Wegenbeleidsplan Oude IJsselstreek 2027-2030

Onderhoud wegen met kwaliteit voor de toekomst Het Wegenbeleidsplan 2027-2030 Wegenbeleidsplan Oude IJsselstreek 2027-2030 Gendringen• 15/09/2026 GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 2 Inhoud 1. Inleiding .................................................................................................................................................................................. 5 1.1 Aanleiding en doel............................................................................................................................................................ 5 1.2 Leeswijzer .......................................................................................................................................................................... 5 2. Wat hebben we? – Areaal.................................................................................................................................................... 6 2.1 Databeheer ........................................................................................................................................................................ 6 2.2 Omvang en opbouw areaal ............................................................................................................................................

6 2.3 Kenmerken wegenareaal ................................................................................................................................................ 8 3. Wat moeten we? – Wets- en beleidskaders .................................................................................................................... 9 3.1 Wettelijke kaders en richtlijnen ...................................................................................................................................... 9 3.2 Geldende beleidskaders gemeente Oude IJsselstreek ........................................................................................... 10 3.3 Aan wegen gerelateerde plannen en uitgangspunten ............................................................................................ 10 3.4 Aangrenzende beleidsterreinen ................................................................................................................................... 11 4. Wat hebben we gedaan en bereikt? – Terugblik ........................................................................................................... 12 4.1 Terugblik afgelopen beleidsperiode ...........................................................................................................................

12 4.2 Wat voor kwaliteit hebben we bereikt? ...................................................................................................................... 13 4.3 Wat heeft dit gekost? .................................................................................................................................................... 15 4.4 Wat nemen we mee naar de komende beleidsperiode? ........................................................................................ 15 5. Wat willen we? – Ambities ................................................................................................................................................ 16 5.1 Kwaliteitsniveau Basis .................................................................................................................................................. 16 5.2 Aanvullende beleidskeuzes .......................................................................................................................................... 16 5.3 Financiële uitgangspunten theoretische berekening groot onderhoud ............................................................... 17 5.4 Berekende jaarlijkse kosten groot onderhoud .......................................................................................................... 18 6.

Wat zijn de financiële kaders? – BBV & financiering .................................................................................................... 20 6.1 Besluit begroting en verantwoording (BBV) .............................................................................................................. 20 7. Hoe pakken we dit aan? – Werkproces .......................................................................................................................... 21 7.1 Werkproces/beheercyclus wegbeheer ...................................................................................................................... 21 7.2 Aandachtspunten voor 2027-2030 ............................................................................................................................. 22 GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 3 Samenvatting Het document betreft het Wegenbeleidsplan Oude IJsselstreek voor de periode 2027-2030, met als doel het beheer en onderhoud van de wegen in de gemeente op een kwalitatief goede en toekomstbestendige wijze te waarborgen. Het eerdere Beleidsplan 2019-2023 is geactualiseerd en biedt een kader voor het onderhoud van verhardingen binnen de gemeentegrenzen, met nadruk op kwaliteitsgericht beheer en efficiënt gebruik van beschikbare budgetten.

Areaal De gemeente Oude IJsselstreek beheert ongeveer 3,2 miljoen m² aan wegen, met een wettelijke zorgplicht voor de kwaliteit van de verhardingen volgens de Wegenwet. Het gebruik van de wegen moet veilig zijn, waarbij schades en ongevallen zoveel mogelijk voorkomen worden. Dit Wegenbeleidsplan richt zich op het beheer en onderhoud tijdens de levensduur van de wegen, exclusief vervangingen die integraal en projectmatig worden opgepakt. Databeheer is een belangrijke basis voor het wegbeheer. De afgelopen periode zijn de data geconverteerd naar een nieuw beheersysteem. Hierin zijn de data verder bijgewerkt en gekoppeld aan de BGT (de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) is de officiële digitale basiskaart van Nederland met gedetailleerde en actuele topografische informatie over de fysieke leefomgeving). Uit de conversie blijkt dat het wegenareaal in de gemeente Oude IJsselstreek iets toegenomen is. Het wegenareaal bestaat uit ongeveer 47% asfaltverharding, 44% elementenverharding en 9% overige types zoals betonverharding en onverharde wegen. Het grootste deel van het areaal wordt gebruikt als rijbaan (69%). De wegen zijn gecategoriseerd volgens CROW-wegtypen, variërend van zwaar belaste wegen tot fietspaden.

Een aanzienlijk deel van het areaal heeft een onbekend aanlegjaar, hier wordt op dit moment aan gewerkt waarbij het de verwachting is dat dit eind 2026 gereed is. Belangrijke kenmerken van het areaal zijn onder meer het grote buitengebied met agrarische activiteit, relatief kleine kernen, een hoge verharding per inwoner (ongeveer 80 m² versus 59 m² landelijk), en een relatief groot aandeel asfaltverhardingen ten opzichte van andere gemeenten. Wets- en beleidskaders De gemeente is gebonden aan landelijke regelgeving zoals de Wegenwet, die de zorgplicht voor de openbare weg vastlegt, en de Gemeentewet, die financiële balans en veiligheid voorschrijft. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) stelt eisen aan het (b eheer)plan en de verwerking van onderhoudskosten. De provincie Gelderland controleert het gemeentelijk wegbeheer maar laat de kwaliteitskeuze aan de gemeente over. Andere relevante wetgeving omvat verkeersregels, milieuregelgeving en richtlijnen voor bebakening en markeringen. Specifieke gemeentelijke beleidskaders zijn onder andere het Mobiliteitsplan 2025 -2040, dat een integrale visie op mobiliteit en wegencategorisering biedt, en de Beleidsnota Zandwegen (2015), waarin het beheer van onverharde zandwegen is vastgelegd.

