderwijs en een voorziening voor hoogbegaafden onderwijs in Oudewater zijn verschillende scenario’s denkbaar. 1. Fusie met een van de scholen van Stichting De Groeiling (St. Jozef of Mariaschool) in Oudewater. Resultaat zal dan een samenwerkingsschool volgens WPO 17d moeten zijn. 2. Fusie met de Immanuelschool van Stichting de Vier Windstreken. Resultaat zal ook hier moeten zijn een samenwerkingsschool volgens WPO 17d. 3. Fusie met een openbare school in Montfoort (Hobbitstee) of Linschoten (Prins Clausschool) en zodoende De Schakels in standhouden als nevenvestiging. 4. De Schakels in standhouden middels de systematiek van de gemiddelde schoolgrootte volgens artikel 143 WPO. De opheffingsnorm in Oudewater is op dit moment 67 leerlingen. 5. De Schakels in standhouden als laatste openbare school binnen een straal van 5 km is, mits de school dan tenminste 50 leerlingen heeft. Op de teldatum 1 oktober 2020 had De Schakels 54 leerlingen en op 1 oktober 2021 61 leerlingen. De school zat toen dus 2 jaar onder de opheffingsnorm van 67 leerlingen. Per 1 oktober 2022 telde de school echter 75 leerlingen, waardoor het uitgangspunt van drie jaar achtereen onder de opheffingsnorm doorbroken is.

Van deze 75 leerlingen heeft het grootste deel de een hoogbegaafd profiel (57) en vallen 18 leerlingen onder het ‘predicaat regulier’. Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Leerlingaantallen Per 01-10-2022 met status 'Volgt onderwijs' Groep

Jongens

Meisjes

Oudsten

Totaal

Onbekostigd

Bekostigd

Unit 1 groep 1 t/m 3

Unit 2 groep 4 t/m 8

Unit 3 groep 5 t/m 7 HB

Unit 4 groep 8 HB

Jongens

Meisjes

Oudsten

Totaal

Onbekostigd

Bekostigd

Eindtotalen

Mocht ondanks al deze mogelijkheden besloten worden de school niet in stand te houden, dan zal voor zowel de doelgroep ‘regulier’ als de doelgroep hoogbegaafden een passende oplossing gevonden moeten worden binnen de scholen in Oudewater of de woonplaatsen van herkomst.

4 Het dilemma De grootste uitdaging van de school zit hem in het dubbele aanbod. Aan de ene kant aan de gecombineerde groepen met reguliere en hoogbegaafde leerlingen en aan de andere kant aan de voltijds hoogbegaafden groepen. De huidige groepssamenstelling is als volgt: -Unit 1 (groepen 1-2-3) met hierin potentiële HB-leerlingen (vooral in groep 2 en 3) naast reguliere leerlingen; -Unit 2 (groepen 4-5-6-8) met hierin HB-leerlingen gecombineerd met reguliere leerlingen; -Unit 3 (groepen 5-6-7) met voltijd HB-leerlingen; -Unit 4 (groep 8) met voltijd HB-leerlingen; -Unit 5 Instroomgroep (groepen 4-6-7) met leerlingen die 3 dagen HB-onderwijs ontvangen. Dit betekent namelijk dat binnen het regulier onderwijs lesgegeven moet worden aan gecombineerde groepen 1-2-3 (Unit 1) en 4-5-6-8 (Unit 2). In totaal dus 4 groepen (unit 1 t/m 4) en een instroomgroep (unit 5) terwijl de bekostiging hierbij tekortschiet om het aantal nodige leerkrachten en ondersteuning te kunnen bekostigen. In feite is sprake van een welhaast dubbele bezetting. Dit nog naast de impact van het lerarentekort. Daarnaast verliest een school over het algemeen zijn aantrekkelijkheid voor ouders als er combinatiegroepen ontstaan en als leerlingen binnen hun eigen leeftijdsgroep te weinig leeftijdgenootjes heeft (referentie).

Voor leerkrachten is het lesgeven aan combigroepen overwegend zwaar, hoewel sommige conceptscholen (denk aan Jenaplan en Montessori) hier bewust voor kiezen. Daarnaast is vaak sprake van remanentiekosten, wat wil zeggen dat de inkomsten op de exploitatie binnen de lumpsum niet meebewegen met de nodige uitgaven op de exploitatie. Als voorbeeld noem ik hier even het gegeven dat de uitgaven voor verwarming niet afnemen als er minder kinderen in een groep zitten. Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

4.1.

30 januari 2023

Het belang van openbaar onderwijs en een voorziening voor HBO

In artikel 23 lid 4 Grondwet is bij de gemeente de plicht neergelegd om zorg te dragen voor een ‘genoegzaam aantal’ openbare scholen. Er zijn 3 criteria om een te kleine school te laten blijven:   

de gemiddelde schoolgrootte de school is de enige van de richting binnen vijf kilometer en telt tenminste 50 leerlingen de school is de enige openbare basisschool binnen 10 kilometer over de weg gemeten en er is behoefte aan de school

In de tabel hieronder vindt u de afstanden over de weggemeten naar de dichtstbijzijnde openbare scholen in de omgeving. Schoolnaam Plaats Afstand tot De Schakels2 Obs De Achtsprong Woerden 8,8 km Andersenschool Woerden 12 km De Pelikaan Haastrecht 9,2 km OBS De Hobbitstee Montfoort 9,7 km OBS Prins Claus Linschoten 11 km Gesteld kan worden dat er in de directe omgeving van Oudewater voldoende openbaar onderwijs beschikbaar is voor ouders die hiervoor kiezen. De wethouder onderwijs heeft aangegeven openbaar onderwijs binnen haar gemeente van belang te vinden. Klavertje 4 dat neutraal bijzonder Jenaplanonderwijs aanbiedt in Oudewater, kan in formele zin niet de vraag aan openbaar onderwijs vervangen, maar kan voor ouders die algemeen toegankelijk onderwijs zoeken wel een alternatief zijn. Het is natuurlijk maar de vraag of ouders die voor openbaar onderwijs willen kiezen bereid zijn de afstand naar bijvoorbeeld woerden hiervoor af te leggen. Of de school kan voldoen aan de eis van 50 leerlingen binnen een straal van 5 km is ongewis. Op 28 september vond een informatieve bijeenkomst plaats over voltijds het HB-Onderwijs op de Schakels. Deze was bedoeld om de bestuurders van De Groeiling en de Vier Windstreken inzicht te geven in deze voorziening. Daarnaast heeft een ontmoeting plaatsgevonden met twee leden vanuit de medezeggenschapsraad van OBS De Schakels.

