312018010.23.262 Gemeente Oudewater Accountantsverslag 2022 WG (anon).pdf

=

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

Accountantsverslag 2022 Gemeente

Oudewater

Gemeente

Oudewater

=

PUBLIEKE

Publieke Sector Accountants

3059 VC

SECTOR ACCOUNTANTS

Aan

de raad van de

gemeente Oudewater Postbus

100

3420

OUDEWATER

DC

BV.

Jan Sluijeersstraat 21 Rorterdam

www.publiekesectoraccountants.nl infoepsa-ra.nl

Geachte leden van de raad,

Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van uw gemeente afgerond. De jaarrekening van de gemeente Oudewater i opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Met dit accountantsverslag informeren wij u over onze belangrijkste controlebevindingen. Op 19 juni 2023 hebben wij onze bevindingen besproken met de auditcommissie.

Onderwerp

Bij de jaarrekening 2022 hebben wij op 28 juni 2023 een goedkeurende controleverklaring afgegeven voor de

Accountantsverslag 2022

getrouwheid en rechtmatigheid.

Datum

Ons accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in de beoordeling van de jaarrekening 2022. De

28 juni 2023

bevindingen en beschouwingen n dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden en diverse besprekingen die wij met uw medewerkers hebben gevoerd. Voor de goede orde vermelden wij dat uw

Kenmerk

controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de

312018010.23.262

accountantscontrole.

Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is uitsluitend bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeesteren wethouders.

Wij geven u toestemming om dit accountantsverslag (de was getekend-versie) te publiceren via de agenda's van de raadscommissies en de gemeenteraad. Met vriendelijke groet, Publieke Sector Accountants

B.V.

Was getekend: A. Booij RA Val

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

jed door A. Booij RA ‚p 28-06-2023

Op alle opdrachten verricht door Publieke Sector Accountants B.V. zijn de ‘Algemene Voorwaarden

Publieke Sector Accountants’, gedeponeerd bij de Kamer van

Koophandel onder nummer 69411409 van toepassing. Publieke Sector Accountants B.V. s ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nummer 69411409.

Inhoudsopgave e

Contact

1.

Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij ……

2.

Financiële positie en resultaat .

3.

Bevindingen eindejaarscontrole.…sssses sss

2

De volgende personen kunnen benaderd

worden bij vragen met betrekking tot dit accountantsverslag:

n

Arie Booij

11

(geanonimiseerd) Te‚;_

4. Interne beheersing ……nnnsensesesn sss

20

Gert Scheele

5.

27

r (geanonimiseerd)

6. Verplichte tabel SiSa……nnannsnses sss esenenene e

Overige aangelegenheden

….

nse e

35

Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

\/

1.Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij E e e Reikwijdte van de controle

Met de opdrachtbevestiging van 2 september 2022 (kenmerk 312018010.22.282) heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren

van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat omschreven n deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening van de gemeente Oudewater. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting op de bevindingen naar aanleiding van de controle. Onze controle wordt verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronderde Nederlandse Controlestandaarden en de Regeling Controleprotocol WNT 2022.

Tijdens de uitvoering van de oorspronkelijke controleplanning hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte

voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Materialiteitsbepaling is overeenkomstig het

vastgestelde controleprotocol

De wijze waarop wij de materialiteit bepaald hebben, sluit aan op de door de gemeenteraad op 22 april 2021 vastgestelde

“Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2020 van de gemeente Oudewater”. Dit controleprotocol is meerjarig vastgesteld en ook nog van toepassing op controlejaar 2022. De maximaal toe te passen marges voor de accountantscontrole zijn vastgelegd in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (het Bado). In uw controleprotocol

heeft u geen lagere marges vastgesteld. De bij onze controle van de jaarrekening 2022 toegepaste goedkeuringstoleranties bedragen derhalve:

Bron:

jaarrekening 2022

Goedkeuringsmaterialiteit

€ 286.000

De gemeenteraad heeft in het accountantsprotocol de rapporteringstolerantie vastgesteld op 25% van materialiteit, derhalve €71.500.

PUBLIEKE

SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-2

Onze aanpak is gericht op risico’s

Voor de jaarrekeningcontrole 2022 onderkennen wij een aantal risico's en aandachtspunten, die een verhoogd (bruto) risico met zich mee (kunnen) brengen op een materiële fout in uw jaarrekening en die een mogelijke impact op de bedrijfsvoering kunnen hebben. De risico’s en aandachtspunten

zijn hieronder weergegeven. Opname van een risicogebied of aandachtspunt in deze

opsomming betekent niet dat daadwerkelijk sprake is van risico's die zich daadwerkelijk voordoen, maar zijn enkel bedoeld om aan te geven dat wij hier tijdens onze controle (extra) aandacht aan hebben besteed. = _ Uwsamenwerking met de uitvoeringsorganisatie gemeente Woerden en uw grip daarop. = =

De activering van voorbereidingskosten ad € 127.000 in 2021 in relatie tot te openen grondexploitaties. D voortgang en waardering met betrekking tot de grondexploitaties Tappersheul I zijn de in voorgaande jaren opgelopen

achterstanden ingehaald en loopt 2022 volgens planning? = _ Naleving van de (Europese) aanbestedingsregels, mede in relatie tot afwijkingen in voorgaande jaren en de positieve ontwikkeling die zich in 2021 heeft voorgedaan.

=

De status van het actualiseren van beheerplannen voor het onderhoud aan uw kapitaalgoederen inclusief de impact van

prijsontwikkelingen op de meerjarendotaties. = _ De beschikbaarheid van plannen bij de voorziening afvalstoffenheffing en onderhoud riolering.

= _ De verwerking van begrotingswijzigingen 2022. = _ De verwerking van lasten: investeringen versus exploitatie en juiste boekjaar. = _ De juiste toerekening van baten aan de verslagjaren.

= _ Management override of controls. Dit betreft de mogelijkheid die het college en management heeft om specifieke controlemaatregelen te omzeilen, bijvoorbeeld door memoriaalboekingen of het schattingsproces. De specifieke aandacht voor dit risico is voorgeschreven vanuit de controlerichtlijnen en is niet uniek voor de gemeente Oudewater.

= _ Risico's en onzekerheden in het sociaal domein, waaronder de afwikkeling van de over boekjaar 2021 gerapporteerde onzekerheden rondom de prestatielevering Wmo en Jeugd ad € 158.000. = _ Uwafhankelijkheid van derden:

- _ Sociaal Domein (Jeugd en Wmo) - _ Uitkeringen (Ferm Werk) =

De follow-up ten aanzien van eerder gerapporteerde aandachtspunten vanuit de interne en externe controle.

=

De actualisatie van de (fraude-risicoanalyse.

=

D voortgang en status van de (noodzakelijke en gewenste) verbeteringen met betrekking tot de kwaliteit van de interne

beheersing in relatie tot de af te geven collegeverklaring rechtmatigheid (over boekjaar 2023). Ter voorkoming van een materiële fout in de jaarrekening heeft u voor bovenstaande risicogebieden beheersmaatregelen getroffen.

