A17 - Ingekomen stuk Regionale Samenwerking AGW - NOVI Groene Hart, gemeenten acteer nu.pdf

pompjes en kleppen die door middel

Wiericke. De polder bestaat uit twee delen, een verstedelijkt deel (Gouda) en een

van Solar-energie functioneren. Tevens

landelijk deel (Waddinxveen). De lintbebouwing en het weidegebied hebben één

zal zonne-energie ter plaatse worden

waterpeil. Dit gezamenlijke peil wil de stichting in stand houden. Gezien de

opgeslagen.

beperkte drooglegging zal het grondwater met behulp van onderwaterdrainage

Dirk van der Eijk:

“Grondwater beheren met onderwaterdrainage is de missie.” 32

beheerd gaan worden. Tevens wil de stichting op de percelen een segmentatie

Het platform levert co-financiering

aanbrengen waardoor een gedeelte plasdras voor de weidevogels mogelijk wordt

voor dit project. Zij levert hiermee een

gemaakt.

actieve bijdrage aan het oplossen van kennislacunes op dit gebied. Het delen

Kennis ontbreekt over hoe bij de beperkte drooglegging het grondwater moet

van de kennis die wordt opgedaan, is

worden beheerd om de bodemdaling en daarmee de emissie van broeikasgassen

één van de doelstellingen van het

zoveel mogelijk te beperken. Tegelijkertijd is het van belang het gebruik van de

platform.

weilanden voor beweiding en het oogsten van gras mogelijk te houden en daarbij de gunstige condities voor weidevogels te behouden. De stichting verwacht dat door aanleggen van een gesegmenteerd drainagesysteem optimalisaties mogelijk zijn. Realisatie hiervan vindt plaats met Solar gestuurde sensor technieken en

Meer informatie: Stichting Weids Bloemendaal

33

inter v iew

Wat heeft een tankstation met circulariteit te maken? “Dat is best een lastige om te beginnen. Circulariteit is een breed begrip”, zo verzekert Henk van Os ons. In 1992 is het

D!vers Woerden Aan het woord: Henk van Os, manager D!vers Woerden

partner Ad Benschop heeft Henk er een ‘verzorgingsplek’ van gemaakt. De circulariteit komt terug in verschillende onderdelen. “Wij wilden wat met duurzaamheid destijds, voor mij was dat eigenlijk vanzelfsprekend. Deze verzorgingsplek is grotendeels zelfvoorzienend. Restwarmte van de vriezers en koelingen wordt gebruikt om het gebouw te verwarmen, het wascentrum gebruikt geen leidingwater, maar grondwater Foto: Marina Kemp

Full service tankstation met waterstof ambities

tankstation D!vers Woerden gebouwd en samen met zaken-

“Zonder PGHW! hadden wij niet gestaan waar we nu staan, dat is voor mij een zekerheid.”

dat zelf gezuiverd wordt. Een zonneboiler zorgt voor het verwarmen van het waswater en binnenkort worden 161 zonnepanelen op het dak gelegd.” Maar dat is niet het enige. “D!vers Woerden biedt 24/7 service aan in producten en diensten. Bij vier elektrische oplaadpunten of de fossiele brandstofpompen tank je je auto vol.

D!vers Woerden is een full service èn een onbemand tankstation onder de vlag van raffinaderij BP. Zij leveren energie in de breedste zin van het woord op een veilige, respectvolle en duurzame wijze. Het bedrijf heeft zich gecommitteerd aan een toekomst met een lage CO₂-uitstoot. D!vers Woerden is tevens voorzien van een restaurant, wasstraat, bloemenshop, wasserette, aanhangwagenverhuur en dogwash. Het opladen van elektrische auto’s en fietsen behoort ook tot de diensten die D!vers Woerden aanbiedt. 34

En terwijl je wacht tot je wasje in de wasserette klaar is, kan je genieten van een kop koffie en een broodje of een maaltijd. We gebruiken zo veel mogelijk lokale producten en serveren heerlijke broodjes. De samenwerking met een kapper, beautysalon en poetsbedrijf maken de service compleet. De naam ‘D!vers Woerden’ is dan ook niet zo maar gekozen.”

35

Wat is de toekomstdroom voor D!vers Woerden?

Henk is ervan overtuigd dat de hordes zeker genomen gaan

Lessgo

“D!ivers Woerden heeft al grootschalig onderzoek gedaan

worden gezien de enthousiaste reacties van alle betrokken

Lessgo in Alphen aan den Rijn levert slim en duurzaam

naar alternatieve energievormen. De grote droom is dan

partijen.

goederentransport vanuit bedrijven in Nederland naar Alphen aan den Rijn en omgekeerd. Het platform heeft

ook om binnen afzienbare tijd een ‘clean energy hub’ te Welke rol heeft PGHW hierbij vervuld of kan ze nog

ondersteuning geboden bij de subsidie-aanvraag voor

energie samenkomen, waarbij waterstof een heel groot

vervullen?

de ontwikkeling van dit bedrijf.

onderdeel gaat worden. Onze voorkeur is te investeren

Henks antwoord op deze vraag laat niets te wensen over.

in een eigen electrolyser – die elektriciteit kan omzetten

“Wat PGHW! inmiddels al voor D!vers Woerden heeft gedaan, Foto: Marina Kemp

realiseren. Een plek waar verschillende vormen van groene

in waterstof – met lokaal opgewekte groene stroom. De provincie Utrecht ondersteunt deze plannen en ook de samenwerking met de gemeente Woerden biedt mogelijk­ heden.”

is top! Nadat ik met Yolanda Ledoux (programmamanager PGHW!, red.) in contact ben gekomen, heb ik veel steun

Meer informatie:

gekregen. Haar kennis van het ambtelijk apparaat heeft mij

lessgo.nl

echt verder geholpen. Bij mijn zoektocht naar afnemers straks klop ik zeker weer bij haar aan. De inzet en het

Welke (grootste) hordes moeten nog worden genomen?

netwerk van PGHW! kan ik daar heel goed bij gebruiken.”