Uiteraard is de afstand afhankelijk van de precieze woonstraat van de ouders

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

In 2018 is men gestart met het hoogbegaafden onderwijs op De Schakels. De website van De Schakels zegt het volgende over regulier onderwijs naast HB-Onderwijs: ‘Op OBS De Schakels wordt regulier onderwijs gegeven in units. Op Hoogbegaafden Onderwijs Oudewater verzorgen wij voltijd onderwijs in units aan hoogbegaafde leerlingen. Deze leerlingen komen uit Oudewater, maar ook uit regio Gouda, regio Woerden en de Krimpenerwaard.

Hoogbegaafden Onderwijs Oudewater werkt met Deep Level Learning. Wij gebruiken weliswaar bij het reguliere onderwijs dezelfde thema's als bij HBOO, maar passen wel per thema de onderwerpen aan. Wij werken met verschillende (didactische) werkvormen. Onder andere ook door ICT in te zetten; computers, digiborden, Chromebooks en laptops. Vanaf groep 4 heeft ieder kind een eigen chromebook. ICT is slechts één middel tot leren; andere middelen zoals: "boek en schrift" worden ook nog steeds ingezet.Ouders betrekken we bewust bij de ontwikkeling en onderwijsbehoefte van hun kind(eren).’ Hieronder op hoofdlijnen de belangrijkste bevindingen ten aanzien van de leerlingenaantallen binnen het HB-Onderwijs op De Schakels.

Figuur 1: Overzicht afkomst leerlingen regulier en HBO naast aantal leerlingen HB schooljaar ‘23/’24 zonder reguliere instroom

Wanneer er geen instroom plaatsvindt in 2022-2023 en het regulier onderwijs stopt, dan start De Schakels met 36 HB-leerlingen in 2023-2024 Voor wat de prognose instroom HB-leerlingen in de rest van schooljaar 2022-2023 betreft, leveren lopende gesprekken in oktober/november 4 extra leerlingen op. Naar verwachting start in januari 2023 een extra HB-groep met 8 extra leerlingen Daarmee komt het totaal op 48 leerlingen per schooljaar 2023-2024 (verwachting). 36+4+8 = 48 leerlingen.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Dit betekent ook dat OBS De Schakels per 1 oktober 2023 naar verwachting weer voor de eerste keer onder de instandhoudingsnorm van 66 leerlingen3 zit. De volgende criteria spelen een rol bij plaatsing Hoogbegaafden Onderwijs Oudewater: - Een IQ van 130 of meer (Cotan, het psychologisch onderzoek mag niet ouder dan twee jaar zijn); - Een positief advies van de basisschool; - Overige factoren die inzicht geven in de zijnskenmerken van het kind; - Bevindingen vanuit het intakegesprek; - Observatie (optioneel) in de reguliere setting. Als ideale groepsgrootte voor het hoogbegaafden onderwijs wordt het aantal 20 genoemd aangezien dit pedagogisch/didactisch veel vraagt van de leerkracht. Tegelijkertijd is dit getal mede afhankelijk van de samenstelling van de groep. Ook nu is de groep goed te draaien met 25 leerlingen, maar dit is wel een max. Momenteel is de onderbouw gecombineerd HB en regulier. De leerkracht wordt ondersteund door een onderwijsassistent. De HB-leerlingen stromen meestal uit naar de beschermde setting van een homogenen VWO - groep of Gymnasium. Binnen de Vier Windstreken is geen voltijds HB onderwijs beschikbaar. Wel zijn er Plusklassen. Daarnaast is er een bestuurlijk netwerk binnen de Vier Windstreken om kennis te delen over HB-Onderwijs (een lerend netwerk). Binnen de Groeiling zitten de leerlingen bij voorkeur gemengd binnen reguliere groepen.

Onderkend wordt dat een voorziening zoals die van De Schakels voor voltijds HB van belang is voor de regio. De Groeiling voorziet in zo'n zelfde setting in het Prisma onderwijs op de Triangel in Gouda. Het droombeeld van De Schakels is HBOO te kunnen blijven aanbieden vanuit drie uitgangspunten: 1. Stabiliteit (liefst in drie groepen) 2. Continuïteit (van bekostiging en bezetting door experts) 3. Commitment bij het ontvangende schoolbestuur bij een eventuele fusie. De drie besturen zijn het erover eens dat er in verband met het aannamebeleid voor hoogbegaafde leerlingen een duidelijk profiel moet zijn. Tijdens het bestuurlijke vervolggesprek op 31 oktober jl. hebben de bestuurders van De Groeiling en De Vier Windstreken de volgende (principe) uitspraken gedaan. De Groeiling Reguliere leerlingen zijn welkom HBOO zou kunnen voortbestaan onder de St. Jozef of de Mariaschool De RvT is nog niet geïnformeerd. Aan de teams van de St. Jozef en de Mariaschool is gemeld dat dit alles speelt.

De Vier Windstreken Positief t.o.v. instroom reguliere leerlingen Positief t.o.v. HBOO Evt. statutenwijziging bij fusie wordt niet als belemmering gezien door de RvT. Gesprek met team en MR moet nog volgen

Per 1 augustus 2023 worden nieuwe normen vastgesteld. Deze wordt voor Oudewater dan op 66.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

In financiële zin lijkt een fusie niet direct gunstig (huisvestingskosten dislocatie.)

30 januari 2023

In financiële zin lijkt een fusie niet direct gunstig (huisvestingskosten dislocatie.)

Figuur 2 Principe uitspraken

Tijdens het gesprek kwam nadrukkelijk naar voren dat een fusie tot samenwerkingsschool voor het ontvangende schoolbestuur niet de meest gunstige optie is wegens de veranderende fusieregeling en het mogelijk in stand moeten houden van twee gebouwen na fusie. De bestuurders zijn het er ook over eens dat het wijs is te kiezen voor een toekomstbestendige oplossing binnen de scenariokeuzes. Liefst voor langer dan 5 jaar. De suggestie is gedaan om ook de HB-leerlingen gewoon (te laten) overschrijven naar een van de scholen. Zonder formele fusie. Groot nadeel is dan toch het gemis aan fusiecompensatie, naast onzekerheid over behoud opgebouwde expertise en onvoldoende perspectief voor ouders. Daarbij speelt voor de Groeiling ook nog dat er op de scholen geen capaciteit is voor het huisvesten van 2 of 3 groepen bij de eigen scholen. Daarnaast is aangegeven dat er voor een zelfstandige locatie De Schakels altijd 8 leerjaren aangeboden zouden moeten worden. Dit volgt uit artikel 8 van de WPO: Lid 1 zegt: Het onderwijs wordt zodanig ingericht dat de leerlingen een ononderbroken ontwikkelingsproces kunnen doorlopen. Het wordt afgestemd op de voortgang in de ontwikkeling van de leerlingen.

