A09.1 VTH-beleidsplan Oudewater 2023-2027.pdf

VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Inhoud Inleiding ........................................................................................................................... 4 Leeswijzer......................................................................................................................... 5 1.

Omgevingsanalyse ..................................................................................................... 6 Terugblik .......................................................................................................................................... 7 Gebiedsanalyse................................................................................................................................ 7 Bestuurlijke ambities ....................................................................................................................... 8 Juridische ontwikkelingen ............................................................................................................... 8 Maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen ........................................................................... 9 Organisatorische ontwikkelingen................................................................................................... 11

2. Wat willen wij bereiken? ..............................................................................................13 2.1 Missie en visie ............................................................................................................................. 13 2.2 Doelstellingen .............................................................................................................................. 14

3. Risicoanalyse en prioritering ........................................................................................18 4. Strategieën en werkwijzen ...........................................................................................21 5. Borging van de uitvoering ............................................................................................38 5.1 Organisatie en middelen ............................................................................................................. 38 5.2 Monitoring en evaluatie .............................................................................................................. 40

Bijlage 1 | Risicoanalyse en prioritering............................................................................42 Activiteiten toezicht & handhaving voor Omgevingsrecht ............................................................... 42 Activiteiten APV en Bijzondere Wetten ............................................................................................ 45

Bijlage 2 | Monitoringstool doelstellingen en acties VTH ..................................................48 Bijlage 3 | Samenwerking Ketenpartners .........................................................................49

2 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

3 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Inleiding Voor u ligt het Vergunning-, Toezicht- en Handhavingsbeleid 2023-2027 (hierna: VTH-beleidsplan) van de gemeente Oudewater. Dit VTH-beleidsplan schetst het kader waarbinnen het VTH-team van gemeente Oudewater haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving binnen het Omgevingsrecht en de APV en Bijzondere Wetten uitvoert.1 Voorliggend plan is exclusief de milieutaken. De gemeente Oudewater is weliswaar het bevoegde gezag voor de milieutaken, maar deze taken zijn uitbesteed aan de omgevingsdienst.2 Het VTH-beleid rond de milieutaken is terug te vinden in de regionale uitvoerings- en handhavingsstrategie van de gemeenten en de provincie in de regio Utrecht (2022-2023). Het VTH-beleidsplan is tot stand gekomen door afstemming tussen diverse interne en externe partijen. Het beleid is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en ter kennisname verstuurd naar de gemeenteraad en de provincie Utrecht. Het VTH-beleidsplan heeft als doelstelling om te komen tot een uniforme werkwijze en een integrale afweging van de beschikbare middelen. Dit beleidsplan vormt tevens de basis voor het jaarlijks opstellen van het uitvoeringsprogramma voor de VTH-taken.

De komende jaren zal er veel veranderen in de werkwijze van de VTH-taken als gevolg van de ontwikkelingen op het gebied van het Omgevingsrecht, waaronder de verwachte inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (hierna: Wkb). Het VTHbeleidsplan is daarom een dynamisch document dat kan worden herzien op basis van de evaluatie.

Waarom een VTH-beleid? Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) zijn voor de overheid in relatie tot inwoners en bedrijven belangrijke instrumenten. Initiatiefnemers willen graag ideeën kunnen realiseren, terwijl omwonenden en andere belanghebbenden willen dat hun belangen worden beschermd. Met dit VTH-beleidsplan willen wij transparant zijn over wat we doen, waarom we het doen, welke keuzes we maken bij het uitvoeren van onze VTH-taken en hoe we dit hebben georganiseerd. Daarnaast bepaalt het Omgevingsbesluit dat het college van burgermeester en wethouders beleid vaststelt voor de uitvoerings- en handhavingstaken uit het Omgevingsrecht.

De systematiek van de “BIG8” Dit beleid volgt de systematiek van de BIG8-cyclus uit het Omgevingsrecht. De verschillende stappen in de cyclus vormen samen het VTH-beleid en het uitvoeringsprogramma. Ook geven de stappen richting aan de systematiek van doorwerking en evaluatie. Om te laten zien dat beleid en uitvoering elkaar aanvullen zonder dat er sprake is van een hiërarchische relatie, hebben we de BIG8 gekanteld. Op deze manier staan beleid en uitvoering naast elkaar. Deze gelijkwaardige, continu doorwerkende relatie is precies wat een correcte inrichting van de cyclus nodig heeft.

1 2

Waar in dit VTH-beleidsplan gesproken wordt over ‘wij’, wordt het VTH-team van de gemeente bedoeld. De gemeente heeft te maken met de Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU).

4 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

In dit VTH-beleid geven wij de BIG8-cyclus weer aan de hand van iconen. Ieder icoon staat voor een bepaalde stap uit de cyclus. Op de volgende pagina schematiseren we de stappen van de BIG8-cyclus in een leeswijzer en leggen we per icoon uit waar we in het hoofdstuk inhoudelijk op ingaan.

Leeswijzer Deze leeswijzer heeft als doel het duidelijk maken welk onderdeel van de BIG8-cyclus wij in welk hoofdstuk van dit VTH-beleid beschrijven. De onderstreepte, dikgedrukte woorden zijn de onderdelen van de BIG8-cyclus. De iconen komen bij elk hoofdstuk terug in dit beleid en in de overige documenten van de BIG8-cyclus. 1.

Omgevingsanalyse

4. Strategieën en werkwijzen

▪

Ten behoeve van de prioriteiten en doelen voor de komende beleidsperiode beschrijven we in dit hoofdstuk: De verbeterpunten uit de evaluaties van afgelopen beleidsperiode. De relevante ontwikkelingen voor deze beleidsperiode. In het uitvoeringsprogramma geven we de stand van zaken van deze ontwikkelingen.

▪

2.

Missie, visie & doelstellingen

5. Borging uitvoering

▪

De missie in hoofdstuk 2 vloeit voort uit visiedocumenten van de gemeente. Aan de hand van onze visie bepalen we de strategie op het gebied van VTH voor deze beleidsperiode. Met de hoofddoelstellingen in hoofdstuk 2 geven we richting aan het programma voor de komende beleidsperiode. Dit programma krijgt vorm in het uitvoeringsprogramma. Daar wijzen we specifieke acties toe voor dat jaar om de doelstellingen te behalen. We hebben een monitoringstool voor doelstellingen waarin we deze acties opnemen en waarin we de voortgang bijhouden.

▪

▪

▪ ▪ ▪

▪

3.

Risicoanalyse en prioritering

▪

In hoofdstuk 3 beschrijven we hoe de risicoanalyse is opgesteld en de prioritering is aangebracht. Door middel van deze risicoanalyse en prioritering geven wij vorm aan onze werkwijze voor de VTH-taken. Daarbij laten we zien wat de top 5-activiteiten voor de komende beleidsperiode op het gebied van het Omgevingsrecht en APV/Bijzondere Wetten zijn. In het uitvoeringsprogramma maken we de koppeling tussen de risicoanalyse en prioritering en de beschikbare en benodigde middelen.

▪ ▪

▪

▪ ▪

▪

▪ ▪

▪

In hoofdstuk 4 gaan we in op de wijze waarop wij ons werk uitvoeren. Wij vullen dit aan met mogelijke veranderingen onder de Omgevingswet en de Wkb. Daarbij geven wij aan hoe de risicoanalyse en prioritering doorwerkt in de praktijk.

Wij maken de beschikbare middelen voor de komende beleidsperiode inzichtelijk in hoofdstuk 5. Aan de hand van dit inzicht kunnen we monitoren of de gestelde doelen haalbaar zijn en/of deze moeten worden bijgesteld. In de uitvoeringsprogramma’s gaan wij hier voor dat specifieke jaar verder op in. Met de beleidsevaluatie maken we de beleidscyclus rond. We beschrijven de methode voor de evaluatie van het VTH-beleidsplan en het uitvoeringsprogramma. Jaarlijks zullen wij het uitvoeringsprogramma evalueren, zodat we eventueel bij kunnen sturen en elke beleidsperiode een evaluatie kunnen uitvoeren van het VTH-beleidsplan.