Wij hebben ons bij de controle gericht op de opzet en het bestaan van de door u ingerichte beheersingsomgeving, die deze risico's moeten verkleinen. Voor een toelichting op een aantal onderkende risico's en aandachtpunten verwijzen wij naar het hoofdstuk ‘belangrijke bevindingen’. Daarnaast verwijzen wij u naar onze bevindingen in het hoofdstuk ‘Interne beheersing’.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-3

De baten en lasten, alsmede balansmutaties, zijn in materiële zin rechtmatig

Op basis van uw controleprotocol en het normenkader 2022, wat doorde raad is vastgesteld op 16 maart 2023 (kenmerk D/22/084795, 2/22/054613) hebben wij de naleving van het financieel rechtmatigheidskader voor uw gemeente gecontroleerd. Hierbij is de volgende afwijking geconstateerd: =

Begrotingsonrechtmatigheid op programma

1 Bestuur, dienstverlening en veiligheid voor een bedrag van € 136.990.

De totale rechtmatigheidsfout bedraagt daarmee € 136.990. Deze afwijking blijft binnen onze materialiteit, waardoor wij een

goedkeurend oordeel geven voor rechtmatigheid.

De jaarrekening voldoet aan het BBV

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de baten en lasten van de gemeente Oudewater. Daarnaast vereisen zij van het college van burgemeesteren wethouders het toepassen

van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, die vaak — vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken — inherent onzeker zijn.

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente Oudewater zijn uiteengezet in de jaarstukken 2022 in de jaarrekening in onderdeel Il "Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling”. In de waarderingsgrondslagen heeft een aanpassing

plaatsgevonden ten opzichte van vorig jaar ten aanzien van de voorziening pensioenverplichtingen wethouders. Deze voorziening bestond tot en met 2021 uit de verplichtingen aan wethouders en gewezen wethouders die op 1 januari 2014 de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hadden bereikt. De voorziening pensioenverplichtingen wethouders omvat met ingang van 2022 de contante waarde

van alle pensioenverplichtingen van (gewezen) wethouders, waardoor deze voorziening ten opzichte van 2021 is toegenomen met € 121.000. Er hebben zich ten opzichte van 2021 verder geen wijzigingen van materieel belang voorgedaan in de toegepaste

verslaggevingsgrondslagen, die een aanzienlijke invloed hebben gehad op de baten en lasten en/ofde financiële positie van de gemeente Oudewater. Gelet op de beperkte omvang van het personeelsbestand is geen voorziening verlofsparen getroffen. Wij hebben het door het college toegepaste proces voor belangrijke verslaggevingsgrondslagen geëvalueerd en hebben

gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/ofde van toepassing zijnde financiële verslaggeving beoordeeld. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent zijn

gebruikt: de jaarstukken voldoen aan het BBV (Besluit begroting en verantwoording).

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-4

Geen overige geïdentificeerde materiële

fouten en tekortkomingen in de jaarstukken

Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole, resteren er geen overige van materieel belang zijnde ongecorrigeerde afwijkingen of

onzekerheden voor de getrouwheid. Door ons gerapporteerde bevindingen zijn derhalve niet materieel (dus hebben geen invloed op de strekking van onze controleverklaring), maar zijn naar onze mening vooral van belang voor uw beoordeling van de jaarstukken en de verdere kwaliteitsverbetering van de administratieve organisatie en interne beheersing.

Voor de niet materiële fouten en tekortkomingen in de jaarstukken verwijzen wij u naar de diverse onderdelen van dit rapport.

Goedkeurende

Wij zijn van oordeel dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Oudewater een getrouw beeld geeft van het eigen vermogen op 31

controleverklaring voor

december 2022 en het resultaat over 2022. Voorts zijn wij van oordeel dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en asten alsmede de balansmutaties over 2022 in alle van materieel belang zijnde aspecten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de

getrouwheid en rechtmatigheid

in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader, wat door de raad is vastgesteld op 16 maart

2023.

Hierbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Wij verzoeken u derhalve ons een door voorzitter en de griffier ondertekend besluit van de vastgestelde jaarrekening te verstrekken. Mochten nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve versie van de jaarrekening dan dienen wij deze te beoordelen alvorens

onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-5

Financiële positie en resultaat

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

l

2.Financiële positie en resultaat e

De vermogenspositie van _ | In het Bbv, de verslaggevingsregels voor gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en

uw gemeente neemt zowel | 'esultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekeningte lopen Er mogen geen n absolute zin als relatieve | baten of lasten rechtstreeks n het eigen vermogen (dat bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves) worden W

zin toe

gemuteerd.

De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2022 bedraagt€ 3.059.000 voordelig. Per saldo is tussentijds€ 1.043.000 aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 € 4.102.000 voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.

In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.

Eigen vermogen per 1 januari

5.343

5.227

5.456

6197

6.662

+-1043

132

/-368

--aas

--1.786

Gerealiseerd resultaat

4102

1437

139

-1-296

1321

Totaal ('gerealiseerd saldo van baten en lasten’)

3059

16

-1-228

--7a1

-J-a65

Eigen vermogen per 31 december

8.403

5.343

5.227

5.456

6197

Tussentijdse resultaatbestemming

NB: door afronding op € 1.000 kunnen geringe afrondingsverschillen of afwijkingen van de jaarstukken ontstaan.

De tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de stortingen in en onttrekkingen uit de reserves, in overeenstemming met de besluiten van uw gemeenteraad. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 20,9% van het balanstotaal (2021: 15,6% van het balanstotaal). Ook in absolute zin s het eigen vermogen toegenomen in 2022. In de toelichting op balans bij het onderdeel eigen vermogen van de

jaarrekening geeft het college een nadere toelichting op de mutaties in het eigen vermogen over het jaar 2022. Wij verwijzen u naar deze toelichting.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-7

Resultaat 2022 is beïnvloed

door reservemutatie(s)

Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente Oudewater ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen

uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de bestuurlijke besluitvorming. Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende:

Totale

baten

29227

31447

Totale

lasten

32.060

28387

Gerealiseerde saldo van baten en lasten

2833

3.059

Af: stortingenn reserves

+

246

Bij:onttrekkingen aan reserves

3622

1289

Saldo mutaties reserves

Gerealiseerd resultaat (voordelig)

3643

1.043

810

4102

NB: door afronden op €1.000 kunnen kleine afrondingsverschillen ontstaan.