Daarna ast zijn er plannen en nota's voor gladheidsbestrijding, onkruidbeheersing, bermverhardingen en aanverwante objecten die het wegbeheer beïnvloeden. Terugblik De gemeente heeft het areaal onderhouden op kwaliteitsniveau Basis, wat staat voor "heel en veilig" tegen minimale kosten. Er is jaarlijks klein onderhoud uitgevoerd en diverse grotere projecten zijn gerealiseerd in de kernen. Een overzicht van deze projecten is opgenomen in het document. De kwaliteit van de wegen wordt elke twee jaar visueel geïnspecteerd. Bij de laatste inspectie in 2024 scoorde het totale areaal gemiddeld een rapportcijfer 5,3 (kwaliteitsniveau Laag), met asfaltverhardingen lager (4,4) dan elementenverhardingen (7,9). Vo oral asfaltwegen in woongebieden en de licht belaste wegen in het buitengebied scoren ruim onder het gewenste niveau. Dit is een constant beeld van de laatste jaren. Ambities Voorgesteld wordt om het kwaliteitsniveau Basis (CROW B) als ambitie te handhaven, waarbij wegen heel en veilig zijn maar kleine visuele schades toegestaan blijven. Entreewegen van kernen worden op een hoger niveau onderhouden. Duurzaamheid, leefbaarheid en toegankelijkheid krijgen aandacht binnen de beschikbare budgetten.

Specifieke beleidskeuzes zijn onder meer het omvormen van asfaltwegen in woongebieden naar elementenverharding en het bevorderen van een toegankelijke openbare ruimte, met extra aandacht voor de omgeving bij seniorencomplexen. Financiën De | benodigde | financiële | middelen | die | zijn | gekoppeld | aan | het | Wegenbeleidsplan | 2027-2030 | zijn | verwerkt | in onderstaande tabel. Exploitatie | Investering Jaar | Klein onderhoud | Groot onderhoud | Overige groot | Totaal onderhoud wegen | wegen* | onderhoud | wegen | Vervangingen wegen** 2027 | € 255.000 | € 2.300.000 | € 250.000 | € 2.805.000 | € 1.500.000 2028 | € 255.000 | € 2.300.000 | € 250.000 | € 2.805.000 | € 1.500.000 2029 | € 255.000 | € 2.300.000 | € 250.000 | € 2.805.000 | € 1.500.000 2030 | € 255.000 | € 2.300.000 | € 250.000 | € 2.805.000 | € 1.500.000 De bedragen zijn gebaseerd op prijspeil 2026, jaarlijkse indexatie dient nog te worden toegepast * | Dit zijn de kosten voor groot onderhoud asfalt en elementen die binnen de raamcontracten uitgevoerd worden. ** | Dit zijn de kosten door jaarlijks terugkerende werkzaamheden die buiten de raamcontracten uitgevoerd worden. De (theoretische) berekening van het landelijk gemiddelde komt uit op € 3 | .000.000 per jaar, wat neerkomt op ongeveer € 1,03 per vierkante meter verharding.

Gemeente Oude IJsselstreek kent echter een goede, zanderige, grondslag welke zal resulteren in minder (frequent) onderhoud. Daarmee is de verwachting dat de gemeente met 15% minder dan het landelijke gemiddelde het areaal op Ba | sis moet kunnen onderhouden. Dit komt overeen met het benodigd budget van omliggende gemeenten met dezelfde grondslag. Als we uitgaan van 15% vermindering ten opzichte van het landelijke gemiddelde komt dit neer op een bedrag van € 2.550.000 per jaar voor | het uitvoeren van groot onderhoud aan de wegen. Om te voorkomen dat er een piek ontstaat | voor groot onderhoud moeten de uitgaven voor klein onderhoud en groot onderhoud in balans zijn. Om dit goed in balans te houden moet voor klein onderhoud tussen de 10 en 15% van de kosten voor groot onderhoud gereserveerd worden. | Daarom is voor de komende beleidsperiode een bedrag van € 255.000 (10%) per jaar opgenomen voor klein onderhoud. Voor de vervangingen (reconstructies) blijft er een jaarlijks krediet van € 1.500.000 nodig. Werkproces Het wegbeheer volgt een beheercyclus met stappen: inspecteren, opstellen beheerstrategie en planning, toetsen van maatregelen, | integrale | afstemming | met | andere | disciplines | (riolering, | groen, | openbare | verlichting), | opstellen uitvoeringsplan | en | uitvoering | via | raamcontracten.

