B01. WBL-Magazine-dec-2022.pdf

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

Na de 2de wereldoorlog is er onder aanvoering van onze overheid met veel subsidie een enorme bio-industrie uit de grond gestampt. Iedereen was enthousiast, de zandboertjes die weer een toekomst kregen, de veevoeder- en vleesindustrie met exponentiële groeicijfers en winsten, maar ook de stallenbouwers en banken floreerden als nooit tevoren. Brabant en Limburg bruisten weer van activiteit, totdat het mestprobleem zich toch nog onverwachts aandiende. Het grondwater en bodem bleken vergiftigd te zijn met koper, fosfaat en stikstof door al die gedumpte mest en er hing ondertussen ook nog een deken van stank over die sfeervolle zuidelijke dorpjes. Nog kort na die gruwelijke oorlog maakte zich daar eigenlijk niemand druk over. Maar toen het pas echt uit de hand gelopen was en onze wat luxere leefsfeer voor bijna iedereen een vanzelfsprekendheid was geworden, begon iedereen te klagen en de aanvankelijk zo enthousiaste boeren zaten in de val. Diep in de schulden en in de tang van banken en toeleverende industrie, was er niet zomaar meer een weg terug. Al snel werden ze gedegradeerd tot milieuvervuilers en namen zij en hun gezinsleden de stank mee naar kerk en school. Een stortvloed aan regels werd er weer door diezelfde overheid over hen heen uitgestort, maar gelukkig hebben velen kunnen ontsnappen aan deze wurgende manier van werken en leven.

Zij verkochten hun varkens- en kippenrechten en konden weer opgelucht adem halen. In het verleden heeft de overheid pogingen gedaan om ze uit te kopen, maar dat is door een minderwaardige manier van zaken doen op bijna niets uitgelopen en is het geld dat daar voor uitgetrokken was is aan andere zaken besteed. Hopelijk is de druk op de overheid nu echt serieus en kunnen die bioboeren zich eindelijk ontdoen van stank, kritiek en maatschappelijke veroordeling. Helaas, die zogenaamde miljarden die de

overheid zou uittrekken zijn alweer omgebogen naar miljoenen en alleen als je naast een Natura 2000 gebied grenst, heb je een kans dat je in aanmerking komt. Tot nu toe kun je helaas beter zakendoen met je buurman, terwijl een goede uitkoopregeling alleen maar voordelen heeft. Voor de maatschappij Veel boeren die gewend zijn om lange dagen te maken, komen weer op onze gespannen arbeidsmarkt.

Bijdrage aan onze gezondheid Ik ga er vanuit dat minder van dat kippen- en varkensvlees onze gezondheid ten goede zal komen. Vlees van dieren die nooit zonlicht gezien hebben, amper bewogen hebben en in zeer ongezonde omstandigheden zijn vetgemest, kunnen moeilijk de bouwstenen leveren voor de opbouw en instandhouding van een gezond menselijk lichaam. Al die miljarden lichaamscellen met per cel weer duizenden receptoren en sensoren moeten allemaal via ingewikkelde chemische reacties met elkaar communiceren en kunnen niet zonder hoogwaardige bouwstoffen. Vooral de miljarden afweercellen, zij moeten 24 uur per dag onze gezondheid bewaken door constant alle cellen 25

…. Diep in de schulden en in de tang van banken en toeleverende industrie, was er niet zomaar meer een weg terug. ….

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132 te controleren op kwaadaardigheid en ziekteverwekkers en in staat zijn deze te vernietigen en buiten de deur te houden. Honden hebben veel van dit ”pig en poultry’’ in hun dagelijkse brokken zitten. 50% van de rashonden heeft dan ook op 10 jarige leeftijd al een of andere vorm van kanker, waaronder zelfs ook een breed scala aan huidkankers, terwijl ze nooit in de zon liggen en beschermd worden door een dikke vacht. Bij de grote planteneters, zoals de koe, heb ik in 50 jaar nooit enige vorm van kanker gezien, terwijl deze ook flink doorgefokt zijn. Neem onze Nederlandse stier Sunny Boy, die heeft voor een miljoen kalfjes gezorgd, mogelijk gemaakt via de 1,8 miljoen doses sperma die via kunstmatige inseminatie bij al de koeien werden ingebracht.

…. Door de Fa. Van Drie worden er elk jaar ongeveer 750.000 kalfjes uit het buitenland hier heen gehaald om vooral op de Veluwe en in de Gelderse vallei vetgemest te worden. ….

Dierenleed Ook zou erop deze manier een einde komen aan het trieste en treurige bestaan van al die beesten. Als die 1,5 miljoen koeien weer in de zomer naar buiten mogen is het probleem voor hen ook opgelost. Een tiental jaren geleden is door de komst van de melkrobot een omslag gekomen op veel melkveehouderijen. De koeien moesten in de stal blijven omdat een robot maar 6 koeien per uur kan melken en dus de koeien de hele dag in die stal beschikbaar moesten blijven om geduldig op hun beurt te wachten om 2 maal per dag gemolken te kunnen worden. Deze technische ontwikkeling staat in een schril contrast tot de gangbare methode, waarbij de meest eenvoudige melker er met betrekkelijk eenvoudige apparatuur wel 200 koeien per uur kan melken. Daarna kunnen de koeien dan het weiland in. De kosten van één robot zijn ook nog eens ruim 100.000 euro en een beetje boer heeft er wel drie of meer nodig. Verder is het stroomverbruik van deze complexe robottechniek ook erg groot. Toch viel de keuze van veel boeren op de robot omdat het melken 7 dagen per week terugkomt en 26

ook hij en zijn gezin wel eens vrij willen zijn, want personeel zit er vaak niet in. Weidegang heeft bovendien nog een voordeel, de weidemelk wordt extra beloond door de melkfabriek. Door de Fa. Van Drie worden er elk jaar ongeveer 750.000 kalfjes uit het buitenland hier heen gehaald om vooral op de Veluwe en in de Gelderse vallei vetgemest te worden. Het meeste kalfsvlees wordt vervolgens weer geëxporteerd; de mest en stank blijven achter en de heer Van Drie in de Quote 500. Het lijkt me logischer dat die kalfjes blijven waar ze vandaan komen; ook beter voor de kalfjes. Op de meest eenvoudige pc zitten nog altijd twee knoppen, een om te ‘deleten’ en een om te ‘editen’. Na gebruik van de eerste ben je zo klaar, maar voor de tweede heb je wel kennis van zaken nodig en het vereist wel geduld en overzicht. Toen wij 50 jaar geleden hier begonnen met onze praktijk waren er in Nederland nog 125.000 melkveehouders en daar zijn er nog maar 15.000 van over. Generaties lang hebben zij ons land bewerkt en voor voedsel gezorgd. Het zou toch triest zijn als zij vanwege deze politiekrechterlijke patstelling op deze manier zouden moeten worden afgevoerd. En stel dat het toch gaat gebeuren zou me het niet verbazen dat de het de natuur niet zal helpen en dat zal blijken dat ook natuur niet zonder intensieve aandacht kan.