Lid 9 sub a zegt: Het onderwijs wordt zodanig ingericht dat: a.de leerlingen in beginsel binnen een tijdvak van 8 aaneensluitende schooljaren de school kunnen doorlopen; Daarnaast is het niet zomaar mogelijk (reguliere) leerlingen te weigeren die openbaar onderwijs wensen. Kortom, het aanbod moet er in principe zijn, maar het is aan de ouders of zij hiervan gebruik zullen maken als de reguliere groepen feitelijk te ‘ingewikkeld’ worden (combigroepen met 4 leerjaren bij elkaar, disharmonische samenstelling van die groepen, te weinig referentie voor leerlingen van bepaalde leeftijden etc.) Ouders zouden op basis van het profiel hoogbegaafd andere keuzes kunnen maken om genoemde redenen.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

5 Scenario’s uitgewerkt op hoofdlijnen In de hoofdstukken vijf en verder wordt vanuit het geschetste dilemma in hoofdstuk 4 getracht inzicht te geven in het beste scenario op korte en langere termijn.

5.1

Scenario 1: Fusie tot samenwerkingsschool

Het aanvankelijk meest gewenste scenario leek een fusie met de St. Jozef of Mariaschool van Stichting De Groeiling of met de Immanuelschool van Stichting de Vier Windstreken om te komen tot een samenwerkingsschool WPO 17d. Tijdens de bijeenkomst op 31 oktober jl. werd echter al duidelijk dat een fusie voor het ontvangende bestuur in financiële zin niet heel aantrekkelijk lijkt. De huidige locatie van De Schakels aan de Kluwen te Oudewater (of in ieder geval een deel daarvan) zal nodig zijn om de pakweg 45 hoogbegaafde leerlingen in gezamenlijkheid onderdak te bieden. Dit is ook een van de uitgangspunten voor Stichting Onderwijs Primair; ‘in standhouding voorziening en expertise’. In het gebouw van de St. Jozef en de Mariaschool is daarvoor bij fusie geen ruimte. Bij de Immanuel staan op dit moment lokalen leeg. Al enige tijd geleden heeft De 4 Windstreken aangegeven een aantal lokalen te willen teruggeven aan de gemeente Oudewater. Er lopen gesprekken over met de gemeente om een deel van het Cultuurhuis om te bouwen tot negen appartementen. Zie bericht hieronder. Hierbij zou je natuurlijk ook kunnen denken aan een wissel van lokalen, waarbij het gebouwdeel van Schakels/HBOO beschikbaar komt voor projectontwikkeling.

Bron: IJsselbode 23 maart 2022 De schoolbesturen van de Immanuelschool en De Schakels en de gemeente hebben een overeenkomst getekend over de omvorming van een deel van het Cultuurhuis naar appartementen. Het gaat om de ruimten van de bibliotheek, het muzieklokaal en vier leegstaande lokalen van de Immanuelschool. Komend halfjaar wordt dit verder onderzocht. Na de zomer 2022 kan de gemeenteraad hierover een definitief besluit nemen. Volgens een eerste schetsplan is er in het Cultuurhuis ruimte voor negen appartementen: vijf kleinere (circa 60 m2) en vier middelgrote (circa 100 m2). Uitgangspunt daarbij is dat de scholen en de appartementen volledig gescheiden worden van elkaar. De appartementen krijgen een eigen entree. De hoofdfunctie van het gebouw blijft onderwijs. De scholen hebben dan ook een belangrijke stem in de herontwikkeling. Wethouder Duindam: “De scholen hebben ons verzocht de leegstaande lokalen over te nemen. Daarbij komt het goed uit dat de gemeente van De Klepper een trefpunt in het centrum van de stad wil maken: stadskantoor, theater, ontmoetingsruimte, want zodoende kunnen ook de bibliotheek en het muzieklokaal een plek in De Klepper krijgen. Hierdoor ontstaat er in het gebouw ruimte voor tenminste negen appartementen. Zowel de scholen als de gemeente staan daar positief tegenover.

Wij zetten daarbij in op de realisatie van startersappartementen via het woningbedrijf van de gemeente. Die plannen gaan we nu verder uitwerken. De gemeente gaat daarbij ook communiceren met de gebruikers en de omwonenden.”

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Bij een fusie ontvangt het bestuur waaronder de school onder bevoegd gezag komt zgn. fusiefaciliteiten (volgens de huidige regelgeving nog twee jaar), echter daarmee vervalt ook de component ‘bedrag per school’ (voor een dislocatie) binnen de vereenvoudigde bekostiging vanaf 1 januari 2023. Daarnaast vervalt de kleine scholen toeslag. Hoewel De Schakels op 1 oktober (i.v.m. de instandhouding) weer boven de opheffingsnorm van 67 leerlingen zat, wordt verwacht dat dit aantal weer zal dalen als de ‘reguliere stroom’ wordt ‘afgebouwd’. De berekening in bijlage 2 laat zien hoe de inkomsten zich voor De Schakels verhouden tot de uitgaven bij een verwacht leerlingenaantal van 45. Bijlage 2: Begroting De Schakels bij 45 leerlingen In de bijlagen 3 en 4 vindt u berekeningen bij een mogelijke fusie tussen OBS De Schakels en de Immanuelschool en een mogelijke fusie tussen OBS De Schakels en de Sint Jozefschool. Dit zijn fictieve berekeningen om te laten zien wat dit doet met de bekostiging. Steeds wordt eerst berekend wat de afzonderlijke inkomsten per school zullen zijn gebaseerd op verwachtingen aangaande teldatum 1 februari 2022 die de inkomsten voor kalender 2023 bepalen. Bijlage 3: Bekostiging zelfstandige Schakels en Immanuelschool + bij fusie Bijlage 4: Bekostiging zelfstandige Schakels en Sint Jozef + bij fusie

Een vergelijking van de diverse scenario’s van fusie laat zien dat de gemiddelde inkomsten per leerling voor de Schakels bij een zelfstandige status nadrukkelijk hoger zijn dan bij een gefuseerde status. Totale aantal Inkomsten School Status inkomsten leerlingen per leerling

