A12.1 Regioplan Midden Nederland - overkoepelend plan.pdf

Regioplan Midden Nederland Overkoepelend regioplan Zorgkantoorregio Utrecht

7 december 2023

A. Introductie

Inhoudsopgave van het overkoepelende regioplan

• • • •

Begrippenlijst Onze regio en de belangrijkste uitdagingen Onze ambitie en ons uitgangspunt Onze route en structuur van het regioplan

B. Onze regionale beweging Dit hoofdstuk vormt de rode draad door alle deelplannen heen. Het betreft de beoogde regionale beweging, acht onderliggende geprioriteerde transformaties en een uitwerking van de fundamentele opgaven.

C. Prioriteiten per opgave en subregio Overzicht van de prioriteiten per opgave en subregio

D. Landelijke randvoorwaarden Overzicht van de randvoorwaarden die in de deelplannen terugkomen, of zijn benoemd in (bestuurlijke) besprekingen.

E. Vervolg Aandachtspunten voor vervolg, monitoring en werkagenda.

Verdieping– zie hiervoor het in de mail meegestuurde verdiepingsdocument

2

Een grote stap op weg naar een gezonde toekomst Met trots en tevredenheid kijken we als regio Midden-Nederland terug op de afgelopen periode. We hebben heel hard samengewerkt aan de totstandkoming van dit regioplan, met als resultaat zeer breed draagvlak op de gekozen inhoudelijke richting. In de zorgkantoorregio Utrecht, die wij de regio Midden Nederland noemen, hebben we gekozen om het regioplan op te stellen vanuit diverse deelplannen. Dit zijn deelplannen voor de vijf grootste zorgopgaven in onze regio en deelplannen voor het realiseren van de randvoorwaarden hiervoor. Als rode draad door alle deelplannen is dit overkoepelende regioplan opgesteld met daarin onze belangrijkste prioriteiten. Om te komen tot ons regioplan hebben we bestaande werkagenda's gedeeld, het regiobeeld geduid, plannen gesmeed, geluisterd naar (zorg)professionals, naar inwoners en naar elkaar en zijn we samen opgetrokken om te werken aan ons regioplan. De opdrachtgevers van ons regioplan, de gemeenten en Zilveren Kruis hebben hierover intensievere afstemming gehad dan ooit tevoren. De druk op de domeinen ondersteuning en zorg in onze regio is namelijk fors, door stijgende vraag naar ondersteuning en zorg en het nijpende tekort in mensen, zowel op de arbeidsmarkt als voor vrijwillige inzet.

De plannen die we hebben beschreven zullen niet de oplossing zijn voor de gehele omvang van deze problematiek, maar dragen bij aan de noodzakelijke transformatie over de domeinen heen. Regiobreed hebben we er vertrouwen in dat we hiermee de ondersteuning en zorg voor de inwoners die dit echt nodig hebben ook in de toekomst toegankelijk, goed (en betaalbaar) houden. Dit vraagt om een grote transformatie, zowel binnen het medische domein, het sociaal domein, als bij de inwoners zelf. Deze transformatie kost tijd, vasthoudendheid en de wil om langdurig met elkaar te blijven investeren. We zetten in op: voorkomen waar mogelijk en zelf waar het kan. Daarbij gaan we uit van het welbevinden van inwoners, zelfredzaamheid en gemeenschapskracht. Hierbij moeten inwoners kunnen blijven rekenen op passende ondersteuning en zorg (zoveel mogelijk in de wijk), daar waar zij het zelf niet redden. Dit vraagt om onder andere passende (structurele) bekostiging, versteviging (binnen de kaders van wat mogelijk is) van het sociaal domein en de eerstelijn, een transformatie op de arbeidsmarkt, passende voorzieningen in de wijk en digitalisering en versterking van de digitale vaardigheden van onze inwoners en professionals. Het betekent ook dat organisaties binnen het medische domein forse stappen moeten zetten op bijvoorbeeld samenwerking, passende zorg en digitalisering.

Alle (zorg)organisaties in de regio nemen de verantwoordelijkheid om zelf en in gezamenlijkheid de beschreven plannen tot uitvoering te brengen. Randvoorwaardelijk voor het realiseren van de beoogde transformatie is dat we deze transformatie samen met onze inwoners inzetten. Om dat te kunnen doen zullen we meer met elkaar in gesprek moeten gaan en de uitvoering echt samen gaan doen. Inwoners in onze regio horen de komende jaren het eerlijke verhaal, de ondersteuning en zorg zal in de toekomst veranderen. We zijn daarbij positief: we maken van gezondheid onze prioriteit, in onze omgeving, in ons dagelijks leven en in hoe we naar de toekomst kijken. Als er ondersteuning of zorg nodig is dan organiseren we als regio dat gezamenlijk en domeinoverstijgend, want alleen samen kunnen we deze grote uitdaging aan. Om dit te kunnen doen werken we op korte termijn aan de uitvoering van dit regioplan, concretiseren we de inhoud van alle plannen en maken we afspraken over de uitvoering en (duurzame) bekostiging van deze plannen. Hierbij zijn we ons bewust van de financiële en personele beperkingen waar partijen mee te maken hebben en roepen wij gezamenlijk het Rijk op om voldoende structurele financiële ruimte te geven om de ambities uit het IZA en uit dit regioplan mogelijk te maken.

We zullen onze uitvoeringsplannen in lijn brengen met de verandercapaciteit (budgetten en personeel) die er in onze regio beschikbaar is. Tot slot willen we u als lezer meegeven dat dit regioplan een document is dat de basis vormt voor onze regionale transformatie en de komende maanden en jaren op basis van onze ervaringen en verdere concretisering zal worden aangescherpt. Het is daarmee een belangrijk startpunt, maar geen eindpunt. Namens de regio Midden Nederland, Gemeenten en Zilveren Kruis

3

Hoofdstuk A

Introductie

•

Begrippenlijst

•

Onze regio en de belangrijkste uitdagingen

•

Onze ambitie en ons uitgangspunt

•

Onze route en structuur van het regioplan

Begrippenlijst (1/2) Bestuurlijke netwerktafel

Compacte bestuurlijke tafel met vertegenwoordiging vanuit alle domeinen en inwoners. Aan deze tafel is de koers van het regioplan bekrachtigd.

Derdelijnszorg

Zorg in academische ziekenhuizen en specialistische verwijscentra. Patiënten met zeldzame aandoeningen worden hier door de huisarts of een tweedelijnsspecialist naar verwezen

Eerstelijnszorg

Zorg waar patiënten zonder verwijzing en op eigen initiatief naartoe kunnen. Naast de huisartsenzorg vallen bijvoorbeeld ook de maatschappelijk werker, fysiotherapeut, wijkverpleegkundige en verloskundigen onder de eerstelijnszorg

Fundament

Drie fundamentele opgaven die nodig zijn om de transformatie in de regio te kunnen uitvoeren. De drie fundamenten betreffen: digitalisering, arbeidsmarkt en de digitalevaardigheid van inwoners

Inwoner

Alle woonachtigen in onze zorgkantoorregio of ander gebied waar het in de tekst om gaat

Klankbord

Brede (bestuurlijke) vertegenwoordiging vanuit de regio uit alle domeinen zoals inwoners, sociaal domein, gemeenten, zorgaanbieders en verzekeraars

Lokaal

Hiermee worden gemeenten, wijken of buurten bedoeld. Het exacte uitvoeringsniveau varieert en wordt per subregio/gemeente bepaald

Nuldelijnszorg

Zorg die geleverd wordt door mantelzorgers, vrijwilligers en familie

Opdrachtgevers

Zilveren Kruis (incl. zorgkantoor) en vijf gemandateerde gemeenten (één gemeente per WMO-regio)

Opgave

We hebben plannen uitgewerkt vanuit vijf opgaven (invalshoeken): Sterk sociaal domein en eerstelijn, Gezond ouder worden, mentale weerbaarheid en gezondheid, passende medische specialistische zorg en acute zorg. Dit zijn ook wel “de taartpunten” uit ons regioplan

Passende ondersteuning en zorg

Stelt de kwaliteit van leven en het functioneren van mensen voorop en gaat daarmee zowel over tijdige zorg, als over ondersteuning. Daarin speelt de eerstelijn, samen met het sociaal domein, welzijn en informele ondersteuning en zorg een belangrijke rol.