5 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

6 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

1. Omgevingsanalyse De beleidscyclus van de Omgevingswet

De Omgevingsanalyse beschrijft de invloed van interne en externe factoren op de VTH-werkzaamheden. Het richt zich op de omgeving waarbinnen VTH actief is en beschrijft relevante trends, gebeurtenissen en transities die van invloed kunnen zijn op het werk in de komende beleidsperiode. Er wordt gestart met een beschrijving van de bestuurlijke ambities van de gemeente Oudewater voor het fysieke domein. Daarna wordt ingegaan op de impact van juridische, maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen op de VTHwerkzaamheden.

Terugblik Vanuit het Interbestuurlijk Toezicht (IBT) van de provincie Utrecht is in 2022 een overzicht van verbeterpunten toegestuurd. Hoewel we zijn beoordeeld met een ‘voldoet’, zijn er enkele verbeterpunten m.b.t. rapportage en evaluatie, strategisch beleid en programma en organisatie die dienen te worden aangepast. In dit beleid zorgen we ervoor dat in lijn met de adviezen van het IBT meetbare doelstellingen op worden genomen (zie bijlage 2 monitoringstool) en de risicoanalyse uitgebreid wordt met ruimtelijke ordening. Ook maken we de benodigde personele en financiële middelen inzichtelijk.

De Omgevingswet heeft een beleidscyclus die de structuur biedt om de instrumenten van de wet te ordenen. De cyclus bestaat uit vier kwadranten: beleidsontwikkeling, beleidsdoorwerking, uitvoering en terugkoppeling. Beleidsontwikkeling staat voor visievorming en is het kwadrant rechtsboven. Hierbij is input uit het kwadrant ervoor (terugkoppeling) van VTH belangrijk. De gewenste kwaliteiten van de fysieke leefomgeving of onderdelen daarvan kunnen vervolgens juridisch vastgelegd worden in de vorm van omgevingswaarden en programma's. Dit heet de beleidsdoorwerking. Het kwadrant linksonder in de cyclus staat voor uitvoering en gaat over de regels voor activiteiten die te vinden zijn in het Omgevingsplan. Initiatiefnemers van activiteiten en projecten kunnen via een omgevingsvergunning toestemming vragen. Het kwadrant linksboven staat voor terugkoppeling en gaat over vergunningverlening, toezicht en handhaving om naleving van algemene regels en vergunningvoorschriften te controleren. Via monitoring kunnen de effecten hiervan op de kwaliteit van de fysieke leefomgeving worden geëvalueerd en kan bepaald worden of aanpassing van de Omgevingsvisie, programma of Omgevingsplan noodzakelijk is. In dit beleid wordt gesteld dat er een uniforme beleidscyclus geborgd moet worden in de organisatie.

Hierbij wordt de samenwerking en samenhang tussen beleid en uitvoering geïntensiveerd en wordt de rol in de terugkoppeling verstevigd. Deze doelstelling en activiteiten dragen bij aan het opstellen van een meer specifieke analyse van inzichten in toekomstig beleid.

In onze jaarlijkse evaluatiecyclus (jaarverslag en uitvoeringsprogramma) zullen we voortaan de capaciteit in kaart brengen en koppelen we de stand van zaken m.b.t. het halen van de gestelde doelstellingen in dit beleid terug.

Gebiedsanalyse Voor de gebiedsanalyse hebben we aansluiting gezocht bij de vastgestelde Omgevingsvisie. Als oase midden in het groen is Oudewater de oudste stad van het Groene Hart. De historisch bruisende en compacte stad met de monumentale binnenstad is prachtig gelegen in de groen landschappelijke omgeving Lopikerwaard, in de luwte van verstedelijking van de Randstad. Vanuit de grote steden Utrecht, Den Haag en Rotterdam ben je binnen een halfuur in Oudewater. De gemeente kent een trotse, kleurrijke en diverse bevolking. Geelbuiken, gevormd door een rijke geschiedenis, met een sterke

Figuur 1: Beleidscyclus onder de Omgevingswet

7 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

gemeenschapszin, zelfredzaamheid en eigen autonomie. Oudewater is internationaal bekend door de beroemde Heksenwaag uit 1482 en rijk geworden door de Touwindustrie. De stad heeft de hoogste monumentendichtheid van Nederland, stond aan de wieg van de ‘geboorte van Nederland’ in 1572 én bij het keerpunt in de Tachtigjarige Oorlog. Ofwel: Natuurlijk, Historisch en Kleurrijk. Dat is de Magie van Oudewater. Vanuit de identiteit zijn vijf waarden gedefinieerd die Oudewater en haar kernen karakteriseren en dragen. Deze waarden zijn doorslaggevend bij de keuzes op het gebied van landschap en ecologie, wonen, economie, mobiliteit en energie. Deze vijf waarden zijn: 1) Kleinschaligheid, 2) Pracht & Trots, 3) Markant & Levendig, 4) Groene Oase in de luwte van verstedelijking, 5) Ondernemend, Saamhorig & Zelfredzaam.

Bestuurlijke ambities In het Hoofdlijnakkoord 2022-2026 zijn zeven belangrijke opgaven geformuleerd voor de komende bestuursperiode. Daarin is “samen verder groeien” de rode draad. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties wil de gemeente werken aan verschillende doelen en opgaven om samen verder te groeien aan een gemeente waar prettig, duurzaam en veilig wonen en werken wordt nagestreefd. Het Hoofdlijnakkoord is uitgewerkt in een collegewerkprogramma. Voor vergunningen, toezicht en handhaving zijn hierin een aantal relevante resultaten en inspanningen opgenomen. Een van de opgaven die geformuleerd is ziet op arbeidsmigranten. Deze opgave richt zich op de een goede huisvesting en registratie van arbeidsmigranten. Daarnaast heeft de gemeente Oudewater als opgave geformuleerd dat de Oudewaterse horeca en evenementenorganisaties samen werken met politie en gemeente aan veilig uitgaan. Om dit te bereiken wordt het horecabeleid geëvalueerd en een convenant veilig uitgaan met betrokken partners opgesteld. Daarnaast wordt onderzocht op welke wijze de APV beter aan kan sluiten op de handhavingspraktijk. Met het oog op een betere zichtbaarheid en het vergroten van de inzetbaarheid van handhaving op straat is een extra boa ter beschikking gesteld.

Tenslotte geeft ook de Omgevingsvisie Oudewater strategische richting aan de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving voor de lange termijn. Het Team VTH neemt deze thema’s uit het Hoofdlijnakkoord en de Omgevingsvisie mee bij het invulling geven aan de uitvoering van haar werkzaamheden.

