Document · PDF

A10 - Ingekomen stuk Staat van Utrecht - Maatschappelijke impact van de coronapandemie.pdf

Gemeenteraad 16 december 2021, gemeente OudewaterBij agendapunt: 6: Lijst ingekomen stukken26.855 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

H1 coronagerelateerde angst. Ook kan er worden ingespeeld op positieve emoties, zoals collegialiteit. Door zich voor te doen als een bekende of een autoriteit, vergroten cybercriminelen daarbij de kans dat het slachtoffer ergens op klikt. Het openen van een phishing mail kan veel schade opleveren voor particulieren en bedrijven. (Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, 2021) (AD, 2021 x) (RVS veiligheidsbeelden)

Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit in coronatijd In het jaarverslag van het Landelijke Informatie- en ExpertiseCentrum (LIEC), dat ondersteunt bij de aanpak van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit in Nederland, wordt aangegeven hoe de georganiseerde criminaliteit zich razendsnel aanpast aan de nieuwe omstandigheden. Zo signaleerden de regionale expertisecentra misbruik van kwetsbare mensen en coronasteunmaatregelen van de Rijksoverheid. Om de weerbaarheid van partners en ondernemers tegen dit misbruik te vergroten, zijn bulletins met handelingsperspectief en communicatietoolkits aangeboden. Zo wordt bijvoorbeeld gewaarschuwd voor de financiële kwetsbaarheid van veel ondernemers in coronatijd; het feit dat veel ondernemers te maken hebben met (grote) financiële problemen maakt het voor criminelen interessant om in een noodlijdende onderneming te investeren. Ze bieden ondernemers in nood een ‘reddingsplan’ met snel contant geld, wat aantrekkelijk lijkt, maar waaruit het vervolgens lastig ontsnappen is. Denk hierbij aan geldbedragen in ruil voor het ter beschikking stellen van hun bedrijfsruimten, diensten, voertuigen of zelfs ondernemingen. (LIEC, 2021)

H2 H3 H4

En dan:

De weg naar herstel en vernieuwing

H3 H4

En dan: De weg naar herstel en vernieuwing Samenvattend

H2 H3 H4

Hoe moet er nu concreet aan herstel gewerkt worden, door wie, en wat zijn de aandachtspunten? Op basis van kennis hoe een samenleving een zware crisis verwerkt, kan gesteld worden dat de gunstige economische vooruitzichten van medio 2021 waarschijnlijk zullen verhinderen dat er zich een zware ‘ramp na de ramp’ gaat voltrekken: de situatie waarin gevoelens van desillusie bij velen de overhand krijgen en eigenlijk nieuw leed wordt toegevoegd aan de crisis die zich oorspronkelijk voltrok. De complexiteit van de huidige crisis, die raakt aan zoveel levenssferen tegelijkertijd, vraagt volgens deskundigen om een integrale herstelaanpak. Dat betekent dat er zowel voor verschillende disciplines en vakgebieden werk aan de winkel is, als voor vertegenwoordigers van verschillende lagen van de samenleving. Van overheid en wetenschap tot maatschappelijke partners en (ervaringsdeskundige) burgers. Naast deze samenwerking wordt er ook gekeken naar nieuwe referentiekaders waarbinnen het herstel plaats kan vinden. Hier kan gedacht worden aan nieuwe sets van waarden die oudere ijkpunten kunnen vervangen. Zo kan het belang dat van oudsher gegeven is aan ‘economische groei’ als bepalende factor voor de mate waarin een land of regio welvarend is, genuanceerd worden.

Een relatief nieuw begrip als ‘brede welvaart’ kan dienstdoen als kapstok om meer eigentijdse visies op welzijn en voorspoed in beeld te brengen.

H1 Tenslotte hebben we een aantal aandachtspunten voor herstel geformuleerd die afkomstig zijn uit de bevindingen van deze rapportage. Het behoeft geen betoog dat deze niet uitputtend zijn en waarschijnlijk de komende periode regelmatig zullen moeten worden bijgesteld of verfijnd. Afhankelijk van hoe de coronacrisis zich verder ontwikkelt en meer onderzoeksresultaten beschikbaar komen, zullen er nieuwe speerpunten en inzichten ontstaan.

5.1

Beleid gericht op herstel en vernieuwing

H2 H3 H4

Door groeiende economie minder grote ‘ramp na de ramp’ verwacht Wetenschappelijke kennis over hoe een samenleving zich ontwikkelt nadat zich een ramp heeft voltrokken, is er eigenlijk voornamelijk waar het zogenaamde flitsrampen betreft zoals de Bijlmerramp in 1992. Bij de verwerking van dit soort rampen worden, vanuit samenlevingsperspectief, verschillende fasen doorlopen. Eerst is er de impactfase met gevoelens van ongeloof, verbijstering en angst, daarna volgt de honeymoonfase waarin verbondenheid en solidariteit een grote rol spelen, vervolgens is er de desillusiefase, mensen raken vermoeid en uitgeput en tenslotte de herstelfase waarin mensen hun leven weer oppakken. (RIVM, 2021b) Medio 2021 speelt in de coronacrisis al langere tijd de genoemde desillusiefase een rol. Onder andere de aanhoudende afstandsmaatregelen en het thuiswerken worden mensen die de draad van hun leven weer willen oppakken, teveel. Ook groeit bijvoorbeeld het besef dat financiële steun van de overheid niet onbeperkt kan zijn, en dat de rekening hiervan deels terugbetaald zal moeten worden. Deze fase wordt dan ook wel de ‘ramp na de ramp’ genoemd en hierin wordt de kwetsbaarheid van verschillende bevolkingsgroepen meer zichtbaar en voelbaar.

De ramp na de ramp zou volgens het RIVM versterkt raken als de sociaalecono mische gevolgen, zoals oplopende werkloosheid en inkomensonzekerheid, merk baar worden. Echter, zoals elders al beschreven, lijkt die situatie zich momenteel in Nederland niet voor te doen. Medio 2021 leven we met het vooruitzicht op

H1 aanmerkelijke economische groei. Economisch gezien hoeft er dus geen ramp na de ramp verwacht te worden. Wel wijst het RIVM op het feit dat er (evenals bij eerdere crises) rekening gehouden moet worden met mogelijk langer durende verslechtering van de psychische gezondheid onder bepaalde groepen. (RIVM, 2021b)

Brede samenwerking als sleutelwoord voor herstel Omdat de coronacrisis zich tegelijkertijd voltrekt op het gebied van volksge zondheid, economie en samenleving, heeft het een meervoudig karakter en moet het ook meervoudig worden aangepakt. Dit stelt de directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau begin 2021. Hij doelt hiermee op noodzakelijke samenwerking tussen beleidsmakers, wetenschappelijk onderzoekers en maatschappelijke partners, waarbij verschillende soorten wetenschappers (vanuit verschillende vakgebieden) ook onafhankelijk van elkaar moeten kunnen blijven opereren. Daarnaast is ervaringskennis volgens hem belangrijk; mensen moeten mede-eigenaar van de oplossing zijn. Alle partijen hebben uiteindelijk invloed op bepaalde terreinen - zoals geld, bevoegdheid, informatie of benodigde steun - zodat het noodzakelijk is om samen tot maatregelen te komen. (Binnenlands Bestuur, 2021) De integrale aanpak die het SCP voorstelt, moet daarnaast vooral een focus hebben op de lange termijn en zich niet beperken tot gevolgen van de coronacrisis in de nabijgelegen toekomst. (SCP, 2021a)