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

C. Geprioriteerde activiteiten

Fundamentele opgaven

5

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Begrippenlijst (2/2) Reablement

Reablement is een manier van werken waarmee hulpverleners ouderen helpen hun eigen leven te leiden. Zoals ze dat zelf willen. We nemen niet over wat mensen zelf kunnen. We helpen mensen te herwinnen wat ze niet meer kunnen en we zorgen samen voor een oplossing voor dat wat overblijft

Regio Midden Nederland

Dit is de zorgkantoorregio Utrecht

Regionaal

Zorkantoorniveau waarbij geldt de gemeenten uit de U16 en Eemland tezamen, tenzij anders vermeld

Sociaal domein

Een verzamelnaam voor alle organisaties, diensten en voorzieningen die mensen ondersteunen en de leefbaarheid voor de mensen vergroten. Het omvat onder andere zorg, welzijn, onderwijs, gezondheidszorg en opvoeding. De gemeente verricht inspanningen rond werk, participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd onder de noemer ‘sociaal domein’. Dit gebeurt op basis van wetten zoals de Wmo 2015, Participatiewet, Jeugdwet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en Nieuwe Wet inburgering

Sociale basis

Onderdeel van het sociaal domein. Het geheel van informele sociale verbanden (buurten, groepen, verenigingen, netwerken, gezinnen) aangevuld en ondersteund vanuit de lokale overheid, organisaties, diensten en voorzieningen, die het mogelijk maakt dat inwoners de mogelijkheden hebben om te participeren in sociale relaties op een manier die hun welzijn, capaciteiten en individueel potentieel verbetert (sterke beleidsinterventies, sterke sociale basis)

Subregionaal

WMO-regio niveau. In onze zorgkantoorregio kennen we vijf subregio’s: Eemland, Utrecht Stad, Lekstroom, Utrecht Zuidoost en Utrecht West

Transformatie

Acht geprioriteerde transformaties die we met de regio zullen uitvoeren. Bij succesvolle implementatie van deze transformaties geloven wij erin dat we de door ons beschreven beweging realiseren. De acht transformaties zijn uitgewerkt in een aantal onderliggende aanpakken, welke zijn gedestilleerd vanuit alle deelplannen

Tweedelijnszorg

Zorg waarvoor je een verwijzing nodig hebt, bijvoorbeeld de huisarts of tandarts. Betreft onder andere de ziekenhuiszorg en geestelijke gezondheidszorg

U16

Hiermee worden de 16 gemeenten bedoeld die vallen binnen bovenstaande subregio’s Utrecht Stad, Lekstroom, Utrecht Zuid-Oost en Utrecht West. Dit betekent dus alle gemeenten excl. regio Eemland

Welbevinden (positieve gezondheid)

Gedachtengoed dat we als uitgangspunt nemen. Het is een manier om breder naar gezondheid te kijken. Het gaat om het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren als het gaat om sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. Positieve gezondheid en het sociaal domein hebben een sterke overlap. Beide benaderingen richten zich op het welzijn van mensen en het verbeteren van de kwaliteit van leven. Met de bril van Positieve Gezondheid op gaat het om de sleutelvraag: wat hebt u nodig? En de mogelijkheid om daar in de hele breedte naar te kijken

4D-model

Het 4D-model geeft gestructureerd en methodisch zicht op wat er speelt in alle levensdomeinen van een patiënt (maatschappelijk, sociaal, geest en lichaam), hoe dat elkaar onderling beïnvloedt en wat de invloed is op de gezondheidsbeleving

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

C. Geprioriteerde activiteiten

Fundamentele opgaven

6

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Overzicht van onze regio Zorgkantoorregio

Bunschoten De Ronde Venen

•

Zorgkantoorregio Utrecht bestaat uit 25 gemeenten en overlapt grotendeels met de Provincie Utrecht, de GGD-regio Utrecht en de ROAZ-regio Midden-Nederland

•

De regio kenmerkt zich door een hoge bevolkingsdichtheid en een groot aanbod van openbare en sociale voorzieningen en gezondheidszorg

Nijkerk

Baarn

Subregio’s Stichtse Vecht

Soest De Bilt

•

Binnen de zorgkantoorregio Utrecht zijn er meerdere subregio’s, namelijk West Utrecht, Utrecht Stad, Zuidoost Utrecht, Lekstroom (bekend als U16-gemeenten) en Eemland (vanuit governance Samen Sterker Eemland)

•

Deze indeling in subregio’s is er om op lokaal niveau thema’s te kunnen identificeren, concretiseren en realiseren. In het verleden zijn er daarom al regiobeelden en – plannen opgesteld voor U16 en Eemland

•

De verschillende subregio’s hebben een eigen (sub)regioplan en governance. Deze is afgestemd met de regionale transformatie-opgaven.

Leusden

Woerden

Zeist

Utrecht

Woudenberg Utrechtse Heuvelrug

Oudewater Houten

Lopik

Renswoude Veenendaal

Wijk bij Duurstede

Rhenen

Scope regioplan Vijfheerenlanden

U-16

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Zorgkantoor Utrecht Stad Lekstroom West Utrecht Zuidoost Utrecht Eemland

Regionale beweging

Scope regioplan

Geprioriteerde transformaties

•

Er is één gezamenlijk regioplan opgesteld voor de zorgkantoorregio Utrecht, waarbij deelplannen subregionaal zijn uitgewerkt

•

Er zijn een aantal uitzonderingen in de afbakening van het regioplan. Renswoude, Veenendaal en Rhenen maken geen deel uit van dit regioplan. Vijfheerenlanden en Eemnes behoren niet tot de zorgkantoorregio, maar zijn wel opgenomen in dit plan

•

De afbakening voor dit regioplan neemt niet weg dat er tussen aanbieders en (grens)gemeenten ook samenwerkingen en verbanden zijn C. Geprioriteerde activiteiten

Fundamentele opgaven

7

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Onze regio

Groeit en vergrijst sterk

In vergelijking met het landelijk gemiddelde is de demografische druk1 hoog

Aantal inwoners 2022 (x1.000)

De regio heeft een relatief hoge sociaal economische status, gezonde leefstijl en hoge leefbaarheid De regio is over het algemeen relatief gezond. Dit is bijvoorbeeld terug te zien in de hoge levensverwachting, relatief minder mensen met één of meer chronische aandoeningen en lagere zorgkosten voor de meeste zorgsoorten

Tussen 2023 en 2040 wordt er een bevolkingsgroei van 12,5% verwacht. Dit komt neer op 168 duizend nieuwe inwoners

Bunschoten Nijkerk De Ronde Venen

Baarn

De (dubbele) vergrijzing in de regio is sterker dan het landelijk gemiddelde. Het aantal 65-plussers neemt naar verwachting toe tot ruim 353 duizend ouderen (23,5%) in 2040. Een stijging van 6% t.o.v. het landelijk gemiddelde van 4%

Soest Stichtse Vecht

De Bilt Leusden

Woerden

Utrecht Zeist

Dit brengt een aantal uitdagingen met zich mee (zie volgende pagina)

Woudenberg Utrechtse Heuvelrug

Oudewater

Houten

Lopik

Wijk bij Duurstede Vijfheerenlanden

24 gemeenten met meer dan 1,3 miljoen inwoners (bijna 40% woont in Utrecht en Amersfoort) 1 Demografische druk: de som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Dit cijfer geeft inzicht in de verhouding van het niet-werkende deel van de bevolking tot het werkende deel van de bevolking.