Schakels Immanuel Sint Jozef Schakels/Immanuel Schakels/Sint Jozef

zelfstandig zelfstandig zelfstandig gefuseerd gefuseerd

€ 515.538 € 1.071.214 € 1.531.185,35 € 1.336.582,13 € 1.796.553,37

45 164 242 209 287

€ 11.456 € 6.532 € 6.327 € 6.395 € 6.260

De uitgaven zijn bij al deze berekeningen buiten beschouwing gebleven, maar het mag duidelijk zijn, dat de daling van de inkomsten per leerling bij fusie op gespannen voet staat met de te verwachten uitgaven als twee gebouwen in stand gehouden moeten worden.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

5.2 Fusiecompensatie Bij een fusie ontvangt de fusieschool nog twee jaar fusiefaciliteiten. De regeling hiertoe verandert per 1 augustus 2023. Dit in navolging op de wijziging (vereenvoudiging) van de bekostiging binnen het primair onderwijs. Binnen de huidige faciliteitenregeling bij fusies (samenvoeging per 1-8-22 of eerder) ontvangen scholen waarbij tenminste 50 procent van de leerlingen de fusie volgt zes jaar lang bijzondere bekostiging. Onder de nieuwe regels bij samenvoeging4, echter: • Wordt de bekostiging van de samengevoegde scholen gehandhaafd tot het einde van het kalenderjaar waarin de fusie plaatsvindt; • Wordt de bekostiging voor het kalenderjaar volgend op de fusie bepaald op basis van het aantal leerlingen dat op de teldatum stond ingeschreven op alle bij de samenvoeging betrokken scholen; • Wordt aanvullende bekostiging verstrekt voor de twee kalenderjaren volgend op de fusie. Voorbeeld bo-school + bo-school: School A heeft op 1 februari 2023 45 leerlingen en gaat op 1 augustus 2023 fuseren met school B die op 1 februari 2023 164 leerlingen heeft. De kalenderjaarbekostiging voor 2023 blijft ongewijzigd.

In 2024 ontvangt de gefuseerde school AB: • Reguliere kalenderjaarbekostiging op basis van 209 leerlingen (1 februari 2023) • 100 % Aanvullende bekostiging* In 2025 ontvangt de gefuseerde school AB • Reguliere kalenderjaarbekostiging op basis van het aantal leerlingen per 1 februari 2024. • 50% Aanvullende bekostiging (plus indexatie)* In 2026 ontvangt de gefuseerde school AB • Reguliere kalenderjaarbekostiging op basis van het aantal leerlingen per 1 februari 2025.

Bij een (mogelijke) fusie tussen de Immanuel en de Schakels of tussen de Sint Jozef en De Schakels ontvangt de fusieschool de volgende fusiecompensatie: Samenvoeging basisscholen Samenvoegingscompensatie per kalenderjaar 2024 Samenvoegingscompensatie per kalenderjaar 2025

€ €

250.170 125.085

In kalenderjaar 2026 valt de school weer terug op reguliere bekostiging op basis telling 1 febr. 2025.

Bron: PO-Raad: Een fusie wordt aangemerkt als samenvoeging als: • Deze plaats vindt op 1 augustus en binnen vier weken na de fusiedatum wordt gemeld bij DUO. Eventuele bewijsstukken hiervoor kunnen op een later moment aangeleverd worden; • Minimaal 25% van het aantal leerlingen van de opgeheven school, in het nieuwe schooljaar in dezelfde onderwijssector zal zitten, op de overblijvende school. Dus bijvoorbeeld bo-leerlingen die in beide jaren op een bo-school zitten tellen wel mee in het totaal, maar een bo-leerling die naar een s(b)o-school of vo-school is gegaan niet. • Alle scholen die deel uitmaken van de fusie, dienen meer dan 8 jaar voor bekostiging in aanmerking te zijn gekomen. 4

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Conclusie: Op korte termijn zal bij een fusie tussen de Immanuelschool met De Schakels of tussen de Sint Jozef en De Schakels de bekostiging aanvankelijk nog toereikend blijken omdat deze deels gecompenseerd wordt met de nieuwe compensatieregeling bij fusie. Gedurende het eerste jaar na fusie is dit € 250.170,- : 45 leerlingen= € 5559,- per leerling en Gedurende het tweede jaar na fusie is dit € 125.085,- : 45 leerlingen= € 2780,- per leerling. Op iets langere termijn (vanaf 2026) valt de bekostiging echter terug en zal het dan zijnde bevoegd gezag jaarlijks flink moeten toeleggen op de bekostiging. Het zal duidelijk zijn dat het bekostigen van twee gebouwen en andere voorzieningen voor hoogbegaafden voor een ontvangend schoolbestuur niet houdbaar zal blijken zonder aanvullende bekostiging of afstoten van aparte huisvesting voor het hoogbegaafden onderwijs.5

Voor De Vier Windstreken zou wel het vraagstuk van leegstand opgelost kunnen worden bij inwoning van De Schakels door HBO-leerlingen (met eigen brinnummer). Ook kan de Immanuel dan profiteren van de aanwas van reguliere leerlingen én van de HB- expertise. 5

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

5.3

30 januari 2023

Scenario 2: Fusie met een openbare school in Linschoten (Prins Clausschool) of Montfoort (Hobbitstee)

Een fusie met een andere openbare school is een mogelijkheid om een van de scholen als nevenvestiging te laten voortbestaan. Dit kan vooral van belang zijn voor de instandhouding van openbaar onderwijs in dit geval in Oudewater. DUO heeft aangegeven dat een nevenvestiging in een andere gemeente kan liggen dan de hoofdvestiging Uit artikel 146 WPO volgt dat ‘het aantal leerlingen van de nevenvestiging bedraagt ten minste 23 en binnen een straal van 5 km bevindt zich geen school waar onderwijs wordt gegeven van dezelfde richting onderscheidenlijk waar openbaar onderwijs wordt gegeven’. De bekostiging van een nevenvestiging is minder ongunstig dan van een dislocatie. Eerder in deze rapportage is aangegeven dat de baten van een zelfstandige Schakels met een leerlingenaantal van 45, € 515.538,- bedragen. Bij een (mogelijke) fusie met de Clausschool in Linschoten (welke onderdeel uitmaakt van Stichting Onderwijs Primair) bedragen de inkomsten (uitgangspunt is Clausschool 156 leerlingen en Schakels 45 leerlingen) € 1.406.608,- Dit is per leerling een bedrag van € 6.998,Dit steekt schril af tegen het bedrag van € 11.456,4 per leerling bij een zelfstandige status voor De Schakels met 45 leerlingen. Aangezien ook dan naar verwachting twee gebouwen in stand moeten worden gehouden, lijkt dit geen optie.