| Na | uitvoering | worden | gegevens | geactualiseerd | in | het beheersysteem, waarna de cyclus opnieuw start. Aandachtspunten 2027-2030 • | Het kwaliteitsniveau Basis blijft het uitgangspunt. • | Het kwaliteitsniveau van asfaltverhardingen is een serieus aandachtspunt. • | Innovatie: marktontwikkelingen worden gevolgd en nieuwe methodieken worden getest via pilots. • | Circulair en duurzaam: hergebruik van materialen wordt uitgebreid, toepassing van warm asfalt en omvorming naar elementenverharding in verblijfsgebieden worden gestimuleerd. • | Integraal: | samenwerking | met | andere | beleidsdomeinen | krijgt | nog | meer | aandacht | om | uitdagingen | als energietransitie, klimaatverandering en mobiliteitsverandering aan te pakken. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK | 4 GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 5 1. Inleiding 1.1 Aanleiding en doel De wegen in de gemeente Oude IJsselstreek zorgen letterlijk voor verbinding. Het goed onderhouden en beheren van de wegen is van wezenlijk belang voor de weggebruikers. Gemeente Oude IJsselstreek beheert een groot areaal wegen, in totaal een oppervlakte va n ongeveer 3,2 miljoen m 2. Vanuit de Wegenwet heeft de gemeente de zorgplicht voor verhardingen. Dit betekent dat de gemeente als wegbeheerder altijd verantwoordelijk is voor de kwaliteit (de onderhoudstoestand) van de verhardingen die het in beheer heeft.

Het gebruik van de wegen moet veilig kunnen plaatsvinden en schades/ongevallen door gebreken aan de weg moeten zoveel mogelijk worden voorkomen. Om het beheer en onderhoud van het gemeentelijk areaal op doelmatige en efficiënte wijze uit te voeren is dit Wegenbeleidsplan opgesteld. Het nieuwe Wegenbeleidsplan gaat over de periode 202 7-2030. In dit beleidsplan worden de kaders voor het wegbeheer geactualiseerd en gesteld. Onderhoud wegen met kwaliteit voor de toekomst, is het motto en de ondertitel voor de komende periode. Op basis van de in dit beleidsplan gemaakte keuzes worden de verhardingen binnen de gemeente de komende jaren daadwerkelijk beheerd en wordt uitvoering gegeven aan onderhoudsmaatregelen. Dit beleidsplan geeft nadrukkelijk alleen invulling aan het beheren en onderhouden van de verhardingen tijdens de levensduur. Het vervangen van wegen aan het einde van de levensduur maken geen onderdeel uit van de analyses en (kosten)berekeningen. Vervangingen worden binnen de gemeente Oude IJsselstreek altijd integraal en projectmatig opgepakt met de andere disciplines in de openbare ruimte. In dit plan wordt gewerkt met het kwaliteitsgericht beheren. Deze methode is geschikt om te komen tot goede kwaliteitsafspraken per gebied (structuurelementen) die zowel door het bestuur als de beheerder worden gedragen.

Deze kwaliteit is gebaseerd op de k waliteitscatalogus van de CROW. Hierin zijn de kwaliteitsniveaus gedefinieerd van A+ tot D, ook wel bekend als Zeer Hoog tot Zeer Laag. In dit beleidsplan wordt gebruik gemaakt van deze laatste benamingen. Deze kwaliteitsniveaus zijn vastgelegd in een kwaliteitsmeetlat (zie bijlag e 1). Afhankelijk van de kwaliteitskeuze wordt ook het benodigde budget berekend. Voor de onverharde/zandwegen binnen de gemeente Oude IJsselstreek wordt gebruik gemaakt van de Beleidsnota Zandwegen (opgesteld in 2015). De afspraken en werkwijze uit deze beleidsnota worden de komende jaren onveranderd doorgezet. Daarom is deze Beleidsnota als bijlage op dit plan opnieuw toegevoegd. 1.2 Leeswijzer Het Wegenbeleidsplan is opgebouwd rondom een aantal centrale vragen. Per hoofdstuk wordt antwoord gegeven op deze vragen. Achtereenvolgens leest u: Nr.

Titel Inhoud 2 Wat hebben we? - Areaal Informatie over het beheerareaal, hoeveelheden en specifieke kenmerken 3 Wat moeten we? – Wets- en beleidskaders De geldende wettelijke kaders en al vastgestelde beleidskaders 4 Wat hebben we gedaan en bereikt? - Terugblik Een terugblik op de afgelopen beleidsperiode en inzicht in het kwaliteitsverloop 5 Wat willen we? - Ambities Uitgangspunten en ambities voor de komende beleidsperiode 6 Wat zijn de financiële kaders? – BBV en financiering Financiële uitgangspunten en financieringsmethode 7 Hoe pakken we dit aan? - Werkproces De wijze waarop de komende jaren invulling wordt gegeven aan het wegbeheer Bijlagen Verdiepende inzichten en Beleidsnota Zandwegen GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 6 2. Wat hebben we? – Areaal In dit hoofdstuk gaan we in op het beheerareaal van de gemeente Oude IJsselstreek. Eerst beschrijven we de vaste gegevens van het wegenareaal. Het gaat bijvoorbeeld om: Wat ligt er nu? Welke functie heeft het? Hoe oud is het? Alle figuren en overzichten zijn gemaakt op basis van het wegenbeheersysteem van de gemeente (peildatum november 2025). 2.1 Databeheer Het wegenareaal is vastgelegd in het gemeentelijk beheersysteem. Sinds kort werkt de gemeente met een nieuw beheersysteem waarbij nog wordt gewerkt aan de kwaliteit van de data.