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

C. Geprioriteerde activiteiten

Fundamentele opgaven

8

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Onze regio | Belangrijke uitdagingen

•

•

•

Als gevolg van de stevige vergrijzing en demografische en maatschappelijke veranderingen wordt er een toename verwacht van chronisch zieken (bijv. dementie en artrose), kwetsbare groepen en complexere casuïstiek Dit leidt (in een beleidsarme prognose) tot een stijging van vraag naar ondersteuning en zorg, m.n. in de zorg gerelateerd aan ouderen

•

Het aanbod van ondersteuning en zorg is nu en in de toekomst onvoldoende bij de huidige prognose van zorgvraagontwikkeling

•

Er zijn grote populatieverschillen tussen gemeenten en wijken in demografie en sociaal economische kenmerken

•

Tekorten nemen toe in alle domeinen (ook bij nieuw beleid), m.n. in de ouderenzorg, medische zorg (o.a. geboortezorg) en in het sociaal domein

•

•

Anderzijds neemt het mantelzorgpotentieel af en de druk op (in)formele ondersteuning en zorg is op dit moment al hoog

Dit werkt door in leefstijl, leefbaarheid en gezondheids- en welzijnsuitkomsten, bijvoorbeeld terug te zien in aandeel chronisch zieken en ervaren gezondheid

•

De grote verschillen in de populaties tussen gemeenten en wijken werken ook door in de (potentiële) vraag naar formele en informele ondersteuning en zorg

Dit terwijl er nu al krapte is in ondersteuning en zorg (aan ouderen) in de thuisomgeving en binnen de intramurale setting van zorgorganisaties

Mentale gezondheid van jongeren, en (jong)volwassenen vraagt aandacht

Jongeren zijn in toenemende mate kwetsbaar

•

Ook bij volwassenen is het risico op depressie of angststoornis hoog, m.n. in stedelijke gemeenten, zoals Utrecht, Amersfoort en Zeist

Er zijn veel mooie initiatieven in de regio (zie hoofdstuk C regiobeeld), maar vaak staan financiering, wet- en regelgeving en praktische bezwaren samenwerking in de weg

•

Hoe dit specifiek doorwerkt in gebruik van GGZ is lastig te duiden. Wel zien we dat de GGZ-kosten in stedelijke gemeenten hoger zijn dan landelijk, dat mogelijk te verklaren is door het GGZ-aanbod in deze gemeenten

Uit gesprekken met inwoners en professionals blijkt dat de organisatie van zorg en welzijn in veel gevallen als versnipperd wordt ervaren: professionals missen een overzicht van het aanbod, en inwoners/ mantelzorgers hebben moeite bij het vinden van juiste hulp

•

Mate van ervaren versnippering verschilt tussen subregio’s en onderdelen van zorg en welzijn

1 op de 4 jongeren en 1 op 2 jongvolwassenen heeft psychische klachten

Met name in bepaalde wijken in Nieuwegein, Utrecht, Houten en Amersfoort is er een relatief hoog aandeel jongeren dat jeugdzorg ontvangt

•

In de afgelopen jaren is dit aandeel in de meeste gemeenten gestegen en er wordt verwacht dat dit de komende jaren verder zal toenemen en de hulpvraag steeds complexer wordt

•

Ruim 1 op de 10 jongeren ontvangt jeugdhulp

•

•

Organisatie en samenwerking lastig door o.a. bekostigingsmodellen en regelgeving en wordt als versnipperd ervaren

•

•

Er zijn grote gezondheidsverschillen tussen gemeenten en wijken

De vraag staat niet in verhouding tot het aanbod en zorgt voor toenemende druk op o.a. personele en financiële middelen

De vraag naar ondersteuning en zorg neemt toe, m.n. gerelateerd aan ouderen. Dit terwijl er al krapte is in deze domeinen

Bovenstaande uitdagingen gelden voor heel de regio. Op subregionaal niveau kunnen er nuances zijn. Voor onderbouwing en (kwalitatieve) verdieping zie regiobeeld A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

C. Geprioriteerde activiteiten

Fundamentele opgaven

9

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Onze ambitie Een gezonde en passende leefomgeving en integrale (gezondheids)zorg

A. Introductie

Een gezonde en passende leefomgeving

Integrale (gezondheids)zorg

Een gezonde en op persoonlijke behoefte gerichte leefomgeving met een sterk sociaal netwerk. Dit vormt de basis voor een regio waarin zowel jong als oud veilig kunnen opgroeien, gezonder kunnen leven en zelfredzamer worden.

We streven naar integrale (gezondheids)zorg, waarin we regionaal en lokaal samenwerken over de verschillende domeinen heen om ondersteuning, begeleiding en zorg te leveren waarin de inwoner, patiënt en cliënt centraal staan.

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

10

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Ons uitgangspunt Focus op welbevinden als uitgangspunt voor onze ambitie We verleggen de focus van gezondheid en de afwezigheid van ziekte naar een breder perspectief dat zich richt op het welbevinden van mensen. Het uitgangspunt is het belang van de algehele gezondheid en het vermogen van individuen om met de uitdagingen van het leven om te gaan. Dit gedachtegoed moedigt mensen aan om zelf de regie te nemen over hun gezondheid en welzijn en om een holistische benadering te omarmen die verder gaat dan alleen het behandelen van ziekten. Het gaat erom dat mensen hun eigen doelen stellen en de juiste ondersteuning en zorg (ook vanuit de gemeenschap) ontvangen en te bieden om een zo gezond en volwaardig mogelijk leven te leiden, ongeacht eventuele ziekten of beperkingen. Mogelijk wordt het hierboven genoemde gedachtegoed al ruimschoots geaccepteerd binnen de regio of een specifieke partij. Zo opereert de gemeente Utrecht vanuit een 4D-model en zijn veel partijen bekend met het concept positieve gezondheid, zoals beschreven op de website van het Institute for Positive Health (iph.nl). Dit biedt een kans om op voort te bouwen.

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

11

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Onze route Om onze ambitie te bereiken doorlopen we een aantal stappen in lijn met fasering Integraal Zorgakkoord

Deelplannen per opgave en subregio

Juni ‘23 30 juni 2023

December ‘23 31 dec 2024

Regiobeeld

2024 – 2026

Uitvoeringwerkagenda met evaluatie & monitoring

Regioplan Zie volgende pagina voor structuur

Gezamenlijk, gedragen beeld van de regio

Een gezonde en passende leefomgeving

Gedragen regio-aanpak en regio-afspraken

Transformatie met merkbaar en meetbaar effect

Integrale (gezondheids) zorg

In de regio zijn er al diverse regionale samenwerkingen en (succesvolle) initiatieven gestart die bijdragen aan het realiseren van onze ambitie. De landelijke akkoorden (waaronder IZA) maken dat we hier een extra versnelling en meer integraliteit in kunnen aanbrengen

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

12

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Structuur van het regioplan Vanuit de opgaven en subregio’s zijn onze belangrijkste prioriteiten bepaald Om te komen tot een overkoepelend regioplan is de rode draad vanuit alle deelplannen op de opgaven, subregio’s en fundamenten gedestilleerd. Op basis hiervan zijn er acht geprioriteerde transformaties tot stand gekomen. Onderstaand figuur geeft schematisch de uitwerking weer. In dit overkoepelend document is voor al deze punten een samenvatting opgenomen. Samevatting van: • Hst B.2 De acht geprioriteerde transformaties vanuit alle deelplannen • Hst B.3 De fundamentele opgaven die randvoorwaardelijk zijn bij de realisatie van de transformaties • Hst C.1 De prioriteiten per opgave • Hst C.2 De prioriteiten per subregio

Sterk sociaal domein & eerstelijn

Gezond ouder worden

Mentale weerbaarheid en gezondheid

Passende MSZ

Acute zorg

Hst C.1 Prioriteiten per opgave

B.2 Acht geprioriteerde transformaties vanuit alle deelplannen

Hst C.2 Prioriteiten per subregio Hst B.3 Fundamentele opgaven

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

13

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Hoofdstuk B

Overzicht transformaties “Onze regionale opgave” •

Onze regionale beweging

•

Acht transformaties

•

Onze fundamentele opgaven

Leeswijzer We zetten regionaal in op acht transformaties en drie fundamentele opgaven Sterk sociaal domein & eerstelijn

Gezond ouder worden

Mentale weerbaarheid en gezondheid

Passende MSZ

Acute zorg

Hst C.1 Prioriteiten per opgave

B.2 Acht geprioriteerde transformaties vanuit alle deelplannen

Hst C.2 Prioriteiten per subregio Hst B3. Fundamentele opgaven

Dit hoofdstuk betreft een overkoepelend beeld en onze regionale focus die vanuit alle deelplannen die zijn opgeleverd. Dit hoofdstuk bestaat uit drie onderdelen: 1.