H2 H3 H4

Ook wetenschappers die deelnamen aan de dialoog vanuit de Rijksoverheid rond ‘bestuurlijke veerkracht’ benadrukken dat er een nieuw samenspel tussen lokale en landelijke overheid en burgers en middenveldpartijen nodig is. De overheid dient niet als beleidsbepaler te fungeren en ook niet alleen responsief te zijn. Van belang is een meer genuanceerde, ‘lerende’ samenwerking, waarbij ieder zijn verantwoordelijkheid pakt. In de middenvelddialogen viel regelmatig het woord co-creatie. (Rijksoverheid, 2021)

Tijd voor nieuwe referentiekaders Naast pleidooien voor meervoudig samenwerken aan het herstel, zijn er ook verwijzingen naar nieuwe referentiekaders voor het vernieuwingsproces. Op

H1 het gebied van de arbeidsmarkt stelt het Sociaal en Cultureel Planbureau bijvoorbeeld dat de huidige crisis een geschikt moment kan zijn om vanuit een breder perspectief naar betaald werk te kijken, waarbij de betekenis van werk in brede zin centraler komt te staan, er meer aandacht is voor werkdruk, en nieteconomische activiteiten zoals onbetaald werk en scholing geherwaardeerd worden. Dat kan ertoe leiden dat de toekomstige arbeidsmarkt iedereen goed werk biedt, bevordert dat mensen het leven kunnen leiden dat zij wensen, en bijdraagt aan een goed functionerende samenleving. (SCP, 2021f) Een ander relatief nieuw referentiekader wordt gevormd door het begrip brede welvaart. Volgens Raboresearch heeft de coronacrisis het belang van andere maatschappelijke waarden dan (alleen) de economische groei, vol in de spotlights gezet. Het vrij recent ontwikkelde brede welvaartsbegrip voldoet aan deze vraag. Zowel Raboresearch als het CBS werken inmiddels met deze vorm van ‘indexering’. Zoals al eerder gesteld laat onderzoek op basis van deze methodiek zien dat in 2021 de provincie Utrecht (samen met regio Gooi- en Vechtstreek) en regio zuidwest Friesland gemiddeld de hoogste score hebben op de brede welvaartsindicatoren die Raboresearch had opgesteld. (Rabobank / Raboresearch, 2021b)

5.2

H2 H3 H4

Aandachtspunten bij herstel Waar moet bij de herstel- en vernieuwingswerkzaamheden op gelet gaan worden? Op basis van de bevindingen in deze rapportage kunnen we een aantal aandachtspunten samenbrengen die voor deze fase in de coronacrisis (medio 2021) relevant lijken. • Gezondheidsproblematiek voorlopig nog niet van de baan: De komende periode zal rekening gehouden moeten worden met het feit dat er voor velen sprake zal zijn van fysieke en/of mentale ziektelast als gevolg van COVID-19 en de bijbehorende crisismaatregelen. Hierbij moet bijvoorbeeld gedacht worden aan mensen die de infectie alsnog (voor het eerst of opnieuw) oplopen, aan degenen die long-COVID klachten hebben, aan degenen die mentaal en fysiek

H1 overbelast zijn geraakt als gevolg van langdurige blootstelling aan extreme stress. Vooral ook moet gedacht worden aan degenen (jong en oud) die door de crisis te maken kregen met (verhevigde) problemen op het psychische vlak. • Relatief gunstige economische uitgangspositie geeft reden tot optimisme: Het feit dat er landelijk, maar ook regionaal gunstige berichten zijn over de verwachte economische groei in de komende twee jaar, geeft aanleiding om voorzichtig optimistisch te zijn over het kunnen plegen van herstelactiviteiten. Ontwikkelingen op het gebied van winkelvastgoed – waar het gaat om toenemende leegstand in stedelijke kernen – vragen wel om gerichte innovatie.

H2 H3 H4

• Relatief positieve houding ten aanzien van versnelling duurzaamheids opgaven: De inwoners van de provincie Utrecht lijken over relatief veel positieve energie te beschikken waar het gaat om sociaal inclusief ondernemen, duurzaamheid en ‘eerlijke’ economie. Ook lijkt men aan te willen haken op de roep van Planbureau voor de Leefomgeving om het herstelbeleid rondom de coronacrisis om te vormen in een kansenbeleid op het gebied van duurzaamheid. • Thuiswerken niet voor iedereen even gunstig: Bij de opkomst van het thuiswerken, moet in het oog gehouden worden dat dit niet voor iedereen even makkelijk of gunstig is. Mannen blijken bijvoorbeeld gemiddeld beter te gedijen bij thuiswerken dan vrouwen, mede doordat ze relatief vaker een eigen werkplek in huis hebben en zich minder dan vrouwen belast voelen door de aanwezigheid van jonge kinderen in huis. Voor veel jongeren geldt dat zij vaak in huis geen afgeschermde werkplek hebben en dat zij, in het geval zij alleen wonen, ook meer te maken hebben met (ongewenst) isolement bij thuiswerken. • Het kantoor lokt straks misschien toch meer dan gedacht: Ook al blijkt uit veel onderzoeken dat veel kantoorwerkers in de toekomst vaker thuis te willen werken, waarschuwt het Sociaal en Cultureel Planbureau dat

H2 H3 H4

voorspellingen hieromtrent uiteindelijk niet heel realistisch kunnen blijken te zijn. Voor veel werknemers kan het gevoel steeds sterker gaan spelen dat zij het liefst wel op de werkplek zelf aanwezig willen zijn. Hetzij om uit te kunnen wisselen op gebied van werkaangelegenheden, hetzij om het gevoel te hebben leidinggevenden tegemoet te komen in hun wens iedereen in nabijheid te hebben, hetzij om geen kansen te missen om in een vroeg stadium aan te kunnen haken op nieuwe projecten of ontwikkelingen. Er is in dit opzicht natuurlijk sprake van een verschil tussen de situatie waarin iedereen verplicht thuis moet werken en de situatie waarin dit een vrije keuze is. Geprognotiseerde reductie van kantoorruimtes, als gevolg van de coronacrisis, kan hier onbedoeld een effect teweegbrengen dat tegengesteld is aan de behoeften van werknemers. • Herstel nodig bij (leefstijl) interventies: Er zal opnieuw geïnvesteerd moeten worden om door de coronacrisis ‘afgebroken’ interventies vanuit het sociale domein, weer op gang te brengen. Hierbij moet gedacht worden aan onder andere sociale activiteiten voor ouderen en beweeginterventies voor mensen met overgewicht. Door de coronacrisis is een groot deel van deze activiteiten stil komen te liggen. Het is geenszins vanzelfsprekend dat alle vroegere deelnemers de draad zomaar (kunnen) oppakken.