Afgelopen jaar is er veel tijd gaan zitten in het overzetten van de data van het oude beheersysteem naar het nieuwe beheersysteem en het leren werken met het nieuwe beheersysteem. Als de overstap helemaal is afgerond is de verwachting dat de wegbeheerdata beter op orde is. Dit blijft een aandachtspunt voor de komende periode. Ook wordt in het nieuwe beheersysteem een link gelegd met de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie). Hierdoor gaat het wegenareaal in het beheersysteem gelijklopen met deze landelijke registratie. Het beheersysteem maakt het mogelijk om per onderdeel specifieke data ( bijv., inspectieresultaten) voor het wegbeheerproces vast te leggen. 2.2 Omvang en opbouw areaal Verhardingstype In de gemeente Oude IJsselstreek ligt een totaal oppervlak van ongeveer 3.215.000 m² aan verhardingen. Onderstaande grafiek geeft inzicht in de verschillende verhardingstypen. Van het totale areaal bestaat ongeveer 47% uit asfaltverharding en 44% uit elementenverharding. De overige 9% bestaat uit betonverharding, halfverharding en onverharde wegen (zie Beleidsnota Zandwegen). GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 7 Verhardingsfunctie Het wegenareaal wordt gebruikt voor verschillende functies. Onderstaande grafiek inzicht in de verdeling van het areaal naar functie. De functie “overige” bestaat voornamelijk uit inritten.

Wegtype Landelijk worden wegen gecategoriseerd naar (CROW)wegtypen. De wegtypen geven inzicht in de ligging en het gebruik van de weg. Onderstaand de wegtypen inclusief beknopte uitleg en een voorbeeldweg in de gemeente Oude IJsselstreek: - Zwaar belaste weg: Hoofdrijbanen met een intensief gebruik, zoals de Bongersstraat in Ulft, Ettensestraat/Walstraat Terborg, Zeddamseweg Etten, Doetinchemseweg Westendorp en Varsseveld; - Gemiddeld belaste weg: Hoofdrijbanen met een gemiddeld gebruik, zoals de Zwanenburgseweg bij Gendringen, Sinderenseweg tussen Varsseveld en Sinderen, Ulftsestraat tussen Etten en Ulft; - Licht belaste weg: Minder intensieve rijbanen in het buitengebied (meeste 60km/uur wegen), zoals de Generaalsweg Heelweg, Lichtenberg Silvolde, Kapelweg Sinderen; - Weg in woongebied: Rijbanen in woonwijken; - Weg in verblijfsgebied: Voetpaden en pleinen; - Fietspad: Alle fietspaden; - Onbepaald: Dit zijn nog in te delen verhardingen die aan een wegtype toebedeeld moeten worden (dit is eind 2026 in het nieuwe beheersysteem verwerkt). Onderstaande grafiek geeft inzicht in de verdeling van het areaal naar wegtype.

2,3% 5,5% 26,2% 27,2% 15,9% 5,7% 17,1% Wegtype (%) Zwaar belaste weg Gemiddeld belaste weg Licht belaste weg Weg in woongebied Weg in verblijfsgebied (voetpaden, pleinen, etc.) Fietspad Onbepaald Aanlegperiode Onderstaande grafiek geeft het oppervlak van de verhardingen per aanlegperiode weer. Jaar van aanleg (m²) 800.000 | 685.267 700.000 600.000 | 529.373 | 550.724 500.000 | 472.394 391.190 400.000 300.000 | 237.119 | 217.386 200.000 | 57.217 100.000 | 2.388 - Onbekend | 1950-1959 | 1960-1969 | 1970-1979 | 1980-1989 | 1990-1999 | 2000-2009 | 2010-2019 | 2020-2025 De grote omvang van het areaal wegen met een onbekend aanlegjaar valt op. Hiervan is ongeveer 1/3de onverharde en half verharde wegen en dus nog 2/3de wegen van asfalt en elementenverharding. Er wordt momenteel gewerkt naar een completere dataset voor wegverhardingen, in afstemming met de BGT. Aanlegjaren worden hierin voor zover bekend nog verder aangevuld. Het is de verwachting dat dit eind 2026 gereed is. 2.3 Kenmerken wegenareaal Op basis van bovenstaande figuren en overzichten krijgt men inzicht in de belangrijke kenmerken van het beheerareaal van de gemeente Oude IJsselstreek.

Voor het wegenbeheer in de gemeente Oude IJsselstreek zijn de volgende lokale kenmerken doorslaggevend: • | Uitgestrekt buitengebied: De gemeente kenmerkt zich door een landelijk karakter met kleine kernen en intensieve agrarische activiteit. • | Hoge verhardingsgraad: Met ongeveer 80 m² per inwoner ligt de hoeveelheid verharding ruim boven het landelijk gemiddelde van 59 m² (Antea Group, 2017). • | Kostbare infrastructuur: In vergelijking met andere gemeenten ligt er relatief veel (duur) asfalt. • | Functie: Het overgrote deel van de verharding (69%) is ingericht als rijbaan. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK | 8 GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 9 3. Wat moeten we? – Wets- en beleidskaders De wegbeheerder is gebonden aan een aantal (landelijke) regels en wetgeving, deze kaders worden hier kort beschreven. Daarnaast worden de geldende gemeentelijke beleidskaders die invloed hebben op het wegbeheer toegelicht en wordt inzicht gegeven in de aangrenzende beleidsterreinen. 3.1 Wettelijke kaders en richtlijnen De voor wegbeheer relevante strekkingen uit de wettelijke kaders zijn hieronder toegelicht. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per januari 2024 is veel wetgeving komen te vervallen of veranderd. Op wegbeheer heeft dit echter beperkt invloed gehad (in tegenstelling tot bv. verkeerskundige opgaven).