Onze regionale beweging: beschrijving van de regionale beweging die we willen maken, onze leidende principes. Dit is beschreven vanuit (1) een aantal doelgroepen en (2) vanuit een overzicht met de grote bewegingen en achterliggende acht transformaties en (3) de impact die we beogen te maken.

2.

Acht geprioriteerde transformaties: Beschrijving van de acht geprioriteerde transformaties die tot stand zijn gekomen op basis van alle deelplannen. Bij succesvolle implementatie van deze transformaties geloven wij erin dat we de beschreven beweging realiseren

3.

Drie fundamentele opgaven: De plannen met betrekking tot de fundamentele opgaven arbeidsmarkt, digitalisering en digitaalvaardig zijn randvoorwaardelijk om uit te rollen om bovenstaande transformatie te realiseren. Deze zijn in dit hoofdstuk samengevat, de uitgebreidere toelichting is te vinden in het verdiepingsdocument

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

15

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

B.1 Onze regionale beweging

(leidende principes)

16

Onze regionale beweging (1/3) We zetten in op een impactvolle transformatie voor diverse doelgroepen… ILLUSTRATIEF

Vitale inwoner

Jeugd

Als inwoner is het normaal om, naar mijn eigen vermogen, mijn steentje bij te dragen in de buurt. Inwoners weten of vinden zelf de weg hierin, bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of mantelzorger. Maar het zit ook in de kleine dingen: inwoners kijken naar elkaar om en ondersteunen elkaar waar dat mogelijk is.

De jeugd en familie ontvangt vroegtijdige interventies voor een kansrijke start, wanneer de situatie hier om vraagt. Zo krijgen zij (collectieve) ondersteuning van sociaal en maatschappelijk werkers om hun stabiliteit te versterken. Scholen zijn betrokken bij vroegsignalering. Het vroegtijdig ontwikkelen van mentale veerkracht is verweven in reguliere activiteiten, zoals op scholen.

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Sociaal kwetsbaar

Mentaal kwetsbaar

De inwoner ervaart dat er op diverse domeinen ondersteuning is. Zo zijn er programma's en initiatieven gericht in de wijk op beschikbaarheid van woningen, arbeidsmarktbemiddeling, schuldhulpverlening, steunpunten en een vangnet. De digitale vaardigheid van de inwoner is vergroot: iedereen kan mee doen.

De mentale weerbaarheid van inwoners is sterk verbeterd omdat er laagdrempelig toegang is tot een netwerk waar (in)formele ondersteuning en zorg beschikbaar is. Er is ruimte voor verkenning op de vraag, zodat een passend antwoord door de inwoners gevonden wordt. Dat antwoord is lang niet altijd meer zorg, maar gaat ook over (weer) mee kunnen doen, denk bijvoorbeeld aan werk en maatschappelijke betrokkenheid. Als er wel zorg nodig is, is deze toegankelijk en vindbaar.

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

17

Professional sociaal domein

Ouderen Het welbevinden van ouderen staat centraal. Maatschappelijke betrokkenheid en kracht van de samenleving worden benut. Alleen wanneer het echt nodig is, is ondersteuning en zorg zoveel mogelijk dichtbij de oudere georganiseerd. Inwoners zijn goed voorbereid op het ouder worden en de laatste levensfase.

Per opgave

Voor professionals in het sociaal domein zijn welbevinden en veerkracht belangrijke uitgangspunten in hun werk. De doelgroep waarvoor de professionals zich inzetten sterk veranderd; ze ondersteunen ziekere inwoners met complexere zorgvragen omdat inwoners steeds langer thuis wonen. Ook de samenwerking is veranderd. Ondersteuning en zorg zijn geen twee werelden meer, maar werken gelijkwaardig en intensief samen.

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

Zorgverlener Het werk voor zorgverleners is de laatste jaren echt veranderd. Ze zijn gericht op welbevinden en kwaliteit van leven. Professionals leveren veel zorg buiten de intramurale setting en profiteren van de juiste zorg op de juiste plek. Ook is de zorg veel digitaler geworden. Dit was echt een behoorlijke verandering in manier van werken en communiceren met inwoners en hun naasten.

E. Vervolg

Onze regionale beweging (2/3) …door in te zetten op vier grote bewegingen met achterliggende transformaties Om onze ambitie te realiseren

Naar

(onze leidende principes) Netwerkorganisatie waarin formele en informele (zorg)partijen samenwerken Zelfredzaamheid

Passende ondersteuning en zorg dichtbij in de wijk beschikbaar

Gemeenschapskracht

Zelf waar kan

Van

Hulp waar nodig

“Een fors groeiende zorgvraag door o.a. vergrijzing” “Hard werkende en gepassioneerde professionals zien alleen maar meer werk op zich af komen”

Focus op welbevinden

“Een gemedicaliseerd zorgaanbod, veel in intramurale setting”

Gerichte preventie

“Denken en werken vanuit ieders eigen domein”

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

(positieve gezondheid)

en bewustwording

Voorkomen waar mogelijk

Passende zorg waar noodzakelijk

Inzicht en beschikbaarheid juiste capaciteit

Een gezonde en passende leefomgeving

Integrale (gezondheids) zorg

Passende zorg implementeren

We werken als regio komende jaren richting enerzijds een gezonde en passende leefomgeving, anderzijds aan een transformatie binnen het medische domein met als ambitie integrale (gezondheids)zorg. Om dit te realiseren staan vier leidende principes centraal: 1) voorkomen waar mogelijk, 2) zelf waar dit kan, 3) hulp waar nodig en 4) passende zorg waar noodzakelijk. Onderliggend hebben we acht transformaties geformuleerd. Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

18

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Onze regionale beweging (3/3) Impact maken we voor inwoners, op de arbeidsmarkt en op zorgvraag- en aanbod Totale omvang van problematiek

Benoemde impact (met name kwalitatief)

In dit regioplan ligt de focus op de inhoudelijke beschrijving van onze koers en onderliggende plannen. Op basis van het regiobeeld willen we impact realiseren voor inwoners, op de zorgvraag- en aanbod en op de arbeidsmarkt. We realiseren dat we niet alle problematiek kunnen oplossen en dat niet alles maakbaar is, daar zijn we eerlijk over.

Het kwantitatief doorrekenen van de impact van deze plannen op de (zorg)vraag en -aanbod is op veel plekken nog niet gelukt, dit vraagt verdere verdieping en uitwerking. Onderstaand geeft een hoogover en veelal kwalitatief beeld wat we bereikt willen hebben aan het einde van de IZA periode (vanaf 2027). Ondanks onderstaande impact zullen we niet alle problematiek (zie links) kunnen oplossen: de ondersteuning en zorg voor inwoners gaat veranderen en zal anders zijn dan inwoners nu gewend zijn. In de regio streven we ernaar dat daar waar het écht nodig is inwoners kunnen rekenen op passende ondersteuning en zorg.

Zorgvraag: 1. Door sterke bevolkingsgroei en vergrijzing, neemt de verwachte vraag naar ondersteuning en zorg toe. Dit verschilt per sector tussen de 11% (jeugdzorg) en 78% (Verpleging en Verzorging) in 2040 t.o.v. 2023 2.

Het aandeel inwoners met (meerdere) chronische aandoeningen neemt toe (+10% in 2030), complexiteit van problematiek neemt toe

Zorgaanbod: 1. Bij een ongewijzigde werkwijze wordt er in de regio Midden Nederland een arbeidsmarkttekort verwacht in alle branches, m.n. in de VVT (5.000 zorgmedewerkers) en in de MSZ (3.000 zorgmedewerkers). Totaal tekort stijgt naar 17.700 werknemers in 2032 2.