Natuurlijk is het een kwestie van samenwerken om de

Wet- en regelgeving op het gebied van geluid(soverlast)

plannen van Henk en Ad te kunnen uitvoeren. Provincie en

is een punt dat aandacht verdient. Het is een kwestie van

“De goede ideeën om ons verder te helpen zoals de organi­

gemeente zijn hiertoe bereid, maar ook de centrale overheid

cumulatie van de diverse geluidsdragers waardoor de grens

satie van het recente webinar Waterstof heb ik ook omarmd.

speelt een rol. Zij heeft een eigen ambitie om landelijk 25

overschreden gaat worden. In overleg met de Omgevings­

Zonder PGHW! hadden wij niet gestaan waar we nu staan,

tot 30 verkooppunten van waterstof te realiseren. “Wij hopen

dienst Midden-Holland bekijken wij de mogelijkheden ons

dat is voor mij een zekerheid.”

van harte dat wij één van die punten mogen worden en dat

terrein deels van geluidsisolatie te voorzien.” Waar is D!vers Woerden over vijf jaar?

de toekenning van subsidie onze kant op valt. Zonder sub­sidie is het niet mogelijk de investeringen te doen. Zodra we

“Daarnaast heeft D!vers Woerden behoefte aan een klein

“Over vijf jaar is D!vers Woerden hét tankstation van de

een aantal stappen in het voortraject hebben genomen, gaan

stuk extra grond. Vanwege de verplichte afstanden tussen

toekomst, dat is mijn droom. Het beschikt dan over een

wij op zoek naar afnemers. Tijdens het Webinar Waterstof dat

de aangeboden brandstoffen moet het terrein iets worden

waterstofverkooppunt, een -productieunit, snelladers en

PGHW! in april 2020 organiseerde, hebben wij hiervoor de

uitgebreid. Hiervoor is inmiddels een aanvraag bij de

pompen waarbij ook biobrandstoffen getankt kunnen

aftrap gedaan. Binnenkort zitten wij met een aantal

gemeente Woerden ingediend. Goedkeuring hiervan is

worden. Natuurlijk is het station nog steeds een

geïnteresseerden om tafel.

cruciaal voor de voortgang van het project.”

ontmoetings­plek met totaal verzorgfunctie. En persoonlijk?

36

Foto: iStock

Zolang ik er plezier in heb, blijf ik mij hiervoor inzetten.”

37

inspir er en Project: Stedelijke herstructurering

Het Ministerie van Economische Zaken, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en het Kadaster startten in 2016 pilots om antwoord te krijgen op de vraag hoe het vestigingsklimaat in het Groene Hart voor ondernemers kan worden verbeterd. Dit betekent dat ze informatie verzamelden voor een mogelijke wettelijke regeling voor het verbeteren van dit klimaat, oftewel stedelijke herverkaveling. Het uitgangspunt was groei.

“Het is belangrijk gebleken dat je bewust kijkt naar het type bedrijven dat zich vestigt op een bedrijventerrein. Dit bepaalt ook het karakter en de uitstraling van een bedrijventerrein.” 38

De conclusie die uit beide pilots getrokken werd, was dat het te vroeg was om de

steunde deze pilots actief door het

herverkaveling te realiseren. Positieve punten die uit het onderzoek naar voren

uitzetten van een behoeftenpeiling

kwamen, zijn het feit dat beide gemeenten een beter inzicht hebben gekregen in

in haar netwerk. In de gemeenten

met name de werkwijze van de verschillende bedrijven en dat het karakter van een

Woerden en Bodegraven-Reeuwijk

bedrijventerrein van wezenlijk belang is voor bedrijven. Een bedrijventerrein met

zijn in 2016 de pilots uitgevoerd.

vooral bedrijven in de logistieke sector is er niet bij gebaat als zich veel bedrijven vestigen met een andere bedrijfsvoering. Daarnaast heeft door het onderzoek het

De methodieken die daarbij gebruikt

relatiebeheer een positieve impuls gekregen.

werden, zijn: y Vergaande participatie door grond­ eigenaren en gebruikers. y Grondeigenaren en eventueel gebruikers maken zelf een ruilplan. y Overheid heeft een faciliterende rol. y Snelheid. Foto: gemeente Bodegraven-Reeuwijk

Dirk Lauwers (Team Economie), gemeente Bodegraven-Reeuwijk:

Platform Groene Hart Werkt! onder-

39

Foto: iStock

Project: Topsurf Veenweidegebieden Hazerswoude

v er bind en

Het concept van Topsurf Nederland (TSN) is om organische reststoffen zoals dierlijke mest, slib/bagger en plantaardige materialen te mengen tot een waardevolle bodemverbeteraar, Topsurf genoemd. Het Topsurfmengsel is o.a. te gebruiken om bodemdaling tegen te gaan en de bodem te ver­ rijken. TSN doet praktijkonderzoeken om de inzetbaarheid en de werking van deze nieuwe grondstoffen te onderbouwen. Eén van deze onderzoeksprojecten was Topsurf Veenweidegebieden Hazerwoude gestart in 2016. Voor Alphen aan den Rijn en het Groene Hart een belangrijk innovatief project in de strijd tegen bodemdaling en het stimuleren van de circulaire economie. Doel was een meerjarig onderzoeksproject uit te voeren om de effecten van het Topsurfmengsel op diverse percelen veenweiden in Hazerwoude te meten. Het ging hierbij om het effect op bodemdaling, bodemvruchtbaarheid, CO₂-emissie, biodiversiteit maar ook effect op de lokale economie.

Johan van Veen, accountmanager Bedrijven Gemeente Alphen aan den Rijn:

“Een geweldig idee is vaak de basis voor een circulair project maar daarna begint het pas echt.” 40

Platform Groene Hart Werkt! heeft het project Topsurf Veenweidegebieden

“Er zijn nog veel barrières te overwinnen. Het is één grote leercurve waar we midden in zitten.”

actief ondersteund door haar netwerk in te zetten. Gesprekken bij onder meer ministeries en omgevingsdienst Midden-Holland over wet- en regelgeving (en ruimte hierin) en contacten bij subsidieverstrekkers over de projectfinanciering werden georganiseerd. Toch is het project in 2019 stopgezet. In ieder geval voorlopig. Belangrijkste redenen hiervoor waren complexiteit in wet- en regelgeving als het gaat om het

Meer informatie: Topsurf Nederland Over Topsurf

mengen van reststromen en mest. Ook het managen van een dergelijk complex project met veel verschillende belanghebbende partijen bleek in de praktijk voor de initiatiefnemers een lastige opgave.

41

inter v iew

Wat was je drijfveer voor de oprichting van De Terugwinning? Na de luchtvaart en de muziekinstrumentenhandel brak er een nieuwe periode aan in het leven van Arjan. Hij was ervan overtuigd geraakt dat de combinatie van ‘delen wat je hebt’, ‘mensen ten dienste zijn’ en ‘de zorg centraal stellen’ een

Circulariteit en maatschappelijke betrokkenheid hand in hand Aan het woord: Arjan Nihot, initiatiefnemer en voorzitter Stichting De Terugwinning

Arjan Nihot, foto: Stichting De Terugwinning

De Terugwinning

belangrijke plek in zijn werk moesten gaan innemen. “Op een bepaald moment in mijn leven, stond ik voor de uitdaging om voor mijzelf te beginnen. Eén ding wist ik zeker: Dit moet binnen het sociaal domein zijn. Via via kwam ik in contact met de ANWB die een partij zocht die zich wilde inzetten fietsen op te knappen voor vluchtelingen. Om een lang verhaal kort te maken, daar is een zorgconcept uit ontstaan en twee jaar geleden is hiervoor Stichting De Terugwinning opgericht. Als officiële partner van ANWB Kinderfietsenplan gingen we van start. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt repareren fietsen die de ANWB gedoneerd krijgt. De

“De ondersteuning door het programma hebben wij met name gebruikt om onze businessplannen te herschrijven, goed na te denken over de toekomst en alles te laten doorlichten door professio­nals.”

gerepareerde fietsen komen terecht bij kinderen in armoede in de regio. “

Stichting ‘De Terugwinning’ zet zich in voor de terugwinning van sociaal en maatschappelijk kapitaal. De stichting biedt plek voor mensen die op zoek zijn naar sociale contacten, structuur en dagritme of die een helpende hand nodig hebben bij het vinden van een nieuwe werkomgeving. In de projecten die De Terugwinning aanpakt, staan circulariteit en toekomstbestendigheid centraal.

Hoe werken maatschappelijke betrokkenheid en

Het terugwinnen van materialen is circulariteit ten voeten

circulariteit samen?

uit. Maar dat dit wordt gedaan door mensen met een afstand

“Door onze deelname aan de sociale beursvloer in Woerden

tot de arbeidsmarkt maakt De Terugwinning bijzonder. Arjan

kwam ik in contact met Verweij Houttechniek uit Woerden.

legt uit: “Via de sociale partners worden mensen bij ons

Met Verweij zijn we een samenwerking aangegaan om het

aangemeld. Zij kunnen werk doen in verschillende discipli­

hout van hardhouten deuren, uit sloop- en/of renovatie­

nes, zowel in het fietsenplan als in het hout. Voor deze

projecten, terug te winnen. Dit hout gaat via Verweij naar

mensen is het een opleidingstraject met als doel hen in het

een derde die dit opnieuw verwerkt in de meubelindustrie.

reguliere arbeidsproces te krijgen. Inmiddels is dit voor elf

De overige materialen uit de deur worden ook gerecycled.

personen al gelukt. Echt een prestatie om trots op te zijn.”

Er blijft slechts 1% restafval over.”