De directe relatie tussen oorzaak en gevolg was in mijn vak vaak heel onduidelijk en dit zou ook best hier kunnen opgaan. Een van de grootste wetenschappers aller tijden, Isaac Newton, zou ooit gezegd hebben: “Alles wat ik weet kan in een dauwdruppel, alles wat ik niet weet vult een oceaan!”

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

In gesprek met Arjan van Diemen

door Everdien M. Smeenk

In zijn monumentale boerderij, prachtig gelegen aan de Vlist en al jaren familiebezit, vertelt Arjan van Diemen, voorzitter van de Agrarische Natuurvereniging Lopikerwaard, over het wel en wee van zijn vereniging.

foto: voorbeeld van een greppel plas-dras

Everdien: “Niet alle lezers zijn misschien op de hoogte van het begrip Agrarische Natuurvereniging . Zou je om te beginnen iets over de doelstellingen van agrarische natuurverenigingen willen vertellen en over de ANV Lopikerwaard in het bijzonder?” Arjan: “De ANV Lopikerwaard is een van de 40 landelijke agrarische natuurverenigingen en wij hebben momenteel een kleine 300 leden. Onze vereniging is opgericht in 1999 en heeft als doel in de Lopikerwaard duurzame landbouw te ontwikkelen, in evenwicht met verantwoord beheer van natuur en landschap. In de praktijk betekent dit o.a. het aanvragen van subsidies bij de provincie en het opstellen van beheerplannen voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Weidevogelbescherming is daarbij min of meer onze kerntaak, ook al houden wij ons uiteraard ook bezig met biodiversiteit, slootkantenbeheer, hoogstamboomgaarden, knotwilgen, geriefbosjes etc. Gelukkig zien we het belang van biodiversiteit onder agrariërs en burgers de laatste jaren toenemen.” Everdien: “Om in aanmerking te komen voor subsidie kunnen agrariërs verschillende pakketten afsluiten. Zou je dat wat nader kunnen toelichten? “ Arjan: “Er kunnen pakketten worden afgesloten met een uitstelde maaidatum. Dat betekent dat er bijvoorbeeld tot 1 of tot 15 juni niet gemaaid mag worden.

Andere pakketten die afgesloten kunnen worden zijn: plas-dras, kruidenrijk grasland, extensief beweid grasland, legselbeheer, ruige mest, hoogwaterpeil etc. Als vereniging proberen wij het stapelen van pakketten te stimuleren en zo veel mogelijk in te zetten op zogenaamd zwaarbeheer. Omdat de provincie weidevogelkerngebieden heeft aangewezen, kan een agrariër alleen maar van subsidie gebruik maken/een pakket afsluiten, als zijn bedrijf 27

in een weidevogelkerngebied ligt. Wij hebben 2100 ha kerngebied.” Everdien: “Hoeveel agrariërs in de kerngebieden doen er eigenlijk mee met een bepaalde vorm van weidevogelbescherming en sluiten een pakket af, zoals later maaien, aanleg van een plasdras, kuikenvelden, slootkantbeheer etc.?” Arjan: “ Bijna allemaal, de een wel intensiever dan de ander. Onze gebiedscoördinator probeert de agrariër te verleiden om zo veel mogelijk pakketten af te sluiten. Helaas is de subsidie die een agrariër ontvangt momenteel (nog) geen verdienmodel… “

Everdien: “In het vorige nummer van WBL Magazine maakten wij al kennis met het begrip plas-dras en nu opnieuw. Kan je dit begrip nog wat nader omschrijven?” Arjan: “Plas-drassen (er zijn twee verschillende soorten) worden aangelegd door een perceel gedeeltelijk onder water te zetten. De grote plas-drassen zijn bedoeld om in het vroege voorjaar

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132

foto rechts boven: kuiken van een grutto en rechts onder kuiken van een kluut

voorbeeld van mozaïekbeheer

de weidevogels, na hun terugkeer uit hun overwinteringsgebieden, op te laten vetten. Deze gebieden werken als een magneet en trekken ook vogels aan die nog op doorreis zijn naar broedgebieden buiten Nederland. Weidevogels gaan niet met z’n allen broeden bij een grote plas-dras, maar doen dat elders op een perceel. Liggen daar veel nesten dan is het belangrijk dat er een zogenaamde greppel plas-dras is aangelegd. Die zijn klein van formaat, maar vanwege het lage gras en de slikrandjes, waar kuikens gemakkelijk voedsel kunnen vinden, ideaal voor de kuikens om te foerageren. Greppel plas-drassen zijn dus absoluut noodzakelijk voor het overleven van weidevogelkuikens! Onze vereniging heeft een aanvraag ingediend voor 20 extra greppel plasdrassen per 2023. Er bevinden zich momenteel 10 grote plas-drassen in onze Lopikerwaard en 42 greppel plasdrassen.” Everdien: “Mozaïekbeheer is ook een belangrijk begrip als het gaat om kuikenoverleving. Kan je uitleggen wat er precies met mozaïekbeheer bedoeld wordt?” Arjan: Als vereniging gaan we ons steeds meer toeleggen op mozaïekbeheer. Dat betekent dat er op percelen die naast elkaar liggen, een verschillend soort beheer wordt toegepast. Zo ontstaan diverse biotopen: percelen met hoog gras, percelen met laag gras, mini plas-drasjes, kuikenvelden etc. Op deze manier hebben de weidevogelkuikens veel meer kans op overleving.

Met uitsluitend uitgestelde maaidata redden ze het niet, want kuikens kunnen in hoog gras niet goed lopen en niet foerageren. Voorweiden (tot 1 mei mag het vee op een perceel lopen) zorgt voor percelen met kort gras, waarin weidevogelkuikens zich wél gemakkelijk kunnen verplaatsen en foerageren. De aanwezigheid van percelen met hoog gras om te schuilen, naast percelen met laag gras en natte stukjes om te foerageren, is de enige manier om meer kuikens groot te kunnen laten worden! Onze subsidiepakketten moe28

ten dus meer op mozaïekbeheer afgestemd worden en met een mozaïekbeheer toeslag proberen wij de agrariër te verleiden een zwaarder pakket af te sluiten. Het vergt inzet en energie van ons en de agrariër en het lastige is dat een agrariër pas een jaar later weet hoeveel subsidie hij zal ontvangen.” Everdien: “Bij een erg koud en nat voorjaar lopen er op de maaidatum misschien nog veel kuikens op het land en liggen er nog nesten. Worden die dan toch nog allemaal uitgemaaid of is er nog een extra mogelijkheid om tussentijds het pakket uit te breiden door de vastgelegde datum op te schorten?” Arjan: “Ja, die mogelijkheid bestaat. Dit jaar hebben we 130 ha last-minute pakketten afgesloten. Dit kan alleen na bezoek van de gebiedscoördinator of na een inspectie van het zogenaamde droneteam (wij zijn in het bezit van twee drones), zodat men een beeld krijgt hoeveel nesten en kuikens er nog op

een perceel zitten. In de praktijk is dit ingewikkelder dan op papier, want bij het zoeken van een nest kan een drone prima hoog blijven vliegen, maar als de kuikens op het perceel lopen moet de drone weer laag vliegen, zodat de oudervogels (zij zien een drone als een