De berekening in de bijlage laat zien dat bij een dergelijke fusie waarbij een nevenvestiging ontstaat geen kleine scholentoeslag meer ontvangt (dit was € 164.532,-) maar wel toeslag nevenvestiging ad € 117.202,- Verder is de nieuwe regeling samenvoegingscompensatie van toepassing. In vergelijking tussen een fusie waardoor een dislocatie (Schakels) zou ontstaan, met een fusie met een eigen school, waardoor een nevenvestiging ontstaat, valt de laatste gunstiger uit. Wat blijft is dat ook bij een nevenvestiging uiteindelijk minder bekostiging (vanaf 2026) wordt ontvangen. Voordeel is wel dat de nevenvestiging binnen het openbaar onderwijs blijft.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

5.4

30 januari 2023

Scenario 3: In standhouding middels de systematiek van de gemiddelde schoolgrootte

Volgens artikel 143 WPO kan een school die drie jaar achter elkaar onder de opheffingsnorm zit in stand worden gehouden middels de systematiek van de gemiddelde schoolgrootte. De opheffingsnorm in Oudewater is op dit moment 67 leerlingen. De berekening gemiddelde schoolgrootte hieronder laat zien dat er voldoende ‘buffer’ is vanuit de overige scholen binnen de stichting om het huidige scholenbestand in stand te houden. BRIN 03BX 03DV 03FJ 06AZ 08EU 08FF 08GF 08IN 10BH 10EC 10TC 13UJ 14BC 18DU 18ER

Organisatie Openbare Basisschool De Hobbitstee Openbare basisschool Prins Claus Openbare Basisschool De Sterrenboom Basisschool Flora Openbare Basisschool De Kromme Draai Koningin Emmaschool Basisschool Prinses Irene De Schakel Openbare Basisschool De Vlieger OBS De Kranepoort Openbare Basisschool de Polsstok Basisschool Koningin Wilhelmina Het Schateiland Basisschool Kiezel en Kei Openbare Basisschool De Schakels

Schooljaar

Peildatum

Totaal

Opheffingsnorm

2022 / 2023 2022 / 2023

1-10-2022 1-10-2022

109 165

90 90

2022 / 2023 2022 / 2023

1-10-2022 1-10-2022

231 84

83 83

2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023 2022 / 2023

1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022 1-10-2022

123 401 204 180 108 89 46 249 183 230 75 2477

berekening:

83 83 83 83 83 83 83 83 83 83 67 1243 1243/15 10/6 x 82,86=138,1

Wat niet zichtbaar is in deze tabel is het gegeven dat het aantal leerlingen in leerjaar 1 (225) op 1 oktober 2022 relatief laag is t.o.v. de uitstromende leerlingen in leerjaar 8 (346). Hieronder zijn daarom 3 scenario's berekend van de gemiddelde schoolgrootte voor de instandhouding van De Schakels als het leerlingenaantal structureel onder de opheffingsnorm van de gemeente Oudewater komt. Scenario 1 betreft de werkelijke telling per 1 oktober 2022, in scenario 2 zijn daar negatieve correcties op gedaan inclusief de fictieve opheffing van een van de andere scholen en scenario 3 is het meest negatief. In scenario 3 zijn ten opzichte van scenario 2 de leerlingenaantallen op alle scholen fors verlaagd en is ook nog fictief een andere school opgeheven. Ook met scenario 3 blijven de stichting boven de opheffingsnorm van de gemiddelde schoolgrootte. De Schakels zou dus voor de langere termijn in stand gehouden moeten kunnen worden o.b.v. de gemiddelde schoolgrootte. Gerekend is met het meest recente model van de PO-Raad. De opheffingsnormen per gemeente komen uit de nieuwste regeling, die ingaat per 01-08-2023 en zijn iets gewijzigd ten opzichte van de huidige opheffingsnormen. Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Gezien het gegeven dat De Schakels op 31 oktober 2022 met 75 ingeschreven leerlingen boven de opheffingsnorm van 67 zat, begint de termijn van drie jaar opnieuw. Er is een berekening gemaakt door de controller van de stichting, waaruit blijkt dat de school met 45 leerlingen qua exploitatie in stand te houden zou zijn. De berekende baten bedragen dan € 489.190,70 en de lasten zijn begroot op € 483.891,84. Dit resulteert in een positief saldo van € 5.298,86. Hierbij zijn de vrijwillige ouderbijdragen (€400,- per kind) nog niet inbegrepen. Zoals eerder op pagina 12 is aangetoond ontvangt de school bij een leerlingenaantal van 45 een forse hoeveelheid kleine scholentoeslag. Daarnaast ontvang een zelfstandige school ook een eigen bedrag per school voor de huisvesting. Het nog zelfstandig in stand houden van de school is de komende jaren nog mogelijk. Mits de school niet onder de 23 leerlingen komt. En er goede afspraken kunnen worden gemaakt voor de reguliere leerlingen.

5.5

Scenario 4: In standhouding als laatste openbare school binnen een straal van 5 km

Een openbare school kan op basis van een uitzonderingspositie in stand worden gehouden, mits de school dan tenminste 50 leerlingen heeft. In de toekomst zal moeten blijken of bij eventueel vertrek van de reguliere leerlingen er voldoende vraag blijft naar HBonderwijs.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

6 Conclusies, aanbevelingen en advies 6.1

Conclusies

Tijdens de gesprekken met de gezamenlijke bestuurders van Stichting Onderwijs Primair, De Groeiling en de Vier Windstreken en ook eerder met Klavertje 4 is duidelijk geworden dat: 1. De vier bestuurders het belang zien van het in stand houden van een voorziening voor HB-onderwijs in Oudewater. 2. Men eensgezind is over het gegeven dat de nu te maken keuzes wel toekomstbestendig moeten zijn. 3. Het in standhouden van De Schakels met twee stromen (regulier en HB) naast elkaar schier onhoudbaar is. Argumenten hiertoe zijn eerder in deze rapportage aangehaald. 4. Een fusie met de Immanuelschool of de Sint Jozef om te komen tot een samenwerkingsschool volgens WPO artikel 17d voor de hand ligt, maar in financiële zin voor het ontvangende bestuur teveel risico’s geeft. Dit heeft vooral te maken met de eventuele extra kosten van een dislocatie voor het HB-onderwijs aan de Kluwen die door de fusie ontstaat. Daarnaast is de bekostiging van het HB-onderwijs relatief duur. Hiermee wordt ook de vrijwillige bijdrage van de ouders verklaard. 5. Zowel De Groeiling als De Vier Windstreken, als Klavertje 4 open staan voor verder overleg over versterking en samenwerking ten aanzien van het HB-onderwijs. Denk hierbij aan kennisdeling en eventueel doorverwijzing naar deze voorziening. 6.