Hier zal door professionals weer opnieuw een impuls aan gegeven moeten worden.

H1 • Ouderenzorg verdient reflectie op crisismanagement: De ouderen in onze samenleving hebben met name in de eerste periode van de coronacrisis enorm veel leed ondervonden. Zij waren bovengemiddeld kwetsbaar voor de gevolgen van een COVID-19 infectie. Hun ziektelast was gemiddeld genomen vele malen forser dan die van de overige leeftijdsgroepen en hun kans op overlijden vele malen groter. Daarnaast speelde dat hun sociale leven sterk, zo niet geheel, ondermijnd raakte door de beperkingen op het gebied van bezoek ontvangen en mensen ontmoeten. ‘Kwaliteit van leven’, zoals in de Utrechtse regio met name door het NUZO geagendeerd, vormt momenteel een nieuw aandachtspunt om te overdenken. Gekoppeld aan de vraag hoe ouderen zelf zeggenschap kunnen behouden over de prioriteiten die zij stellen aan de vorm van hun leven.

H2 H3 H4

Verwijzingen

H2 H3

• AD. (2021, mei 1). Huisartsen maken zich grote zorgen over vaccinatiekloof. AD, p. 13. • AD. (2021 k, augustus 20). Corona maakt het makkelijker. AD. • AD. (2021 l, augustus 6). Zwangere mijdt inenting. Algemeen Dagblad, pp. 1-7.

• AD. (2021 p, september 5). Coronabetogers op de Dam: ‘Ik voel me vreemd, niet veilig en buitengesloten’. Opgehaald van AD.nl. • AD. (2021 q, september 3). Hoe komen zorgprofessionals goed uit de pandemie? Opgehaald van AD.nl. • AD. (2021 r, september 7). Nog langer wachten op ziekenhuis. AD , pp. 1-5.

• AD. (2021 s, augustus 25). ‘Zeg nu maar wat hij écht heeft, want corona bestaat niet’. AD, p. 5. • AD. (2021 t, september 1). Artsen hopen op meer vaccinatiebereidheid. AD , p. 7. • AD. (2021 u, augustus 27). Corona bij zwangere kan de baby schaden. AD. • AD. (2021 v, augustus 26). Onderzoekers: corona bij zwangere kan leiden tot kapotte placenta en levensgevaar baby. AD. • AD. (2021 w, augustus 25). Run op tweedehandsautos’s: ‘Bijna net zo gek als de huizenmarkt’. AD. • AD. (2021 x, september 28). Strenge coronamaatregelen hielden ook de boeven thuis. Algemeen Dagblad, pp. 1,11. • AD. (2021c, mei 27). Cybercriminaliteit in provincie vorig jaar bijna verdubbeld. Algemeen Dagblad. • AD. (2021e, mei 29). Wachtlijsten: in een jaar alles inhalen? Nou ... Algemeen Dagblad, p. 3. • AD. (2021f, juni 9). Personeel in zorg te moe om operaties in te halen. Algemeen Dagblad, p. 4. • AD. (2021g, mei 8). Long covid: artsen staan nog voor een raadsel. Algemeen Dagblad, pp. 8-9. • AD. (2021h, juli 22). Zwart scenario voor dit najaar nu al in kaart gebracht. AD, pp. 4-5. • AD. (2021k, juli 29). Corona isoleert ouderen. AD, p. 1. • AD. (2021n, juli 13). ‘Geen zin, klinkt het uit het kinderbed’. AD, p. 5. • Antonelli, M. e. (2021, september 01). Risk factors and disease profile of post-vaccination SARS-CoV-2 infection in UK users of the COVID Symptom Study app. The Lancet. • Berenschot.

(2021 b). Corona, cultuur en gemeenten. • Berenschot. (2021, februari). Scenarioverkenning voor de cultuursector. • Binnenlands Bestuur. (2021, april 30). Instroom jeugdzorg met ruim 12 procent gedaald. Opgehaald van www.binnenlandsbestuur.nl. • Binnenlands Bestuur. (2021, januari 29). Meervoudige aanpak nodig bij aanpak coronacrisis (Kim Putters). Binnenlands Bestuur. • Binnenlands Bestuur. (2021c). Instroom jeugdzorg met ruim 12 procent gedaald. Opgeroepen op april 30, 2021, van www.binnenlandsbestuur.nl. • Binnenlands bestuur. (2021f, juli 26). Een pleidooi voor voorzorg, juist tijdens de crisis. Binnenlands Bestuur. • Binnenlands Bestuur. (2021h, september 17). Bouwplannen van provincies onder druk. Opgehaald van Binnenlandsbestuur.nl. • Binnenlands Bestuur (2021 i, september 2021). Achtop tien niet-gevaccineerden voelen vaccinatiedwang. • CBS . (2021 m, augustus 6). Vakanties in 2020. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2020, december 8). Drenthe en Fryslan sterkste afname werkenden, relatief weinig gebruik steun. Opgehaald van www.cbs.nl. • CBS. (2020b). Ruim 7 op de 10 heeft weinig zeker dienstverband. Opgeroepen op december 1, 2020, van www.cbs.nl. • CBS. (2021 aa, september 14). Ziekteverzuim in de zorg, 2021. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 o, augustus 23). Prijzen bestaande koopwoningen, juli 2021. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 r, september 3).

Mentale gezondheid in eerste helft 2021 op dieptepunt. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 t, Augustus 31). Toeristische bestedingen 43 procent lager in 2020. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 u, Augustus 27). Auto- en motorbranche in tweede kwartaal terug op niveau twee jaar geleden. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 u, augustus 25). Economie in driekwart regio’s weer op of boven niveau van voor coronacrisis. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 v, augustus 21). Toeristische bestedingen 43 procent lager in 2020. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021c). Wat zijn de gevolgen van corona voor arbeid en inkomen. Opgeroepen op mei 17, 2021, van www.cbs.nl. • CBS. (2021d, mei 28). Nieuwsbericht. Opgehaald van CBS.nl.

H1 • CBS. (2021e, juli 23). Aankopen bij Europese webwinkels, eerste kwartaal, 2021. Opgehaald van CBS Nieuwsberichten. • CBS. (2021f, juli 22). Consumptie huishoudens groeit met bijna 9 procent in mei. Opgehaald van CBS . • CBS. (2021i, juli 8). Minder boeken uitgeleend, toename gebruik online bibliotheek in 2020. Opgehaald van CBS.

• CBS. (2021j, juli 5). 17 procent minder kilometers in coronajaar 2020. Opgehaald van CBS. • CBS. (2021k, juli 7). Ruim helft zzp’ers ziet vraag tijdens coronacrisis afnemen. Opgehaald van CBS. • CBS. (2021l, juli 28). Bevolkingsgroei trekt weer aan. Opgehaald van CBS.