De druk op formele en informele zorg neemt naar verwachting verder toe: landelijk ervaart bijna de helft van de werknemers in zorg en welzijn een (veel) te hoge werkdruk, mantelzorgpotentieel neemt af van 10% naar 4% in 2040 en 13% van de mantelzorgers is overbelast

Inwoners ervaren: ▪ Betere kwaliteit van leven en sterven ▪ Kleinere gezondheidsverschillen ▪ Verbeterede leefomgeving ▪ Minder uitval van werk, school, ziekte van naasten & nabestaanden Zorgvraag en -aanbod: ▪ Voorkomen van zorgvraag en (acute) opnames ▪ Voorkomen over- of onderbehandeling (bv. door passende zorg inzet proactieve (zorg)planning) ▪ Meer inzet van gerichte preventie

Arbeidsmarkt

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Inwoners ervaren: ▪ Meer jaren in goede gezondheid thuis ▪ Meer eigen regie en zelfredzaamheid en mindere afhankelijkheid van zorg ▪ Beter bewustzijn van de schaarste in de zorg en ondersteuning ▪ Hogere inzet van eigen netwerk ▪ Meer omzien naar elkaar en betrokkenheid ▪ Verbeterde mentale veerkracht en versterkte vaardigheden om met mentale kwetsbaarheid om te gaan ▪ Toename digitale vaardigheid Zorgvraag en -aanbod: ▪ Daling vraag (formele) ondersteuning en zorg ▪ Daling van heropnames en acute opnames

Inwoners ervaren: ▪ Dat (samen met hun naasten) hulpvragen snel en op de juiste plek worden opgepakt ▪ Hogere betrokkenheid bij behandeling ▪ Grotere inzet van peersupport en eigen netwerk Zorgvraag en - aanbod ▪ Voorkomen escalatie van problemen en onnodige instroom ▪ De zorg (voor ouderen) vindt vaker thuis plaats tenzij dit echt niet anders kan ▪ Betere toegankelijkheid tweedelijn door afname percentage van doorverwijzingen naar tweede lijn

Aantrekkelijk werkgeverschap en behoud van medewerkers: ▪ Verbetering in ervaren werkplezier ▪ Verbeterde aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

Per opgave

Inwoners ervaren: • Zo snel mogelijk toegang en in één keer op de juiste plek in de zorg (ook voor minder digivaardige inwoners)

Zorgvraag en - aanbod • Betere door- en uitstroom (o.a. bij mentale gezondheid en ouderen zorg) • Reductie reguliere zorgactiviteiten • Toename van de doelmatigheid in behandeling en tijdig stoppen (o.a. bij mentale gezondheid) • Verhoogde productiviteit • Verlaging administratieve lasten • Lagere praktijk en behandelvariatie die niet verklaard kan worden (bv. bij mentale gezondheid)

Optimale inzet van medewerkers in de regio: ▪ Daling uitval onder starters ▪ Passende ontwikkelingsmogelijkheden personeel

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

B.2 Acht geprioriteerde transformaties

20

1. Focus op welbevinden (positieve gezondheid) & bewustwording

Uitwerkingsniveau: Op landelijk en regionaalniveau communicatie vormgeven, afspraken maken over beleid en tools ontwikkelen. Subregionaal/lokaal implementeren

Vergroten bewustwording inwoners met betrekking tot thema’s als welbevinden, het waardig ouder worden, de laatste levensfase, het (maatschappelijk) verlagen van sociale/ prestatiedruk en wat inwoners wel en niet mogen verwachten van (acute) ondersteuning en zorg. Doel: inwoners ervaren dat eigen welbevinden centraal staat en inwoners hebben een verhoogd gevoel van eigen regie. Dit leidt tot een verlaging van over- en onderbehandeling, een krimp in instroom in de zorg (en ondersteuning) en ontlasting van de arbeidsmarkt. Ook zijn inwoners zich bewust van de veranderingen in de gezondheidzorg en begrijpen ze dat niet elke hulpvraag beantwoord wordt met zorg. En/of

Aanpak

En/of

Aanpak

Aanpak

Versterken focus op welbevinden

Inzet van communicatie naar inwoners

Inzet van proactieve (zorg)planning

Gedachtegoed rondom focus op welbevinden (positieve gezondheid) centraal stellen. Door en voor inwoners, waarbij professionals en zorgverleners ondersteunen. Concreet betreft dit:

Gerichte en gefaseerde inzet op diverse communicatiemiddelen richting inwoners, vanuit een regionale agenda. Hierbij kan regionaal en lokaal worden aangesloten op een landelijke publiekscampagne vanuit VWS of kan regionaal het initiatief genomen worden. Cruciaal is dat de communicatie naar inwoners toegankelijk is, zodat iedereen dit kan begrijpen. Voorbeelden communicatie-thema’s zijn:

Regiobreed inzetten op tijdig gesprek over behandelwensen/– grenzen en dit vastleggen in een proactieve planning (‘advance care planning’) die voor iedereen inzichtelijk is. Concreet betreft dit:

•

Leefvraag in plaats van de zorgvraag centraal bij de intakegesprekken, proactieve (zorg)planning en bij inzet vroegsignalering

•

Focus op het versterken van de elementen van welbevinden en mentale weerbaarheid en de randvoorwaarden hiervan. Deze zijn o.a. gericht op herstel en terugkeer naar de maatschappij, bevorderen van eigen regie, re-integratie en participatiewet (IPS)

•

Focus op welbevinden

•

Voorbereid zijn op ouder worden

•

Omzien naar elkaar

•

Gezond leven

Professionals trainen op het gebied van zelfredzaamheid en focus op welbevinden

•

Digitale zelftriage

•

Verlagen sociale- en prestatiedruk en verminderen isolement

•

Informeren en maatschappelijk debat met inwoners over wat ze in de toekomst nog kunnen en mogen verwachten van (acute) ondersteuning en zorg

• •

Ontwikkelen van tools en handelingsperspectieven om professionals en inwoners te ondersteunen bij het toepassen van de focus op welbevinden in de praktijk

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

•

Inzet op maatschappelijke bewustwording op relevante thema’s per levensfase en bijbehorende voorbereidingen

•

Professionals ondersteunen inwoners om vooruit te denken over ouder worden en de laatste levensfase

•

Met partners concretiseren van stappenplan, rapportagelijnen en beschikbare middelen •

C. Geprioriteerde activiteiten

21

• •

Per opgave

•

Concretiseren meerwaarde en de inspanningsverplichting Nascholingscyclus met randvoorwaarden bepalen en inrichten Verhelderen moment van starten gesprek als cyclus en doorpakken in crises

Vastleggen uitkomsten zorgplanning volgens digitale informatiestandaard

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Uitwerkingsniveau: Subregionale/lokale implementatie, met waar relevant regionale afspraken en kennisuitwisseling

2. Gerichte preventie

Inzet van gerichte preventie-interventies op diverse doelgroepen zoals ouderen, jeugd of mentale gezondheid. Daarnaast inzet op vroegsignalering en de implementatie van de in GALA benoemde ketenaanpakken Doel: bevorderen en beschermen van gezondheid, het voorkomen van ziekten en vroegtijdig opsporen mogelijke complicaties En/of

Aanpak

Aanpak

Gerichte en collectieve preventie-interventies

Vroegtijdige signalering

Vanuit de subregio’s zetten we in op zowel collectieve preventie als op meer gerichte specifieke interventies voor doelgroepen. We implementeren in de regio’s de vijf ketenaanpakken vanuit GALA. Denk hierbij aan: •

Kansrijke start

•

Valpreventie,

•

Gecombineerde leefstijlinterventies volwassenen

•

Overgewicht en obesitas bij kinderen

•

Veilig medicatiegebruik

•

Preventie gericht op ouderen

•

Preventie sportletsel

•

Interventies gericht op mentale gezondheid. Denk hierbij aan het verlagen van (sociale en/of prestatie) druk, het werken aan een reëel zelfbeeld, het verminderen van sociaal isolement en aanpak op alcohol en drugs. Onderzoeken mogelijkheid om hier een ketenaanpak op te ontwikkelen

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

We maken afspraken over en handelen ten behoeve van vroegsignalering. Daarbij richten we ons bijvoorbeeld op onderstaande zaken: •

Huisbezoeken bij 75+ (door vrijwilligers), dragen bij aan toeleiding naar diverse ontmoetingsplekken

•

(Vroegtijdig) in beeld te brengen van risicogroepen mentale gezondheid (bv. jeugdigen in complexe scheidingen)