Wegenwet De Wegenwet heeft meerdere doelen, uitsluitend met betrekking op de openbare weg. Allereerst wordt in de Wegenwet de openbaarheid van een weg vastgesteld (en daarmee voor ieder toegankelijk moet zijn) en hoe de weg al dan niet aan de openbaarheid onttrokken kan worden. De Wegenwet dient om veiligheid en doorstroming van de weg te verzekeren en gevaarlijke situaties te voorkomen, en ook het voorkomen van schade of overlast door het verkeer. De gemeente Oude IJsselstreek is volgens deze wettelijke verplichting verantwoordelijk voor de toestand van de openbare wegen, voetpaden en fietspaden binnen de gemeentelijke grenzen. Uitgesloten van deze verantwoordelijkheid zijn de wegen in beheer van ee n andere partij (zoals het Rijk, de provincie of het waterschap), zoals vastgelegd in de gemeentelijke wegenlegger. De gemeente moet – als goed wegbeheerder - zorg dragen voor inspectie en onderhoud/vervanging van de openbare wegen. Als niet wordt voldaan a an de eisen die men aan de openbare weg in gegeven omstandigheden mag stellen en daardoor gevaar voor personen of zaken oplevert, kan de gemeente Oude IJsselstreek risicoaansprakelijk zijn voor de gevolgen hiervan volgens het Burgerlijk Wetboek.

In het geval dat de gemeente weet dat ergens een schade is, maar geen actie onderneemt en vervolgens lijdt iemand schade, dan kan dat leiden tot schuldaansprakelijkstelling door nalatig handelen. Gemeentewet De Gemeentewet verplicht gemeenten jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken op te stellen voor het gevoerde en te voeren beleid. Hierbij geldt dat de beschikbare financiële middelen structureel en reëel in evenwicht moeten zijn met de uit te voeren taken en activiteiten en de zorgplicht van de gemeente. Daarnaast geeft de Gemeentewet een verplichting voor bescherming veiligheid en gezondheid. De wet gaat niet specifiek in op wat dit betekent voor de openbare ruimte, dan wel wegen. Wel draagt de gehele openbare ruimte, waar wegen en belangrijk onderdeel in zijn, bij aan een sociaal en verkeersveilig klimaat. Om goed invulling te geven aan de eisen vanuit deze wet is afstemming met andere beleidsdomeinen en (beheer)plannen van belang. Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat de Paragraaf Kapitaalgoederen een verplicht onderdeel is van de beleidsbegroting met uitgangspunten (beleid) voor instandhouding van kapitaalgoederen. Ter onderbouwing hieraan is het vaststellen van een actueel Beheerplan wegen verplicht (BBV art. 12 lid 2).

De BBV schijft hiernaast voor dat: 1. Investeringen met een maatschappelijk nut dienen, evenals investeringen met een economisch nut, te worden geactiveerd en over de verwachte levensduur te worden afgeschreven. Dit geldt ook voor vervanging van wegen. 2. Groot onderhoud kan op 2 manieren worden verwerkt: a. Kosten in jaar van uitvoering t.l.v. de exploitatie (jaarlijks ramen in de begroting). Dit doet de gemeente Oude IJsselstreek op dit moment; b. Kosten in jaar van uitvoering t.l.v. de onderhoudsvoorziening. Voor de onderbouwing hiervan is een actueel Beheerplan (< 5jaar) verplicht. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 10 Provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft een controlerende en toetsende rol voor het beheer van gemeentelijke wegen. De provincie spreekt zich niet uit over het te hanteren kwaliteitsniveau. De gemeente mag dit zelf bepalen. Wel is de provincie van mening dat wegen structureel moeten worden onderhouden om kapitaalsvernietiging te voorkomen. Ook moet achterstallig onderhoud worden vermeden. De verplichte paragraaf kapitaalgoederen in de begroting geeft hierin inzicht aan de provincie. Overige wetgeving De wegbeheerder heeft naast de ‘algemene verkeersregelgeving’ ook te maken andere wetgeving waar rekening mee gehouden moet worden.

Denk hierbij aan de Wegenverkeerswet 1994 (W VW), die de basis vormt voor alle verkeersregels (die in meer detail zijn uitgewerkt in het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990). Het uitgangspunt daarbij is de vlotheid en de doorstroming van het verkeer en het verbod op het veroorzaken van hinder of gevaar op de weg. Deze regels zijn bijvoorbeeld van belang bij werkzaamheden. Ook is in de W VW de wegclassificatie bepaald, deze is van belang bij de nieuwe Omgevingswet 2024. Deze gaat o.a. per classificering in op milieu, geluidshinder, geur en ruimtelijke uitstraling. Ook met de nieuwe regels voor stikstof moet rekening mee gehouden worden in het wegbeheer. Ten slotte is er nog de CROW Richtlijn Bebakening en Markeringen van Wegen 2015, waaraan gedacht moet worden met het aanbrengen van verkeersborden en belijningen. 3.2 Geldende beleidskaders gemeente Oude IJsselstreek Mobiliteitsplan Oude IJsselstreek 2025-2040 Het Mobiliteitsplan Oude IJsselstreek 2025 -2040 vervangt het GVVP uit 2011 en vormt het strategisch kader voor toekomstgericht wegbeheer. Het plan biedt een integrale visie op mobiliteit, waarbij verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid centraal staan.