De exploitatie over 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten van € 3.059.000 zien, ten opzichte van een begroot (na wijziging) saldo van € 2.833.000 nadelig. Dit is derhalve € 5.892.000 voordeliger. Het gerealiseerde voordelig resultaat ad € 4.102.000 is afzonderlijk op de balans onder het eigen vermogen opgenomen. In de jaarstukken wordt op diverse plaatsen een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van het resultaat en worden de

verschillen tussen de begroting (na wijziging) en de gerealiseerde baten en lasten verklaard. Belangrijke oorzaken van het fors hogere resultaat zijn: = _ Hogere inkomsten vanuit de algemene uitkering (£ 1.340.000); = Lagere uitgaven in de openbare ruimte door onder andere vertragingen (€ 700.000]; en

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-8

= _ Lagere uitgaven n het sociaal domein (€ 740.000). Wij verwijzen u hiervoor naar hoofdstuk Il. Voor de verschillenanalyse verwijzen wij u tevens naar de toelichting op de programmaverantwoording (onderdeel “Financiële analyse”) waarin de belangrijkste verschillen nader zijn geanalyseerd. Het voordelige exploitatieresultaat 2022 (vóór bestemming) is mede ontstaan na een aantal incidentele baten en lasten. Door het effect van de incidentele baten en lasten buiten beschouwing te laten, ontstaat meer inzicht in de reguliere baten en lasten. Het

inzicht in de reguliere baten en lasten is van belang, omdat het een betere indicatie geeft van de toekomstige baten en lasten, overigens zonder rekeningte houden met beleidswijzigingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is eveneens inzicht in de incidentele baten en lasten gegeven. Kortheidshalve verwijzen wij u naar deze uiteenzetting.

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling, zie de paragraaf Weerstandsvermogen

Het college van burgemeester en wethouders

concludeert

dat|

er onvoldoende dekking is

en risicobeheersing) heeft het college bepaald op € 2.930.000. In 2021 bedroeg deze€ 2.186.000. De beschikbare weerstandscapaciteit is dus ten opzichte van 2021 toegenomen.

voor de risico’s vanuit de

In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft het college een opsomming gegeven van ingeschatte risico's. Deze

beschikbare

cumuleren voor 2022 tot een bedrag van € 4.295.000 (2021: € 3185.000). Op basis van deze kwantificering is de weerstandsratio voor 2022, zo schrijft het college, afgerond 0,7 en voldoet deze daarmee niet aan het minimumniveau zoals u heeft vastgelegd in de

weerstandscapaciteit

Nota Financiële Sturing. In 2021 was deze ratio eveneens 0,7. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing constateert het college dat “er onvoldoende dekking is voor de risico’s

vanuit de beschikbare weerstandscapaciteit, gemeten naar de huidige afspraken omtrent de bandbreedte”. Ten opzichte van 2021 is sprake van stijging van de gekwantificeerde risico’s (+ € 1.110.000) terwijl de beschikbare

weerstandcapaciteit met een lager bedrag (€ 744.000) is toegenomen. Wij verwijzen u voor de onderkende risico's en de kwantificering daarvan naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Overigens merken wij hierbij niet aan accountantscontrole of een beoordelingsopdracht zijn onderworpen.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

op dat deze cijfers

312018010.23.262-9

A

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

I JEEAS

3.Bevindingen eindejaarscontrole , Wij zijn onze controle drie weken eerder gestart dan vorig jaar. Eveneens hebben we afspraken gemaakt met de gemeente om

opzichte van vorig jaar, en

wij konden eerder starten, maar belangrijke

onderbouwingen waren bij aanvang nog niet gereed

enkele jaarrekeningposten, die al vroeg kunnen worden afgewikkeld, al in februari te controleren. Dit alles heeft ertoe geleid dat de jaarrekening eerder verstuurd kon worden richting de gemeenteraad, en dat correcties eerder in beeld waren dan vorige jaren. Daar is dus zeker sprake geweest van progressie ten opzichte van vorig jaar. Tegelijkertijd waren voor reserves en voorzieningen de benodigde administratieve boekingen bij de start van onze controle nog niet gemaakt, en daardoor nog niet verwerkt in het controle-exemplaar van de jaarrekening. Daarnaast volgden na de start van onze

controle nog een aantal nagekomen boekingen vanuit de interne voorbereiding en onze externe controle van de SiSa-bijlage. Dit zorgde ervoor dat juist voor deze meer risicovolle posten de controle pas laat kon worden uitgevoerd. Het aantal nagekomen boekingen tussen de controleversie van de jaarrekening, en de definitieve versie van de jaarrekening is

daarmee relatief nog erg groot. Wij adviseren uw gemeente om deze posten en transactiestromen volgend jaar sneller te analyseren en afsluiten, om van de uiteindelijk

jaarafsluiting en de controle van de accountant daarop, een strakker proces te maken.

Al met al zien wij een verdere verbetering van het proces, en is de samenwerking tussen ons en de gemeente in harmonie verlopen, maar zien wij tevens nog veel ruimte voor verbetering in het afsluitproces, voornamelijk in tijdige afsluiting en verwerking van de reserves, voorzieningen en de SiSa-bijlage.

Voorbereidingskosten geactiveerd

Eris in 2021 een post Immateriële vaste activa gevormd voor € 127.000 voor (voorbereidings-) kosten die gemaakt zijn ten behoeve van een drietal te ontwikkelen grondexploitaties. In 2022 is deze post verder toegenomen tot € 223.000. Het Bbv staat het activeren

van voorbereidingskosten toe, wanneer voldaan wordt aan de volgende voorwaarden uit de notitie grondexploitatie van de commissie

Bbv:

1.

de kosten moeten passen binnen specifieke (wettelijke) definities; en

2.

de kosten mogen maximaal 5 jaar geactiveerd blijven staan onder de immateriële vaste activa; na maximaal 5 jaar moeten de

kosten hebben geleid tot een actieve grondexploitatie en kunnen dan daarin worden ingebracht, dan wel worden afgeboekt ten laste van het jaarresultaat; en 3.

plannen tot ontwikkeling van de grond waarvoor de voorbereidingskosten worden gemaakt, moeten bestuurlijke instemming

hebben, blijkend uit een raadsbesluit. De geactiveerde kosten voldoen vooralsnog aan deze criteria. Wanneer dit niet het geval is (of wanneer in de periode ervoor blijkt

dat alsnog geen grondexploitatie zal worden geopend) dienen de kosten alsnog en direct ten laste van het resultaat gebracht te worden.

Wij adviseren u de tijdige afwikkeling van deze post (lees inbreng in de grondexploitaties) te bewaken.

PUBLIEKE

SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-11

Uw grondexploitaties geactualiseerd

Een belangrijk risico dat wij onderkennen in het kader van de jaarrekeningcontrole is de waardering van de grondexploitaties. De grondexploitaties hebben uitimo 2022 een (netto) boekwaarde van circa € 3.241.000 en zijn daarmee ten opzichte van 2021 circa € 492.000 afgenomen. De afname van de boekwaarde (mutatie onderhanden werk) betreft het saldo van de gemaakte kosten in 2022 (€967.000; toename boekwaarde) en de gerealiseerde baten (€ 1.459.000; afname boekwaarde). Over 2022 heeft een tussentijdse winstneming plaatsgevonden van € 174.000 op de exploitatie Oranje Bolwerck. Dit bedrag maakt onderdeel uit van de toename van de boekwaarde

ad € 967.000.