• CBS. (2021m, juni 21). GGD-testdata: 6,7 miljoen mensen deden minstens één coronatest. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021n, augustus 18). Doodsoorzaken 2000-2020. Opgehaald van CBS.nl. • CBS Nieuwsberichten. (2021 p, augustus 19). Starters en stoppers op de arbeidsmarkt 2e kwartaal 2021. Opgehaald van CBS.nl.

• CBS Nieuwsberichten. (2021 q, juni 23). Onderwijs zorg en welzijn 2020/’21. Opgehaald van CBS.nl. • CPB. (2021, augustus 20). Augustusraming 2021-2022. Opgehaald van CPB.nl. • CPB. (2021c, september 21). Macro Economische Verkenning 2022. Opgehaald van CPB.nl. • De Kindertelefoon. (2021). Jaarverslag 2020. Opgeroepen op juli 29, 2021, van Kindertelefoon.

• De Nederlandsche Bank. (2021, augustus 26). Huishoudens verwachten overgrote deel coronabesparingen niet consumptief te besteden. Opgeroepen op september 9, 2021, van DNB.nl. • Federatie medisch specialisten. (2021). Resultaten peiling herstelplan voor de zorg: veel zorgprofessionals kampen met fysieke en mentale klachten. Opgehaald van Demedischspecialist.nl. • Gemeente Utrecht. (2021c). Samenwerken aan een veerkrachtige stad. Advies van de taskforce maatschappelijke effecten corona. • GGD Regio Utrecht. (2020). Regionale rapportage COVID-19, 11 november 2020. • GGD regio Utrecht. (2021 (juli)). Regionale rapportage COVID-19; 14 juli 2021. • GGD regio Utrecht. (2021 d). Regionale rapportage COVID-19 _ 1 september 2021. • GGD regio Utrecht. (2021 f). Regionale rapportage COVID-19, 22 september 2021. • GGD regio Utrecht. (2021). Hé, hoe gaat het met jou??? • Hogeschool Utrecht, Kenniscentrum sociale innovatie. (2020). De organisatorische en bestuurskundige opgaven die COVID-19 teweeg brengt in het sociaal domein. • Hogeschool Utrecht, lectoraat Jeugd. (2021b). Slepend en soms ook slopend. De impact van (de maatregelen tegen) COVID-19 op het gezinsleven. • I&O Research. (2021 (juli)). Coronavaccinaties. Een representatief onderzoek onder de Nederlandse bevolking (18+) naar de bereidheid te laten vaccineren tegen het coronavirus en het draagvlak voor het vaccinatiebeleid.

• Inspectie Gezondheid en Jeugd. (2021). Onvoldoende tijdige en juiste hulp voor jongeren met ernstige psychische problemen. • Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. (2020). Jeugdigen, jeugdhulp en Covid-19. Analyse eerste uitbraak en aanbevelingen voor de sector. • Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. (2020). Jeugdigen, jeugdhulp en Covid-19. Analyse eerste uitbraak en aanbevelingen voor de sector. • Instituut Pedagogische Wetenschappen Universiteit Leiden. (2021). Kindermishandeling tijdens de eerste lockdown. • Kennisinstituut voor mobiliteitsbeleid. (2021 b). De effecten van COVID-19 op mobiliteit: een analyse van de (wetenschappelijke) literatuur. • Kennisinstituut voor mobiliteitsbeleid. (2021). Lange termijn effecten corona op mobiliteit-conferentiebijdrage. Opgeroepen op februari 17, 2021 • Leerplatform MIRT. (2021, februari 2). Verslag sessie Lange termijn corona effecten. • LIEC. (2021). Jaarverslag 2020. • Locatus. (2021 b, augustus 19). De paradox van de winkelleegstand in coronatijd. Opgehaald van Locatus.nl. • Locatus. (2021, maart 4). Sluiting horeca en winkels dreigt zeventig jaar detailhandelsbeleid teniet te doen. Opgehaald van Locatus.nl. • Luisterlijn. (2020). Jaarverslag 2020. Opgeroepen op juli 29, 2021, van Luisterlijn. • Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. (2021). Covid-19-phishing. Criminelen misbruiken de coronacrisis voor phishing-aanvallen.

• Movisie. (2021). Eenzaamheid onder jongeren tijdens de coronacrisis. Opgeroepen op oktober 4, 2021, van www.movisie.nl. • Mulier Instituut. (2021 b). Sporten en bewegen in tijden van corona. Opgeroepen op augustus 23, 2021, van Mulierinstituut.nl. • Mulier Instituut. (2021). Corona en sporten en bewegen _ Factsheet 2021/10. Opgeroepen op augustus 23, 2021, van Mulierinstituut.nl. • National Institute for Health Research. (2021). Up to one in three people who have had COVID-19 report long COVID symptoms. Opgeroepen op Augstus 28, 2021, van NIHR.ac.uk. • Natuur en milieu federatie Utrecht. (2020). NMU peiling corona. Opgehaald van Nmu.nl. • Nederlands Jeugdinstituut. (2021, maart 10). Corona toont belang van informele steun. Opgehaald van www.nji.nl. • Nieuwsuur. (2021, augustus 23). Vaccinatieconflicten in families. Opgehaald van Nieuwsuur.nl.

H1 • NOS. (2020 c, mei 16). Jongeren kampen met corona-eenzaamheid: ‘Ik mis mensen om me heen’. Opgehaald van NOS.nl. • NOS. (2021 c, Augustus 17). In 50 jaar tijd niet voorgekomen: meer vacatures dan werklozen. Opgehaald van NOS.nl. • NOS. (2021 d, augustus 26). Meeste mensen niet van plan ‘coronaspaargeld’ op te maken. Opgehaald van NOS.

• NOS. (2021 f, augustus 26). Meeste mensen niet van plan ‘coronaspaargeld’ op te maken. Opgehaald van NOS.nl. • NOS. (2021p, september 11). Studie: vaccins werken bij meeste patiënten met auto-immunziekte. Opgehaald van NOS.nl. • NOS. (2021q, augustus 11). Mensen zijn in coronatijd meer gaan bewegen, vooral in en rond huis. Opgehaald van NOS.nl.

• NOS Nieuws. (2021 b, augustus 20). Economie herstelt sneller, maar wlke rol speelt het personeelstekort? Opgehaald van NOS.nl. • NOS Nieuws. (2021, augustus 17). Honderdduizenden met afweerproblemen niet beschermd na vaccinatie. Opgehaald van NOS.nl. • NU. (2021, augustus 1). Protestmars in Amsterdam tegen coronamaatregelen. Opgehaald van NU.nl.