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127 predator!) gaan alarmeren. Het vliegen met een drone vereist wel de nodige ervaring en deskundigheid. Wordt de drone aangevallen dan is het zaak dat deze zo snel mogelijk recht omhoog vliegt (kan een weidevogel niet) om aanvaringen te voorkomen. Everdien: “Waar ik mij al jaren zorgen over maak is het ’s nachts maaien door loonwerkers. Gebeurt dat nog steeds?” Arjan: “Ja, dat gebeurt helaas nog steeds. Wel wordt er zo veel mogelijk geprobeerd om loonwerkers ’s nachts die percelen te laten maaien waar geen weidevogels zitten. Een agrariër die een beheersovereenkomst heeft afgesloten, mag die percelen niet voor 06.00 uur ’s ochtends laten maaien. Doet hij dat toch, dan is hij in overtreding en volgt een boete.” Everdien: “Hoe wordt er eigenlijk gecontroleerd of men zich heeft gehouden aan de voorwaarden, vastgelegd in de afgesloten pakketten? “ Arjan: “Dat wordt gedaan door onze gebiedscoördinator, door onze eigen schouwcommissies en de NVWA (Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit). De controles door laatstgenoemde instantie zijn met name rond de in het contract vastgelegde maaidata zeer intensief.” Everdien: “Ik heb begrepen dat jullie dit jaar een ecologisch bureau hebben ingeschakeld om de weidevogelstand in de weidevogelkerngebieden in kaart te brengen.

Was deze kostbare investering het waard?” Arjan: “Door het in kaart brengen van de broedparen, werd het nog duidelijker dat de weidevogels in de kerngebieden het meest kansrijk zijn. Door deze gegevens aan de betreffende agrariërs te laten zien, hopen wij dat men extra gemotiveerd raakt en gestimuleerd wordt om een zwaarder pakket af te sluiten. Dit betekent dat de financiële vergoeding wordt verhoogd, wat weer leidt tot meer motivatie bij de agrariër.

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

Everdien: “Hoe zit het met de predatie in de Lopikerwaard? Hebben jullie daar veel last van?” Arjan: “Ja, helaas! Kraaien, ooievaars, buizerds, kiekendieven, vos, hermelijn en bunzing weten de weidevogelrijke percelen gemakkelijk te vinden, vooral ook omdat de weidevogelrijke percelen vaak eilandjes zijn tussen niet weidevogelrijke percelen. Maai je om een nest heen en laat je een pluk gras staan, dan hebben de predatoren inmiddels wel geleerd dat er in die pluk gras iets lekkers te halen valt. Nog meer reden om op mozaïekbeheer in te zetten. Maar ik moet nog wel even kwijt dat de grootste predator de (verwilderde) huiskat is! We hadden in het voorjaar dan ook een actie met de slogan “Kuikens in het land, poes in de mand!” om de eigenaars ertoe over te halen hun katten in ieder geval ‘s nachts binnen te houden. Uit diverse onderzoeken is vast komen te staan dat katten ’s nachts onrustbarend veel vogels vangen. “

Everdien: “Tot slot nog een vraag over het Aanvalsplan Grutto. Hoe wordt daar in jullie vereniging over gedacht? Doen jullie daar iets mee?” Arjan: “Op papier is een van de elementen van het Aanvalsplan Grutto dat een “fatsoenlijk inkomen van de boer” gegarandeerd wordt. In de praktijk moet volgens dit plan de agrariër zijn melkproductie halveren, terwijl een financiele onderbouwing ontbreekt. Toch zetten wij met ingang van volgend jaar, in samenwerking met de Krimpenerwaard, een voorzichtige stap in deze richting. We gaan de melkproductie niet halveren, maar wel gaan we enkele gemakkelijk haalbare onderdelen, zoals het aanleggen van een aantal kleine plas-drassen, realiseren.” 29

foto: tureluur kuiken van Adri de Groot (www.vogeldagboek.nl)

Het zal voorlopig nog moeilijk blijven een goede balans te vinden tussen de toename van biodiversiteit en onze intensieve landbouw. Voorzichtig, volgens sommigen onder ons wellicht te voorzichtig, worden er stappen gezet in de richting van een landbouw die minder intensief zal en moet worden. En dan hebben wij het stikstofprobleem nog maar even onbesproken gelaten…..

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132 door Harry de With en Martin van den Hoek; secretaris en voorzitter van Vereniging Weidevogelbescherming Lopik

De foto op pagina 30 (gruttokuiken in nest) is van Martin van den Hoek. De overige foto's bij dit artikel zijn van Gijs van Kempen.

grutto

Aantal weidevogels in Lopikerwaard redelijk constant In tegenstelling tot berichten over jaarlijkse teruggang van weidevogels in Nederland, weten drie van de vier belangrijkste soorten weidevogels in de Lopikerwaard zich redelijk te handhaven. Dat blijkt uit tellingen van weidevogels door DNatuur. Het telgebied betrof zo’n 6.000 hectare. Arjan van Duijvenboden van DNatuur heeft dit jaar, samen met enkele andere veldmedewerkers, in opdracht van de Agrarische Natuur Vereniging Lopikerwaard, tellingen verricht van weidevogelterritoria (geen nesten dus). Dat hebben zij 10 jaar geleden ook gedaan en de resultaten van toen zijn vergeleken met die van dit jaar. Er werd 3 keer in het voorjaar geteld. De resultaten zijn bemoedigend: Kievit en tureluur weten zich behoorlijk te handhaven. Met de scholekster gaat het zelfs iets beter, in tegenstelling tot het noorden van Nederland waar de aantallen scholeksters wel teruglopen. Met de grutto gaat het slecht. Grutto Uitzondering op deze cijfers is dus de grutto; die is in 10 jaar tijd met ongeveer 34% afgenomen in de Lopikerwaard. Dat is zorgelijk en helaas is dit een landelijke trend. In dit tempo zal de grutto op termijn uitsterven. Reden waarom het landelijk Aanvalsplan Grutto is gelanceerd op initiatief van een aantal particulieren en natuurorganisaties.