De grondexploitatie is één van de posten die het meest gevoelig is voor de economische ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld een stagnerende vraag of dalende prijzen. Hierdoor kan het verwachte resultaat van een project (fors) afnemen of zelfs omslaan in een verwacht verlies, maar bij een voorspoedige realisatie van verkopen (voorlopen op plan) is juist weer sprake van een voordelig

effect. Voor een nadere onderbouwing van de ontwikkelingen met betrekking tot de grondexploitaties verwijzen wij naar de paragraaf “Grondbeleid” in het jaarverslag. Daarin worden ontwikkelingen in de complexen, de prognoses voor de komende de mogelijke risico's nader toegelicht.

jaren en

De controle van de grondexploitatie vraagt veel aandacht, vanwege de (hoge mate van) schattingsonzekerheid die met de (waardering van de) jaarrekeningpost samenhangt. Wijzigingen in de uitgangspunten di bij het doorrekenen van grondexploitaties gehanteerd zijn veelal van (substantiële) invloed op de financiële uitkomst van de grondexploîtatie. Ook hebben (op projectniveau)

de nog te maken kosten en de nogte realiseren opbrengsten, inclusiefde timing daarvan, mogelijk invloed op de waardering. Op basis van onze controle brengen wij het volgende onder uw aandacht: Oranje Bolwerck geopend in 2022

In 2022 is de grondexploitatie Oranje Bolwerck geopend. De verwachting van het college is dat de ontwikkeling van deze exploitatie in een relatief korte doorlooptijd gerealiseerd kan worden, waarbij de afwikkeling al in 2024 voorzien in. De korte doorlooptijd maakt dat het college de nog te maken kosten en te realiseren opbrengsten beter in kan schatten dan wanneer sprake geweest zou

zijn van een lange doorlooptijd. De boekwaarde van de exploitatie bedraagt ultimo 2022 € 734.000 voordelig. Dit houdt in dat de gerealiseerde opbrengsten (£ 1.459.000) hoger zijn dan de gemaakte kosten (€ 725.000). Gelet op deze boekwaarde en de omvang van de nog te maken kosten

(deze zijn ingeschat op € 601.000) en de nog te realiseren opbrengsten (€ 6.000) kon in 2022 al een tussentijdse winst genomen worden

van

€ 174.000.

De huidige boekwaarde ad € 734.000 voordelig en het ingeschatte verwachte eindresultaat ad € 139.000 maken dat de verdere

ontwikkeling van deze exploitatie vanuit financieel perspectief een laag risicoprofiel heef. Industrieterrein Tappersheul II

In 2018 is de grondexploitatie Tappersheul II geopend en zijn de (eerste) investeringen gedaan. Ultimo 2022 bedraagt het geïnvesteerd vermogen € 3.975.000. Ten behoeve van de jaarrekening 2022 heeft het college de grondexploitatie geactualiseerd. Daaruit is gebleken dat het verwachte voordelig saldo uitkomt op € 1,8 mln. Dit is lager geworden (afname van € 122.000) ten

opzichte van 2021 doordat als gevolg van (verwachte) prijsstijgingen en opgelopen vertragingen in verband met de

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-12

bestemmingsplanprocedures, de nog te maken kosten hoger uit zullen vallen. Aan de opbrengstenkant zien we dat de geraamde

opbrengsten met circa € 80.000 gedaald zijn. Omdat de voor een belangrijk deel vastliggen in reserveringsovereenkomsten, liggen deze grotendeels vast en kunt u hier slechts in beperkte mate op sturen. Initieel heeft u een bedrag van € 2 miljoen gereserveerd uit de toekomstige winsten voor de revitalisering van Tappersheul en II. De resterende winst dient als buffer voor eventuele risico's en zal in de komende jaren onderdeel uitmaken van uw (te bestemmen) resultaat. Met een verwacht resultaat van € 1,8 miljoen komt de bijdrage die ten behoeve van de revitalisering zou moeten worden

ingezet, onder druk te staan. Gelet op de door het college onderkende risico's die verdere vertraging met zich mee kunnen brengen en gelet op de afspraken die u heeft gemaakt met de provincie om een deel van het resultaatte bestemmen voor de revitalisering van Tappersheul l en II is het van belang te blijven sturen op de voortgang en financiële ontwikkelingen van deze exploitatie. Gehanteerde parameters Wij hebben bij de controle de aannames en veronderstellingen onderzocht die ten grondslag liggen aan de waardering van de

grondexploitatie in de jaarrekening 2022. Daarbij heeft het college de volgende parameters gehanteerd: = Opbrengstenstijging: 0,0% - 2,0% = Kostenstijging: 2,0% - 6,0%; en = _ Rentepercentage en disconteringsvoet: 0,56%

Het college heeft daarmee de parameters voor de kosten-en de opbrengstenstijging ten opzichte van vorig jaar, terecht, voorzichtiger ingestoken. Voor de nog te maken kosten wordt met een grotere stijging rekening gehouden en ten aanzien van de opbrengststijging is voorzichtig gerekend met percentages tussen 0 en 2%. De toegerekende rente is, overeenkomstig het BBV,

gelijkgesteld aan de betaalde rente over het vreemd vermogen (0,56%). Op basis van de beoordeling van de parameters komen wij tot de conclusie dat de gehanteerde uitgangspunten, aannames en veronderstellingen en parameters aanvaardbaar zijn voor de

waardering van de grondexploitatie in de jaarrekening 2022. De hogere nog te maken kosten betekent dat het toekomstige resultaat nadelig beïnvloed wordt. Wij adviseren u om hier in de komende actualisatie en tussentijdse informatievoorziening ook rekening mee te blijven houden.

Wat wij momenteel wel breed zien n de praktijk is dat de geraamde kosten van investeringen momenteel niet toereikend zijn, omdat de vraag naar aannemers en het aanbod van bouwmaterialen momenteel voor aanzienlijke prijsstijgingen zorgt. Geletop huidige ontwikkelingen in de aannemerswereld (schaarste aan mankracht en materiaal) s sprake van aanzienlijke kostenstijgingen

die mogelijk gevolgen kunnen gaan hebben voor toekomstige waarderingen. Wij adviseren u de lopende exploitaties te blijven volgen, omdat de impact van de huidige ontwikkelingen in aannemersmarkt van invloed kunnen zijn op te maken keuzes.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-13

Uw gemeente ontvangt van Ferm Werk jaarlijks een afrekening over de bestedingen over dat jaar. Deze afrekening is niet

gecontroleerd door de accountant van Ferm Werk, maar is wel gebaseerd op de jaarrekening van Ferm Werk. De afrekening is dusdanig ingericht dat u daaruit af kunt leiden wat de kosten van de totale dienstverlening zijn, maar omdat de afrekening op een hoog aggregatieniveau is opgesteld, heeft u onvoldoende zicht op de kosten per activiteit die voor u door Ferm Werk worden

uitgevoerd. Voor het deel van de afrekening die ook in de SiSa-bijlage is opgenomen, is wel een controle uitgevoerd,

omdat deze

bijlage ook in

de jaarrekening van Ferm Werk zit. Voor de overige bestedingen, waaronder de bestedingen beschut werk, sociale werkvoorziening en de kleine geldstroom (uitvoeringskosten) zijn de bestedingen in de afrekening van Ferm Werk niet door een accountant gecontroleerd. Daardoor is het voor de gemeente niet goed mogelijk om vast te stellen in hoeverre deze bestedingen betrekking

hebben op de specifieke geldstroom. Uit door ons uitgevoerde aanvullende controlewerkzaamheden blijken geen onzekerheden van een dergelijke omvang dat wij deze

moeten meewegen in ons oordeel. Wij komen, voor de totale kosten dan ook tot de conclusie dat de bestedingen met inachtneming van de materialiteitsgrenzen getrouw en rechtmatig zijn verantwoord in de jaarrekening. Wel constateren dat wij dat het de gemeente veel moeite kost om de gegevens op te leveren en een analyse van deze geldstromen uit te voeren. Daarnaast valt het op

dat de gemeente te weinig inzicht heeft in de bestedingen die Ferm Werk heeft gedaan voor de gemeente, en daarmee ook weinig grip heeftop de zowel de bestedingen als de mate van invordering van baten. Tevens constateren wij dat de definitieve afrekening van Ferm Werk inclusief controleverklaring van de accountant, laat in het jaarrekeningproces van de gemeente (tweede helft van

juni) volgt. Hierdoor is relatief lang onduidelijkheid of de cijfers van Ferm Werk

juist zijn, en of er eventueel nog sprake is van

nagekomen boekingen.