Extra bekostiging vanuit het samenwerkingsverband6 bespreekbaar gemaakt is en dat er ook bereidheid is hieraan bij te dragen. Het gaat hier immers ook over passend onderwijs. 7. Een school dient 8 leerjaren aan te bieden. Vraag is hoe ouders reageren als De Schakels zich alleen op het HB-onderwijs gaat richten. Inmiddels zijn sommige ouders al aan het ‘lopen’. Ouders hebben de vrijheid om een school te kiezen! Bijlage 5: Beantwoording OCW in casu aanbod 8 leerjaren

Inmiddels is door Van Meenen (D’66) op de Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor het jaar 2023 een motie ingediend.: Dit voorziet in middelen, om hoogbegaafdheidsvoorzieningen te versterken door € 9,5 miljoen incidenteel toe te voegen aan de middelen voor begaafde leerlingen. Daarin wordt verwacht dat samenwerkingsverbanden de middelen voor een gelijkwaardig percentage co-financieren en dat in een nieuwe regeling wordt toegewerkt naar een subsidieregeling waarin het voltijd hoogbegaafdheidsonderwijs wordt geborgd en versterkt. Dit zorgt voor incidentele middelen. Vanaf 2024 zijn er middelen beschikbaar vanuit het coalitieakkoord voor hoogbegaafdheid, waardoor ook structureel voltijd hoogbegaafdheidsonderwijs beter geborgd wordt. 6

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

6.2

30 januari 2023

Aanbevelingen

Alles overziend kom ik tot de volgende aanbevelingen: 1. Aangezien het doel van dit (voor) onderzoek was te onderzoeken wat het beste scenario is voor Stichting Onderwijs Primair om openbaar onderwijs en het HBonderwijs te positioneren is het op dit moment aan te bevelen om de school als zelfstandig brinnummer in stand te houden. Met een leerlingenaantal van 75 per 1 oktober 2022 wordt de school voor de komende drie jaar niet met directe opheffing bedreigd. De begroting op basis van 45 leerlingen laat zien dat instandhouding haalbaar is. 2. Tijdens het proces hebben de bestuurders van De Groeiling en De Vier Windstreken zich bereid getoond om samen met Stichting Onderwijs Primair na te denken over een ‘expertisecentrum’ voor HB-onderwijs. Deze voorziet nadrukkelijk in een behoefte en wordt bemenst door zeer gepassioneerde leerkrachten van De Schakels die het HB-onderwijs goed op orde hebben. De bereidheid lijkt ook bij Klavertje 4 aanwezig om verder te overleggen hoe aan de ene kant wederzijdse kennis gedeeld kan worden en aan de andere kant wellicht leerlingen die nu bij De Groeiling of De Vier Windstreken of Klavertje 4 zitten door te verwijzen naar De Schakels. Het is aanbevelenswaardig deze gezamenlijke kracht te behouden en hierover verder te spreken. Ook in samenspraak met het samenwerkingsverband. 3.

Aangezien het niet haalbaar is twee stromen (regulier en HB) in stand te houden met de huidige kleine leerlingenaantallen zal met de MR en de ouders gesproken moeten worden over de vraag of zij hun ‘reguliere’ kind op een van de scholen van De Groeiling, De Vier Windstreken, Klavertje 4 of elders willen inschrijven. Dit liefst pas vanaf schooljaar 2023-2024. Om de school in stand te kunnen houden dient De Schakels wel een aanbod van 8 leerjaren te hebben. 4. Een verhuizing naar de Immanuelschool te onderzoeken en te kijken of dubbele huisvestingskosten voorkomen kunnen worden door met de HB-groepen de huidige leegstand op de Immanuelschool op te heffen. Dit betekent vervolgens dat de gemeente haar plannen voor realisatie van appartementen in het Cultuurhuis moet wijzigen.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

6.3

30 januari 2023

Advies

Samengevat brengt mij dit op de volgende concrete adviezen aan Stichting Onderwijs Primair: 1. Neem het besluit om het eigen brinnummer voor OBS De Schakels te behouden. 2. Kies qua profiel van OBS De Schakels nadrukkelijk voor het profiel Hoogbegaafd en pas daarop ook het ondersteuningsprofiel aan. 3. Bespreek dit met de medezeggenschapsraad. 4. Ga met de ‘reguliere ouders’ in gesprek vanwege dit specifieke profiel en het niet langer passend zijn van de school voor hun ‘reguliere’ kind. 5. Onderzoek of het mogelijk is het gebouwdeel van de Immanuelschool dat leeg staat te benutten, zodat de samenwerkingsbasis kan worden versterkt. De kosten van D4W kunnen dan omlaag en het bouwdeel van OBS De Schakels kan geschikt gemaakt worden voor appartementen. Treed hiertoe in overleg met D4W en de gemeente Oudewater. 6. Sluit een convenant met de 4 besturen om samen het HBOO als expertisecentrum te benutten en dus ook door te (blijven) verwijzen. Maak in dit convenant ook eventueel afspraken het aannamebeleid in Oudewater vanuit zorgplicht en voor reguliere leerlingen en betrek hierbij ook Jeugdzorg. 7. Ga het gesprek aan met het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Passenderwijs om te zorgen voor systeemfinanciering en om draagvlak voor het in standhouden van de opgebouwde expertise bij OBS De Schakels. 8.

Organiseer hiertoe ook de samenwerking tussen Prisma, Andersenschool en Schakels/HBOO. 9. Informeer de gemeente over de te nemen besluiten en trek daarmee ook de raads informatie brief van juli 2022 inzake verzoek tot fusie in met een duidelijke motivatie en op basis van te nemen besluiten.