Het plan voorziet in de inrichting van zogenaamde kansgebieden, verspreid over een aantal provincies. In deze aaneengesloten gebieden, van minimaal 1.000 hectare, werken natuurbeheerders en boeren intensief samen. Ze beheren het (open) land-

30

schap extensief, zodat weidevogels er voldoende voedsel kunnen vinden, veilig kunnen broeden en kuikens kunnen laten uitvliegen. Daarbij moet aan een aantal voorwaarden en beheermaatregelen worden voldaan. Boeren kunnen rekenen op een verdienmodel, gericht op langjarig beheer. Tot 2027 is landelijk ongeveer 70 miljoen euro beschikbaar. De provincies en de agrarische collectieven dienen het plan uit te voeren. Gedacht wordt aan zo’n 30 gebieden. Gevonden nesten De cijfers van DNatuur bevestigen overigens de jaarlijkse telling van gevonden nesten door onze weidevogelbeschermers. Dit jaar werden er opvallend veel kievitnesten gevonden. Bijzondere vondst was een kuiken van een kluut; voor zover bekend het eerste broedgeval in de Lopikerwaard sinds lange tijd. Een kluut is een waadvogel, geen weidevogel. Ook zijn er dit voorjaar diverse veldleeuweriken waargenomen, die op veel plekken in Nederland helemaal zijn verdwenen. Verder zien we een opmars van de krakeend. Met de slobeend gaat het wat minder goed. Tot slot, in Vlist werden dit jaar 26 nesten gevonden van de zwarte stern. Die broeden op aangebrachte vlotjes in de sloot. Boeren steeds enthousiaster over weidevogelbescherming De Vrijwillige Weidevogelbescherming Lopik werkt nauw samen met de Agrarische Natuurvereniging Lopikerwaard, sinds kort omgedoopt tot het Collectief Lopikerwaard.

We merken dat boeren, ondanks de intensieve

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

manier van bedrijfsvoering, steeds meer bereid zijn maatregelen te nemen die ten goede komen aan de weidevogels. Veel boeren doen mee aan het agrarisch collectief waarin zij een beheerpakket afsluiten, dat contractueel wordt vastgelegd. Zij krijgen dan een financiële vergoeding in ruil voor maatregelen als bijvoorbeeld: later maaien, uitrijden van ruige mest, het onder water zetten van een deel van een perceel (plasdras) of een greppel, het beschermen van nesten door in grasland ruim om die nesten heen te maaien of in maisland om de nesten heen te bewerken. Die vergoedingen worden gefinancierd door de provincies Utrecht en Zuid-Holland, alsmede door de Europese Gemeenschap. Hoewel de vergoedingen soms worden verhoogd, is het zeker nog geen verdienmodel voor agrariërs. Misschien kan het Aanvalsplan Grutto daar verandering in brengen. Gezien de transitie naar meer duurzame landbouw, zou dit zeer welkom zijn. Hoe meer boeren meedoen met het Collectief, hoe beter. Kuikens hebben het moeilijk Veel waarnemingen van aantallen weidevogels en hun gevonden nesten is mooi. Maar het gaat er uiteindelijk om dat de eieren uitkomen en de kuikens groot worden om de soorten in stand te houden. We merken helaas dat dat steeds lastiger is. Vroeg en vaak maaien

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

en de manier van bemesten is daar onder andere debet aan. Ook sterft een flink aantal kuikens voortijdig door gebrek aan voedsel als gevolg van te weinig insecten vanwege het monotone raaigras of door koude en droge weersomstandigheden. Verder worden volwassen weidevogels, hun kuikens of hun eieren gepredeerd (opgegeten) door roofdieren als bijvoorbeeld hermelijn, buizerd, ooievaar, kraai, kiekendief en vos. Maar ook de huis- en boerderijkatten gaan ‘s nachts op rooftocht uit waardoor er kuikens sneuvelen. Camerabeelden in weilanden hebben dit uitgewezen. Om die reden is dit jaar de actie van de Vogelbescherming Kuikens in ’t land; poes in de mand gehouden. Er werd opgeroepen om ’s nachts je kat binnen te houden zodat ze niet hun gang konden gaan in het veld. Het Collectief Lopikerwaard probeert boeren meer kruidenrijk grasland in te laten zaaien. Hier komen meer insecten op af en dat betekent meer voedsel voor de kuikens. Ook probeert het Collectief meer watermaatregelen als plasdras of greppelplasdras af te sluiten met de agrariërs. 31

bovenaan pagina: tureluurs, daaronder: kievit, onder: tureluur

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132 Meer graspercelen later maaien helpt ook. Uit het voorgaande blijkt eens te meer dat weidevogels niet zonder het boerenland kunnen. Boeren hebben een belangrijk aandeel in het in stand houden van weidevogels.

gruttokuiken in nest

Drone Sinds 2019 worden weidevogelnesten ook opgespoord met een weidevogeldrone. Onder de drone zit een gecombineerde camera, waarbij gewone beelden en warmtebeelden gemaakt kunnen worden. Het beginjaar was een opstartjaar, waarbij het vliegen met de drone en het interpreteren van de resultaten onder de knie gekregen moest worden. In 2020 ging dat al veel beter, waarbij elke keer de software aangepast werd. In 2021 kon er uiteindelijk volop gevlogen worden. In 2022 is er door de Agrarische Natuurvereniging Lopikerwaard (nu Collectief Lopikerwaard) een geheel nieuwe drone aangeschaft (M300), waarbij vooraf in de drone een vliegplan kan worden geprogrammeerd. In zo’n vliegplan staan o.a. het te vliegen gebied, de vlieghoogte, vliegsnelheid en het aantal foto’s dat genomen moet worden. Aan de hand van dat vliegplan wordt een groot gebied door middel van foto’s (normale camera en warmtebeeldcamera) in beeld gebracht. Deze beelden worden via software op de compu32

ter of laptop automatisch geanalyseerd op weidevogelnesten (zgn. hotspots). Deze hotspots worden met een GPSaanduiding vastgelegd in de Boerenlandvogelapp. Via deze app kunnen de agrariërs of vrijwilligers dan gericht zoeken naar het, met de drone gevonden nest. In 2023 staat het Droneteam Lopikerwaard, bestaande uit 12 dronevliegers, weer beschikbaar. Er zijn koppels van 2tallen gevormd, omdat 1 persoon de drone moet bedienen en de ander de omgeving in de gaten moet houden op objecten in de lucht, zoals helikopters, luchtballonnen. De tweede persoon is ook nodig om bij een calamiteit te kunnen ingrijpen. Gezien het aantal dronevliegers kunnen we dus 6 dagen in de week vliegen, maar dit is afhankelijk van de weersomstandigheden (bij regen, mist of veel wind kunnen we niet vliegen). Het vliegen met de drone vervangt niet het fysiek zoeken van de nesten in de weilanden/ maisvelden, maar dient als aanvulling daarop. Het voordeel van het drone vliegen is, dat er een veel groter gebied nagezocht kan worden (bijv. 6 hectare binnen een half uur). De vliegtijd is ongeveer een half uur per set van 2 batterijen. In totaal hebben we 14 batterijen, zodat er effectief per ochtend 7 maal een half uur gevlogen kan worden.