Juridische ontwikkelingen Vanaf 1 januari 2024 zullen de Omgevingswet en de Wkb van kracht zijn, wat voor uitdagingen zal zorgen op het gebied van werkprocessen en financiën. Onze medewerkers zijn al intern ingezet om deze wetswijzigingen door te voeren. In deze paragraaf bespreken we de impact van deze wijzigingen op het VTH-team. Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en moderniseert diverse wetten voor de fysieke leefomgeving, waaronder wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De wet vereist een nieuwe manier van werken, waarbij participatie centraal staat en een digitaal systeem alles rondom vergunningverlening, toezicht en handhaving inzichtelijk maakt. Een belangrijke verandering van de Omgevingswet is de versteviging van de zorgplicht voor een veilige en gezonde leefomgeving. Deze zal geleidelijk worden ingevoerd en op lokaal niveau worden toegepast. Jurisprudentie zal in de komende jaren uitwijzen hoe de zorgplichten juridisch geïnterpreteerd zullen worden. 8 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Onder de Omgevingswet vervallen vergunningen van rechtswege, wat meer gebruik van de Wet dwangsom en beroep mogelijk maakt. Als er niet binnen de beslistermijn een beslissing wordt genomen, kan de aanvrager een dwangsom eisen, waardoor er druk ontstaat om tijdig beslissingen te nemen. Om deze uitdaging aan te gaan, implementeert het VTH-team nieuwe werkprocessen en een nieuw VTH-systeem. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Wkb is gericht op het verbeteren van de kwaliteit van bouwprojecten en het versterken van de positie van de bouwconsument. De Wkb heeft als gevolg dat het toetsen van bouwplannen en het toezicht tijdens bouwprojecten in veel gevallen door een marktpartij wordt uitgevoerd. Dit heeft uiteraard gevolgen voor de werkvoorraad van vergunningverlening en toezicht voor de bouwactiviteit. Het verdwijnen van taken is echter niet het enige gevolg van de Wkb, er komen namelijk ook nieuwe (administratieve) taken bij. Het is daarom belangrijk dat er werkprocessen worden ingericht voor de behandeling van deze verschillende meldingen. Daarnaast worden in 2023 naar verwachting twee proefprojecten uitgevoerd. Ons team heeft hard gewerkt om zich voor te bereiden op deze veranderingen, maar we verwachten dat 2024 het eerste jaar zal zijn waarin we de veranderingen in de praktijk gaan ervaren.

Daarom zullen we gedurende deze beleidsperiode extra aandacht besteden aan het monitoren van deze veranderingen, om ons beleid, werkwijzen en werkafspraken aan te passen waar nodig. Ons doel is om een soepele overgang naar het nieuwe systeem te realiseren en een optimale uitvoering van de Wkb te garanderen.

Maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen De gemeente staat voor grote maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen in de komende periode. Dat zijn bijvoorbeeld: klimaatverandering en klimaatadaptatie, de stikstofproblematiek en transitie van boerenbedrijven, de woningbouwopgave, veranderende arbeidsmarkt en ondermijning. Daardoor worden de VTH-werkzaamheden complexer. Dit vraagt om een integrale aanpak om deze ontwikkelingen het hoofd te bieden. Duurzaamheidsopgave Duurzaamheidsvraagstukken, zoals energietransitie en klimaatadaptatie, zullen de komende bestuursperiode veel aandacht krijgen. Dit vraagt om een integrale aanpak bij vergunningverlening en toezichthouden. Er zal meer kennis nodig zijn op het gebied van duurzaamheid, bouwkundige eisen en klimaatdoelstellingen. Bij vergunningaanvragen moet er gelet worden op energie- en isolatie-eisen. De energielabel C-verplichting voor bedrijfspanden per 1 januari 2023 vraagt om actief toezicht en handhaving, wat bij de omgevingsdienst belegd is. De gemeente heeft in 2022 samen met 34 gemeenten, Provincies Utrecht, Noord-Holland en Flevoland en het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden het convenant duurzame woningbouw ondertekend. Vanuit gemeenten en marktpartijen kwam het signaal dat de behoefte groot is om op het gebied van duurzame woningbouw afspraken te maken.

Het gaat hier bijvoorbeeld over circulariteit, natuurinclusief bouwen, klimaatadaptatie en energiegebruik. Het convenant besteedt aandacht aan deze thema’s. Afgesproken is dat er meer gedaan wordt dan minimaal wettelijk is vereist. Hierdoor zouden er sneller, goedkoper en duurzamere woningen gebouwd kunnen worden. Deze bovenwettelijke afspraken worden – waar mogelijk – getoetst bij de behandeling van vergunningaanvragen. Het is echter niet mogelijk om op deze bovenwettelijke afspraken ook te handhaven.

9 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Het is belangrijk om zowel af te dwingen als te stimuleren om duurzaam handelen te bevorderen. Dit vraagt om een integrale aanpak bij de VTH-taken. De komende beleidsperiode zal kritisch gekeken worden naar welke taken zelf opgepakt moeten worden en welke taken beter uitbesteed kunnen worden. De gemeente zal zich daarbij richten op het waarborgen van de duurzaamheid van vergunningsaanvragers en het toezien op naleving van duurzaamheidseisen. Dit alles om de gemeente veilig en leefbaar te houden voor de huidige en toekomstige generaties. Woningbouwopgave Een andere uitdaging is de woningbouwopgave. In gemeente Oudewater is het zorgen voor voldoende beschikbare, betaalbare en geschikte woningen een belangrijke opgave. Het aantal inwoners van Oudewater zal naar verwachting toenemen. Dit vergt een extra inspanning met het oog op levensloopbestendige en starterswoningen om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. Bij de woningbouwopgave wordt ook rekening gehouden met toekomstbestendigheid en duurzaamheid. Ook is er schaarste in de publieke ruimte. Tegelijkertijd heeft de problematiek rondom stikstof en luchtkwaliteit mogelijk invloed op de mogelijkheden tot bouwen. Dit vraagt om creatieve oplossingen, aandacht en capaciteit. Met nieuwe rekenmodellen en de politieke actualiteit is stikstof een belangrijk thema de komende periode, vooral rondom bouwopgaven.

Gezien het stikstofgevoelige Natura 2000-gebied de Utrechtse Waarden is stikstof ook relevant voor de gemeente. We hebben aandacht voor de veranderende regelgeving bij het toetsen van vergunningen en het duidelijk hierover communiceren met initiatiefnemers. Dit vraagt in de toekomst mogelijk extra capaciteit. Naast het onderzoeken van nieuwe locaties voor woningbouw, is het ook mogelijk om te kijken naar hergebruik van bestaande panden. Dit kan bijvoorbeeld door leegstaande kantoren om te bouwen tot woningen. Net als in de rest van Nederland zal in Oudewater onderzoek gedaan worden naar het mogelijk hergebruik van deze locaties. Hierbij moet wel rekening gehouden worden met regelgeving en vergunningen. Openbare orde en veiligheid De aanpak van ondermijnende activiteiten is een thema dat steeds belangrijker wordt voor de gemeente. In gemeente Woerden wordt momenteel de Wet Bibob gebruikt om de integriteit van vergunningaanvragers te toetsen en misbruik van vergunningen te voorkomen. Dit houdt in dat de overheid de mogelijkheid heeft om vergunningen te weigeren of in te trekken wanneer er een ernstig vermoeden bestaat dat de aanvrager of zijn zakelijke partners zich in het verleden hebben beziggehouden met criminele activiteiten.