• NUZO. (2021). Geleerde lessen en aanbevelingen in coronatijd. • Nza. (2021). Gevolgen van de coronacrisis voor de reguliere ziekenhuiszorg. • PBL. (2020 b). Van coronacrisis naar duurzaam herstel. • Planbureau voor de Leefomgeving. (2021 d). Thuiswerken en de gevolgen voor wonen, werken en mobiliteit. Op zoek naar trends, trendbreuken en kansen als gevolg van

corona. • Provincie Utrecht. (2021, april 13). Impact coronacrisis. Opgehaald van www.provincie-utrecht.nl. • Provincie Utrecht. (2021c, juni 28). Impact coronacrisis. Overzicht economische effecten. Opgehaald van ProvincieUtrecht.nl. • Provincie Utrecht. (2021f, september 20). Utrechts openbaar vervoer blijft volgend jaar op peil. Opgehaald van Provincieutrecht.nl. • Qompas. (2021, juni). Switchen en uitval onder eerstejaars studenten op het mbo, hbo en wo. • Raad Volksgezondheid en Samenleving. (2021). Actualiteitencollege kenniscentrum Utrecht sociaal. Opgeroepen op maart 8, 2021 • Raad Volksgezondheid en Samenleving. (2021). Wissels omzetten voor een veerkrachtige samenleving. • Rabobank / Raboresearch. (2021a, mei 3). Meer gespaard sinds coronacrisis, maar aandeel Nederlanders zonder buffer niet kleiner. Opgehaald van economie.rabobank.com. • Rabobank / Raboresearch. (2021b). Economie en brede welvaart Midden Nederland. • Rabobank Raboresearch. (2021 n, september 17). Brede welvaart verder onder druk door slechtere gezondheid. Opgehaald van Rabobank.nl. • RaboResearch. (2021 m, september 16). Regionale groei loopt dit jaar sterk uiteen. Opgehaald van Rabobank.nl. • Rijkosverheid. (2021h, augustus 30). Einde steunpakketten voor banen en economie. Opgehaald van Rijksoverheid.nl. • Rijksoverheid. (2021 c). Bonus voor zorgmedewerkers.

Opgeroepen op augustus 30, 2021, van Rijksoverheid.nl. • Rijksoverheid. (2021). Nederland versterkt verandert vernieuwt. Rode draden. • Rijksoverheid. (2021r, augustus 30). Einde steunpakketten voor banen en economie. Opgehaald van Rijksoverheid.nl. • RIVM. (2021). Actualiteitencollege Kenniscentrum Utrecht Sociaal. Opgeroepen op maart 8, 2021 • RIVM. (2021 ab, september 23). Vaccineren tijdens zwangerschap. Opgehaald van RIVM.nl. • RIVM. (2021 q, september 2). Long (langdurige) COVID. Opgehaald van RIVM.nl. • RIVM. (2021y, oktober 4). Mensen met afweerstoornis (immuungecompromitteerden). Opgehaald van RIVM.nl. • RIVM. (2021 d). Long COVID ook na milde corona. Opgeroepen op augustus 28, 2021, van RIVM.nl. • RIVM. (2021 f). Long (langdurige) COVID. Opgeroepen op augustus 28, 2021, van RIVM.nl. • RIVM. (2021 g). Risicogroepen en COVID. Opgeroepen op augustus 28, 2021, van RIVM.nl. • RIVM. (2021 i). Sport- en beweeggedrag in 2020. • RIVM. (2021b). Indirecte effecten van corona op gezondheid. Opgeroepen op februari 22, 2021, van www.rivm.nl. • RIVM. (2021e, juni 26). Risico op angststoornis of depressie onder jongvolwassenen toegenomen. Opgehaald van RIVM. • RIVM. (2021z, augustus 11). Mensen zijn in coronatijd meer gaan bewegen, vooral in en rond huis. Opgehaald van RIVM.nl. • SCP. (2020). Beleidssignalement maatschappelijke gevolgen coronamaatregelen. • SCP. (2020 u).

Corona en de betekenis van het culturele leven. • SCP. (2020d). Kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Beleidssignalement maatschappelijke gevolgen coronamaatregelen. • SCP. (2021 l ). Thuis of terug naar kantoor. • SCP. (2021a). Een jaar met corona. Ontwikkelingen in de maatschappelijke gevolgen van corona. • SCP. (2021b). Kansenongelijkheid en kwetsbare groepen. Conferentiebijdrage. Opgeroepen op maart 8, 2021

H1 • SCP. (2021f). De veranderende wereld van werk. • SCP. (2021 p). Verwachte gevolgen van corona voor sociale contacten en sociaal gedrag. • SCP. (2021g). De werkende duizendpoot: hulpbronnen en barrières voor werkenden die zorgen en leren. Opgeroepen op juli 26, 2021, van www.scp.nl.

• SCP en RIVM. (2021). Maatschappelijk beeld van Nederland in coronatijd #3_conferentiebijdrage. • SER. (2021). Perspectief op herstel. • Solgu. (2021, juni 7). Signalen coronacrisis 2020 - Mailbericht.

• Staat van Utrecht. (2021). Gezond bewegen in de provincie Utrecht. • Thuisbesmet.nl. (sd). Lieve Mark. Opgeroepen op mei 20, 2021, van https://thuisbesmet.nl. • ToeZine. (2021, 2 18). Overvolle natuurgebieden: hoe zijn we de drukte de baas? Opgehaald van www.toezine.nl.

• Totta Research . (2020). Jongerenpeiling: resultaten onderzoek 2020 in opdracht van de gemeente Houten. • Trimbos Instituut. (2021, april 14). Zorggebruik in de volwassenen ggz op niveau van voor coronacrisis. Opgehaald van www.trimbos.nl. • Trimbos Instituut. (2021a). Zorggebruik in de volwassenen ggz op niveau van voor coronacrisis. Opgeroepen op april 22, 2021, van www.trimbos.nl. • Trimbos Instituut. (2021c, februari 25). Voortdurende coronacrisis leidt tot toename psychische klachten en behoefte aan perspectief. Opgehaald van www.trimbos.nl.

• Trouw. (2021d, juli 17). Door discussie over vaccinatie dreigt onze vriendschap na veertig jaar te stranden. • Trouw. (2021, september 18). De drie w’s van nog lang en gelukkig werken. Trouw. • TU Delft. (2021). Langetermijn invloed Covid-19 op mobiliteitsgedrag en implicaties infrastructuur. • Universiteit Leiden, Instituut Pedagogische wetenschappen. (2021). Kindermishandeling tijdens de eerste lockdown. • Universiteit Utrecht. (2021). Het welzijn van mbo-studenten in tijden van corona. • UWV. (2021, september). UWV nieuwsflits arbeidsmarkt Midden-Utrecht augustus 2021. Opgehaald van UWV.nl. • VNG. (2021, augustus 5). € 50 mln draagt bij aan verminderen druk op acute jeugd-ggz. Opgehaald van VNG.nl. • Volksgezondheid gemeente Utrecht. (2021, mei 7). Gezondheidsverschillen en kansengelijkheid. Opgehaald van www.volksgezondheidsmonitor.nl. • Volkskrant. (2021 a, maart 31). In februari flink meer baby’s geboren ten opzichte van vorig jaar, maar is het een echte geboortegolf? Volkskrant. • WRR. (2017). Weten is nog geen doen. Een realistisch perspectief op redzaamheid.