•

Inzet van sociale netwerken en sleutelfiguren via centrale ontmoetingsplekken biedt mogelijkheden tot vroegsignalering voor inwoners die via de ‘zorgingang’ minder in beeld zijn

•

Scholen en consultatiebureaus meer betrekken bij vroegtijdig signaleren en mentale veerkracht een grotere plek te geven in de leerstof (voorbeeld: de Gezonde School)

C. Geprioriteerde activiteiten

22

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Uitkeringsniveau: Op (sub)regionaal niveau waar relevant uitgangspunten op de aanpak definiëren (t.b.v. synergie en eenduidigheid), uitwerking lokaal

3. Zelfredzaamheid vergroten

We gaan uit van wat de inwoner zelf nog kan. Hierbij nemen de inwoners zelf de regie en verantwoordelijkheid over hun gezondheid en welbevinden. Ze zijn in staat om voor zichzelf te zorgen met passende professionele ondersteuning en zorg. De wijk en het persoonlijke netwerk zijn erop toegerust om daarin te ondersteunen. Voorzieningen in de wijk zijn er op gericht om de zelfredzaamheid van inwoners zoveel mogelijk te faciliteren. Doel: Het verminderen van de afhankelijkheid van professionele ondersteuning en zorg door de zelfredzaamheid van inwoners te vergroten en de zorg- en ondersteuningsvraag (voor met name ouderen) meer passend invulling geven En/of

Aanpak

Aanpak

Reablement (door)ontwikkelen en implementeren

(Digitale) hulpmiddelen en informatie beschikbaar stellen

Hulpverleners helpen inwoners hun eigen leven te leiden, waarbij de nadruk ligt op het herwinnen van vaardigheden die nodig zijn om zelfstandig te kunnen leven. Bij (vrijwel) alle grote aanbieders in welzijn en zorg is een succesvol programma ‘reablement’ actief om de manier van werken toe te passen in de praktijk. Om dit te realiseren richten we ons op:

•

Regionaal samenbrengen van plannen reablement en opzetten regionaal kennisnetwerk ‘reablement’ t.b.v. kennisdeling. Daarbij aansluiting bij lerend netwerk van Zilveren Kruis en de vereniging ReableNederland

•

Vertaling van de principes van eigen regie, focus op welbevinden en reablement naar handelingsperspectieven en één taal t.b.v. veranderende mindset bij professionals

•

Selectie en inventarisatie van bewezen programma’s

•

Inventariseren van goede meetmethoden op de (proces)doelstellingen en/of het toetsen van ervaringen bij een soort inwonersberaad

Naast reablement en als onderdeel hiervan zetten we in op de ontwikkeling en implementatie van hulpmiddelen en informatievoorziening zodat inwoners worden ondersteund om zelfredzamer te kunnen zijn. Denk hierbij aan inzet op onderstaande zaken: •

Hulpmiddelen toegankelijker maken voor inwoners

•

Inwoners activeren om (digitale) hulpmiddelen te gebruiken. Dit verlaagt de werkdruk en bevordert de eigen regie van inwoners

•

Inzet van digitale tools om (zorg)vragen te beantwoorden en/of af te wenden

•

Toegang tot Netwerk Mentale Gezondheid

•

In alle gemeenten is voor inwoners informatie per levensfase beschikbaar op basis waarvan ze eigen keuzes kunnen maken voor die levensfase. De vorm waarin de informatie wordt aangeboden wordt door professionals en inwoners gekozen. Dat kan bijvoorbeeld een 'routekaart' zijn of inzet van de training Grip en Glans

•

Inzet van preventieve huisbezoeken waarbij gericht aandacht wordt besteed aan (technologische) oplossingen in de thuissituatie die de zelfredzaamheid ondersteunen

NB: Tevens is voor het vergroten van zelfredzaamheid het versterken van de gemeenschapskracht en infrastructuur in de wijk cruciaal. Derhalve is deze transformatie niet opzichzelfstaand uit te voeren maar moet gelezen worden in samenhang met o.a. transformatie 4, 5 en 6

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

23

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Uitwerkingsniveau: Regionaal inzicht in welke wijken starten met onderstaande aanpak zodat we leren van elkaar. Implementatie is subregionaal/lokaal

4. Gemeenschapskracht

Inwoners uitnodigen en faciliteren mee te doen en te denken en er voor elkaar te zijn. We zetten hierbij in op wijkcoöperatie (inwoners zijn ‘eigenaar’ van het verbinden van informatie-, hulp- en welzijns- en lichte zorgvragen en aanbod), wijkdialoog (bijv. wat zijn prioriteiten en wie heeft welke verantwoordelijkheid), wijkcontract (bijv. afspraken over financiering) en wijkinfrastructuur (bijv. (digitale) ontmoetings- werk- en woonplekken) Doel: Sterke ‘gemeenschappen’ voor en door inwoners waardoor inwoners minder afhankelijk worden van externe ondersteuning en zorg. Zo wordt het beroep op de formele ondersteuning en zorg kleiner En/of

Aanpak

En/of

Aanpak

Het inrichten van zorgzame wijken

Community care (door)ontwikkelen en uitrollen

We gaan (verder) aan de slag met het inrichten van zorgzame buurten en wijken. Daarbij gaat het zowel om de fysieke als de sociale leefomgeving en mobiliteit. Denk daarbij bijv. aan:

Als onderdeel van en in aanvulling op zorgzame wijken, stimuleren we inwoners om op elkaar letten, iets voor elkaar kunnen betekenen, omkijken naar elkaar, en een lage drempel om een eerste vraag te kunnen stellen. We stimuleren buurt- en inwonersinitiatieven. Zo zetten we bijvoorbeeld in op:

•

•

•

Randvoorwaardelijk zijn passende woningen voor ouderen in de nabijheid van (zorg)voorzieningen (WOZO), denk hierbij ook aan innovatieve woonvormen (bijv. community building) Onder een zorgzame wijk valt onder andere het ontmoeten van anderen, voorbereid ouder worden, één aanspreekbaar (wijk)team en elkaar weten te vinden als je elkaar nodig hebt Zo richten we ons bijvoorbeeld op de dementievriendelijke wijk: om dit te realiseren worden o.a. trainingen beschikbaar gesteld (bv. kassatrainingen voor winkelpersoneel). Of op een omgeving die de mentale weerbaarheid (van jong volwassenen) versterkt, denk hierbij aan zaken als ‘risicovol spel’

NB: zorgzame wijken is een overkoepelende term en overlapt ook veel met transformatie 5 en 6 A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

•

Stimuleren van informele lokale initiatieven. Ook het verenigings(sport)leven is hier een belangrijke factor

•

Binnen een wijk is het van belang dat er fysieke ontmoetingsplekken zijn (ook gericht op jeugdigen en ‘gemiddelde mens’) met ruimte voor buurtinitiatieven, werkplekken, activiteiten, waar nodig gecombineerd met ondersteuning en zorg

•

Bevoegd- en bekwaamheden inwoners vergroten op het gebied van eerste hulp bijv. door starten community care academie

•

Bestaande inwonersinitiatieven en buurtprojecten in kaart brengen en stimuleren. Verkennen of succesvolle buurtconcepten verbreed kunnen worden naar andere buurten

Geprioriteerde transformaties

C. Geprioriteerde activiteiten

Fundamentele opgaven 24

Per opgave

Aanpak

Vergroten vindbaarheid en versterken van steunstructuren en informele zorg Cruciaal onderdeel binnen gemeenschapskracht is de inzet van vrijwilligers(organisaties) en het realiseren van steunstructuren. Daarom zetten de subregio’s bijvoorbeeld in op:

•

Inwoners en professionals eenvoudig inzicht geven in de lokale mogelijkheden (bijv. doorontwikkeling van Zorg4website en/of ontwikkelen van een goed vindbare ‘sociale kaart’ waar informele ondersteuning en zorg en inwonersinitiatieven op te vinden zijn).