Wegbeheer speelt hierin een sleutelrol: het plan bevat een uitgebreide analyse van de bestaande infrastructuur, verkeersveiligheidsrisico’s en toekomstige ontwikkelingen zoals woningbouw en bedrijventerreinen. Het plan introduceert een nieuwe wegencategorisering, waaronder de GOW30 (gebiedsontsluitingsweg 30 km/h), om wegen beter af te stemmen op hun functie. Binnen de bebouwde kom wordt 30 km/h de norm. Buiten de kom worden snelheden aangepast op basis van verkeersfunctie. Deze categorisering geeft sturing aan het onderhoudsbeleid en toekomstige investeringen. Beleidsnota Zandwegen De Beleidsnota Zandwegen is in 2015 door de gemeenteraad vastgesteld. In deze nota is de visie op de zandwegen gevormd. Bij een aanleiding worden de mogelijke maatregelen afgewogen met behulp van het opgenomen afwegingskader/schema. Deze maatregel kan vari ëren van bijvoorbeeld niets doen, een knip aanbrengen tot het verharden van de zandweg. Onderhoud , zoals schaven wordt een aantal keren per jaar door de eigen buitendienst uitgevoerd. Voor eventuele aanvullende maatregelen, voortkomend uit het afwegingskader, worden separaat middelen aangevraagd. 3.3 Aan wegen gerelateerde plannen en uitgangspunten Gladheidsbestrijdingsplan In het Gladheidbestrijdingsplan staat hoe de gemeente ervoor zorgt dat bij gladheid de wegen zo veilig mogelijk zijn voor weggebruikers.

Ook dit valt onder de wettelijke zorgplicht van de wegbeheerder. Om de veiligheid te garanderen heeft de gemeente Oude IJsselstreek jaarlijks een vast bedrag voor strooizout en onderhoud aan de strooimachines beschikbaar. De strooiroutes en de urgentie zijn vastgelegd. Het intensief strooien op de asfaltverhardingen kan zorgen voor een versnelde degradatie van de verharding. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 11 Onkruidbeheersing op verharding Onkruidbeheersing wordt uitgevoerd volgens een beeldkwaliteitsbestek. Het betreft niet -chemische onkruidbeheersing, uitsluitend op verhardingen binnen de bebouwde kom. Dit wordt uit een separaat budget bekostigd. Het areaal wordt beheerst op kwaliteitsnive au B, met uitzondering van centra en parken welke worden beheerd op A (Hoog). Het bestrijden van onkruid met behulp van staalborstels of stomen kan zorgen voor een versnelde degradatie van de verhardingen. Bermverhardingen De gemeente Oude IJsselstreek heeft een groot deel van de wegbermen voorzien van bermverharding zoals grasbetonstenen. Bermverharding zorgt voor een veiligere situatie op de weg en behoud van de wegconstructie. Voor de aanleg en het onderhoud van bermverharding reserveert de gemeente Oude IJsselstreek jaarlijks een vast bedrag binnen het budget voor groot onderhoud wegen. Een berm is ook belangrijk voor het afvoeren van hemelwater op de verharding.

Hiervoor worden door de eigen buitendienst de bermen structureel “afgeroomd” om een goede afwatering te garanderen. 3.4 Aangrenzende beleidsterreinen Vele beleidsterreinen zeggen iets over de openbare ruimte of hebben enige invloed op het wegbeheer. Beleidsplannen dit een directe link hebben met het wegbeheer zijn onderstaand beschreven. Overige beleidsplannen zoals het Boombeheerplan, Biodiversiteitsplan en Speelruimteplan hebben beperkte invloed op het wegbeheer en zijn daarom niet verder beschreven. Samen met overkoepelende visies, met onderwerpen als klimaat, duurzaamheid en circulariteit, kijken we de komende periode verder naar de impact op het wegbeheer en zoeken we daar waar mogelijk verbinding. Beleidsnotitie Openbare Verlichting Een nieuwe beleidsnotitie voor Openbare Verlichting wordt parallel aan dit beleid geschreven. De huidige beleidsnotitie OV 2022 -2026 is een actualisatie van het eerdere beleid ‘Licht op maat’. Het bestaande beleid wordt voorgezet met aandacht voor sociale veiligheid, energiezuinigheid, gebiedsgerichte aanpak, en beperking van lichtvervuiling. Met principe van ‘Licht op maat’ blijft bestaan, waarbij alleen verlichting wordt toegepast waar nodig. Reflecterende belijning of sensoren zijn alternatieven voor het niet verlichten. De gemeente maakt een gebiedsgerichte afweging voor verlichting op basis van functie en gebruik.