H1 Wat is de Staat van Utrecht? De Staat van Utrecht geeft u informatie over het woon-, werk- en leefklimaat in de provincie Utrecht. Op de website is onderzoeks-informatie te vinden over een groot aantal maatschappelijke en bestuurlijke thema’s, toegespitst op de Utrechtse situatie. De Staat van Utrecht heeft onder andere een databank met meer dan 440 indicatoren op gemeente- en provincieniveau. Uitgangspunt van de Staat van Utrecht is om zonder politieke kleur zoveel mogelijk betrouwbare informatie te bieden die kan bijdragen aan het duiden van lokale of regionale opgaven.

H2 H3 H4

Voor wie is de Staat van Utrecht bedoeld? De Staat van Utrecht is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in maatschappelijke opgaven binnen de provincie Utrecht; bestuurders, beleidsmakers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, ondernemers, studenten en bewoners.

Colofon De Staat van Utrecht wordt ontwikkeld in opdracht van de Provincie Utrecht in samenwerking met de gemeente Utrecht. Rapportage special Ingrid van Lieshout (Staat van Utrecht / Gemeente Utrecht) Vormgeving DDK, Utrecht Bronvermelding Het overnemen van gegevens uit deze special is toegestaan met bronvermelding: Staat van Utrecht, Provincie Utrecht. Disclaimer In deze special wordt gebruik gemaakt van gegevens afkomstig van derden. Hoewel de bronnen als betrouwbaar bekend staan en er zo zorgvuldig mogelijk is omgegaan met de beschikbare data, zou het kunnen voorkomen dat er onjuistheden zitten in de informatie in deze special. Oktober 2021

Oktober 2021 Dit is een uitgave van de Staat van Utrecht www.staatvanutrecht.nl

De samenleving geraakt door corona De coronapandemie heeft tot op heden als een storm door de samenleving geraasd en daarbij veel schade aangericht. De schade bestaat uit de vele levens die zijn geëist, de bedrijven die zijn omvergeblazen en de

Gezondheid: de grenzeloze impact van corona

te trekken? We onderzoeken dit op 22 thema’s binnen de domeinen gezondheid, dagelijks leven, economie en fysiek-sociale infrastructuur. De breedte van de impact komt daarmee al naar voren en zal in de toekomst nog

Van alle levensgebieden, is de impact die COVID-19 op de (lichamelijke en geestelijke) gezondheid van inwoners heeft het meest ingrijpend te noemen. In de provincie Utrecht kwamen van begin 2020 tot eind

verder oprekken; er zullen weinig terreinen overblijven waar de pandemie geen sporen nalaat. Door het in kaart brengen van de veelheid aan onderwerpen hopen we tegelijkertijd ook brede bewustwording en begrip te

uiten in klachten als vermoeidheid, kortademigheid, spierpijn en concentratieproblemen. Het RIVM schat momenteel in dat maximaal 1 op de 5 personen na 4 of 5 weken nog klachten heeft. De hoge verwachtingen rondom de vaccinatie bleken in de aanloop naar zomer 2021 niet helemaal ingelost te kunnen worden. Afgezien van het feit dat de delta-

ziekte, angst, conflicten en onzekerheid die hij heeft voortgebracht. Deels heeft de storm ook positieve effecten teweeg gebracht zoals meer rust in het persoonlijke leven, meer aandacht voor de directe kring

creëren voor de gevolgen van de crisis – die kan leiden naar alertheid om problemen en kansen in een zo vroeg mogelijk stadium te herkennen.

augustus 2021 ruim 1.300 mensen te overlijden door het virus en zijn er 150.000 positieve test-uitslagen afgegeven.

variant zich aandiende, die voor een nieuwe piek in besmettingen zorgde, blijkt niet iedereen even vaccinatie-bereid en bieden de vaccinaties ook geen absolute garantie dat men niet meer ziek wordt of

om ons heen en tijd om gedachten en wensen ten aanzien van de toekomst te hergroeperen.

We sluiten de special af met een blik op het thema herstel en vernieuwing. We noemen een aantal aandachtspunten die in ieder geval op dit moment van belang lijken. De maatschappelijke opgave die dit alles

Het virus heeft niet iedereen in gelijke mate getroffen. In 2020 waren het vooral de ouderen en mensen met chronische gezondheidsklachten die bovengemiddeld kwetsbaar bleken. Gaande het jaar werd duidelijk dat

besmettelijk is voor anderen. Eind augustus 2021 is in de provincie Utrecht 62% van de inwoners volledig gevaccineerd. Wetenschappelijk onderzoek heeft inmiddels aangetoond dat de kans op long-COVID

het doormaken van de corona-infectie ook bij jongere en vitale mensen, veel impact kan hebben. Niet per se in intensiteit van de klachten, maar vooral de duur ervan. Het virus blijkt bij velen restverschijnselen

halveert na vaccinatie. Niet alleen de gezondheid van

achter te laten (long-COVID) die zich onder andere

de geïnfecteerden

Alhoewel het medio oktober 2021 nog te vroeg is om de balans op te maken van de impact die de coronacrisis heeft op de samenleving, willen we in deze special al wel proberen een voorzichtige tussenstand op te nemen. Wat is tot nu toe onderzocht en bekend over de impact? Welke conclusies durven deskundigen nu al op hun vakgebieden

overkoepelt zou wat ons betreft moeten luiden: Hoe kunnen herstel en vernieuwing binnen de provincie Utrecht zo worden vormgegeven dat belangrijke waarden als gezondheid, kansengelijkheid en duurzaamheid worden versterkt.

zelf is door de pandemie in het geding geraakt, ook die van de niet-COVID patiënten. Deze laatste groep moest door de focus in de zorg op corona vaak wachten op behandeling, of is zelf behandeling actief gaan

op dit gebied uiten hun zorgen over de vraag of de toegenomen problematiek passend kan worden opgevangen. Reeds voor de coronacrisis was er al sprake van nijpende capaciteitstekorten in onder meer

mijden uit angst besmet te raken. Momenteel is er sprake van veel druk in ziekenhuizen om ‘inhaalzorg’ te realiseren. Er zijn tussen maart 2020 en juni 2021 in Nederland 320.000 operaties minder uitgevoerd dan

de geestelijke gezondheidszorg.

normaal. Federaties van verpleegkundigen en medisch specialisten geven aan dat ze het van belang vinden dat zorgmedewerkers eerst zelf herstellen van de veeleisende periode die achter hen ligt voordat met de inhaalzorg aan de slag wordt gegaan.