Deze vliegtijd wordt beperkt door de temperatuur, want als de zon gaat schijnen zijn er op de warmtebeeldcamera teveel verstoringen te zien (immers elk graspolletje licht dan op en wordt gezien als hotspot). Er kan dus alleen bij zonsopkomst en een korte periode daarna gevlogen worden met de warmtebeeldcamera. Met de normale camera kan gedurende de hele dag gevlogen worden, maar meestal wordt de vlucht in het gebied gecombineerd (dus eerst met de warmtebeeldcamera en daarna met de normale camera). Ook kan de drone ingezet worden voor andere doelen, bijvoorbeeld het in kaart brengen van een purperreigerkolonie, zoeken naar reekalveren in het

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

Oproep WBL

hoge gras en het in kaart brengen van de vegetatie van een landschapselement. Te weinig vrijwillig weidevogelbeschermers Ieder jaar, van ongeveer eind maart tot eind juni, zijn vrijwillig weidevogelbeschermers bezig met het zoeken naar en markeren van weidevogelnesten omdat er landbouwactiviteiten gaan plaatsvinden waardoor die nesten beschermd moeten worden. Helaas zijn er te weinig mensen die dit willen doen. De Lopikerwaard is een groot gebied; ook een deel van Vlist en Hoenkoop valt er onder. Daarom is onze vereniging dringend op zoek naar nieuwe weidevogelbeschermers. Na een korte cursus, zowel theorie als praktijk, ga je het eerste jaar met een ervaren beschermer het veld in; vanaf het tweede jaar kun je dit beschermwerk zelfstandig doen. Je kan dan alleen het veld in maar het is gezelliger dit met anderen

te doen. Het is telkens weer een prachtige ervaring. Je ziet de Lopikerwaard op een andere manier dan fietsend of wandelend. Midden in de weilanden heerst er nog absolute rust en je ziet en hoort het buitenleven in al zijn facetten. Dan besef je pas in wat voor mooi gebied wij eigenlijk wonen. Bovendien draag je bij aan het in stand houden van de weidevogels.

Geïnteresseerden kunnen een email sturen aan info@weidevogelbescherminglopik.nl

Zoals u in het artikel kunt lezen zijn Weidevogelbescherming Lopik en Collectief Lopikerwaard (voorheen Agrarische Natuurvereniging Lopikerwaard) actief met weidevogels. In de Lopikerwaard zijn echter nog meer organisaties die zich het lot van de weidevogels aantrekken. Voor zover ons bekend zijn dit Weidevogelbescherming Montfoort / Linschoten, Hoogstambrigade Utrechtse Waarden, Natuurmonumenten, Provincie Utrecht, Vogelbescherming, Sovon Vogelonderzoek Nederland, Staatsbosbeheer, Vogelwacht Utrecht, Landschap Erfgoed Utrecht en Utrechts Landschap. De WBL is voornemens om in januari 2023 een avond te organiseren waar alle organisaties de gelegenheid krijgen te vertellen wat ze doen en in hoeverre ze elkaar kunnen versterken. Wilt u of uw organisatie deelnemen, dan kunt u zich aanmelden via secretaris@werkgroep behoudlopikerwaard.nl. Organisaties die niet genoemd zijn, nodigen we bij deze uit om zich aan te melden. foto’s: bovenaan baltsende scholeksters, midden kievitsnest op schotel en onder zwarte ruiter

33

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132 door Karin Lenten, namens Klimaatneutraal IJsselstein

BioBlitz van de fruitboomgaarden in IJsselstein

De 1000-ste waarneming!

Kijk op www.fruitcollectieijsselstein.nl /ecologie/ voor meer info en publicaties rondom Bioblitz en fruitcollectie.

Voor meer duurzame en groene projecten: www.knij.nl

Wil je de waarnemingen van dit project volgen, kijk dan hier: waarneming.nl/bioblitz/ openbare-fruitcollectieijsselstein/

De BioBlitz Op 12 mei 2021, een zonnige dag, was de grote inventarisatie van de twee grootste fruitboomgaarden in IJsselstein. Onder de blitse naam “BioBlitz” werden de waarnemingen op Waarneming.nl gezet. Het aantal streefsoorten voor dit project is gezet op 500 soorten. Veel vrijwillige natuurliefhebbers hebben aan de BioBlitz meegewerkt. Ook hielpen hierbij scholieren van Cals College IJsselstein en studenten van de Hogeschool van Hall Larenstein uit Velp. Alle vogels, planten, insecten, zoogdieren werden geïnventariseerd. Zelfs paddenstoelen, (korst)mossen en waterdieren worden/werden bestudeerd. Ook is er speciaal voor dit doel een nachtvlindernacht gehouden, georganiseerd door leden van de insectenwerkgroep van IVN Nieuwegein/IJsselstein e.o., die actie heeft 42 nieuwe soorten nachtvlinders opgeleverd.

ineens een zwarte ‘soort-van-wesp’ op de bloeiende Pastinaak aangevlogen. Hij was erg bewegelijk, lastig te fotograferen in de felle zon. Spannend, wat is dat? Hij kwam me wel heel vaag bekend voor. Thuisgekomen gaan de foto’s op waarneming.nl gezet worden en daaruit blijkt al snel dat de onbekende zwarte wesp de zeer zeldzame Mexicaanse zwartsteel is. Die naam had ik eerder gehoord. Wat blijkt, die heb ik in 2021 eerder gezien in Heeze, Noord Brabant. Nu zit diezelfde soort in een fruitboomgaard in IJsselstein! Vorig jaar, juli/aug. 2021, is hij ook gezien in twee tuinen in Vianen. De klapper van de waarneming is, behalve dat het een zeer zeldzame soort is, dat deze Mexicaanse zwartsteel de 1000ste soort is van onze BioBlitz.

Al gauw bereikten we de 500 soorten die we aan het begin van het project hebben opgegeven als een haalbaar aantal soorten, dit was ongeveer al in juli 2021 behaald. In augustus 2022, ruim een jaar later, liep de teller van de BioBlitz alras op naar de 1000 soorten. De ontmoeting met de 1000ste soort Op 14 augustus 2022 ging ik onverwacht toch even naar de fruitboomgaard Groenvliet, een wijk van IJsselstein met één van de 16 fruitboomgaarden in IJsselstein. Dat was op het punt van de 998e soort. Er stonden alleen nog enkele bloeiende Pastinaken en Akkerdistels waarop niet veel te zien was, dus een nieuwe soort was niet te verwachten. Zoekend naar het eerder geziene zeldzame Hiëroglyfenlieveheersbeestje, dat was het doel van dit onverwacht bezoek aan Groenvliet (overigens niet gevonden), kwam er 34

Mexicaanse zwartsteel (Isodontia mexicana) De Mexicaanse zwartsteel is een langsteelgraafwesp (fam. Sphecidae) met een blauwzwarte kleur, is ca 3 cm. groot en heeft een steelvormige wespentaille. De Mexicaanse zwartsteel is enkele tientallen jaren geleden vanuit Amerika meegekomen naar het Middellandse Zeegebied. Hij is voor het eerst gemeld in Frankrijk in 1960 en vanaf 2010 in Vlaanderen/Nederland. Voor het eerst gezien in Nederland in 2010 in Sint-Michielsgestel.