Verder zien we inzet vanuit VTH tegen ondermijning ook terug in integrale controles met ketenpartners, zoals de arbeidsinspectie, de belastingdienst, het RIEC, de politie en het OM. Verdere uitwerking rondom ondermijning kan verder worden gevonden in ons Integraal Veiligheidsplan (IVP). Hierbij zal er actief gehandhaafd worden bij situaties waar ondermijning speelt, en zal er ingezet worden op een integrale aanpak met ketenpartners. Opvang en huisvesting van arbeidsmigranten en vluchtelingen De huisvesting van (arbeids-)migranten en vluchtelingen is een toenemende uitdaging voor de gemeente en heeft daarmee ook impact op de afdeling vergunningen, toezicht en handhaving. De gemeente moet voldoen aan de wet- en regelgeving voor goede en legale huisvesting en controleert hierop door middel van onaangekondigde huisbezoeken. Overbewoning en illegale bewoning wordt aangepakt. De zoektocht naar geschikte locaties voor opvang kan leiden tot extra vergunningsaanvragen en de controle op illegale bewoning vergt capaciteit van de afdeling toezicht. De komende periode werkt het VTH-team mee aan een structurele aanpak voor de opgave ‘arbeidsmigranten’ en heeft zij hiervoor ook een doelstelling opgenomen (zie paragraaf 2.2 doelstellingen). 10 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Naar verwachting treedt op 1 juli 2023 de Wet goed verhuurderschap in werking. Met de wet wil de regering ongewenste verhuurpraktijken voorkomen en tegengaan en woningzoekenden, huurders en arbeidsmigranten beschermen. Om dat te bereiken richt het voorstel zich tot verhuurders van reguliere woonruimte, verhuurders van verblijfsruimte voor arbeidsmigranten en verhuurbemiddelaars. Het voorstel introduceert verschillende instrumenten, waaronder (basis)normen voor goed verhuurderschap, de bevoegdheid om verhuurvergunningen te introduceren en de mogelijkheid voor gemeenten om het beheer van een woning over te nemen. Ook moeten gemeenten verplicht een meld- en informatiepunt inrichten. De gevolgen van deze nieuwe wet zullen moeten worden geïmplementeerd in de werkprocessen en organisatie van VTH. Daarnaast is de huisvesting van migranten en vluchtelingen vaak een maatschappelijk en politiek gevoelig thema, wat kan leiden tot extra aandacht en overleg met betrokken partijen. Het is van belang dat de afdeling vergunningen, toezicht en handhaving hierover duidelijk communiceert met initiatiefnemers en belanghebbenden. Kortom, de opvang van migranten en vluchtelingen vraagt om een integrale aanpak en extra aandacht van alle betrokken partijen.

Organisatorische ontwikkelingen Integraliteit van werken Team Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) van gemeente Oudewater is bezig met een aantal ontwikkelingen die van invloed zijn op hun werkzaamheden. Eén van de doelen is om meer integraal te werken om zo tot gedragen besluiten en beleid te komen. Dit betekent meer afstemmomenten tussen afdelingen, zowel intern als met externe ketenpartners, wat een andere werkwijze en tijdsinvestering vergt. De Omgevingstafel is een voorbeeld van hoe er meer samengewerkt wordt. Organisatieplan Huis op orde De directie heeft in 2021 de koers bepaald voor de organisatie met een directieplan. Zij proberen hierin te komen tot ‘een opgeruimd huis’. Door op te ruimen zorgen we voor structuur, ritme en voorspelbaarheid in onze werkwijzen en processen. Dit moet uiteindelijk tot meer rust leiden in de organisatie. Organisatieontwikkeling is van de hele organisatie en niet alleen van de directie. Daarom is het directieplan vertaald naar een organisatieplan voor de periode 2023 – 2025. Binnen het organisatieplan wordt aan een aantal projecten gewerkt. Voor VTH is het project ‘processen structureren’ van belang. In 2023 gaan we aan de slag met het beschrijven en vastleggen van onze processen in het programma Engage.

11 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

12 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

2. Wat willen wij bereiken? In dit hoofdstuk beschrijft het VTH-team haar missie, visie en doelstellingen voor de VTH-taken van de komende beleidsperiode. Onze missie vormt de basis voor wat wij doen en is het uitgangspunt voor onze uitvoering. Hier staan wij voor. Middels onze visie geven wij aan hoe wij als team VTH invulling geven aan onze missie en wat onze rol is binnen de gemeente Oudewater. Onze visie hebben we verder uitgewerkt in een aantal hoofddoelstellingen met daaronder weer acties om de doelstellingen te bereiken. Deze doelstellingen geven richting aan de komende beleidsperiode en stellen ons in staat om onze visie in de praktijk te brengen. Onze missie, visie, doelstellingen en uitgangspunten zijn gebaseerd op belangrijke bestaande strategische documenten zoals het Hoofdlijnenakkoord, het collegewerkprogramma, het organisatieplan ‘Huis op Orde’ en het VTH-beleid 2019-2022. Bij het opstellen van het VTH-beleid is aansluiting gezocht bij de bestaande kernwaarden en uitgangspunten van de gemeente Oudewater, zoals die in de Omgevingsvisie zijn opgenomen. Daarnaast hebben we input opgehaald uit bestuurlijke- en ambtelijke werksessies.

2.1 Missie en visie Onze missie Samen verder groeien

Onze visie Wij zetten ons in voor het behoud en de bevordering van een vitale en veilige leefomgeving. Dit doen wij samen met onze inwoners en bedrijven. We staan midden in de maatschappij en helpen initiatiefnemers om kansrijke initiatieven te realiseren die een positieve bijdrage leveren aan de groei van het natuurlijk, historisch en kleurrijk Oudewater. We hanteren hierbij een eenduidige en betrouwbare aanpak waarbij we toezien op de naleving van geldende wet- en regelgeving

23 – 2027 | Gemeente Oudewater

13 Senze®

2.2 Doelstellingen Voor de komende beleidsperiode hebben wij verschillende doelstellingen opgesteld. Om deze doelen te bereiken, hebben we een reeks acties opgesteld die gericht zijn op het behalen van de gewenste resultaten. Onze organisatie evalueert jaarlijks de voortgang van deze acties en stelt onze koers indien nodig bij. Hierbij kijken we niet alleen naar de behaalde resultaten, maar ook naar de ontwikkelingen in de omgeving en de behoeften van onze stakeholders. Zo blijven we flexibel en kunnen we onze inspanningen optimaal afstemmen op de veranderende omstandigheden. In totaal heeft het team VTH zes doelstellingen voor komende beleidsperiode. Vanaf de volgende pagina worden de doelstellingen één voor één geoperationaliseerd. Per doel volgt een nadere toelichting, de benodigde hoofdactiviteiten (meerjarige beleidsacties) om het doel te bereiken en ook worden de gewenste resultaten per doel concreet weergeven. De jaarlijkse acties om de doelstellingen te behalen staan uitgewerkt in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma (UVP). Deze doelen zijn tot stand gekomen aan de hand van een sterkte- en zwakteanalyse binnen het team en een trend- en ontwikkelanalyse. We hebben uit deze analyse de belangrijkste verbeterpunten of ontwikkelingen gehaald en daar doelen op geformuleerd.

14 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

1. Implementatie nieuw beleid, wet- en regelgeving De doelstelling Wat willen we bereiken? De komende beleidsperiode realiseren wij de implementatie en borging van nieuwe werkwijzen en processen conform de Omgevingswet en de Wkb. Dit doen we zodat met deze (grootschalige) wetswijzigingen onze processen en werkwijzen weer volledig up to date zijn. Hiernaast is ons doel om dit goed in de systemen te borgen. Hoofdactiviteiten Wat gaan we daarvoor doen? Wij vertalen de veranderingen door de komst van de Omgevingswet en de Wkb naar de praktijk van de VTHtaken. We implementeren en borgen werkprocessen en -afspraken en houden deze actueel. We passen de standaardbrieven voor VTH aan en implementeren deze in de nieuwe VTH-applicatie. We hebben de structurele financiële effecten van de Omgevingswet en de Wkb op de begroting van VTH in beeld en vertalen deze door in de legesverordening en de begroting. We monitoren deze effecten en maken op basis hiervan na de transitieperiode aanpassingen waar nodig. Resultaten Wanneer zijn we tevreden? De processen horend bij het nieuwe beleid en de nieuwe wet- en regelgeving zijn beschreven en ingericht. Voor het werkproces vergunningverlening (Omgevingswet) gebruiken we de bevindingen en aanbevelingen uit het klanttevredenheidsonderzoek uit 2022 als input voor een kwaliteitsimpuls.