•

Inzet van lokale steunpunten en gebruik van wijkcoördinator/sleutelpersonen in de wijk. Beide fungerend als ‘wegwijzer’ voor inwoners

•

Werving van meer maatjes (vrijwilligers): zij maken onderdeel uit van het netwerk en kunnen tegelijk ook helpen het netwerk te vergroten/versterken

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Uitwerkingsniveau: Subregionale/ lokale implementatie van aanpak 1 en 2. Regionale afspraken en coördinatie op aanpak 3. Regionale kennisuitwisseling

5. Ondersteuning en zorg dichtbij in de wijk beschikbaar

Wijkgerichte zorg is het nieuwe normaal. Daarbij worden mantelzorgers en vrijwilligers(organisaties) in de wijk aangemoedigd en ondersteund. Waar nodig is er (meer) professionele activering en ondersteuning beschikbaar. Er zijn passende voorzieningen om ondersteuning en zorg in de wijk te kunnen leveren. We zetten in op het steeds langer zelfstandig kunnen wonen en verplaatsen waar mogelijk zorg naar huis. Doel: vergroten en versterken wijkgerichte ondersteuning en zorg. Daarbij inzet om zorg zoveel mogelijk in de thuissituatie te kunnen leveren En/of

Aanpak

Ondersteunen van mantelzorgers en informele ondersteuning en zorg in de wijk In de gemeenten en in de wijken wordt een aanpak ontwikkeld en geïmplementeerd om mantelzorgers beter te ondersteunen en informele ondersteuning en zorg in te kunnen zetten. Denk daarbij bijv. aan:

En/of

Aanpak

Het creëren van passende voorziening in de wijk In de wijken zijn passende voorzieningen gerealiseerd om ontmoeting te faciliteren en zorg in de wijk/thuis te kunnen leveren. Om dit te doen zijn behoeften bij inwoners opgehaald. Denk hierbij aan:

•

Benutten van expertise die er al is in de wijken rondom betrekken van mantelzorgers en het informele netwerk

•

Passende woningen en woonvormen (WOZO) incl. faciliteiten in wooncomplexen

•

Aanbod peer support/ lotgenoten contact waarbij inwoners met gelijksoortige ervaringen werken aan herstel (bijv. inzet ervaringsdeskundigheid bij inwoners die wachten op zorg)

•

Regionale steunpunten t.b.v. van toegankelijk maken van aanbod voor inwoner

•

Buurthuizen en inloopcentra

•

Nabijheid van mogelijkheden voor tijdelijke zorg zoals logeerzorg/respijtzorg

•

Laagdrempelige vervoersmogelijkheden op maat

•

Herstelacademies

•

Borging van medicatie- en hulpmiddelenuitgifte in de wijk

•

Creëren van voldoende mogelijkheden voor opvangen crisissituaties thuis (o.a. inzet acute wijk en crisis WLZ)

•

Goede en tijdige informatievoorziening en een duidelijk vindbare route naar vormen van ondersteuning en zorg

•

Mogelijk maken van ontmoeting en gespreksgroepen

•

Zorgmaatje aan huis

•

Basistraining die past bij de verwachtingen en inzet van o.a. het geven van mantelzorg of het doen van vrijwilligerstaken

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

25

Per opgave

Aanpak

Zorg naar huis verplaatsen Om de schaarse intramurale capaciteit in de toekomst te kunnen benutten voor de meeste kwetsbare inwoners, wordt zorg waar mogelijk naar huis verplaatst (zie ook passende zorg). Hieronder vallen o.a. onderstaande activiteiten: •

Randvoorwaarden voor zorg naar thuis verplaatsen inrichten (o.a. inrichting medisch generalistisch zorg & sociaal domein)

•

Implementeren zorg aan huis arrangementen, zoals VPT/MPT, in afstemming met het sociaal domein, zorgpartners, woningbouwcorporaties en gemeenten.

•

Eerstelijnsdiagnostiek aan huis of dichtbij huis mogelijk maken (incl. gegevensuitwisseling)

•

Ondersteuning van paramedici om ervoor te zorgen dat thuiswonende, kwetsbare ouderen langer vitaal blijven

•

Innoveren en inzetten (bewezen) zorgtechnologie t.b.v. langer zelfstandig wonen

•

Hybride zorgpaden inrichten

•

Faciliteren (24/7) telemonitoring (incl. medisch service centrum) Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

6. Netwerkorganisatie waarin formele en informele (zorg)partijen samenwerken in de wijk

Uitwerkingsniveau: Lokale/subregionale implementatie, met waar relevant regionale afspraken en kennisuitwisseling

We borgen en versterken de multidisciplinaire samenwerkingsverbanden in de wijk en leggen daarin de verbinding tussen informele en formele zorg. Inwoners kunnen laagdrempelig een beroep doen op de wijkteams of netwerksamenwerkingen. Tevens zorgen we in de wijk voor een betere stroomlijning in doorverwijzingen Doel: versterken van de samenwerking in de wijk om de toenemende zorgvraag in de wijk op te kunnen vangen met passende ondersteuning en zorg. Door betere samenwerking kunnen ook de doorverwijzingen en uitstroommogelijkheden beter gestroomlijnd worden. Aanpak

Sterke samenwerking en netwerkversterking binnen wijken Elke gemeente kent een of meerdere netwerksamenwerkingen (bijvoorbeeld wijkteams) waar meerdere disciplines (vanuit zowel formele als informele ondersteuning en zorg) integraal samenwerken. Daarnaast ook (subregionale) samenwerking op bestuurlijk en beleidsniveau inrichten. De bijvoorbeeld aan: •

Samenwerking met vast team van domeinoverstijgende professionals. Veel wijken hebben al dit soort netwerken, deze worden bestendigd en uitgebreid met actieve wijkinwoners, welzijnsorganisaties en vrijwilligers(organisaties). Dit team is herkenbaar en aanspreekbaar

•

In deze netwerken wordt de samenwerking tussen formele en informele ondersteuning en zorg versterkt door aanbod op elkaar aan te sluiten en samenwerkingsafspraken te maken over bijvoorbeeld de door- en uitstroommogelijkheden (zie ook transformatie 8, passende zorg)

•

Bovenstaande netwerken kunnen met name generiek en herstelgericht werken, met daaromheen meer domeinspecifieke netwerken zoals een netwerk mentale gezondheid. Dit is een duurzaam samenwerkingsverband tussen bestaande organisaties, binnen het sociaal domein, huisartsenzorg, ervaringsdeskundigen organisaties, eerstelijnspsychologen, verslavingszorg en ggz. Dit kan in een fysieke en/of andersoortige vorm worden ingericht. Per wijk wordt de lokale inrichting bepaald.

•

Het aanbieden van het verkennend gesprek ter verduidelijking van de vragen die iemand heeft over zijn mentale gezondheid. We kijken daarmee breed over de domeinen heen waar de persoon zijn onderliggende hulpvraag, mogelijkheden, behoeften en oplossingen (kunnen) liggen. Dit kan leiden tot verwijzing naar GGZ of naar het mentale gezondheidsnetwerk.

•

(Bestaande) samenwerkingsverbanden op bestuurlijk en beleidsniveau inrichten waarin zorg, sociaal domein, gemeenten, Zilveren Kruis (incl. zorgkantoor), vrijwilligers(organisaties) en inwoners samenwerken. Hier worden subregionale en lokale plannen besproken. Deze bestuurlijke samenwerking faciliteert en creëert zo nodig de randvoorwaarden voor lokale uitwerking

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

C. Geprioriteerde activiteiten

26

Per opgave

Per subregio

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Uitwerkingsniveau: Vrijwel geheel regionale uitwerking en afstemming, mogelijk op onderdelen subregionale implementatie

7. Inzicht en beschikbaarheid juiste capaciteit

Capaciteits- en concentratie en spreidingsvraagstukken spelen o.a. met betrekking tot de medisch specialistische zorg, tijdelijk verblijf en de wijkverpleging. Doel: we borgen de toegankelijkheid en zorgen voor een passende/juiste inzet van de (beperkt) beschikbare capaciteit

Aanpak

En/of

En/of

Aanpak

En/of

Aanpak

Aanpak

Up to date inzicht in het zorgen ondersteuningsaanbod

Concentratie en spreiding medisch specialistische zorg

Differentiëren, specialiseren en concentreren in de ouderenzorg

Profielkeuzes mentale gezondheid

Noodzaak voor het verbeteren van inzicht in vraag en aanbod speelt in diverse domeinen. Daarbij leeft sterk de behoefte voor één ingang (voor verwijzer) met centrale coördinatie van zorg. Genoemde domeinen waar inzicht en coördinatie nodig is:

Gelijkwaardige ziekenhuizen - niet gelijk, maar wel gelijkgestemd in de regionale ambitie. Waarin ziekenhuizen bereid zijn om vanuit het belang van de inwoners vergaand samen te werken, over bestaande grenzen, praktijken en overtuigingen heen:

Differentiëren, specialiseren en concentreren in het aanbod in de regio voor ouderenzorg.