42

43

inter v iew

Zelf is De Terugwinning recent een klein productiebedrijf

een punt van huisvesting is goed contact met verantwoorde­

voor de fabricage van kleine meubels gestart. “Ook hier

lijken cruciaal. Wij kunnen daarbij alle hulp gebruiken.”

draait het om circulariteit”, zo vervolgt Arjan. “De verbin­ dingen die uit de oude deuren worden gehaald, krijgen

Wat zijn jullie kritische succesfactoren?

hier een tweede leven. Mondjesmaat investeren wij in de

“Het toeleveren van mensen is wel een dingetje”, zo drukt

machines die nodig zijn. Momenteel wordt hard aan de

Arjan zich uit in duidelijke bewoordingen. “Er zijn veel

ontwikkeling van dit nieuwe product gewerkt dat ook een

factoren die een rol spelen. Met goede afspraken lukt het

beschei­den verdienmodel moet opleveren. Een stabiele

uiteindelijk gelukkig wel om mensen bij onze stichting te

organisatie is het uiteindelijke doel.”

laten werken.”

“Bedrijven die een verantwoording hebben op het gebied van social return on investment (sroi) en daar geen invul­ling voor weten nodig ik van harte uit om te komen praten.”

voornamelijk de sociale doelstelling, maar levert daarnaast een forse besparing voor de sociale voorziening op. De elf personen die inmiddels al naar betaald werk zijn door­ gestroomd, betekenen voor de sociale partners van de gemeente een besparing van ruim € 1 mln. op jaarbasis.” Met welke partners zouden jullie nog graag samenwerken? “In de kern is De Terugwinning bezig een goede demontagefabriek te runnen. Daar zijn verschillende partijen bij nodig.

Welke rol heeft PGHW! voor jullie vervuld?

De kritische succesfactoren liggen niet alleen op het sociale

“Onze stichting prijst zich gelukkig eind 2019 te hebben

vlak. “De huidige bedrijfsruimte is beperkt, met name voor

mogen deelnemen aan Move2Social Groene Hart. Daar zijn

het opslaan van aangeleverde deuren. Ik kan maar één

samenwerking op het gebied van het hergebruik van het

we PGHW! dankbaar voor.” Move2Social begeleidt onder­

container kwijt en dat is in feite veel te weinig. In onze 850

materiaal uit deuren.”

nemers met een goed idee naar duurzaam sociaal onderne-

m werken we zowel aan de houtbewerking als aan de fietsen

betreft, zit je snel aan het plafond. Het goede nieuws is dat

merschap. PGHW! was één van de partijen die de realisatie

en dat is krap. Dat heeft alles te maken met financiën,

we zeker progressie maken.”

van Move2Social Groene Hart mogelijk maakten. “De onder-

overigens ook een kritische factor. Wij moeten veel inves­

steuning door het programma hebben wij met name gebruikt

teringen doen in materiaal en machines. Kostentechnisch

Wat zijn jullie plannen voor de toekomst als het gaat om

afval. De fietsen die wij binnen krijgen, demonteren wij. Wij

om onze businessplannen te herschrijven, goed na te

een intensieve dus, terwijl de marges klein zijn. Wat groei

terugwinnen van grondstoffen?

hergebruiken wat wij kunnen, maar de banden blijven vaak

Over zijn ambitie hoeft Arjan niet lang na te denken: “De

over. Mijn idee is om daarvan wellicht schokabsorptieplaten

grootste deurenstripper van Nederland worden. Natuurlijk

te maken. Het onderzoek naar de haalbaarheid daarvan kost

doen we dat niet alleen. Met verschillende partijen gaan we

geld. Een geïnteresseerde partij is van harte welkom om te

kijken hoe we dat kunnen aanpakken. Decentralisatie is

bespreken wat hierin te ontwikkelen valt.”

2

denken over de toekomst en alles te laten doorlichten door professio­nals. Er werd een prima coach aan ons verbonden. Die heeft ons echt verder geholpen. Zelfs nu nog komt hij langs om te reflecteren.”

Foto: Stichting De Terugwinning

Niet alleen Verweij en ANWB zijn onze partners hierin. Binnenkort bespreken wij met BAM Nederland over een

“Maar waar wij nog echt naar op zoek zijn, is een partij die kan meedenken in het verwerken van het fietsenbanden­

daarbij een belangrijke. We houden er dan ook rekening mee Voor de toekomst zou De Terugwinning het netwerk van

dat we verschillende vestigingen door het land heen gaan

Tot slot roept Arjan bedrijven op om zich te melden.

PGHW! ook goed kunnen gebruiken. “Het platform heeft

openen. Met de gemeente Bodegraven-Reeuwijk zijn wij

“Bedrijven die een verantwoording hebben op het gebied

een hele sterke link met gemeenten en overheidsdiensten.

inmiddels al in gesprek.”

van social return on investment (sroi) en daar geen invul­ling

Zij zijn enthousiast over ons concept en dus is goede

voor weten nodig ik van harte uit om te komen praten.

samenwerking van groot belang zeker -zoals bij ons het geval

En natuurlijk is uitbreiding van het aantal werknemers iets

De Terugwinning kan dat concreet maken, heeft heldere

is- als je geen gebruik maakt van subsidies. Bijvoorbeeld op

wat in de plannen van De Terugwinning te lezen is. “Het dient

meetpunten en is toegerust om die behoefte in te vullen.”