Het areaal wordt duurzaam beheerd en hergebruikt bij reconstructies van wegen. Beheerplan civieltechnische en aanverwante objecten 2023 -2027 Het Beheerplan Civieltechnische en aanverwante objecten 2023 -2027 omschrijft een breed scala aan objecten, waaronder bruggen, duikers, fonteinen, straatmeubilair, steigers en vlonders. Het dient als leidraad voor assetmanagement. De gemeente streeft minimaal naar het kwaliteitsniveau Basis. Dit betekent voornamelijk focus op veiligheid, functionaliteit voor zo laag mogelijke kosten en zo lang mogelijke levensduur. Bij vervanging van objecten wordt ook afgestemd op veranderd gebruik, zoals zwaarder verkeer. WRP (Water- en Rioleringsprogramma) 2024-2028 Het WRP 2024-2028 vervangt het eerdere Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) en beschrijft hoe de gemeente invulling geeft aan haar wettelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Het WRP is afgestemd op de Omgevingswet en verbindt waterbeheer met thema’s als klimaatadaptatie, landschap en infrastructuur. In het WRP is er aandacht voor het afkoppelen van verhard oppervlak, vaak gekoppeld met rioolvervanging of herinrichting van wegen. Het zet ook in op minder verharding en meer ruim te voor groen en water. Bij vervangingsprojecten van wegen en/of riolering is een integrale afstemming gewenst. 4.

Wat hebben we gedaan en bereikt? – Terugblik In dit hoofdstuk kijken we terug op de afgelopen beleidsperiode. Wat hebben we gedaan aan wegbeheer? Wat voor kwaliteit hebben we bereikt? Wat heeft dit gekost? En welke lessen kunnen we hieruit halen voor de komende beheerperiode? 4.1 Terugblik afgelopen beleidsperiode Op 28 maart 2019 is het geldende Beleidsplan Wegen 2019-2023 vastgesteld. Daarmee zijn structureel financiële middelen beschikbaar gesteld om de gemeentelijke verhardingen te onderhouden op kwaliteitsniveau Basis. Basis staat voor “heel en veilig” tegen minimale kosten (volgens de aanbevelingen van de CROW). Naast het groot onderhoud aan de wegen wordt er jaarlijks ook uitvoering gegeven aan klein onderhoud. Deze werkzaamheden zijn plaatselijk en kleinschalig van aard. Dit betreft onder andere het herstel van scheuren en het repareren van slechte plekken in asfaltverhardingen en het plaatselijk herstel van elementverhardingen. Ook zijn in de hierboven genoemde periode een aantal grotere vervangingen (reconstructies) uitgevoerd die hebben bijgedragen aan de verbetering van het kwaliteitsniveau van, met name de elementenverhardingen.

Onder andere zijn het de volgende projecten: Kern | Straten | Jaar van uitvoering Varsseveld | Burgemeester van Tuyllstraat | 2019 Ulft | Middelgraaf | 2019/2020 Varsselder | Berghseweg | 2019 Terborg | Handelstraat | 2020 Terborg | Den Vlasberg | 2020 Netterden | Emmerikseweg | 2020 Varsseveld | Zelhemsevoetpad | 2020 Ulft | Roggestraat | 2020/2021 Terborg | Kon. Emmastr./Pr. Willem Alexanderstr. | 2020/2021 Ulft | Parkstraat | 2021 Silvolde | Heuvelstraat | 2021/2025 Gendringen | Brederostraat | 2021 Ulft | Ankerstraat | 2021 Westendorp | Halseweg (Binnen Bebouwde Kom) | 2021 Terborg | Overtuin/De Laegte | 2022 Terborg | Staringstraat | 2022 Gendringen | IJsselweg | 2022 Terborg | Ettensestraat | 2022/2023 Etten | Zeddamseweg (Binnen Bebouwde Kom) | 2022/2023 Terborg | Van Gelderstraat | 2024 Ulft | Hogeweg | 2024/2025 Varsseveld | Prinses Irenestraat | 2024/2024 Ulft | Dierenriem (Voerman tot aan Veldstraat) | 2024 Silvolde | Thorbeckestraat Doctor Dreesstraat | 2025 Gendringen | Akenloodseweg – Tulpstraat - Rozenstraat | 2025 GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK | 12 GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 13 Kern Straten Jaar van uitvoering Silvolde Kwartelstraat 2026 Silvolde Oranjestraat/ Siebelinkstraat 2026 Varsseveld Spoorstraat 2026/2027 Varsseveld Pr. Alexanderstraat 2026/2027 Gendringen Dominee van Dorpstraat e.o.

2026 Breedenbroek Den Dam 2026 4.2 Wat voor kwaliteit hebben we bereikt? De kwaliteit van de wegen wordt één keer per twee jaar in beeld gebracht door een (globale) visuele weginspectie. Hierbij worden alle wegen geïnspecteerd volgens landelijke (CROW) maatstaven. De laatste inspectie heeft in 2024 plaatsgevonden. Voor dit rapp ort zijn de vastgestelde schadecijfers en schadebeelden uit 2024 omgerekend naar rapportcijfers (met schaal 0 tot 10). De rapportcijfers laten een gewogen gemiddelde van de kwaliteit van het areaal zien (een gewogen gemiddelde is een gemiddelde waarbij sommige waarden zwaarder meetellen dan andere). Door dit voor alle jaren te doen waarin een weginspectie is uitgevoerd ontstaat een beeld van de huidige kwaliteit en het kwaliteitsverloop van de wegen. Er is een rapportcijfer berekend voor het totale areaal tezamen en uitgesplitst naar verhardingstype e n wegtype. De gehele kwaliteitsontwikkeling is opgenomen in bijlage 2. Eind 2026 wordt er een nieuwe weginspectie uitgevoerd die verder inzicht zal geven in de ontwikkeling van de kwaliteit van de wegen. Algehele kwaliteit Onderstaand figuur geeft inzicht in de kwaliteitsontwikkeling van het totale areaal. Gemiddeld scoren de verhardingen in 2024 met rapportcijfer 5,3 in kwaliteitsniveau Laag.