6.4

Processtappen

Het is van belang voor Stichting Onderwijs Primair om snel helderheid te geven aan De Groeiling en De Vier Windstreken en ouders en personeel van OBS De Schakels over het te kiezen scenario en de te nemen besluiten. Het is verstandig hiertoe een voorgenomen besluit te nemen. Het gesprek met De Groeiling en De Vier Windstreken heeft inmiddels plaatsgevonden. Direct daarna zal met de MR en de ouders en het team gesproken moeten worden. Uiteraard dienen de raad van toezicht en de gemeente niet verrast te worden en in kennis gesteld te worden van het voornemen van het bestuur van Stichting Onderwijs Primair.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Bijlage 1 Wetgeving rond instandhouding

 In artikel 23 lid 4 Grondwet is bij de gemeente de plicht neergelegd om zorg te dragen voor een ‘genoegzaam aantal’ openbare scholen. Wanneer een schoolbestuur de opheffing van een openbare school overweegt, is betrokkenheid van de gemeente op basis van die zorgplicht vanuit de Grondwet een gegeven.  Indien de openbare school door de overheid wordt opgeheven, dan betreft dat een opheffing van rechtswege. Wanneer het schoolbestuur zelf besluit tot opheffing, dan betreft dat een vrijwillige opheffing. Indien een openbare school stopt als gevolg van een samenvoeging c.q. fusie met een andere school, dan betreft dat in de zin van de wet ook een vrijwillige opheffing. Hieronder worden de beide soorten van opheffing nader toegelicht.  Opheffing van rechtswege gebeurt vanuit de overheid bij verschillende aangelegenheden. In de regel is dit aan de orde wanneer de school gedurende een langere tijd een laag leerlingenaantal heeft. Indien een basisschool 3 achtereenvolgende schooljaren op 1 oktober minder leerlingen telt dan de gemeentelijke opheffingsnorm, wordt de basisschool van rechtswege opgeheven per 1 augustus volgend op de derde telling.7 Er zijn twee uitzonderingen hierop in geval van een openbare basisschool, waar het bevoegd gezag actief een beroep op kan doen: 1.

Als het aantal leerlingen van een openbare basisschool in het derde schooljaar van de 3 achtereenvolgende schooljaren minstens 50 bedraagt en de school binnen een straal van 5 km de laatste openbare school is, wordt de openbare school niet opgeheven. 2. Indien binnen 10 km van een basisschool waarbinnen openbaar onderwijs wordt gegeven, over de weg gemeten geen basisschool aanwezig is waarbinnen openbaar onderwijs wordt gegeven en aan het volgen van openbaar onderwijs behoefte bestaat, wordt de basisschool niet opgeheven.



Een nevenvestiging onder de WPO is geen zelfstandige school, maar een deel van de school (van de hoofdvestiging). De nevenvestiging betreft echter wel een bekostigde schoollocatie en die kan tevens van rechtswege worden opgeheven. Artikel 146 WPO regelt dit. Ook dan geldt dat vanuit de garantiefunctie van openbaar onderwijs een beroep gedaan kan worden op een uitzonderingsgrond wanneer die aan de orde is (binnen 10 km geen andere school voor openbaar onderwijs).



Vrijwillige opheffing is sinds 1 januari 2014 voor verzelfstandigde schoolbesturen met openbare scholen, vallend onder de WPO, mogelijk gemaakt. Zij kunnen “zelf te beslissen” over het stichten en opheffen van openbare scholen.

Dit volgt uit artikel 139 WPO. De gemeentelijke opheffingsnorm wordt berekend aan de hand van de leerlingdichtheid van de gemeente en verschilt daardoor per gemeente.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Een samenvoeging van een openbare school met een andere school (fusie), waardoor er een vermindering van het aantal openbare scholen is, wordt gezien als een vrijwillige opheffing. Dat geldt ook voor een samenvoeging van een openbare school met een bijzondere school tot een samenwerkingsschool in de zin van artikel 17d WPO, ondanks het feit dat het openbaar onderwijs in de samenwerkingsschool blijft bestaan. Het verzelfstandigd schoolbestuur kan pas overgaan tot het opheffen van een openbare school of samenwerkingsschool vallend onder de WPO, als de gemeenteraad over het voornemen daartoe tijdig is geïnformeerd (minstens 12 maanden vóór de beoogde opheffingsdatum)8. De gemeenteraad wordt dan in de gelegenheid gesteld de openbare school over te nemen en dient daarover uiterlijk 1 februari voor de beoogde opheffingsdatum duidelijkheid te verschaffen aan het schoolbestuur. De openbare school wordt dan niet opgeheven, maar overgedragen aan de gemeente. Reageert de gemeenteraad na 1 februari, dan kan de opheffing als voorgenomen plaatsvinden. Sinds 2018 is in de WPO de mogelijkheid gekomen in minder dan 12 maanden, doch voor 1 januari voorafgaand aan de opheffingsdatum de mededeling te doen aan de gemeenteraad. De opheffing kan dan slechts doorgaan als de gemeenteraad voor 1 februari haar goedkeuring verleent aan de opheffing (c.q. samenvoeging).

De gemeenteraad heeft dan niet de mogelijkheid zelf de school over te nemen. Reageert de gemeenteraad in dit geval niet of later dan 1 februari (of komt de mededeling na 1 januari), dan zal opheffing per geplande opheffingsdatum niet plaatsvinden.  Bij vrijwillige opheffing (middels een fusie) speelt de medezeggenschap van de school/scholen een belangrijke rol. Denk hierbij aan voorafgaande instemming van de gehele medezeggenschapsraad op elk besluit rond WMS art. 10 h.) ‘overdracht van de school of van een onderdeel daarvan, respectievelijk fusie van de school met een andere school, dan wel vaststelling of wijziging van het beleid ter zake, waaronder begrepen de fusie-effectrapportage, bedoeld in artikel 64b van de Wet op het primair onderwijs, artikel 66b van de Wet op de expertisecentra en artikel 3.31 van de Wet voortgezet onderwijs 2020;  Daarnaast heeft de medezeggenschapsraad adviesrecht bij (WMS art. 11 c.) ‘beëindiging, belangrijke inkrimping, niet zijnde een verzelfstandiging als bedoeld in artikel 84a, eerste lid, van de Wet op het primair onderwijs, of uitbreiding van de werkzaamheden van de school of van een belangrijk onderdeel daarvan, dan wel vaststelling of wijziging van het beleid ter zake.’  Op de gevolgen hiervan hebben personeelsleden en ouders onderscheidend adviesrecht op de gevolgen hiervan (WMS artikel 12.1 lid a en art. 13.1 lid a).