Samenwerkend netwerk van afgestemd zorgaanbod (incl. cruciale zorg) voor alle complexe aandoeningen; dit vraagt om een transparant portfolio en differentiatie tussen organisaties

•

•

Centraal en realtime inzicht in vraag en aanbod van met name tijdelijk verblijfbedden (geriatrische revalidatie, eerstelijnsverblijf) en beschikbare (crisis) WLZ zorg. Daarnaast verkennen voor de mogelijkheden van realtime inzicht van intramurale capaciteit Inzicht in regionale, zorglogistieke informatie op gebied van capaciteit mentale gezondheid

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

•

•

•

Aansluiten op landelijke volumenormen: oprichten van een vaatchirurgisch netwerk en optimale inrichting oncologische zorg Verder realiseren van coherente regionale netwerkzorg met een sterke opleidings- en onderszoeksinfrastructuur, in ieder geval rond: cardiologische zorg, complexe cardio-thoracale chirurgie, passende (laboratorium)diagnostiek, Parkinsonzorg en traumageriatrie Verder verkennen hoe (regionale) netwerkvorming meerwaarde heeft voor andere zorgvragen in de regio. Dit betreft bijv. het verkennen van mogelijke concentratie en spreiding van (basis)zorg, opdat de groeiende zorgvraag wordt opgevangen en de regionale capaciteit optimaal wordt benut Regionale beweging

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

•

Coördinatie & concentratie van 24/7 direct inzetbare wijkverpleging en WLZ-zorg thuis

•

Minimaliseren aanbieders wijkverpleging en WLZ-zorg thuis in één wijk

•

Gezamenlijk organiseren van technische thuiszorg

•

Concentreren en specialiseren van complexe ouderen zorg

•

Concentreren en 24/7 beschikbaarheid1 van tijdelijke intensieve zorg met tijdelijk verblijf. Deze zorg is gericht op herstel en terug naar huis (betreft geriatrische zorg, ELV, Crisis en IBS) 1 Of het tijdelijk verblijf 24/7 opnamemogelijkheid heeft moet nog worden

onderzocht op basis van volumes. Alternatief is bijvoorbeeld openingstijden tussen 07:00-22:00uur

C. Geprioriteerde activiteiten

27

Per opgave

Per subregio

•

Implementeren van nieuwe NZatransparantieregeling, instellen regionale governance rondom Regioplan

•

Regionale afspraken tussen GGZ organisaties over wat nodig is om steeds complexere cliënten op te kunnen vangen

•

Regionale coördinatie rondom transferketen continueren (transfermechanisme, doorzettingsmacht)

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

Uitwerkingsniveau: Vrijwel geheel regionale uitwerking en afstemming, op onderdelen subregionale/lokale implementatie

8. Passende zorg

Om de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg in de toekomst in regio Midden Nederland te borgen, zetten we gezamenlijk in op de beweging naar passende en doelmatige zorg. Hierbij gaan we uit van: het leveren van zorg die aantoonbaar effectief is, de juiste zorg op de juiste plek zo dichtbij mogelijk, het verleggen van de focus van ziekte naar gezondheid en welbevinden en hebben we aandacht voor de laatste levensfase. Dit doen we samen met de inwoner (samen beslissen). Doel: We leveren we alleen nog zorg die zinvol is en bijdraagt aan een verbetering van functioneren, gezondheid en kwaliteit van leven. En/of

Aanpak

Gezamenlijke visie op passende zorg In de keten (incl. betrokkenheid ervaringsdeskundigen) afspraken maken over en handelen naar wat wel en geen passende zorg is en wanneer ondersteuning wel en niet nodig is (incl. mogelijkheden informele ondersteuning en zorg). Het betreft hier onder andere de ouderenzorg. Hierom zetten we in op: •

•

Regionaal kader voor passende zorg. Dit bereiken we (waar nodig) met heldere samenwerkingsafspraken tussen alle organisaties. We gaan hierbij uit van onderling vertrouwen Gezamenlijk spreken we af wie welke zorg wel en niet meer doet, in welke vorm en met welke alternatieven

A. Introductie

B. Onze regionale transformatie

En/of

Aanpak

Herontwerpen en transformeren van ketenbrede zorgpaden Door een multidisciplinair team van professionals uitwerken van zorgpaden waarbij het uitgangspunt passende en doelmatige zorg is: •

•

•

Betreft zorgpaden in de acute keten, ouderen-, mentale- en medische specialistische zorg Opzetten of door ontwikkelen van hybride zorgpaden waarbij we streven naar een inclusie van c.q. 50% van de patiëntpopulatie Klantreizen inzetten om een passende steunstructuur en (preventief) ondersteuningsaanbod te ontwikkelen

Geprioriteerde transformaties

Fundamentele opgaven

Aanpak

Verbeteren van verwijzing en doorstroom

Inzet technologie t.b.v. passende zorg

Zorg voor de juiste zorg op de juiste plek middels passende verwijzing en goede dooren uitstroom waarbij de zorg zo intensief als nodig en zo kort als mogelijk wordt georganiseerd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

Inzet van diverse technologieën om passende en doelmatige zorg te realiseren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

•

Verwijzing tussen huisarts en sociaal domein, sport en cultuur (welzijn op recept) – zie ook transformatie 6

•

De consultatiefunctie verbeteren, o.a. netwerk mentale gezondheid, tussen MSZ en eerstelijn en met de specialist ouderengeneeskunde

•

•

Regionale beweging

En/of

Aanpak

Regionale werkafspraken over het transferproces (bijv. indicatiestelling, doorlooptijden en specifieke doelgroepen) Verbeterde triage en coördinatie patiëntstromen acute zorg

C. Geprioriteerde activiteiten

28

Per opgave

Per subregio

•

Realisatie van medisch service centrum, startend met vaststellen visie en scope van samen met ziekenhuizen, VVT, huisartsen en Trijn

•

24/7 thuismonitoring (in acute situatie)

•

Medicatieveiligheid

•

Alarmering

•

E-health, zelfhulp en leefstijlmonitoring

•

Beeldbellen

•

Ondersteuning dagstructuur

•

Hybride zorg met zorgtechnologie in huis en op afstand

D. Landelijke Randvoorwaarden

E. Vervolg

B.3 Onze fundamentele opgaven

29

Arbeidsmarkt Er zijn zeven transformaties geformuleerd m.b.t. de regionale arbeidsmarkt, deze vallen onder de drie hoofdthema’s: ‘innovatie en anders werken’, ‘behoud medewerkers’ en ‘leven lang ontwikkelen’. Er zijn huidige initiatieven/projecten die hier ook al op focussen, zie het verdiepingsdocument. Dit plan is opgesteld door Coalitie Aantrekkelijke Arbeidsmarkt (van de Health Hub Utrecht), in afstemming met het veld.

Hoofdthema’s en zeven onderliggende transformaties

Proces succesvolle uitrol Om te komen tot een succesvolle uitrol van de transformaties binnen arbeidsmarkt zijn onderstaande punten van belang:

Innovatie en anders werken

Behoud medewerkers

Leven lang ontwikkelen

• Organiseren vanuit eigen regie en 1

4• Investeren in aantrekkelijk

6• Organisatie om te komen tot

zelfredzaamheid (welbevinden/positieve gezondheid /reablement/herstelgericht werken) van zorgvragers en professionals. Te realiseren door ruimte geven aan de veranderbereidheid en innovatie- en digitale vaardigheden van zorg- en welzijnsprofessionals.