44

45

v er bind en Project: Parksharing

Illustratie: FLOOW2

Bij steeds meer bedrijven groeit het bewustzijn rondom lokaal samenwerken en duurzaam ondernemen. Daarnaast heeft het ene bedrijf een grote vraag naar materialen, hulpmiddelen of extra mankracht, terwijl er bij andere bedrijven materieel stil staat of personeel beschikbaar is. ‘Parksharing’ is de oplossing. Via het Parksharing platform kunnen lokale bedrijven en organisaties samenwerken en ongebruikte bedrijfsmiddelen, faciliteiten, reststromen, diensten en personeel met elkaar delen. Dit kan op het eigen bedrijventerrein, maar ook met andere bedrijven in de gemeente. In de Groene Hart

“Dit online deelplatform helpt ondernemers om kosten te besparen of hun inkomsten te vergroten.”

Regio zijn de gemeenten Alphen a/d Rijn en Zuidplas al gestart met dit

Illustratie: FLOOW2

Burgemeester Liesbeth Spies van Alphen a/d Rijn:

online deelplatform. Ondernemersverenigingen in beide gemeenten ondersteunen het digitale match­ platform.

Door Parksharing Alphen a/d Rijn en Parksharing Zuidplas Onderneemt willen beide gemeenten lokale samenwerking, delen en circulair ondernemen bij bedrijven en organisaties op een praktische manier stimuleren. Voor bedrijven die aan de slag gaan met Parksharing zijn de voordelen veelzijdig: het zorgt voor minder verspilling, meer hergebruik en tegelijkertijd is het een extra verdienmodel.

46

47

Escaperoom PGHW! heeft aandacht gegeven aan de realisatie van een Ondernemers kunnen zowel kosten besparen als omzet realiseren. Bovendien is

Het initiatief voor het aanbieden van

escaperoom om jongeren te enthousiasmeren voor techniek­

het dé mogelijkheid om in contact te komen met buur­bedrijven en meer lokaal

Parksharing in deze regio komt van

onderwijs. Een project van het TechniekHuis Nieuwkoop, een

samen te werken. Op het platform is er zowel ruimte voor vraag als aanbod en

Groene Hart Werkt!. In de deel­nemende

samenwerkingsverband tussen lokale overheid, werkgevers

inmiddels wordt er al een diversiteit aan producten en diensten aangeboden én

gemeenten is Parksharing een pilot die

en scholen.

gevraagd.

minimaal anderhalf jaar loopt. Tijdens de pilot dragen de initiatief­nemers de kosten voor deelname aan het platform, voor bedrijven is het dus gratis tijdens de pilot. FLOOW2 ont­

Meer informatie: techniekhuisnieuwkoop.nl

wikkelde de business-to-business

Illustratie: FLOOW2

deelmarkt­plaats en creëert voor elke deelnemende gemeente een op maat

Foto: Techniekhuis Nieuwkoop

gemaakt lokaal platform. FLOOW2 is het eerste bedrijf ter wereld dat lokaal te en de kansen van het delen van bedrijfsmiddelen te faciliteren.

Stichting Veenweiden Innovatiecentrum PGHW! besteedt aandacht aan en werkt samen waar

Parksharing Groene Hart www.parksharing.nl www.floow2.com Parksharing: hoe werkt het?

48

mogelijk met de Stichting Veenweiden Innovatiecentrum.

Meer informatie: Foto: Veenweiden Innovatiecentrum

100

en internatio­naal werkt om de behoef­

Het Veenweiden Innovatiecentrum Zegveld initieert en stimuleert innovatie en verspreidt kennis en kunde over de onderwerpen water, landbouw, bodem, natuur & bio­ diversiteit en klimaat & energie in het Nederlandse veenweidengebied. Meer informatie: veenweiden.nl

49

Foto: iStock

Project: CIRCO Track ‘Circulaire Kaassector’

fac iliter en

Circulaire economie is een systeem waarin hoogwaardige diensten worden geleverd, waar producten langer meegaan, slim worden hergebruikt en gerecycled. De kaassector staat voor uitdagingen als het gaat over circulair ondernemen. Een driedaags ontwikkeltraject brengt ketenpartners bij elkaar om samen nieuwe kansen te ontdekken. Uitdagingen binnen de kaassector

elkaar nieuwe kansen te ontdekken. In een driedaags ontwikkeltraject onder

vragen om nieuwe ontwerpen en

leiding van CIRCO.nl , de CIRCO Track ‘Circulaire Kaassector’, worden de uit­

nieuwe business modellen. Voor-

dagingen in kaart gebracht. CIRCO helpt de deelnemers met kennis, instrumenten

beelden zijn het niet recyclebare

en interactie in de ontwikkeling van een lange termijn visie en een concreet plan

kunststof verpakkingsmateriaal van

voor de realisatie van nieuwe business modellen. Technische en commerciële

kaas of het gebruik van niet afbreek-

haalbaarheid, gevolgen voor de bedrijfsvoering én impact zijn onderdelen van

baar kunststof voor kaaskorsten.

de workshopdagen.