Wij vinden het van groot belang dat u nadere afspraken maakt met Ferm Werk over de wijze, diepgang en tijdigheid van oplevering van documentatie en de mate waarin accountantscontrole nodig is op deze oplevering.

Onzekerheden

sociaal

domein

Zorg in natura Jeugd en WMO Het college is voor het vaststellen van de getrouwheid en rechtmatigheid van de geleverde zorg en de daadwerkelijke levering (mede) afhankelijk van de controle-informatie van zorgaanbieders. De gemeente heeft aan de zorgaanbieders een

productieoverzicht gevraagd en, als de productie een bepaald bedrag overschrijdt, een controleverklaring van de externe accountant van de zorgaanbieder over de rechtmatigheid van de in totaal in rekening gebrachte lasten door de desbetreffende zorgaanbieder

op basis van het landelijk controleprotocol. Daarnaast heeft uw gemeente voor een aantal grote aanbieders waarvoor nog geen productieverantwoording en/of goedkeurende controleverklaring was verkregen zelf onderzoek verricht om de levering van de zorg alsnog zeker te maken. De totale onzekerheid hebben wij bepaald op maximaal € 285.000. Een onzekerheid betekent niet dat een

bedrag in de jaarrekening fout is of dat er lasten voor dit bedrag gaan komen. De lasten zitten terecht in de jaarrekening 2022, alleen is hetop dit moment niet met voldoende zekerheid te zeggen of deze lasten getrouw en rechtmatig zijn of heeft het vanuit controleperspectief geen toegevoegde waarde meer om de exacte omvang van de onzekerheid te onderzoeken, wanneer duidelijk is

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-14

dat de totale onzekerheid nooit meer materieel kan zijn. De door ons genoemde onzekerheden zijn dan ook maximale bedragen en zullen, wanneerwij hier meer controlewerkzaamheden aan verrichten, alleen maar lager worden. Onzekerheden Pgb's

(Wmo en Jeugdzorg:

Bij de controle op de Persoonsgebonden budgetten (Pgb's) voor de Wmo en de Jeugdzorg is het van belang om de rechtmatigheid van de lasten vast te stellen. De gemeente Woerden kent de pgb's toe voor jeugdzorg en Wmo. De Pgb-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2022 verstrekt vanwege diverse rechtmatigheidsafwijkingen. Uw gemeente heeft passende maatregelen getroffen om de onzekerheden voor de pgb's, voor zowel Wmo als Jeugd weg te nemen. Op basis hiervan achten wij de rechtmatige besteding van de Wmo-pgb's en de Jeugd-pgb's daarom voldoende zeker.

Voorziening onderhoud vastgoed

In de jaarrekening 2022 is de voorziening onderhoud vastgoed gewaardeerd voor € 1,1 miljoen. Ten behoeve van de bepaling van de meerjarige dotatie is gerekend met een indexatie van kosten van 2%. Deze zou, gelet op de huidige marktontwikkelingen (schaarste

aan aannemers en grondstoffen, zie ook onze opmerkingen bij het onderdeel grondexploitatie elders in dit verslag) laag kunnen zijn. De voorziening loopt, op basis van de huidige financiële onderbouwing, in 10 jaar volgens het vastgestelde plan nagenoeg leeg.

Ultimo 2032 resteert, op basis van het onderliggende plan, naar verwachting een bedrag van circa € 132.000 in de voorziening. Daarmee is sprake van enige buffer in de voorziening om prijsstijgingen hoger dan 2% op te vangen. Daarbij speelt dat bij het bepalen van de noodzakelijke omvang van de voorziening en daarmee de meerjarige dotatie, vooralsnog rekening wordt gehouden

met het afstoten van 5 objecten. Hiervan is er totop heden één gerealiseerd is. Voor 2023 is er nog rekening gehouden met lasten voor deze objecten in de voorziening, maar als het afstoten langer duurt zal dat mogelijk leiden tot hogere lasten.

Wij adviseren u de werkelijk gemaakte kosten ten opzichte van het plan goed te blijven volgen, de marktontwikkelingen en inflatie te betrekken in uw analyse ten opzichte van het onderhoudsplan en vast te stellen dat gepland onderhoud ook tijdig wordt uitgevoerd. Hoe langer u wacht met het uitvoeren van het onderhoud, hoe hoger de kosten zullen zijn.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-15

Voorzieningen door derden beklemde

middelen

Op de balans zijn onder de voorzieningen door derden beklemde middelen, de voorziening afvalstoffenheffing en de voorziening onderhoud rioleringen opgenomen. Ons viel vorig jaar al op dat in de afgelopen jaren de saldi van deze voorzieningen oploopt. In 2022 constateren wij dat deze verder toeneemt. Daarnaast is ons advies van voorgaand jaar inzake het actualiseren van de

onderbouwingen voor de aan deze taken toe te rekenen kosten, nog niet opgevolgd. In de Notitie Lokale heffingen (april 2021) heeft de commissie BBV een stellige uitspraak gedaan dat er extracomptabel moet

worden aangetoond dat de middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is binnen een redelijke termijn worden ingezet ter bestrijding van de lasten waarvoor een heffing is opgelegd. Wij adviseren u te onderzoeken wat de oorzaak van het oplopen van de voorziening is en aan te tonen of het beschikbare saldo de komende jaren ingezet zal worden voor het beheer aan uw rioolstelsel

of de afvalstoffenheffing.

Geen rechtmatigheidsfouten met betrekking tot

Europese aanbeste

Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze

jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw gemeente uitgevoerde crediteurenanalyse (spendanalyse) gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende het boekjaar 2022 is nageleefd.

Uit de uitgevoerde (interne) controlewerkzaamheden voor de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen zijn dit jaar, net als vorig jaar, geen onrechtmatigheden vastgesteld. Dit is het gevolg van eerder ingezette stappen die uw organisatie heeft genomen voor de beheersing van het aanbestedingsproces en de controle daarop.