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

In 2013 werd de soort voor het eerst gemeld op waarneming.nl in Waalre en in 2017 werden vier exemplaren gemeld in Veghel en Uddel (bron: waarneming.nl). Vanaf dat jaar stijgt het aantal explosief, eerst nog voornamelijk in Noord Brabant. De opmars naar het westen en noorden is in gang gezet en heeft deze langsteelgraafwesp zich definitief in ons land gevestigd. Deze soort wordt gezien in de maanden juni t/m oktober, met een piek in juli/augustus. Levenswijze De Mexicaanse zwartsteel maakt zijn nesten voornamelijk in gangen in hout en bijenkasten, in gaten van 9 mm doorsnee. Dit in tegenstelling tot inheemse graafwespen die de grond gebruiken voor hun nesten. Het prooidier dat als voedsel dient voor de larven van de zwartsteel is voornamelijk de Zuidelijke boomsprinkhaan, ook een exoot die Nederland heeft gevonden. Deze sprinkhaan is vleugelloos en is daarom zeer waarschijnlijk (ook) door toedoen van de mens hierheen gekomen. De sprinkhaan wordt met een steek verdoofd door de volwassen Mexicaanse zwartsteel, de lange antennen worden er af geknaagd, dat is alleen maar lastig in een gangetje van 9 mm, en tussen de poten ingeklemd naar het nest gevlogen. Daar wordt het verdoofde prooidier in de broedcel gelegd, waarop het eitje wordt gelegd. Als het eitje is uitgekomen, dient de verdoofde sprinkhaan als voedsel voor het jonge wespje.

Enkele broedcellen liggen achterelkaar in een gang van het nest/de bijenkast, alle

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

cellen met een verdoofde sprinkhaan en gescheiden door een bundeltje gras. Vaak steekt het gras zichtbaar uit de bijenkast. Je kan dus een Mexicaanse zwartsteel tegenkomen die een grasspriet vervoert, dan weet je hoe laat het is. Dat geldt uiteraard ook voor een Mexicaanse zwartsteel met een sprinkhaan onder de buik.

Grafiek: het vóórkomen van de Mexicaanse zwartsteel in Nederland. Bron: Waarneming.nl Andere geraadpleegde bronnen: • “Kijk op exoten”, nieuwsbrief 25, pdf,door Pieter Breugel/EIS Leiden • waarneming.nl

35

foto op de vorige pagina: Karin Lenten, Mexicaanse zwartsteel in Heeze, Noord Brabant, op 5 aug. 2021. Karin Lenten is lid van insectenwerkgroep IVN Nieuwegein/IJsselstein en Vrijwilligster bij KNIJ.

foto hierboven: George de Vries. Mexicaanse zwartsteel op Pastinaak in fruitboomgaard Groenvliet in IJsselstein op 14 augustus 2022.

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132

Duurzame actie bij de hazelaarroute De onverkochte planten van het afgelopen seizoen van Intratuin IJsselstein hebben een goede bestemming gekregen. In het park IJsseloevers bij de hockeyvelden is de hazelaarroute. Hier staan ruim 30 verschillende soorten hazelaren. Deze collectie is wereldwijd uniek in de openbare ruimte. Klimaatneutraal IJsselstein (KNIJ) is hier bezig met een biodiversiteitproject. Afgelopen winter hebben er diverse bolletjes en stinzenplanten gebloeid. Een deel hiervan was van onverkochte tulpenbollen uit de herfstcollectie van Intratuin IJsselstein.

In het kader van duurzaamheid hebben vrijwilligers van KNIJ onverkochte planten in het park geplant (zie foto op de pagina hiernaast). In november zijn er nog aanvullend inheemse beplanting, bollen en kleinfruitstruiken toegevoegd rondom de collectie. De kleinfruitstruiken zijn zelf opgekweekt door vrijwilligers van KNIJ. De inheemse beplanting is deels mogelijk gemaakt dankzij een wijkbudget van gemeente IJsselstein en deels van eigen kweek. Van een verwaarloosd wandelpad tussen het hockeyveld en trambaan wordt het een leuke route om te wandelen.

Stichting Gertiflo heeft samen met “Cabauw Samen Sterk” 16 banken geplaatst in de Lopikerwaard. De banken zijn geplaatst op terreinen van Staatsbosbeheer, de gemeente Lopik en van enkele particulieren.

De banken zijn, zo spoedig mogelijk, ook te vinden op de “alle bankjes” app of op Instagram; @wandelbankjes. De banken zijn geplaatst door Arie Verhoef en geheel gesponsord door Stichting Gertiflo uit Cabauw. De banken zijn gemaakt van gerecycled kunststof . Het zijn enkele banken zonder picknicktafel en prullenbak. Het is dus de bedoeling dat wandelaars hun eigen afval mee naar huis nemen.

Denk daarbij aan de Achterkade, Zuidzijdse Kade, Benschopper Molenvliet, in het verlengde van de Dwarsdamweg, langs de Lopikerweg West, Cabauwsekade en Oude Slootseweg. De positie van de banken is in onderling overleg bepaald met Staatsbosbeheer, gemeente Lopik en de particulieren.

Hopelijk nodigen deze banken uit om (nog) meer te gaan wandelen in de Lopikerwaard ,waarbij nu nog meer rustpunten te vinden zijn. 36

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

Nieuwe krokusharten in IJsselstein

Foto’s: het aanleggen van krokusharten en het planten bij de hazelaars (onder)

Link naar IVN routeapp: www.ivn.nl/ivn-routes

Het is herfst en dat is de tijd om (bio) bollen te poten. Vrijwilligers van KNIJ hebben een flink aantal krokusharten toegevoegd aan de collectie in IJsselstein. Dit keer zijn de wijken IJsselveld en Zenderpark ook aan de beurt gekomen. Alle krokusharten worden ingetekend in de kaarten van de mensen die het groenonderhoud doen, zodat er rekening met ze kan worden gehouden in het maaibeleid. Een paar namen van de nieuwe krokussen zijn Romance, Grand Maître, Jeanne d'Arc en King of the Striped. Binnenkort nemen we de nieuwe krokusharten op in de IVN wandeling, klaar voor het voorjaar als ze gaan bloeien. In de IVN Routeapp vind je inmiddels meer IJsselsteinse routes, zoals de fruitbomenroute, de bomenroute en de IJsselbos route. 37

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132

door Billie Twigt

foto: de voorzijde van het pakket (Stichting Bisdom van Vliet)