 Bij een overdracht of fusie dient naast dit alles een ouderraadpleging plaats te vinden op basis van artikel 15.  Mocht OBS De Schakels haar onderwijskundige doelen willen wijzigen (bijvoorbeeld omdat men zich alleen wil gaan richten op het HB-Onderwijs, dan is ook artikel 10 sub a van toepassing en heeft de medezeggenschapsraad instemmingsrecht op elk besluit hieromtrent verandering van de onderwijskundige doelstellingen van de school. 8

Zie artikel 148 WPO

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Bijlage 2 Begroting Schakels 45 leerlingen Aantal leerlingen Achterstandsscore % opslag loonkosten Baten Basisbekostiging - bedrag per leerling - bedrag per school - verwachte ontwikkeling basisbekostiging

45 17,71 60,00% Input

Begroting

5.801,77 85.496,32 1,43%

261.079,65 85.496,32 4.956,04

Totaal basisbekostiging Kleine scholen toeslag - basisbedrag - vermindering per leerling

351.532,01

235.248,04 1.568,32

Totaal kleine scholen toeslag

235.248,04 -70.574,40 164.673,64

Bijz. bek. prof. en beg. starters en schoolleiding

95,30

4.288,50

Onderwijsachterstandenbeleid

702,71

12.444,99

Bijdragen aan collectief

10,85%

-54.548,45

Baten Samenwerkingsverbanden basisondersteuning Baten Samenwerkingsverbanden extra ondersteuning Totaal baten Samenwerkingsverbanden

240,00

10.800,00 10.800,00

Totaal baten Lasten Lonen en salarissen - Directie - Onderwijzend Personeel - Onderwijs Ondersteunend Personeel Totaal Lonen en salarissen

489.190,70

0,6000 3,2000 -

60.871,68 283.868,16 344.739,84

Overige personele lasten Extern personeel (geen payroll) Opleidingskosten Reis- en verblijfskosten Bedrijfsgezondheidszorg Vrijwilligersbijdrage Overige personele lasten Bijdrage eigen risico drager Totaal Overige personele lasten

4.000,00 2.500,00 650,00 200,00 250,00 1.000,00 15.000,00 23.600,00

Totaal personele lasten

368.339,84

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Afschrijvingslasten

12.000,00

Huisvestingslasten - Dotatie voorziening groot onderhoud extern - Klein onderhoud - Kosten Cultuurhuis Totaal huisvestingslasten

26.325,00 750,00 40.000,00 67.075,00

Administratie- en beheerslasten - Schoolbegeleidingsdiensten - Telefoon - Kantoorbenodigdheden Totaal administratie- en beheerlasten

4.600,00 800,00 250,00 5.650,00

Inventaris, apparatuur en leermiddelen - ICT-kosten - Leermiddelen - Reproduktie Totaal inventaris, apparatuur en leermiddelen

15.500,00 8.150,00 4.000,00 27.650,00

Overige lasten - Representatiekosten - Testen en toetsen - Personeelskantine - Vergoeding Medezeggenschap / OR / GMR - Culturele vorming - Externe activiteit (schoolzwemmen, reis, sportdag) - Bankkosten Totaal Overige lasten

150,00 750,00 550,00 927,00 350,00 300,00 150,00 3.177,00

Totaal lasten

483.891,84

Exploitatieresultaat

Vrijwillige ouderbijdragen??

5.298,86

400,00

18.000,00

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Bijlage 3 Berekening fusie Immanuel-Schakels

Bij een fusie tussen De Schakels (45 leerlingen) en de Immanuelschool (164 leerlingen) ontstaat het volgende beeld. Hieronder eerst de bekostiging van de afzonderlijke Schakels en de Immanuelschool en daaronder na (fictieve) fusie. Schakels naam school brinnummer kalenderjaar teldatum

2023 1-2-2022

Gegevens Aantal leerlingen (totaal) Achterstandsscore (totaal) Aantal leerlingen nevenvestiging 1 Aantal leerlingen nevenvestiging 2 Aantal NOAT leerlingen Aantal IGBO leerlingen Basisbekostiging Bedrag per leerling Bedrag per school Extra bekostiging Kleine scholentoeslag Zeer kleine scholentoeslag Toeslag nevenvestiging (incl. evt. KST) Onderwijsachterstanden Nederlands onderwijs aan anderstaligen (NOAT) Internationaal georiënteerd basisonderwijs (IGBO) Groeibekostiging (wordt berekend op bestuursniveau) NPO 2022-2023 (7/12e deel) NPO arbeidsmarkttoelage 2022-2023 (7/12e deel) Professionalisering en begeleiding van starters en schoolleiders

Bekostiging basisschool totaal

45 0,00 0 0 0 0

€ € €

261.079,65 85.496,32 346.575,97

€ € € € € € € € € € € €

164.673,64 4.288,37 168.962,01 -

€

515.537,98

Tabel: Baten lumpsum zelfstandige school met 45 (Schakels) leerlingen9 (bron: Rekenmodel PO-Raad)

Specifieke aanvullende inkomsten zijn hierbij achterwege gelaten evenals de gevolgen van de overgang naar het nieuwe

bekostigingssysteem.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

naam school brinnummer

Immanuel

kalenderjaar teldatum

2023 1-2-2022

Bekostiging basisschool totaal

164 0,00 0 0 0 0

€ € €

951.490,28 104.095,10 1.055.585,38

€ € € € € € € € € € €

15.628,73 15.628,73

€

1.071.214,11

Tabel: Baten lumpsum zelfstandige school met 164 (Immanuel) leerlingen10 (bron: Rekenmodel PORaad)

De huidige baten Immanuel en Schakels afzonderlijk en opgeteld genereert het bedrag gelijk aan de optelsom van € 515.538,- (Schakels) en € 1.071.214,11,- (Immanuel) = samen € 1.586.752,-

Specifieke aanvullende inkomsten zijn hierbij achterwege gelaten evenals de gevolgen van de overgang naar het

nieuwe bekostigingssysteem.

Houttuinlaan 8 • Postbus 162 • 3440 AD Woerden t (0348) 405 200 e welkom@vosabb.nl www.vosabb.nl en openbaaronderwijs.nu IBAN NL63 RABO 0106 6104 57 KVK 30152007 BTW NL 8071 69 584 B01

Definitief

30 januari 2023

Als De Schakels zou fuseren met bijvoorbeeld de Immanuel ontstaat een school met 209 leerlingen. De baten zien er dan als volgt uit: Immanuel-Schakels (fusie) naam school brinnummer kalenderjaar teldatum

2023 1-2-2022

Bekostiging basisschool totaal

209 0,00 0 0 0 0

€ € €

1.212.569,93 104.095,10 1.316.665,03

€ € € € € € € € € € € €

19.917,10 19.917,10 -

€

1.336.582,13

Tabel 3: Baten lumpsum bij samenvoeging Schakels met Immanuel. Het verschil tussen de som van de bekostiging van twee afzonderlijke brinnummers Immanuel en Schakels afgezet tegen een samengevoegde school bedraagt € 1.586.752 – € 1.336.582 = € 250.170,-

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.oudewater.nl/api/v1/meetings/519/documents/16017