Begrotingsrechtmatigheid op de programma's is adequaat toegelicht in de

jaarrekening; kredietoverschrijdingen werken

door in ons oordeel

Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. In totaal heeft uw gemeente € 32,0 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover € 28,4 miljoen aan werkelijke lasten in 2022. Dit is in totaal een onderschrijding van € 3,6 miljoen (11,3%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 29,2 miljoen begroot na

wijziging, tegenover € 31,4 miljoen aan werkelijke baten in 2022. In totaal gaat het om een overrealisatie van baten van € 2,2 miljoen (7,5%). Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten komt daarmee op € 5,8 miljoen voordelig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen op het niveau waarop de

gemeenteraad de begroting autoriseert. In uw geval is dat op programmaniveau, waarbij sprake is van een overschrijding van programma 1 - Bestuur, dienstverlening en veiligheid, programma 6 — Ruimtelijke ontwikkelingen en wonen, en programma 7 — Algemene inkomsten. In het onderdeel “Begrotingsrechtmatigheid” heeft het college een analyse van de begrotingsafwijkingen

opgenomen en komt zij tot de conclusie dat afwijkingen voor een bedrag van € 136.990, vanuit programma 1, doorwerken als rechtmatigheidsfout in ons oordeel. Wij hebben de analyse en toelichting die het college gegeven heeft gevalideerd en kunnen

ons

verenigen met haar standpunten.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-16

Naast overschrijdingen van lasten per programma, zijn ook op onderdelen meer baten gerealiseerd dan begroot. Over de baten

rapporteren wij in deze paragraaf niet, omdat dit geen onderdeel uitmaakt van het criterium begrotings-rechtmatigheid zoals de richtlijnen voorschrijven. De begrotingsrechtmatigheid omvat ook de overschrijdingen op investeringskredieten. Deze hebben zich in 2022 zoals het college aangeeft, niet voorgedaan.

Wet normering

De Wet normering topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de

topinkomens (WNT)

openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet

gestelde maximale bezoldiging over 2022 van € 216.000 niet te boven gaat. Daarnaast dienen gemeenten het salaris openbaarte maken van overige medewerkers (inclusief - wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan — ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte steltde WT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Met ingang van boekjaar 2018 dienen ook de ontvangen vergoedingen die bij andere WNT plichtige instellingen zijn ontvangen te

worden verantwoord in de WNT-verantwoording. Aangezien het voor ons niet mogelijk is de volledigheid vast te stellen van de dienstbetrekkingen en de ontvangen vergoedingen, is in de Regeling Controleprotocol WNT opgenomen dat wij de anticumulatiebepaling niet hoeven te controleren. In onze controleverklaring is dit ook als zodanig toegelicht. De naleving van de

anticumulatiebepaling maakt derhalve geen onderdeel uit van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden. In 2022 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen. j de controle van de WNT-verantwoording 2022 stelden wij verder vast dat geen sprake was van (zichtbare) interne controle op de opgestelde WNT-verantwoording. Wij adviseren u om in het vervolg voordat de WNT-verantwoording voor controle wordt

aangeboden zichtbaar interne controle uit te laten voeren. In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uiterlijk 1 julí 2023 uw WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2022 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken. Indien op grond van andere op de verantwoordelijke van toepassing zijnde regelgeving of een besluit een later tijdstip waarop het financieel verslaggevingsdocument

openbaar moet worden gemaakt geldt, is die latere datum de uiterlijke datum van openbaarmaking.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-17

Geen

fouten en

onzekerheden

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over met

betrekking tot de SiSabijlage

de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen di in 2022 onder SiSa vallen. Wij doen dit met een tabel, die ook opgenomen moet worden als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben deze tabel in hoofdstuk 6 van dit accountantsverslag opgenomen.

Wij merken op dat wij geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die groter zijn dan € 125.000 (of groter dan de rapporteringsgrens) zoals voorgeschreven via de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa (en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol met bijhorend normenkader). In overeenstemming met de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa is de tabel leeg als er geen bevindingen zijn.

M&O-beleid

inzake de Wet

Inburgering 2021 niet formeel vastgesteld

Op 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door uw gemeente. Van uw gemeente wordt verwacht dat, in aanvulling op het bestaande M&O-beleid, specifiek aandacht wordt besteed aan de Wet

Inburgering 2021. Van de externe accountant wordt verwacht dat zij de opzet van het M&O-beleid van de gemeente inzake de Wet Inburgering controleert of het toereikend is.

Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente over een M&O-beleid beschikt. Er is echter geen sprake van een formeel vastgesteld M&O-beleid specifiek voor de Wet Inburgering 2021.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-18

Interne beheersing

PUBLIEKE SECTOR NSGOlUINNNIES

4.Interne beheersing , Kernboodschappen interim-

In onze managementletter van 26 januari 2023 hebben wij het college van burgemeester en wethouders geïnformeerd

controle 2022

bevindingen en aanbevelingen gegeven om de financiële bedrijfsvoering verder te verbeteren.

over onze

Uw gemeente heeft de bedrijfsvoering door een op samenwerking gerichte dienstverleningsovereenkomst (DVO) uitbesteed aan

een uitvoeringsorganisatie, welke belegd i bij de gemeente Woerden. De gemeente Woerden draagt in juridische zin de verantwoordelijkheid over deze organisatie. Het college van de gemeente Oudewater is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening (en tussentijdse verantwoordingsinformatie aan de raad) van uw gemeente. Daarentegen vinden alle processen die

uiteindelijk leiden tot de verantwoording van baten, lasten en balansposities in de jaarrekening, plaats bij de uitvoeringsorganisatie. Om de betrouwbaarheid van de informatie in uw jaarrekening (en tussentijdse rapportages) te waarborgen, is het vanuit de formele

rol van het college die bij deze juridische structuur hoort, belangrijk om goed toezicht te houden op de realisatie van de afspraken die uw gemeente gemaakt heeft met de uitvoeringsorganisatie. Het college heeft dat geborgd met de afgesloten dienstverleningsen uitvoeringsovereenkomst welke daar handvatten voor geven. Daarnaast hanteert u het principe van vertrouwen. In verband met

de uitbesteding van uw bedrijfsvoering, hebben wij in onze managementletter aangegeven dat het van belang is om onze managementletter ook mede in het perspectief van uw toezicht op de ambtelijke ondersteuning door de uitvoeringsorganisatie te plaatsten. Wij vinden het in dat verband van belang, dat u zich door het bestuur van de uitvoeringsorganisatie |aat informeren over

de voor

de gemeente Oudewater relevante onderwerpen. Daarvoor zou onze managementletter aan de uitvoeringsorganisatie en

de reactie van het bestuur daarop een goede basis kunnen zijn.

De kernboodschappen uit onze interim-controle 2022 die de interne beheersing raken zijn: Verbetermogelijkheden interne beheersing Wij hebben het bestuur van de uitvoeringsorganisatie een aantal bevindingen gerapporteerd en adviezen gegeven om de interne beheersing te verbeteren. De belangrijkste punten zijn:

=

De uitvoeringsorganisatie is zich er meer en meer van bewust dat de interne beheersing op onderdelen verbeterd moet worden. Aandachtspunten zijn het jaarlijks actualiseren van financiële processen en het actualiseren en tjdig uitvoeren van een allesomvattend intern controleplan. De taak- en rolverdeling tussen de 1e, 2e en 3e lijn heeft de aandacht nodig.