Onthulling ‘Geheim van Haastrecht’ in september 2023 De inhoud van het pakket dat in de volksmond ‘het geheim van Haastrecht’ heet, wordt in september 2023 onthuld. Dan wordt ook uitgebreide aandacht aan het 100-jarig jubileum van Stichting Bisdom van Vliet besteed. De grote, gevulde, en verzegelde envelop die Paulina Bisdom van Vliet in 1923 achterliet en 100 jaar dicht moest blijven, kan volgend jaar dan eindelijk zijn geheim prijsgeven. 1 juni 2023 is de honderdste sterfdag van de erflaatster van het huismuseum in Haastrecht dat haar naam draagt. Op diezelfde dag bestaat Stichting Bisdom van Vliet honderd jaar en mag het pakket waarop Paulina Bisdom van Vliet schreef “Niet te openen voordat er 100 jaar na mijn sterfdag zijn verlopen” worden geopend. Dit zal in de loop van juni gebeuren en de bekendmaking van de inhoud volgt dan in september van dat jaar. Geheim pakket Museumbeheerder Marco Bakker: “Niemand weet wat in het pakket zit. Het kan een brief met een opdracht zijn, of persoonlijke documenten. Veel mensen zien het pakket als het tweede deel van Paulina’s testament, maar dat klopt niet. Juridisch gezien is het een codicil.” Hoewel veel inwoners van Haastrecht en andere betrokkenen erg nieuwsgierig zijn naar wat het pakket zal prijsgeven, heeft het bestuur van Stichting Bisdom van Vliet besloten niet direct na 1 juni de inhoud te openbaren.

Later onthuld Bestuursvoorzitter Ancora Dupain zegt dat het bestuur eerst goed wil duiden wat Paulina heeft achtergelaten: “Paulina heeft Stichting Bisdom van Vliet het vertrouwen gegeven zorgvuldig met het pakket en haar verzoek tot 38

geheimhouding om te gaan. Daarom willen we eerst in besloten kring – het stichtingsbestuur met een notaris – bestuderen wat zij voor ons heeft achtergelaten”, aldus Dupain. Pas later in het jaar, vermoedelijk in september 2023, wil het bestuur bekend maken wat er in het pakket is bewaard. Dat is ook het moment dat Stichting Bisdom van Vliet uitgebreid stil wil staan bij zijn 100-jarig jubileum. Naar verwachting komen er veel initiatieven uit de Haastrechtse gemeenschap om dit jubileum mee te vieren. Grote invloed Stichting Bisdom van Vliet zal zich met een klein kernprogramma actief bemoeien, en veel andere initiatieven meer passief steunen. Ancora Dupain: “Iedereen is natuurlijk vrij om activiteiten te organiseren. Paulina is niet alleen van ons.” Paulina liet haar huis met volledige inboedel als museum na, stichtte theater Concordia als verenigingsgebouw, en haar tuin is de basis van wat nu ‘Overtuin Bisdom van Vliet’ heet. Zo heeft Paulina Bisdom van Vliet nog steeds grote invloed in Haastrecht. In de loop van 2023 zullen meer details over het jubileum van Stichting Bisdom van Vliet bekend worden. Een commissie, samengesteld uit medewerkers en vrijwilligers van het museum, de Overtuin, en andere Haastrechtse betrokkenen zal het jubileum vorm gaan geven.

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

Gratis geriefbosjes voor grondeigenaren Plan Boom Utrecht Uitdeelactie Kleine Landschapselementen 27 januari 2023 Plan Boom Utrecht deelt dit jaar boompjes uit waarmee landschapselementen kunnen worden aangelegd! Op 27 januari worden er op twee locaties in de provincie Utrecht verschillende inheemse boompjes uitgedeeld waarmee boeren of andere grondeigenaren een landschapselement kunnen aanleggen. Landschapselementen, zoals houtsingels en boomgroepen, spelen een belangrijke rol in het karakteristieke Utrechtse landschap. Helaas is sinds het begin van de 20ste eeuw het aantal landschapselementen behoorlijk afgenomen – werk aan de winkel dus! Lees op de website welke landschapselementen er in deze actie

worden uitgedeeld en hoe je mee kunt doen. Er is keuze tussen drie elementen: een boomgroep, houtsingel en geriefhoutbosje. Vrijwilligers: Doe mee met Plan Boom! Wil je de handen uit de mouwen steken en meehelpen? Wil je helpen bomen te planten, heb je een locatie op het oog in je eigen omgeving? Individueel of in groepsverband? Meld je aan! Er worden 10 miljoen bomen in Nederland geplant, zo is het plan. Daar is iedereen bij nodig. Ook jij kunt helpen om je eigen omgeving groener en gezonder te maken. Lees er alles over op planboom.nl. Je kunt er ook terecht om te bestellen en om je als vrijwilliger aan te melden.

39

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132

De Nieuwsbrief van november 2022 van uitvoerder Mourik Infra BV vermeldt o.a. het volgende:

foto’s Jan Kooijman

Wil je via de app op de hoogte blijven van de voortgang? Meld je dan aan voor de app-groep. Via een e-mail naar uitvoeringsalmsteke@ mourik.com

Een van de onderdelen van het grote dijkversterkingsproject ‘Sterke Lekdijk’ is het deelproject ‘Salmsteke Ontkiemt!’. Dit deelproject wordt door Mourik Infra BV uitgevoerd. Het project heeft heel wat voeten in de aarde, maar het resultaat wordt iets om naar uit te zien. Veiligheid We doen er alles aan om onze werkzaamheden veilig uit te voeren, ook voor de omgeving. We streven ernaar om de hinder zoveel mogelijk te beperken. Zo gebruiken we bijvoorbeeld een lichtsnoer om de brug voor de machinisten te verlichten. Houdt u er rekening mee dat een bezoek aan de bouwplaats zonder begeleiding van een Mourikmedewerker niet toegestaan is. Dit kan zeer gevaarlijke situaties met zich meebrengen. Helaas merken we dat er geregeld onbevoegden binnen de bouwhekken rondlopen. De komende periode zal hierop worden gehandhaafd door het bevoegd gezag. Samen houden we het veilig! Uitgevoerde werkzaamheden De afgelopen periode hebben we buiten een bomeneffectanalyse uitgevoerd, onderzoek gedaan naar de effluentleiding, grondradaronderzoek uitgevoerd en er is een grote oefening geweest met de nood- en hulpdiensten. Wortelonderzoek bomen Het wortelonderzoek voor de bomeneffectanalyse is op donderdag 13 oktober uitgevoerd. 40

Voor het wortelonderzoek zijn handmatig sleuven gegraven. Het graven ervan viel niet mee met de vette klei, maar uiteindelijk heeft Treevision waardevolle informatie verzameld om de rapportage van de bomeneffectanalyse op te stellen.