Thuiswerken pakt niet voor iedereen even gunstig uit en kan niet als vanzelfsprekende nieuwe eis op tafel worden gelegd. belangrijke nieuwe gezichten gekregen. Leerlingen op alle niveaus hebben met beperkingen te maken gekregen die de kwaliteit van hun lessen zwaar onder druk hebben gezet en tegelijkertijd veel

Een dagelijks leven met nieuwe bestanddelen Naast dat corona ongelooflijk veel impact heeft (gehad) op de lichamelijke en geestelijke gezondheid van

Naast het feit dat COVID-19 voor verstrekkende lichamelijke gezondheidsproblemen zorgt, kan de

inwoners, heeft het ook het leven van alledag sterk beïnvloed. Er ontstonden nieuwe leefpatronen die deels als positief zijn ervaren, maar deels ook voor serieuze problemen zorg(d)en. Noodgedwongen op

impact op het psychisch welbevinden van inwoners erg hoog genoemd worden. Onder alle leeftijdsgroepen (kinderen, jeugdigen, jongvolwassenen, volwassenen en ouderen) is er sprake van een omvangrijke

elkaars lip leven bijvoorbeeld in tijden van spanning en verandering, kent belangrijke keerzijden die zelfs leidden naar een toename van huiselijk geweld en kindermishandeling.

toename aan psychisch onwelbevinden. Professionals

Ook het onderwijs heeft

We kunnen er niet om heen te constateren dat de coronacrisis ook nieuwe scheidslijnen heeft gecreëerd die ons raken in het leven van alledag. Een belangrijke

van de noodzakelijke sociale experimenteer- en ontwikkelruimte hebben afgesneden.

scheidslijn is de lijn tussen degenen die zich in sterke mate zorgen maken over besmettingsgevaar tegenover degenen die dat geheel niet, of alleen in

Waar het om kantoorwerken gaat, heeft zich in korte tijd een ware thuiswerk-revolutie voltrokken. Waren veel leidinggevenden in de pre-coronatijd nog huiverig om hun medewerkers buiten hun blikveld te

lichte mate doen. Voor de een betekent dit leven in (bijna) totaalisolement, voor de ander gaat het leven ‘gewoon door’. In het verlengde hiervan speelt ook het onderscheid tussen degenen die zich hebben laten

laten werken, door de coronabeperkingen lijkt deze koudwatervrees in één keer overwonnen. Er ontvouwt zich momenteel een nieuwe horizon aan kansen en mogelijkheden om werk- en privétaken beter op elkaar

vaccineren en degenen die dat (bewust) niet doen. De tweespalt die hieruit voortkomt gaat dwars door bestaande familie-, werk- en zorgrelaties heen en kan aan beide zijden aanleiding geven tot diepe gevoelens

af te stemmen. Dit neemt niet weg dat bewaakt moet worden dat er geen negatieve bij-effecten ontstaan.

van frustratie, verdriet en onbegrip.

Economie: verlies én gunstige vergezichten

dan gewenst door onvoldoende personeel. Daarnaast zetten op het gebied van winkelleegstand ontwikkelingen versterkt door die al eerder waren ingezet. Ook kleinere, zelfstandige winkeliers

In economisch opzicht bevinden we ons op dit moment in een overgangsperiode tussen enerzijds sombere herinneringen aan de schade die velen opliepen door gedwongen werkloosheid, verlies aan inkomsten en

zetten - noodgedwongen - versneld de stap naar e-commerce. Tijdens de coronacrisis wonnen winkels voor producten van dagelijks gebruik aan terrein en grote winkelketens spreidden zich minder uit in de

leven met voortdurende onzekerheid, en anderzijds uitkijken naar de economisch sterke tijden die voor de deur lijken te staan. Voor de provincie Utrecht geldt dat zij in economisch opzicht naar verhouding gunstig door

stedelijke kernen. Deskundigen stellen dat het besef nu echt begint door te dringen dat retail niet op alle plekken terug kan komen en er gerichte innovatie zal moeten plaatsvinden.

Fysiek-sociale infrastructuur: pandemie als katalysator In 2020 zijn er minder voertuigkilometers gemaakt dan in de jaren daarvoor en werd er gezien, wereldwijd overigens, dat mensen het openbaar vervoer (OV) minder benutten. Deels had dit laatste uiteraard te maken met het feit dat velen gingen thuiswerken en zich dus niet meer hoefden te verplaatsen. Echter speelde ook dat men het OV ging mijden om besmettingsrisico uit de weg te gaan. Er is dan ook sprake van een toegenomen voorkeur voor individuele vervoerwijzen, zoals het gebruik van de fiets of (privé-) auto. Deskundigen roepen op om de terugkeer naar het OV opnieuw te stimuleren, onder andere om de

de crisis is gekomen. De belangstelling voor sociaal inclusief ondernemen met oog voor duurzaamheid en eerlijke economie (‘next economy’) is goed intact gebleven.

toename van auto-afhankelijkheid een halt toe te roepen. De provincie Utrecht heeft inmiddels kenbaar gemaakt dat bussen en trams komend jaar even vaak zullen blijven rijden als in de bestaande dienstregeling.

De nieuwe zorg van dit moment lijkt vooral ingegeven door de krapte op de arbeidsmarkt. Veel bedrijven in de Utrechtse regio, zeker ook in de horeca, de

De pandemie, met haar impact op het bedrijfsleven en de economie, vraagt om vooruit te kijken naar een herstelbeleid, aldus het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). In dat herstelbeleid liggen vele kansen om veranderingen richting duurzaamheid in gang te zetten en te versnellen. Het PBL verwijst hiervoor onder andere naar landen als Duitsland en Frankrijk die op dit gebied een koplopersfunctie vervullen. Ook beveelt zij aan de condities voor investeringen die bijdragen aan duurzaam herstel te versterken. Sectoren op het gebied van recreatie, toerisme, cultuur en evenementen hebben in het algemeen sterk te lijden (gehad) onder de pandemie. Het aantal zomervakanties in eigen land was weliswaar in 2020 fors toegenomen, maar er is in dat jaar in Nederland 39 miljard euro minder uitgegeven aan toeristische bestedingen dan het jaar ervoor. De toeristische sector is in een klap de groei van meer dan tien jaar kwijt. Wat de cultuursector betreft, speelt het verlies van de consument die tal van culturele ontmoetingen en

ICT en de maakindustrie, kunnen minder presteren

activiteiten heeft moeten ontberen door de lockdowns. Dit raakte ook aan kansen op inclusie en sociale cohesie. Daarnaast geldt voor de cultuursector dat zij, anders dan in veel andere sectoren, niet van het

Diverse misdaadpraktijken blijken tijdens de pandemie ook een corona-jasje te hebben gekregen. Bijvoorbeeld phishingmails die inspelen op besmettingsangst bij doelwitten of het ‘uit de brand helpen’ van

ene op het andere moment weer ten volle kan worden ‘aangezet’. Veel activiteiten in de sector vergen lange voorbereidings- en aanlooptijden. In analysestudies wordt gewezen op de vraag of men straks helemaal

ondernemers in financiële nood, waarbij de laatstgenoemden in illegale netten verstrikt raken.

die zich oorspronkelijk voltrok. De complexiteit van de huidige crisis, die raakt aan zoveel levenssferen tegelijkertijd, vraagt volgens

Tenslotte hebben we een aantal aandachtspunten voor herstel geformuleerd die afkomstig zijn uit de bevindingen van deze rapportage. Het behoeft geen betoog dat deze niet uitputtend zijn en waarschijnlijk

deskundigen om een integrale herstelaanpak. Dat betekent dat er zowel voor verschillende disciplines en vakgebieden werk aan de winkel is, als voor vertegenwoordigers van verschillende lagen van

de komende periode regelmatig zullen moeten worden bijgesteld of verfijnd. Afhankelijk van hoe de coronacrisis zich verder ontwikkelt en meer onderzoeksresultaten beschikbaar komen, zullen er nieuwe speerpunten en inzichten ontstaan. • Gezondheidsproblematiek voorlopig nog niet van de baan: De komende periode zal rekening

terug wil gaan naar hoe het was, of dat men wil komen tot verdere vernieuwing.