=

De noodzakelijke verdere professionalisering van de interne controle staat bij de uitvoeringsorganisatie op de planning en zal

=

meelopen in het proces om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording. D verantwoordelijkheid voor het actueel houden van de procesbeschrijvingen zou nadrukkelijker bij het lijnmanagement van de

uitvoeringsorganisatie moeten komen te liggen. De “eerste lijn” is dan aan zet om, door middel van een lijncontrole, aan te tonen dat het proces ongewijzigd is gebleven ofwel aan te tonen dat sprake is van wijzigingen. In geval van wijzigingen in de inrichting

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-20

van processen moet de impact op de (verbijzonderde) interne controle beoordeeld worden. In het kader van ‘eigenaarschap” vinden wij dat de “vakafdelingen” hierin komende jaren een nadrukkelijke rol toebedeeld moeten krijgen. = _ Uw gemeente beschikt met ingang van januari 2021 ook over de “Frauderisicoanalyse Woerden-Oudewater 2021". Deze analyse is in 2022 niet geactualiseerd en is daarmee verouderd, waardoor mogelijk actuele frauderisico's niet bij u in beeld zijn. Door

personele onderbezetting bij de uitvoeringsorganisatie heeft de actualisatie van de frauderisicoanalyse geen prioriteit gehad het afgelopen jaar en heeft tevens geen rapportage aan de auditcommissie plaatsgevonden. Gelet op de mogelijke impact van fraudes die zich voor doen, hebben wij het college geadviseerd erop toe te zien dat de frauderisicoanalyse minimaal jaarlijks wordt

geactualiseerd. De huidige uitwerking kan daartoe een goede aanzet zijn. Wij hebben het college tevens geadviseerd om bij de actualisatie van de frauderisicoanalyse tevens de kans (dat een risico zich voordoet) en de impact (het mogelijke schadedrag) in te schatten, wat u vervolgens kan helpen bij het maken van keuzes om de risico's te beheersen.

= _ Stuur op de voortgang van de realisatie van de aanbevelingen uit voorgaande controles. Daarmee realiseert de uitvoeringsorganisatie dat de kwaliteit van de bedrijfsvoering verbetert. Hier moeten nog stappen gemaakt worden. = _ Het bestuur van de uitvoeringsorganisatie heeft in 2021 een onderzoek uit laten voeren naar de kwaliteit van de IT General

Controls (ITGC). Hieruit blijkt dat de IT-auditor die het onderzoek heeft uitgevoerd enkele aanbevelingen heeft over hoe de ITomgeving verder geoptimaliseerd kan worden, maar dat de basis op orde is. Voor 2022 wordt een update gedaan van het onderzoek naar de kwaliteit van de ITGC, en laat het bestuur van de uitvoeringsorganisatie ook een onderzoek uitvoeren naar de

werking van de application controls. Uitkomsten van deze beide onderzoeken worden in het voorjaar van 2023 verwacht. Wij hebben het college geadviseerd kenniste nemen van de uitkomsten van het onderzoek, zodra deze beschikbaar zijn. = _ Inhet kader van cybersecurity worden bewustwordingscampagnes door de uitvoeringsorganisatie georganiseerd voor de

medewerkers waarbij zij gewezen worden op de bescherming van systemen, netwerken, apparaten en data tegen cyberaanvallen zoals injectie, data-inbreuken en ransomware. Daarnaast is een “’penetration test” uitgevoerd. De bevindingen die uit deze test komen, zijn met uw uitvoeringsorganisatie gedeeld. Wij zien derhalve wel dat de uitvoeringsorganisatie zich bewust is van

mogelijke risicos en initiatieven neemt om deze te beheersen. Wij hebben aan het bestuur van de uitvoeringsorganisatie geadviseerd dit voort te zetten.

Gerapporteerde aandachtspunten voor de jaarrekening 2022 (inclusief status per “heden”) Ten aanzien van de financiële processen hebben wij de uitvoeringsorganisatie adviezen en aanbevelingen gedaan die opgevolgd

moeten zijn voor aanvang van de jaarrekeningcontrole: = _ Aansluiten van subadministraties op de financiële administratie (gerealiseerd) = _ Interne controle algemene uitkering (niet gerealiseerd)

= _ Versterken projectbeheersing inkomende subsidies (gedeeltelijk gerealiseerd, geen impactop jaarrekening gehad) = _ Bijdragen aan verbonden partijen (gedeeltelijk gerealiseerd) = _ uiste verwerking van facturen (kosten versus investeringen en afgrenzing boekjaar) (gerealiseerd)

= _ Verwerking begrotingswijzigingen (gedeeltelijk gerealiseerd) = Versterken maatregelen ter voorkoning onrechtmatige aanbestedingen (gerealiseerd)

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-21

Adviezen en aanbevelingen voor de middenlange termijn

Adviezen en aanbevelingen voor de middenlange termijn zijn door de uitvoeringsorganisatie in de planning opgenomen (interne controle leges Wabo-vergunningen en de uitvoeringsinstructie prestatielevering) Overige gerapporteerde bevindingen en aandachtpunten Overige gerapporteerde bevindingen en aandachtpunten in de managementietter houden verband m: = _ De verantwoording van FermWerk t.b.v. uw jaarrekening (tijdigheid van aanleveren van definitieve cijfers, de afrekening 2022 en het beheer van uw cliëntvorderingen) De interne controle op de verstrekte energietoelagen =

De risicoanalyse met betrekking tot verstrekte borg- en garantstellingen

=

De actualisatie en waardering van uw grondexploitaties, met name Tappersheul II

= _ Het voldoen van de jaarstukken aan het Bbv Wij verwijzen u verder naar onze managementletter over het jaar 2022.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-22

Rechtmatigheids-

In de meicirculaire 2018 (en de daarna verschenen informatie en besluiten) heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en

verantwoording wordt met

Koninkrijksrelaties (hierna ministerie BZK) aangegeven dat met ingang van het boekjaar 2023 het college een rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening moet afgeven. Tot en met de jaarrekening 2022 geeft de accountant bij de

igang van 2023 ingevoerd

jaarrekening van uw gemeente een controleverklaring af, met daarin een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid. Dat

tweede oordeel, de rechtmatigheid, verdwijnt vanaf de jaarrekening 2023. Het ministerie van BZK heeft via de nieuwsbrief IB! (nummer 109, juni 2022) aangegeven dat de introductie van de rechtmatigheidsverantwoording uitgesteld wordt tot in ieder geval de jaarrekening 2023. Inmiddels is duidelijk dat dit ook het definitieve invoeringsjaar is. Dit betekent dat vanaf dan onze

controleverklaring alleen een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording die door het college in de jaarrekening wordt opgenomen) bevat. Vanaf het verslagjaar 2023 moet het college zichzelf over rechtmatigheid verantwoorden. In de jaarrekening dient daartoe de rechtmatigheidsverantwoording te worden opgenomen. In de paragraaf Bedrijfsvoering kan een uitgebreidere toelichting op rechtmatigheidsbevindingen door het college worden gegeven. In onze managementletter over het jaar 2022, maar ook in de management|etter 2021 en het accountantsverslag 2021, zijn wi ingegaan op wat dt allemaal voor uw gemeente betekent. De belangrijkste punten hebben wij hierna samengevat en, waar