WBL Magazine, April December 2021,2022, jaargang jaargang 41 - nr42127 - nr 132 door Geertrui Verbraak, Platform Duurzaam Montfoort

Succesvolle jeugdklimaattop in Montfoort en Linschoten

Klimaatactie voor onze toekomst Het is de laatste dag van augustus en vrijwilligers van Platform Duurzaam Montfoort en Linschoten steken de koppen bij elkaar. Naast de bekende activiteiten die op de agenda staan, zoals het Repair Café, de energieambassadeurs en de duurzaamheidsprijs staat ook de Nationale Klimaatweek op de agenda. Klimaatburgemeester Matthijs Hombergen heeft zich voor het tweede jaar beschikbaar gesteld. En, hoe zou het zijn als we daarnaast ook een jeugdklimaatburgemeester werven? Het spontane idee wordt met enthousiasme beantwoord. En zo komt het dat in de weken daarna een wervingscampagne van start gaat, op zoek naar de juiste kandidaat.

foto: Locoburgemeester Kees van Dalen en klimaatburgemeester Matthijs Hombergen samen met jeugdklimaatburgemeester Elin en de klimaatraadsleden Anne, Sarah, Sjoerd en Nout

Spannend! Want zijn er inderdaad kinderen die zich zorgen maken over het klimaat, daarvoor in actie komen én op de zeepkist gaan staan? En actueel, juist in ons gebied waar de verschillende perspectieven heel zichtbaar zijn of worden in het landschap. Waar begrip, verbinding en dialoog meer nodig zijn dan ooit. Dat vraagt om een open vizier naar elkaar, de mogelijke oplossingen en dat eenieder daaraan een bijdrage levert. Het is een verantwoordelijkheid die volwassen generaties hebben, zodat de aarde, ons land én deze plek ook leefbaar zijn voor de volgende generatie. Dat die volgende generatie dat ook vindt, blijkt wel. Want uit de zoektocht via streekkranten, op de scholen en social media ontstaat een gemotiveerde klimaatraad met vijf kinderen tussen de acht en de elf jaar. Jeugdklimaatbur41

gemeester Elin en de klimaatraad bestaande uit Anne, Noud, Sarah en Sjoerd staan te popelen om samen aan de slag te gaan tijdens de Nationale Klimaatweek.

Het wordt een inspirerende, energieke week, waarin de jeugdklimaatburgemeester en klimaatraad zich verdiepen in mogelijkheden om te werken aan het klimaat en anderen inspireren met hun eigen ideeën en acties. De installatie van het klimaatteam luidde op 29 oktober de start in van de Nationale Klimaatweek in Linschoten en Montfoort. Locoburgemeester Kees van

Dalen hing Elin de burgemeestersketen’ om, gemaakt van allerlei natuurlijk en hergebruikt materiaal door Carolien Hoogstrate van het Montfoorts Kunstenaars Collectief. De amulet, gemaakt door JHL Keramiek, die de klimaatraadsleden ontvingen bevestigde hun functie officieel. De kinderen lieten hun creatieve herfstwerkstukken zien en hun bingokaarten over wat er allemaal op te ruimen valt en welke dieren je kunt spotten in onze directe omgeving. Ze waren erg gewild onder de aanwezigen.

WBL Magazine, April 2021, jaargang 41 - nr 127

’s Avonds wandelde de delegatie tijdens de Nacht van de Nacht onder leiding van Linschotenkenner Teun Hogendoorn door duister Linschoten. Want hoe was het vroeger zonder al dat licht en geluid? Wat gebeurde er vroeger allemaal in het duister, bijvoorbeeld tijdens de oorlog? Welke invloed heeft het licht in de nacht nu op de navigatie van trekvogels? Kunnen zij de weg nog wel goed vinden? Hoeveel kastelen stonden hier vroeger, hoeveel afval hadden mensen toen en wat deed men daarmee? Spannende en leerzame verhalen! Op woensdag hield het klimaatteam een brainstorm met hun ‘achterban’, bestaande uit andere vrienden en vriendinnen. Samen maakten ze grote tekeningen boordevol noodzakelijke en leuke ideeën over hoe klimaatneutraal Montfoort en Linschoten eruit zouden zien. Van de A12 als fietspad met bomen, extra isolatielagen, geen geld maar een ruilmarkt, zonnepanelen, turbowindmolens, enorm veel bloemen, bijen en vlinders, een speelbos, voedselbos en nog veel meer. De resultaten lieten ze de volgende dag zien bij de start van de voorlichtingsbijeenkomst ‘Mijn huis Energiezuinig’ in het Huis van Ervaring. Vrijdag na school werd het druk op het Hofplein in Montfoort voor Enjoycleaningup. Bij deze activiteit waaierden de kinderen in groepen uit om de straten van Montfoort op te ruimen, inclusief heel veel sigarettenpeuken.

Bovendien leerden ze dat niet alleen mensen goed afval kunnen opsporen, maar honden ook! En zelfs robothonden behoren tot de toekomstige mogelijkheden. Daarnaast maakten de kinderen een reis

WBL Magazine, December 2022, jaargang 42 - nr 132

onderwater met een VR experience, waar de zee van helder en schoon in plasticsoep verandert. Een wake-up call voor iedereen om te helpen opruimen wat niet op straat of in de natuur hoort. Misschien wel de meeste indruk op de jeugklimaatburgemeester en klimaatraad maakte het bezoek aan boerderij Bloemweidemelk.nl in Montfoort *) op zaterdag 5 november. Mogelijk speelden de jonge poesjes en kalfjes daarbij een rol. Ramona Schalkwijk gaf de rondleiding op dit ‘agro-forestry’ bedrijf, waar ze het boerenbedrijf en de natuur op een bijzondere manier met elkaar laat samenwerken. Dat betekent beter voor de biodiversiteit in de omgeving, met en voor mensen in de omgeving en plezieriger voor de koe. Het eerste kalf is inmiddels geadopteerd door een klimaatraadslid! De week werd daarna afgesloten met het planten van een symbolische Klimaatboom door het klimaatteam. Het einde van een inspirerende, belangrijke week. Maar de kinderen gaan ook daarna samen door met hun klimaatactie. Want Elin maakt zich als jeugdklimaatburgemeester zorgen over extreem weer en zoals Nout benadrukt “de opwarming van de aarde gaat te snel en dat moet stoppen”. Zich inzetten voor het klimaat doen ze graag met nog meer concrete activiteiten. Sarah en Anne blijven zwerfvuil opruimen en Elin liefst ook het afval dat ze vindt in de natuur. Sjoerd wil dat er laadkabelgoten in de stoep worden aangelegd.

Het klimaatteam heeft nog veel meer ideeën en er is werk aan de winkel. Daarbij is het allerbelangrijkst: werken aan het klimaat doe je samen. Want alleen ga je sneller, maar samen kom je verder! 42

*) Meer informatie over het boerenbedrijf kunt u lezen op pagina 16 en 17 “Agroforestry bedrijf in Montfoort”

43

44