Voor ondernemers die circulariteit

Co-initiator van CIRCO.nl, Pieter van Os:

onderdeel laten zijn van hun bedrijfsvoering is het van belang na te denken hoe deze processen kunnen worden

“Circulair ondernemen is eigenlijk het opzetten van een innovatiebril waarmee je tot nieuwe concepten komt.” 50

verduurzaamd.

Meer informatie: circonl.nl

In samenwerking met de Kaasacademie en de Provincie Zuid-Holland faciliteer­ de Platform Groene Hart Werkt! dit ontwikkeltraject. Bedrijven die kaas maken en verpakken, producenten van kaasverpakkingen, retailers én ketenpartners die machines leveren aan de kaasindustrie zijn uitgenodigd met

51

inter v iew

Waarom hebben jullie Veezel© ontwikkeld? Samenwerking is het sleutelwoord in het ontwikkelings­ proces van Veezel© tot zover. En die samenwerking komt voort uit de behoefte een bijdrage te leveren aan bewustwording. “Over het klimaat, ons gebruik daarvan en het benutten van reststromen”, zo verzekert Herrejan ons. “Twee jaar geleden trof ik Remko die dezelfde bewustwording doormaakte. Er was een klik. Samen naar een nieuw product.

Waar komt jouw papier vandaan? Aan het woord: Herrejan Veenema (Drukkerij Holland) en Remko Roest (Decaprint), ontwikkelaars Veezel©

Veezel© is papier dat voornamelijk is gemaakt van gerecyclede materialen, samen met lokale natuurvezels, zoals bermgras. Het proces van reststroom tot eindproduct is een gesloten keten. Veezel© wordt volledig binnen Nederland verwerkt tot een duurzaam eindproduct en is na gebruik weer volledig te recyclen. Veezel© is als merk in de markt gezet en wordt in productie gebruikt door Drukkerij Holland en Decaprint uit Alphen a/d Rijn. 52

product vandaan komt; lokaal houden vooral. In contact Herrejan Veenema, foto: Veezel©

Veezel

©

Van reststroom tot grondstof. En zichtbaar maken waar ons met Rijkswaterstaat filosofeerden wij over het gebruik van bermgras als grondstof voor papier. We hadden een jaar

“Het team bij PGHW! stimuleerde ons in gesprek te gaan en te blijven toen in 2018 na het kenniscafé van PGHW! over natuur­ vezels ons idee ontstond.”

nodig voor onderzoek en ontwikkeling, maar in september 2019 konden wij Veezel© introduceren. En trots dat wij zijn joh.” Wat kon of kan PGHW! voor jullie betekenen? Verbinder, brugfunctie, katalysator, stimulator, inspirator ...

“Maar met het leggen van deze verbindingen hield het niet

Herrejan strooit heel wat veren in het rond als hem wordt

op. Het PGHW! vormde de brug naar CIRCO Track***. En vanuit

gevraagd naar de toegevoegde waarde van PGHW! “Het team

de deelname aan twee CIRCO Tracks is een samenwerking

bij PGHW! stimuleerde ons in gesprek te gaan en te blijven

met Bijenlandschap ontstaan. Samen met deze organisatie

toen in 2018 na het kenniscafé van PGHW! over natuurvezels

onderzoeken wij nu hoe participanten gebruik kunnen

ons idee ontstond. Allereerst met Rijkswaterstaat die ver­-

maken van producten uit het betreffende gebied. Lokaal

antwoordelijk is voor het maaien van het bermgras langs

maken, zichtbaar zijn en circulariteit omarmen. Daar gaat

de provinciale wegen. Maar ook met partijen in de keten als

het om.”

het over afname gaat. Het verwerven van de LEF-subsidie hebben wij mede aan het platform te danken. Daardoor werd ons idee ook concreet uitvoerbaar. Ook voor de aanvraag van toekomstige subsidies vragen wij PGHW! als sparringpartner te fungeren.”

*** CIRCO Track, zie pagina 50.

53

inter v iew

“De footprint van Veezel© is duidelijk, wij weten waar het product vandaan komt. Het papier is ongebleekt en de bermgrasvezel is zichtbaar. Hoe duurzaam wil je het hebben?”

een product waarvan de fabricage in Nederland plaatsvindt

is het mooi om te zien dat wij nog veel meer naar ons

uit lokaal bermgras. De druk- en printproductie gebeurt in

ideaal zijn toegegroeid door lokale reststromen concreet te

Alphen a/d Rijn bij beide bedrijven. Kortom, een beperking

ver­werken tot grondstof voor betrokken partijen. We hadden

van de CO₂-reductie onder andere doordat vervoersstromen

niet kunnen dromen dit al zo snel voor elkaar te hebben.

korter zijn.”

En we kijken alweer vooruit. We onderzoeken op welke manier wij het volgen van de grondstoffen van een product

“De footprint van Veezel© is duidelijk, wij weten waar

door de hele keten heen mogelijk kunnen maken. Een chip

het product vandaan komt. Het papier is ongebleekt en

is de oplossing. De herkomst van het product willen we zo

de bermgrasvezel is zichtbaar. Hoe duurzaam wil je het

transparant mogelijk verantwoorden naar de afnemers. Je

hebben?”

ziet het: ons product is op de markt, maar stilzitten ho maar.

“De verbinder die het platform is, is haar grootste goed.

Dat zit niet in onze aard.”