2. Monitorings- en evaluatiecyclus De doelstelling Wat willen we bereiken? De komende beleidsperiode realiseren we de inrichting van een monitoring- en evaluatiecyclus in de werkwijze en de systemen. Hiermee zorgen we voor deugdelijke managementinformatie. Dit doen we zodat we hiermee beter inzicht krijgen in onze werkzaamheden en inzet van middelen. Daardoor hebben we continue aandacht voor het functioneren van onze dienstverlening. Hoofdactiviteiten Wat gaan we daarvoor doen? We beschrijven het proces rondom de monitoring en evaluatie binnen de VTH-beleidscyclus en implementeren deze in de werkwijze en systemen. Ook sluiten we het proces aan op de begrotingscyclus en gaan hierover het gesprek aan met de samenwerkingspartners. We zorgen voor gedegen sturingsinformatie door Key Performance Indicator's (KPI'S) te formuleren en deze in de systemen te implementeren zodat deze gemonitord kunnen worden. We monitoren en evalueren aan de hand van de geformuleerde sturingsinformatie per kwartaal het verloop van inzet van de middelen en instrumenten. We onderzoeken de mogelijkheid om data te ontsluiten via een datawarehouse en deze data inzichtelijk en leesbaar te maken via een dashboard. Resultaten Wanneer zijn we tevreden? Het proces rondom de monitorings- en evaluatiecyclus is beschreven en ingeregeld in de systemen.

We hebben via een dashboard een actueel overzicht over de voortgang van onze werkzaamheden. 15 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

3. Beleid en uitvoering De doelstelling Wat willen we bereiken? We zoeken toenadering met interne en externe samenwerkingspartners om te zorgen voor een goede vertaling van beleid naar uitvoering en van uitvoering naar beleid. Dit doen we om zo de uitvoerbaarheid van beleid te borgen en aan te sluiten op de beleidscyclus van de Omgevingswet. Hoofdactiviteiten Wat gaan we daarvoor doen? a. We organiseren ieder halfjaar BIG8-sessies met interne samenwerkingspartners waarbij een evaluatie plaatsvindt van beleid naar uitvoering en van uitvoering naar beleid. b. We organiseren BIG8-sessies met externe samenwerkingspartners zoals de omgevingsdiensten, waterschappen, Provincie Utrecht, het Openbaar Ministerie en de politie te organiseren. Hierbij zoeken we de regionale samenwerking op en onderzoeken we de mogelijkheid om deze evaluaties regionaal te organiseren. Resultaten Wanneer zijn we tevreden? Bij een goede samenwerking tussen beleid en uitvoering waarbij regelmatig een evaluatie van de samenwerking op uitvoering en beleid plaatsvindt. Zo trachten we te bewerkstelligen dat beleid, dat van invloed is op de uitvoering van VTH-taken, uitvoerbaar en haalbaar is.

4. Kritieke massa De doelstelling Wat willen we bereiken? Komende beleidsperiode voldoen aan de landelijke eisen ten aanzien van kennis en kunde, de zogenoemde kritieke massa uit de kwaliteitscriteria. Dit doen we zodat we de eenduidige en betrouwbare aanpak van de gemeente Oudewater kunnen waarborgen binnen de organisatie. Hoofdactiviteiten Wat gaan we daarvoor doen? a. We inventariseren of medewerkers van VTH aan de landelijke kwaliteitscriteria voldoen. b. Naar aanleiding van deze inventarisatie stellen we een verbeterplan op om, waar niet voldaan wordt aan de kwaliteitscriteria, te gaan voldoen, te blijven voldoen of uit te leggen waarom wij niet voldoen aan de kwaliteitscriteria. c. We monitoren en evalueren jaarlijks of we voldoen aan de kwaliteitscriteria en bespreken eventueel benodigde doorontwikkeling in het ‘goede gesprek’ met onze medewerkers. Resultaten Wanneer zijn we tevreden? Wanneer we voldoen aan de kwaliteitscriteria voor wat betreft kritieke massa.

16 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

5. Opgave ‘arbeidsmigranten’ De doelstelling Wat willen we bereiken? We dragen de komende beleidsperiode bij aan een structurele aanpak m.b.t. de opgave ‘arbeidsmigranten’. Daarmee dragen bij aan het doel van deze opgave, namelijk: beter zorgen voor en beschermen van arbeidsmigranten, en minder overlast en meer veiligheid voor inwoners. Hoofdactiviteiten Wat gaan we daarvoor doen? a. We onderzoeken, tezamen met het Opgaveteam Arbeidsmigranten, welke bijdrage de VTH-instrumenten kunnen leveren aan de opgave arbeidsmigranten. b. Nadat de mogelijkheden in kaart zijn formuleren we een uitvoerings- en handhavingsstrategie voor de opgave arbeidsmigranten. c. We implementeren de vastgestelde aanpak in onze werkprocessen en werkafspraken. Resultaten Wanneer zijn we tevreden? Wanneer in het programma Arbeidsmigranten een strategie voor vergunningen, toezicht en handhaving staat beschreven en deze strategie geïmplementeerd is in onze organisatie.

6. Dienstverlening De doelstelling Wat willen we bereiken? De gemeente is gericht op haar inwoners en ondernemers en heeft een open houding voor maatschappelijk initiatief. Dit doen we zodat we meer werken vanuit de geest van de Omgevingswet en zo ruimte bieden voor kansrijke initiatieven die een positieve bijdrage leveren aan de gemeente Oudewater. Hoofdactiviteiten Wat gaan we daarvoor doen? a. Waar mogelijk vereenvoudigen we de eisen en procedures rondom de verstrekking van vergunningen. De administratieve lasten voor initiatiefnemers nemen waar mogelijk af. b. We voeren tweejaarlijks een klanttevredenheidsonderzoek uit over onze vergunningverlening. c. We zetten meer in op instrumenten als mediation en locatiebezoeken bij complexe aanvragen om vroegtijdig in contact te treden met inwoners en ondernemers. Resultaten Wanneer zijn we tevreden? Administratieve lasten voor initiatiefnemers bij de vergunningverlening nemen af doordat de regels en eisen aan een vergunningsaanvraag zijn versoepeld. Ook beoordelen klanten ons met een 7,5 in het klanttevredenheidsonderzoek. Hiernaast verminderen we het aantal bezwaar- en beroepsprocedures door het juist inzetten van instrumenten zoals mediation e.d.

17 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

3. Risicoanalyse en prioritering Waarom prioriteren we? Er zal nooit voldoende capaciteit zijn om alle VTH-taken uitputtend uit te voeren. Een VTH-beleidsplan opstellen, betekent dan ook keuzes maken en prioriteiten stellen. Dit gebeurt aan de hand van een prioriteitstelling waar een risicoanalyse aan ten grondslag ligt. Hiermee maakt het team keuzes voor de inzet van capaciteit en middelen. Om medewerkers zo effectief mogelijk in te zetten, is door het VTH-team bepaald welke activiteiten binnen de gemeente prioriteit hebben en welke minder. Deze afweging vindt plaats door toepassing van een risicomodel. Het model biedt de mogelijkheid om op basis van een risico-inschatting en prioritering de inzet te bepalen. Deze inschatting wordt gezamenlijk gemaakt. De inzet op activiteiten met een lage prioriteit is minder dan op activiteiten met een hoge prioriteit. Hierbij kan gedacht worden aan de diepgang van toetsing van een vergunningaanvraag of een toezichtmoment, de bezoekfrequentie van toezicht en de wijze waarop handhavingsverzoeken in behandeling worden genomen (nu doen of later inplannen).