En dan: de weg naar herstel en vernieuwing

Op het gebied van veiligheid en criminaliteit valt vooral

Hoe moet er nu concreet aan herstel gewerkt worden,

de samenleving. Van overheid en wetenschap tot maatschappelijke partners en (ervaringsdeskundige) burgers. Naast deze samenwerking wordt er ook gekeken naar nieuwe referentiekaders waarbinnen het

de sterke afname op van de ‘klassieke misdaad’ zoals inbraken, overvallen en straatroven. In de provincie Utrecht hebben in de periode januari tot augustus 2021 47% minder overvallen plaatsgevonden en 34% minder

door wie, en wat zijn de aandachtspunten? Op basis van kennis hoe een samenleving een zware crisis verwerkt, kan gesteld worden dat de gunstige economische vooruitzichten van medio 2021waarschijnlijk zullen

herstel plaats kan vinden. Hier kan gedacht worden aan nieuwe sets van waarden die oudere ijkpunten kunnen vervangen. Een relatief nieuw begrip als ‘brede welvaart’ kan dienstdoen als kapstok om meer

gehouden moeten worden met het feit dat er voor velen sprake zal zijn van fysieke en/of mentale ziektelast als gevolg van COVID-19 en de bijbehorende crisismaatregelen. Hierbij moet

straatroven, ten opzichte van dezelfde maanden in 2019. Tegelijkertijd heeft zich in diezelfde periode echter een grote groei voorgedaan op het gebied van cybercrime die toenam met 371%.

verhinderen dat er zich een zware ‘ramp na de ramp’ gaat voltrekken: de situatie waarin gevoelens van desillusie bij velen de overhand krijgen en eigenlijk nieuw leed wordt

eigentijdse visies op welzijn en voorspoed in beeld te brengen.

bijvoorbeeld gedacht worden aan mensen die de infectie alsnog (voor het eerst of opnieuw) oplopen, aan degenen die long-COVID klachten hebben, aan degenen die mentaal en fysiek overbelast zijn geraakt als gevolg van langdurige blootstelling aan

toegevoegd aan de crisis

extreme stress. Vooral ook moet gedacht worden aan degenen (jong en oud) die door de crisis te maken kregen met (verhevigde) problemen op het psychische vlak. • Relatief gunstige economische uitgangspositie geeft reden tot optimisme: Het feit dat er landelijk, maar ook regionaal gunstige berichten zijn over de

waar het gaat om sociaal inclusief ondernemen, duurzaamheid en ‘eerlijke’ economie. Ook lijkt men aan te willen haken op de roep van Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) om het herstelbeleid rondom de coronacrisis om te vormen in een kansenbeleid op het gebied van duurzaamheid. • Thuiswerken niet voor iedereen even gunstig:

• Het kantoor lokt straks misschien toch meer dan gedacht: Ook al blijkt uit diverse onderzoeken dat veel kantoorwerkers in de toekomst vaker thuis te willen werken, is het belangrijk om

• Herstel nodig bij (leefstijl) interventies: Er zal opnieuw geïnvesteerd moeten worden om door de coronacrisis ‘afgebroken’ interventies vanuit het sociale domein weer op gang te brengen. Hierbij

de waarschuwing van het Sociaal en Cultureel Planbureau in ogenschouw te nemen, waarin gesteld wordt dat voorspellingen hieromtrent uiteindelijk niet heel realistisch kunnen blijken

moet gedacht worden aan onder andere sociale activiteiten voor ouderen en beweeg-interventies voor mensen met overgewicht. Het is geenszins vanzelfsprekend dat alle vroegere deelnemers de draad zomaar (kunnen) oppakken. Hier zal door professionals weer opnieuw een impuls aan gegeven moeten worden.

verwachte economische groei in de komende twee jaar, geeft aanleiding om voorzichtig optimistisch te zijn over het kunnen plegen van herstelactiviteiten. Ontwikkelingen op het gebied van winkelvastgoed

Mannen blijken bijvoorbeeld gemiddeld beter te gedijen bij thuiswerken dan vrouwen, mede doordat ze relatief vaker een eigen werkplek in huis hebben en zich minder belast voelen door de aanwezigheid

te zijn. Voor veel werknemers kan het gevoel steeds sterker gaan spelen dat zij het liefst wel op de werkplek zelf aanwezig willen zijn. Hetzij om uit te kunnen wisselen op gebied van

– waar het gaat om toenemende leegstand in stedelijke kernen – vragen mede door de versnelde toename van de e-commerce, wel om gerichte innovatie.

van jonge kinderen in huis. Voor veel jongeren geldt dat zij vaak in huis geen afgeschermde werkplek hebben en dat zij, in het geval zij alleen wonen, ook meer te maken hebben met (ongewenst) isolement

werkaangelegenheden, hetzij om het gevoel te hebben leidinggevenden tegemoet te komen in hun wens iedereen in nabijheid te hebben, hetzij om geen kansen te missen om in een vroeg stadium

• Ouderenzorg verdient reflectie op crisismanagement: De ouderen in onze samenleving hebben in de eerste periode van de coronacrisis zichtbaar erg veel leed ondervonden. Zij waren bovengemiddeld

bij thuiswerken. • Relatief positieve houding ten aanzien van versnelling duurzaamheidsopgaven: De inwoners van de provincie Utrecht lijken over

aan te kunnen haken op nieuwe projecten of ontwikkelingen. Geprognotiseerde reductie van kantoorruimtes, als gevolg van de coronacrisis, kan hier onbedoeld een effect teweegbrengen dat

kwetsbaar voor de gevolgen van een COVID-19 infectie. Hun ziektelast was gemiddeld genomen vele malen forser dan die van de overige leeftijdsgroepen en hun kans op overlijden vele

relatief veel positieve energie te beschikken

tegengesteld is aan de behoeften van werknemers.

malen groter. Daarnaast speelde dat hun sociale

leven sterk, zo niet geheel, ondermijnd raakte door de beperkingen op het gebied van bezoek ontvangen en mensen ontmoeten. Crisismanagement kan in de ouderenzorg verder overdacht worden, met name in relatie tot de vraag hoe ouderen zelf meer zeggenschap kunnen behouden over de prioriteiten die zij stellen aan de vorm van hun leven.

Deze tekst vormt een samenvatting van de special van de Staat van Utrecht. De volledige tekst, inclusief bronverwijzingen, vindt u vanaf 14 oktober 2021 op onze website www.staatvanutrecht.nl

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.oudewater.nl/api/v1/meetings/429/documents/13552