Opgericht vanuit een aantal gemeenten in het Groene Hart

Wat heeft deze innovatie jullie gebracht/opgeleverd

vormen zij de schakel tussen overheid en bedrijfsleven.

als ondernemers?

Wat zijn de volgende stappen in jullie samenwerking

Er zijn om ondernemers te steunen en te stimuleren in hun

“De belangrijkste opbrengst van onze innovatie zijn de

of de samenwerking met andere partijen?

ontwikkeling en hand in hand elkaar versterken, is de kracht

verbindingen. Wij hebben niet alleen een connectie kunnen

“Wij zijn inmiddels al verschillende samenwerkingen

van PGHW!”, spreekt Herrejan uit ervaring. “De chemie

maken met een voor ons nieuwe groep ondernemers.

aangegaan zoals met de gemeenten Alphen aan den Rijn

bewerken tussen ambtelijk apparaat en participanten van

Mensen die net zo enthousiast zijn als wij als het gaat over

en Nieuwkoop (Nieuwkoop Nieuws). Wij hopen dat nog veel

het platform is goud waard. Dat MOET behouden blijven.”

duurzame producten en bewust kiezen voor verantwoord

verder uit te breiden.”

Wat is de belangrijkste succesfactor van Veezel©?

is tussen de grafische en de agrarische sector. Ineens zijn

“De toekomst is natuurlijk niet in steen gehouwen”, zo vertelt

Oftewel waarom is Veezel uniek?

wij sparringpartner bij allerlei ‘groene’ initiatieven. Hoe mooi

Herrejan tot slot. “Maar we hebben veel plannen die sowieso

Over deze vraag hoeven de heren natuurlijk niet lang na te

is dat?!”

verband houden met het ondersteunen van offlinecommuni-

©

denken. “De samenwerking tussen twee lokale bedrijven in

catie in de brede zin van het woord. Het product op zichzelf

dezelfde branche is al uniek. De kracht van Veezel zit hem

Herrejan raakt niet uitgepraat als het gaat over de idealen

is al circulair. Wij gaan nu (verder) werken aan het concreet

in het feit dat lokaal bermgras of andere natuurlijke rest­

die Remko en hij voor ogen hebben. “Wij zijn in 2019 gestart

zichtbaar maken van het circulaire model. Dat wij daarbij een

stromen weer als grondstof worden gebruikt. Veezel is

met Veezel als duurzaam papierproduct. Nu, een jaar later,

schakel in het netwerk zijn, staat als een paal boven water.”

©

©

54

Remko Roest, foto: Veezel©

ondernemen. Maar ook de verbinding die tot stand gekomen

©

55

Foto: iStock

v er bind en

Project: Groene Hart Circulair

Deze partijen onderzoeken hoe zij in de praktijk meer gebruik kunnen maken van wat de omgeving aan organische en technische (rest)stromen biedt. Dit betekent nieuwe producten maken van biomassa en reststromen en deze in nieuwe ketens gebruiken. Circulaire economie is het resultaat.

Herrejan Veenema, Drukkerij Holland:

“Veezel is het resultaat van succesvol samenwerken.” ©

Onder de verzamelnaam ‘Groene Hart

Het Platform Groene Hart Werkt! heeft op verschillende manieren bijgedragen aan

Circulair’ zijn verschillende projecten

deze projecten. Soms faciliterend, vaak verbindend en altijd inspirerend van aard.

uitgewerkt, ondersteund, gestart en

De meest in het oog springende projecten zijn:

tot bloei gekomen. Het uitgangspunt

y ondertekening Convenant Netwerk Betonketen Groene Hart

is altijd het slimmer, lokaler en groener

(o.a. meer hergebruik van sloopbeton)

organiseren van ketens (van grondstof

y ondersteuning lisdodde telen als grondstof voor isolatiemateriaal

tot reststroom) op basis van de

y stimulering gebruik bermgras als grondstof (product Veezel©)

principes van biobased economy

y hergebruik van groene reststromen (Project Mycobase)

en circulaire economie. De focus ligt

y circulaire schoonwatervoorziening (Project Acacia Water)

op het koppelen van bedrijven en

y omzetting organisch restmateriaal naar waterstof

sectoren, groene innovatie en nieuwe

(Project Nettenergy en Vermeulen Groep)

economische kansen voor de regionale economie.

In de circulaire economie circuleren materialen in een kringloop waardoor veel minder nieuwe, schaarse grondstoffen nodig zijn. Binnen het platform richt ‘Groene Hart Circulair’ zich op het stimuleren van circulaire projecten in de regio. Hiervoor organiseert zij samenwerking tussen ondernemers, agrariërs, onderzoekers, onderwijs en overheden.

56

Eén van de projecten die volledig tot wasdom is gekomen en waarvan een product in de markt is gezet, is Veezel©. Een papier dat lokaal wordt geproduceerd. Het is voornamelijk gemaakt van gerecyclede materialen, de CO₂-uitstoot vermindert en na gebruik weer volledig te recyclen is. Lees het interview met Herrejan Veenema en Remko Roest op pagina 52.

57

Marieke Kok, projectcoördinator:

“Netwerken en verbinden doen we het liefst rondom concrete projecten, met een duidelijk doel en resultaat.”