Uitleg risicoanalyse en prioritering Voor alle relevante activiteiten die in het kader van het Omgevingsrecht worden uitgevoerd is een risico-inschatting gemaakt. Dit risico is bepaald volgens een vaste methodiek, waarbij vier beoordelingscriteria in acht zijn genomen, te weten: • • • •

Veiligheid Volksgezondheid Kwaliteit van de leefomgeving Imago

Deze criteria zijn gescoord van 0 tot 4. De score is bepaald door voor elk criterium een inschatting te maken van het effect van slecht naleefgedrag op deze criteria. Het gemiddelde van deze vier scores is het gemiddelde effect van slecht naleefgedrag. Omdat voor sommige activiteiten vaker sprake is van overtredingen en dus de kans op slecht naleefgedrag groter is, nemen we ook deze kans mee in de risicoanalyse. Activiteiten met een hogere kans krijgen een verhoging. Deze verhoging wordt toegepast op de berekende score van het gemiddelde effect van slecht naleefgedrag. De overblijvende score noemen we het gemiddelde risico van slecht naleefgedrag. Het gemiddelde risico is gekoppeld aan de prioritering van laag tot hoog. De prioritering is sturend voor onze inzet op toezicht en handhaving, waarbij wij uitgaan van 3 scenario’s (zie tabel 1). In de tabellen op de volgende pagina zijn de categorieën met de hoogste en de laagste prioriteit opgenomen. Het volledige overzicht van de prioritering staat in bijlage 1. Voor vergunningverlening en het toezicht op vergunningen zijn de kengetallen herijkt en is bij het bepalen van de kengetallen gekeken naar prioriteit, zodat deze activiteiten ook op basis van hun risicoprofiel kunnen worden geprioriteerd.

Prioriteit

Wijze van Toezicht & Handhaving

Scenario 1

Laag

Uitsluitend projectmatig

Scenario 2

Gemiddeld

Projectmatig of verzoek tot handhaving of directe aanleiding

Scenario 3

Hoog

Directe handhaving Tabel 1: Scenario's prioritair werken

18 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Deze prioritering is niet van toepassing op de werkzaamheden van de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s). Zij werken informatie-gestuurd. Dit houdt in dat de inzet van boa’s bepaald wordt aan de hand van meldingen of signalen uit de wijken. Daarbij kunnen zij gebruik maken van themagericht toezicht. De planning van de inzet is geborgd in een uitvoeringsplan. Top 5 hoogste prioritering Omgevingsrecht Brandveiligheid Hoarding Overbevolking Illegale (ver)bouw woningsplitsing, appartementen en kamerverhuur Illegale (ver)bouw maatschappelijke gebouwen; (kinder)dagverblijven, BSO, scholen, zorg, sport

Hoog (3,4) Hoog (3,3) Gemiddeld (2,9) Gemiddeld (2,8) Gemiddeld (2,8)

Top 5 laagste prioritering Omgevingsrecht Aan-/uit-/bijgebouw, dakkapel, gevelwijziging (achtererfgebied) Aan-/uit-/bijgebouw, dakkapel, gevelwijziging (geen achtererfgebied) Bouwwerken geen gebouw zijnde (airco's, schotels, reclame) In strijd met bestemmingsplan voor kantoor/detailhandel Strijd met verkeers-/groen-/water-/natuur bestemming

Laag (1,1) Laag (1,5) Laag (1,5) Laag (1,6) Laag (1,7)

Top 5 hoogste prioritering APV en Bijzondere Wetten Artikel 2:25 - Evenementenvergunning C Alcoholwet - Artikel 3 - Vergunning horecabedrijf of slijtersbedrijf Artikel 2:25 - Evenementenvergunning B Artikel 2:28 - Exploitatievergunning Artikel 2:28 - Terrasvergunning

Hoog (3,0) Gemiddeld (2,7) Gemiddeld (2,5) Gemiddeld (2,5) Gemiddeld (2,5)

Top 5 laagste prioritering APV en Bijzondere Wetten Artikel 5:13 - Inzameling van geld of goederen of leden- of donateurwerving Alcoholwet - Artikel 30 - Melding van wijziging vergunning Wet op de kansspelen Artikel 4:3 - Kennisgeving incidentele festiviteiten Artikel 5:7 - Parkeren van reclamevoertuigen

Laag (0,4) Laag (0,4) Laag (0,9) Laag (1,5) Laag (1,5)

19 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

20 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

4. Strategieën en werkwijzen Om er als gemeente zorg voor te dragen dat het naleefgedrag onder inwoners en bedrijven verbetert en de kwaliteit van de leefomgeving verbetert, hanteert het VTH-team verschillende uitvoeringsstrategieën. Deze strategieën geven aan hoe wij onze VTH-taken uitvoeren en hoe wij onze doelen en prioritaire werkwijze bereiken. In de figuur hieronder is de samenhang tussen de strategieën weergegeven. Ten opzichte van de vorige beleidsplannen zijn de strategieën herzien, mede door de verwachte inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb. De komende beleidsperiode gaan we de uitvoering van deze nieuwe strategieën monitoren en evalueren. Indien hiertoe aanleiding is, herzien we de strategieën.

Preventiestrategie (voorkomen) -

Bestuurlijke en/of strafrechtelijke maatregelen (harde instrumenten) Stimulerende instrumenten, zoals voorlichting, communicatie en preventie

Aanpak om te voorkomen dat overtredingen ontstaan

Uitvoeringsstrategieën

Vergunningenstrategie (reguleren) -

Dienstverlenend Positieve grondhouding Rechtvaardig en gelijkwaardig Verantwoordelijkheid bij inwoners en bedrijven Ri

Aanpak om voorwaarden op te leggen aan activiteiten

Toezichtstrategie (controleren) -

Controlefrequentie Uitvoeren controles Preventieve, repressieve en gebiedsgerichte controles

Aanpak om inzicht te houden in naleefgedrag en gedragsmotieven

Sanctiestrategie (optreden) -

Sanctiematrix Strafrechtelijk optreden Bestuurlijke sancties Handhavend optreden tegen overheden

Gedoogstrategie (uitstellen handhaven) -

Landelijk kader en jurisprudentie Overgangssituatie en overmachtssituatie Gedoogkader

Aanpak bij constatering van overtredingen

Aanpak van uitstellen van handhaven in overtredingssituaties

21 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Hieronder volgt een nadere uitwerking van iedere uitvoeringsstrategie. De strategieën beschrijven onze manier van werken op hoofdlijnen door een opsomming van de belangrijkste uitgangspunten. Waar nodig gaan we na deze uitgangspunten nader in op specifieke werkwijzen en processen die horen bij de uitvoeringsstrategie. De strategieën vormen daarmee de basis voor de processen en werkwijzen, welke intern zijn beschreven. We streven ernaar om alle processen beschreven te hebben en vast te leggen in de tool Engage.

22 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Eigen verantwoordelijkheid

Preventie • De verantwoordelijkheid voor naleefgedrag laten waar deze hoort • We staan voor duidelijke en heldere regelgeving • We stimuleren participatie en streven naar tijdige communicatie over (on)haalbaarheid van initiatieven • We zetten in op mediation en buurtbemiddeling wanneer dat effectief is • Overtredingen voorkomen we door consequent te handhaven

De verantwoordelijkheid voor naleving van regels ligt in eerste instantie bij burgers en bedrijven zelf. Door bewustwording bij inwoners en bedrijven te vergroten, zal de betrokkenheid en het draagvlak voor (spontane) naleving van wet- en regelgeving vergroten.

Heldere regels Door duidelijke en heldere regelgeving op te stellen wordt betere naleving bevorderd. Een goede informatievoorziening zorgt voor betere bekendheid met de geldende wet- en regelgeving.

Participatie en tijdige communicatie Communicatie en voorlichting spelen een belangrijke rol in de preventiestrategie. De gemeente biedt initiatiefnemers de mogelijkheid om de haalbaarheid van hun plannen te toetsen in een vooroverleg en betrekt belanghebbenden via het Participatiekader bij planvorming. Op die manier wordt geprobeerd om onenigheid later in het proces te voorkomen.

Mediation en buurtbemiddeling In sommige situaties kan de inzet van een onafhankelijk mediationtraject uitkomst bieden voordat er juridische wegen worden bewandeld. Daarnaast is de gemeente aangesloten bij Kwadraad, een stichting die buurtbemiddeling in kan zetten. De gemeente onderzoekt de effectiviteit van mediation en buurtbemiddeling.