noodzakelijk, aangevuld met recente ontwikkelingen: =

Voor de rechtmatigheidsverantwoording heeft de commissie BBV een model tekst ontwikkeld. Met dit verplichte model moet

het college zich verantwoorden over de rechtmatigheid, eventuele afwijkingen en onduidelijkheden. Relevant hiervoor is de “verantwoordingsgrens”. Dit is het bedrag, dat ligt tussen 0% en 3% van de lasten, inclusief toevoegingen aan reserves, waarboven afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording moeten worden gerapporteerd door het college. Fouten en

onduidelijkheden (zie verderop in dit onderdeel) worden niet bij elkaar opgesteld. = _ In de paragraaf Bedrijfsvoering moet vervolgens een toelichting worden gegeven op de afwijkingen en de maatregelen die het college neemt om deze in de toekomst te voorkomen. Een rapporteringsgrens kan gebruikt worden om geconstateerde fouten die onder de verantwoordingsgrens vallen toch inzichtelijkte maken voor de gemeenteraad. De gemeenteraad zou bijvoorbeeld

kunnen bepalen dat deze afwijkingen door het college moeten worden vermeld in de paragraaf Bedrijfsvoering. Door deze laatste afwijkingen in de paragraaf Bedrijfsvoering te rapporteren, informeert het college de gemeenteraad over de kwaliteit van de interne beheersing en de uitkomsten daarvan. Meer hierover kunt u ook lezen in de Notitie Bedrijfsvoering van de commissie

BBV.

= _ Een belangrijke wijziging met betrekking tot het normenkader is dat vanaf 2023, het normenkader expliciet door de gemeenteraad

moet worden vastgesteld. = _ De commissie BBV heeft inmiddels de herziene kadernota uitgebracht (hierna Kadernota rechtmatigheid 2023), waarin zij haar

visie geeft over de invulling van het begrip rechtmatigheid n de rechtmatigheidsverantwoording. Het doel is uiteindelijk dat de gemeente zelfstandig de in de Kadernota rechtmatigheid 2023 benoemde rechtmatigheidscriteria (het begrotingscriterium, het

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-23

M&O-criterium en het voorwaardencriterium) afdekt. In paragraaf 1.4 van de Kadernota rechtmatigheid 2023 is een tiental

stellige uitspraken gedaan en zijn zeven aanbevelingen gedaan. Deze worden in de Kadernota rechtmatigheid 2023 verder uitgewerkt. Deze stellige uitspraken en aanbevelingen kunnen u helpen bij de verdere implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording binnen uw gemeente.

Een aantal van deze stellige uitspraken en aanbevelingen willen wij graag

(nogmaals) onder uw aandacht: ©

De kadernota 2023 introduceert het begrip ‘onduidelijkheden’. Dit begrip geeft aan dater situaties zijn waarin het ook

voor het college niet duidelijk is of er rechtmatig gehandeld is. Deze moeten dan worden toegelichten worden gewogen door het college. o _ In de Kadernota wordt ook ingegaan op de toepassing van tolerantiegrenzen, afwijkingen en de weging hiervan. Deze

begrippen zijn vooral van belang voor uw intern controleplan. = _ De commissie adviseert ook fraude door eigen medewerkers toe te lichten in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierover heeft de

commissie BBV in de Notitie Bedrijfsvoering meer geschreven. =

De invoering betekent eveneens dat de verordeningen 212, 213 en het normenkader moeten worden geactualiseerd. Ook moeten

afspraken worden gemaakt of herzien met de accountant. Hierbij moet u vooral denken aan de scope van de interne controle (getrouwheid versus rechtmatigheid), de documentatie van de uitgevoerde interne controles en de planning van de interne controle. Het, nog op te stellen, intern controleplan voor 2023, de daarin opgenomen risicoanalyse, de tijdige uitvoering van de

geplande interne controles en de evaluatie van de uitkomsten daarvan, zijn belangrijke randvoorwaarden om in 2024 een rechtmatigheidsverantwoording op te kunnen stellen met betrekking tot boekjaar 2023.

= _ Bij aan derden uitbestede werkzaamheden i het belangrijk als gemeente zelf zekerheid te krijgen over de rechtmatigheid. De wijze waarop dat kan is in de Kadernota uitgewerkt. Voor uw gemeente geldt dit vooral voor de transactiestromen die via de Regio Gooi & Vechtstreek lopen. Het is belangrijk dat op korte termijn de noodzakelijke vervolgstappen gezet worden. De belangrijkste treft u in de volgende tabel aan.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-24

Stappen in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording 2023

Onderhanden Gereed

Voorbereiden besluitvorming gemeenteraad (verantwoordingsgrens, rapporteringsgrens en normenkader) Uitwerking rechtmatigheidscriteria en het opstellen van een intern controleplan

In kaart brengen relevante wet- en regelgeving en het doorvertalen naar een zichtbaar

uitgewerkt toetsingskader Uitvoeren risicoanalyse inclusief risico's ten aanzien van de financiële verslaggeving en rechtmatigheid (wat kan er misgaan en wat is de impact hiervan). Aanpassen van de verordeningen 212 en 213

Relevante beheersmaatregelen identificeren en kritisch beoordelen van de processen

Bepalen van gegevensgerichte detailcontroles (afdekken restrisico) en actualiseren van werkprogramma's.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

DPpd4/ 312018010.23.262-25

Overige aangelegenheden

PUBLIEKE SECTOR SOI NNNIES

$

5.Overige aangelegenheden Geen meningsverschil met het college van burgemeester en wethouders

Er zijn geen meningsverschillen met het college van burgemeester en wethouders geweesten er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het college en de medewerkers van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie

gehad.

Bevestigingen van het

Wij hebben namens het college van burgemeesteren wethouders een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening

college van burgemeester en wethouders ontvangen

ontvangen.

Naleving van wet- en

Wij hebben geen kennis van te rapporteren omstandigheden in verband met het niet-naleven van wet- en regelgeving.

regelgeving Betrouwbaarheid

en

continuïteit van de

automatiseringsomgeving

Onze jaarrekeningcontrole i gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen die wij onderzocht hebben in het

kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken waarop wij u via deze rapportage willen attenderen.

Geen aanwijzingen van

In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de

fraude

organisatie. Wij merken op dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico's in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd met het controleteam en met het financieel management en de directie van de gemeente Oudewater, waarbij wij de nadruk hebben gelegd op de vermoedens van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de

jaarstukken. Van het management en directie hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of werknemers die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn op de jaarrekening, zijn betrokken.

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

312018010.23.262-27

Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die gericht waren op het risico van het ‘omzeilen’ van de interne

beheersingsmaatregelen door het management te detecteren. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Hoewel wij op grond van de controle- en overige standaarden een kritische houding moeten hebben ten opzichte van risico's van fraude in de jaarrekening, merken wij op dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2022 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van materiële fraude.