Introductie mbo-studenten bij Vergeer Holland (geplaatst met toestemming) Foto: Kaasacademie

Project: Groene Hart Kaasacademie

v er bind en

Voor de ontwikkeling van het ‘ambachtelijk product kaas’ werken bedrijven, onderwijs en overheid samen. Dat is de Kaasacademie. Het is het middel en het gedachtegoed dat deze partijen met elkaar verbindt om dit in het Groene Hart voor elkaar te krijgen.

Op fysieke leerlocaties in het Groene Hart werken partijen samen. Een plek

begrip in het Groene Hart en bewijst

waar dingen samenkomen in de praktijk, fieldlabs genaamd. Het gaat hier om

een verbindende schakel te zijn. In

samenwerking op inhoud van specifieke thema’s voor de ontwikkeling van mensen

2018 is zelfs uitgebreid onderzoek

in het Groene Hart. Het Kaaspakhuis in Woerden is het eerste fieldlab van de

gedaan naar de arbeidsbehoefte bij

Kaasacademie . Hier leren leerlingen hoe ze kaas maken op een moderne manier.

de kaasbedrijven in de regio. Voor de

Ze leren ook hoe je kaas opslaat, keert en verhandelt. Woerdens Techniek Talenten

toekomst staat nog op de planning

ontwikkelen een kaaskeerlijn voor het Kaaspakhuis. Kaas heeft dus ook met

om met de boerderijzuivelbereiders

techniek te maken.

te onderzoeken of er circulaire toe­passingen voor kaaswei ontwikkeld

Op de arbeidsmarkt is een grote behoefte aan mensen die goed zijn opgeleid

kunnen worden. Verder is het de

voor banen bij bedrijven die met kaas werken, in de breedste zin van het woord.

bedoeling meer mbo-studenten

Van grond tot mond. De Kaasacademie slaat een brug naar die banen. Niet allen

aan kaasbedrijven te koppelen.

techniek is een onderwijsrichting. Ook chemie, maakproces food, recreatie/ toerisme en circulaire economie zijn onderwijsvelden waar de Kaasacademie bij aansluit. Samenwerken op inhoud verbindt. Samen realiseren betrokken organisaties (waaronder de provincies Zuid-Holland en Utrecht en RVO) dat leerlingen en

Meer informatie: Kaasacademie Over het Kaaspakhuis

medewerkers zich blijven ontwikkelen. Hierdoor ontstaat innovatiekracht en krijgt economische ontwikkeling een boost. Dit waren de drijfveren voor Platform Groene Hart Werkt! om in één van haar eerste projecten aan de ontwikkeling van de Kaasacademie bij te dragen. En met succes. De Kaasacademie is inmiddels een

58

59

naw oor d

Het laatste woord “Jij moet ook altijd het laatste woord hebben!”, zei mijn oma

Niet alleen voor bedrijven maar ook voor overheden en

vaak. En ja, er zitten voordelen aan het laatste woord, je kunt er

onderwijsinstellingen is de zoektocht naar een nieuwe rol en

richting mee geven. De eerste en de laatste zin van een artikel

invulling in deze transitie een grote opgave. Gaten tussen visie,

worden het meest gelezen en beklijven dus beter. Maar dit

beleid en uitvoering zijn vaak nog (te) groot. We willen bedrijven

gezegd hebbende wil ik het vooral hebben over hoe het is om

in deze uitdaging faciliteren, maar wat betekent dat? Voor mij

met bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen samen te

betekent het luisteren en waar mogelijk met de energie en

werken aan de circulaire economie in het Groene Hart. Veel

drive van de ondernemer meegaan. Hem of haar helpen de

mensen zien het Groene Hart als een soort achtertuin van de

weg te vinden in het veelkoppig monster dat gemeente heet.

Randstad, maar dat beeld doet geen recht aan de economische

De economische drive van ondernemers is nodig om stappen

dynamiek die het gebied kenmerkt. Het zit vol met gedreven,

te kunnen maken in de circulaire economie. En uiteraard zijn

innovatieve (familie)bedrijven en ondernemers met letterlijk

er regels waar iedereen zich aan moet houden, maar er is een

een groen hart. Voor dit soort bedrijven is hetgeen je achterlaat

verschil tussen de letter en de bedoeling van een wet. Het in

voor de kinderen en kleinkinderen belangrijker dan het elk jaar

gesprek blijven en samen de bedoeling in het oog houden, is in

weer tevreden houden van aandeelhouders.

deze transitiefase belangrijk. En niet alleen belangrijk maar ook leuk en motiverend. Ons platform blijft daaraan graag haar

In dat groene hart is ook ruimte voor mensen die moeite

steentje bijdragen. Om met de woorden van George Becht te

hebben om mee te komen. Bijzonder om te zien is dat in deze

eindigen (en dus niet het laatste woord te hebben), samen

coronaperiode waarin veel bedrijven het heel zwaar hebben,

maken we het Groene Hart nog groener!

juist groene bedrijven het goed doen en blijven innoveren en investeren. Dit zijn de bedrijven die de transitie naar een duurzame en circulaire economie vorm en inhoud geven. Maar ze kunnen dat niet alleen. Regelgeving zit in de weg, bestemmingsplannen passen niet, investeerders en banken

Yolanda Ledoux Programmamanager Platform Groene Hart Werkt!

snappen de nieuwe verdienmodellen niet, er is onvoldoende goed geschoold personeel en ga zo maar door.

60

61