Preventieve werking van sanctioneren Door consistent handhavend op te treden, wordt verondersteld dat het vooruitzicht op sancties een afschrikwekkende werking heeft en daarmee overtredingen voorkomen kunnen worden.

23 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

24 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Vergunningen

Met vergunningverlening wordt de basis gelegd voor een goede uitvoering door de vergunninghouder. Hierbij hanteren we de volgende uitgangspunten.

Ja, mits… • We beoordelen initiatieven vanuit mogelijkheden en oplossingen (‘Ja, mits’ binnen de Oudewaterse waarden i.p.v. ‘Nee, tenzij’)

We hebben een open houding voor maatschappelijk initiatief. Initiatieven worden beoordeeld op mogelijkheden. De beoordeling gaat uit van ‘Ja, mits…’ In plaats van ‘Nee, tenzij…’. We werken naar een vergunbare aanvraag toe, ‘op voorwaarde dat’ aan wet- en regelgeving voldaan kan worden. Hiermee werken we al volgens de principes van de Omgevingswet. Samen met onze inwoners, bedrijven, partners en andere teams binnen de gemeente Oudewater dragen we actief bij aan verschillende opgaven binnen onze gemeente. Met als doel ervoor te zorgen dat de (hoogwaardige) kwaliteit van de omgeving geborgd blijft en verbeterd wordt.

Duidelijkheid (communicatie)

• We zijn duidelijk over de rol van de initiatiefnemer/ aanvrager (Wanneer wordt wat verwacht met welk resultaat?)

In het contact met onze inwoners en bedrijven zijn we duidelijk en transparant over ons gevoerde beleid. De gemeente Oudewater heeft een open houding richting initiatieven. Anderzijds zijn initiatiefnemers in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor het (tijdig) indienen van een complete aanvraag en het creëren van draagvlak en acceptatie van de voorgenomen plannen bij belanghebbenden. We leggen zo helder en duidelijk mogelijk uit hoe procedures lopen, welke verwachtingen we hebben, wat initiatiefnemers van ons mogen verwachten en welk resultaat er bereikt zal worden.

• De diepgang van de beoordeling van aanvragen is afhankelijk van de risico’s van de activiteit

Risico-gestuurd

• We hebben een extern gerichte blik, we treden actief naar buiten (externe focus)

De diepgang van de beoordeling van aanvragen is risicogestuurd. Afhankelijk van het ‘risico’ van de gevraagde activiteit(en) wordt de diepgang van de toetsing bepaald. Ook wordt op basis van de risicoclassificering soms voorrang verleend aan bepaalde aanvragen. Zo kan het bijvoorbeeld voorkomen dat de behandeling van aanvragen voor een evenementvergunning langer blijven liggen in het hoogseizoen van evenementen.

We hebben een externe focus Onze focus is naar buiten gericht. Door inwoners en bedrijven te informeren, adviseren en te betrekken creëren we draagvlak en begrip. We treden actief naar buiten door vroegtijdige inzet op instrumenten als mediation en locatiebezoeken bij complexe aanvragen om vroegtijdig in contact te treden met belanghebbenden. Dit doen we waar nodig al vóór de formele vergunningaanvraag, bijvoorbeeld door de behandeling van initiatieven (omgevingsrecht) aan de intake/omgevingstafel, of door het plannen van een kennismaking indien een organisator of horecaondernemer nog niet bekend is bij de gemeente.

25 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

Hieronder gaan we in op het wettelijke kader voor vergunningverlening, gevolgd door de werkwijzen en processtappen voor de behandeling van vergunningaanvragen en meldingen binnen het Omgevingsrecht en hierna ook voor APV en Bijzondere Wetten. Wettelijk kader De gemeente Oudewater hanteert objectieve criteria voor het beoordelen van aanvragen omgevingsvergunning en het afhandelen van meldingen. De criteria bestaan zowel uit wettelijke bepalingen, als uit lokale beleidsregels en verordeningen. Zie de figuur hieronder voor een opsomming van de belangrijkste wet- en regelgeving. Dit is nadrukkelijk geen uitputtende lijst.

Beoordelingscriteria APV en Bijzondere Wetten • Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) • Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) • Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) • Omgevingsbesluit (Ob) • De Omgevingsregeling • Het invoeringsbesluit (met daarin de bruidsschat) • Omgevingsplan (tijdelijk) • Beleidslijn Wet Bibob • Huisvestingsverordening gemeente Oudewater 2019 • Bouwverordening Oudewater 2012 • Erfgoedverordening gemeente Oudewater 2009

• Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Oudewater 2017 • Alcoholwet • Wet op de kansspelen • Winkeltijdenwet en verordening inzake de winkeltijden • Opiumwet • Omgevingsplan (tijdelijk) • Huisvestingswet • Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) • Beleidslijn Bibob • Leegstandwet • Telecommunicatiewet • Wegenverkeerswet • Marktverordening Oudewater 2019 • Evenementenbeleid • Afvalstoffenverordening Oudewater 2022 • Beleidsregels "Wet aanpak woonoverlast" Gemeente Oudewater 2018

Omgevingsrecht Werkwijze en proces vooroverleg Voordat een inwoner of ondernemer een vergunningaanvraag doet, kan bij de gemeente een dialoog worden aangevraagd via de intake- en/of de omgevingstafel. In deze procedure wordt gekeken of het initiatief (vanuit wet- en regelgeving bezien) wenselijk en haalbaar is. De gemeente begeleidt initiatiefnemers in dit proces. Wij gaan naast hen staan en delen onze kennis en ervaring. In het geval van complexe, grote of gevoelige bouwplannen kan de dialoog worden voortgezet in de omgevingstafel. Hierbij is gekozen om de casemanager het traject van omgevingstafel tot en met het besluit op de vergunningaanvraag te behandelen. Op de website van de gemeente wordt helder beschreven wat de procedure is voorafgaand aan het aanvragen van een omgevingsvergunning. Werkwijze en proces vergunningverlening Na binnenkomst van de aanvraag, volgen wij standaardwerkwijzen op hoofdlijnen, die per type vergunning kunnen verschillen. De processtappen van de standaardwerkwijzen zijn intern beschreven en vastgelegd in het VTH-zaaksysteem. Het verloop van de afhandeling van vergunningaanvragen of meldingen wordt in dit systeem bijgehouden. In het algemeen ziet dit proces voor behandeling van de vergunningaanvraag eruit zoals hieronder beschreven.

Als algemene leidraad voor de toetsing van vergunningen geldt dat uit de ingediende gegevens altijd voldoende aannemelijk moet zijn dat aan de geldende regelgeving wordt voldaan. 26 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

#

Processtap

1

Inboeken, registreren en eventueel digitaliseren van de aanvraag

2

Sturen ontvangstbevestiging

3

Casemanager bepaalt:

a. Bevoegd gezag; b. Publiceren aanvragen en (concept)beschikkingen (veelal via frontoffice); c. Overzicht bewaken over lopende procedures en de voortgang. 4

De casemanager is verantwoordelijk voor het afhandelen van de aanvraag:

a. b. c. d. e. f. g. h.

Toets volledigheid en ontvankelijkheid; Risicoclassificatie; (Vak)inhoudelijke toets aan relevante beoordelingskaders; Uitzetten bij interne- en externe adviseurs; Bewaken van de termijn; Aanspreekpunt voor de aanvrager en informeren aanvrager; Opstellen (concept)beschikking;

5

Registratie Archiveren beschikkingen (analoog en digitaal).

6 7

Mogelijk bezwaar, beroep en hoger beroep, eventueel gecombineerd met een voorlopige voorziening Evaluatie evenement;

Hieronder volgt een nadere toelichting op de voornaamste soorten vergunningen en meldingen. Bouwen Het Bouwbesluit 2012 geeft landelijk geldende regels voor de technische eisen waaraan bouwwerken dienen te voldoen. Het bevat voorschriften met betrekking tot het bouwen van bouwwerken uit het oogpunt van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu. Bij het toetsen van aanvragen voor de activiteit bouwen aan het Bouwbesluit 2012 leggen wij de nadruk op de onderdelen constructieve veiligheid, brandveiligheid en gezondheid. Qua diepgang van de beoordeling volgen we voor de activiteit bouwen een toetsingsprotocol uit het bouwbeleidsplan van de gemeente Oudewater. Hierin is een risicoanalyse en prioritering opgenomen. Een constructeur (inhuur) controleert de constructieberekeningen die bij de aanvraag worden ingediend. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt het Bouwbesluit vervangen voor het Bbl. De gemeente Oudewater heeft een bouwverordening waarin nog een beperkt aantal voorschriften staan waaraan bouwwerken dienen te voldoen. Het gaat hier met name om normen en regels ten aanzien van de plaats van gevelaanzichten en rooilijnen voor zover bestemmingsplannen daarin niet voorzien. De verwachting is dat de bouwverordening met de komst van de Omgevingswet een nieuwe invulling zal krijgen of zal verdwijnen.

De aspecten die de gemeente met deze verordening regelt, worden straks namelijk zoveel mogelijk ingebracht in het omgevingsplan onder het regime van de nieuwe Omgevingswet Planologische kaders De gemeente toetst iedere omgevingsvergunningaanvraag aan de geldende planologische kaders. Deze liggen voornamelijk vast in de geldende bestemmingsplannen. Doel hiervan is om de ruimtelijke kwaliteit te beschermen en te borgen. Indien een aanvraag niet past binnen de geldende 27 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

planologische kaders, dan kan in bepaalde gevallen alsnog een vergunning verleend worden, bijvoorbeeld door middel van een binnenplanse of buitenplanse ontheffing. Zoals gezegd hanteren we hierbij de ‘ja, mits’ gedachte. Voor een objectieve toetsing maken we gebruik van het Afwijkingenbeleid van de gemeente Oudewater. Daarin worden de mogelijkheden voor het verlenen van een afwijking beschreven. Welstand Plannen die voldoen aan de regels van het bestemmingsplan of waarvoor mogelijk kan worden afgeweken van die regels, worden vervolgens getoetst aan redelijke eisen van welstand, indien deze in een gebied zijn gelegen waar welstandstoetsing van toepassing is. Voor deze toets wordt gebruik gemaakt van de gemeentelijke welstandsnota en vastgestelde beeldkwaliteitsplannen. In deze stukken staan de welstandscriteria. Werkwijze en proces meldingen Voor meldingen van voormalige vergunningplichten (omgevingsrecht) geldt de grondslag van het Bal en Bbl. Het kan hier gaan om bouwmeldingen, sloopmeldingen, mobiel breken van bouw- en sloopafval en de gebruiksmelding (brandveilig gebruik). In tegenstelling tot vergunningaanvragen wordt bij meldingen alleen een beoordeling op volledigheid uitgevoerd. Wanneer de melding niet volledig is, wordt deze niet in behandeling genomen. De melder wordt hiervan op de hoogte gebracht.

Meldingen worden via het DSO bij de gemeente ingediend of uitbesteed aan de VRH en ODRU. Bij de afhandeling van meldingen wordt een risico-gestuurde aanpak gehanteerd, waarbij de prioriteit wordt bepaald aan de hand van een risicoanalyse. Als er behoefte is aan inhoudelijk advies, vragen wij dit op bij onze ketenpartners. Wkb-meldingen (bouw- en gereedmelding) Met de inwerkingtreding van de Wkb verandert het toezicht op bouwactiviteiten. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor het toezicht op de bestaande bouw en de bouw- en sloopveiligheid, en blijven het bevoegd gezag voor het bouwdomein. Bouwtoezicht voor gevolgklasse 1 bouwwerken wordt echter primair belegd bij private kwaliteitsborgers. Later zal dit ook gaan gelden voor gevolgklassen 2 en 3. De preventieve toetsing van het bouwplan aan de bouwregelgeving voorafgaand aan de bouw wordt vervangen door toetsing en toezicht door private kwaliteitsborgers op het bouwwerk zelf. Er zijn wel vaste momenten in het proces ingebouwd waarin de initiatiefnemer verantwoording moet afleggen aan de gemeente over de naleving van de bouwtechnische voorschriften, in de vorm van meldingen zoals de bouwactiviteit en de gereedmelding. In de basis gaan wij hiermee hetzelfde om als met de overige meldingen, door deze risico-gestuurd op te pakken. Als er lokaal gebonden risico’s zijn, dan worden deze gecontroleerd in het borgingsplan.

Behandeling van deze meldingen gebeurt door onze toezichthouders. In de situatie dat er signalen of klachten bij het gemeentelijke bouwtoezicht binnenkomen over de bouwkwaliteit, het functioneren van de kwaliteitsborger of bij bijzondere lokale omstandigheden, dan kan de gemeente de bouw stilleggen en/of een controle op de bouwplaats uitvoeren.

28 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

29 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Oudewater

Senze®

APV en Bijzondere wetten Werkwijze en proces vergunningverlening In de Algemene Plaatselijke Verordening heeft de gemeente de mogelijkheid om activiteiten die in de leefomgeving plaatsvinden aan extra regels te binden. Doel hiervan kan liggen in de bescherming van de openbare orde, de openbare veiligheid, de volksgezondheid en/of de bescherming van het milieu. Voor een aantal activiteiten eist de APV expliciet dat vooraf een vergunning/ontheffing wordt aangevraagd of dat er een melding wordt gedaan. De vergunningen op basis van de APV of Bijzondere Wetten vindt plaats via de website (het ALO) en worden geregistreerd in het VTHzaaksysteem. Er wordt daarbij gebruik gemaakt van standaard-aanvraagformulieren. In het algemeen ziet het proces voor vergunningverlening in het kader van de APV en Bijzondere Wetten eruit zoals hieronder beschreven. #

Processtap

1

Inboeken, registreren en eventueel digitaliseren van de aanvraag

2

Sturen ontvangstbevestiging

3

Casemanager bepaalt:

a. Bevoegd gezag; b. Publiceren aanvragen en (concept)beschikkingen (veelal via frontoffice); c. Overzicht bewaken over lopende procedures en de voortgang. 4

De casemanager is verantwoordelijk voor het afhandelen van de aanvraag:

a. b. c. d. e. f. g. h.

Toets volledigheid en ontvankelijkheid; Risicoclassificatie; (Vak)inhoudelijke toets aan relevante beoordelingskaders; Uitzetten bij interne- en externe adviseurs; Bewaken van de termijn; Aanspreekpunt voor de aanvrager en informeren aanvrager; Opstellen (concept)beschikking;

5

Registratie. Archiveren beschikkingen (analoog en digitaal)

6 7

Mogelijk bezwaar, beroep en hoger beroep, eventueel gecombineerd met een voorlopige voorziening Evaluatie evenement

Hieronder volgt een nadere toelichting op de voornaamste soorten vergunningen en meldingen. Evenementen Het evenementenbeleid is in 2017 geactualiseerd. De gemeente Oudewater maakt onderscheid tussen een evenementenmelding en een evenementenvergunning. De evenementenvergunning is opgedeeld in drie categorieën evenementen, te weten A, B en C. •

De evenementenmeldingen Hebben een beperkte impact op de directe omgeving en zijn alleen meldingsplichtig. Deze meldingen worden door de gemeente getoetst op elementen waarvoor een ontheffing of ander besluit nodig is. Dit kan bijvoorbeeld een verkeersbesluit zijn of een ontheffing in het kader van de Alcoholwet. Uiterste indieningsdatum betreft 10 werkdagen voorafgaand aan het evenement. 30