Over de lange termijn laat de kwaliteit een schommelend beeld zien rondom de ondergrens van kwaliteitsniveau Basis. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 14 Kwaliteit asfaltverhardingen De asfaltverhardingen scoren gemiddeld lager dan het totale areaal. Alle asfaltverhardingen samen scoren met een rapportcijfer 4,4 in kwaliteitsniveau Laag. Over het algemeen is de kwaliteit van de asfaltverhardingen veel lager dan die van de elementenverhardingen. Bij asfalt wordt hiermee niet voldaan aan de kwaliteitsambitie Basis. De oorzaak hiervan is dat bij grootschalige vervangingen , veelal binnen de bebouwde kom (zie overzicht op blz. 12 en 13), in de meeste gevallen de asfaltverharding vervangen wordt door een verharding van elementen. Vanaf dat moment wordt de asfaltverharding nog minimaal onderhouden, en komt deze op de planning voor reconstructie van de weg. In de tussentijd kan er een inspectie uitgevoerd worden waardoor de asfaltverharding laag scoort. Kwaliteit elementenverhardingen In tegenstelling tot de asfaltverhardingen is de kwaliteit van de elementenverhardingen hoog. De gemiddelde kwaliteit van de elementenverhardingen ligt veel hoger dan die van asfaltverhardingen. Met een rapportcijfer 7,9 wordt kwaliteitsniveau Hoog gescoord, ruim boven de kwaliteitsambitie Basis.

Dit mede door vele nieuwe elementenverhardingen die in plaats van asfalt in woon- en verblijfsgebieden aangelegd zijn.

Kwaliteit per wegtype In de totale kwaliteitsontwikkeling (bijlage 2) is ook nog een uitsplitsing gemaakt naar verhardingstype en wegtype. Dit zijn de wegtypen zoals beschreven in hoofdstuk 2.2. Hieruit komt het volgende naar voren: • | De Zwaar belaste asfaltwegen zijn afgenomen in kwaliteit ten opzichte van 2019, de start van het huidige plan; • | De Gemiddeld belaste asfaltwegen zijn de afgelopen jaren in kwaliteit toegenomen en sinds twee jaar weer licht afgenomen. Het rapportcijfer scoort net goed genoeg voor kwaliteitsniveau Basis; • | Het grote areaal Licht belaste asfaltwegen scoort met een rapportcijfer 4,0 onderaan het kwaliteitsniveau Laag. Het areaal elementverhardingen in Licht belaste wegen laat een wisselend kwaliteitsbeeld zien (relatief klein areaal); • | De asfaltwegen in de Woongebieden scoren gemiddeld een 4,4 en daarmee in kwaliteitsniveau Laag. De elementverhardingen in de woonwijken scoren met een rapportcijfer 7,8 juist in kwaliteitsniveau Hoog; • | De voetpaden (elementen) binnen de gemeente Oude IJsselstreek scoren met een rapportcijfer 8,1 ruim in kwaliteitsniveau Hoog; • | De asfalt fietspaden scoren vrijwel gelijk ten opzichte van 2019 in kwaliteit met een rapportcijfer 6,3 en de elementen fietspaden zijn in kwaliteit sterk gestegen naar een 7,7. 4.3 Wat heeft dit gekost? Onderstaande tabel geeft inzicht in de uitgaven in de afgelopen jaren.

Exploitatie | Investering Jaar | Klein | Groot | Onderhoud | Totaal onderhoud | onderhoud | Overige | recreatieve | onderhoud | Vervangingen paden 2019 | € 277.500 | € 1.430.650 | € 51.500 | € 1.759.650 2020 | € 259.150 | € 1.008.250 | € 94.000 | € 24.000 | € 1.385.400 | € 155.000 2021 | € 193.500 | € 1.049.500 | € 93.000 | € 119.550 | € 1.455.500 | € 600.000 2022 | € 162.750 | € 504.650 | € 170.195 | € 60.000 | € 897.595 | € 600.000 2023 | € 163.860 | € 1.471.000 | € 204.635 | € 1.839.495 | € 600.000 2024 | € 195.900 | € 1.389.200 | € 46.325 | € 87.500 | € 1.718.925 | € 1.500.000 2025 | € 150.000 | € 1.527.000 | € 181.635 | € 26.500 | € 1.855.135 | € 1.500.000 2026 | € 264.500 | € 1.613.075 | € 244.550 | € 48.500 | € 2.170.625 | € 1.500.000 De | afgelopen beleidsperiode is het groot en klein | onderhoud direct | vanuit de exploitatie gefinancierd. Voor vervangingen (reconstructies) was vanaf 2021 structureel een budget van €600.000 beschikbaar. Vanaf 2024 is dit budget verhoogd naar €1.500.000 per jaar. 4.4 Wat nemen we mee naar de komende beleidsperiode? In | de | afgelopen | beleidsperiode | zijn | een | aantal | zaken | geleerd | die | worden | meegenomen | naar | de | komende beleidsperiode; • | Het uitgangspunt van het beheer is het kwaliteitsniveau Basis. Op dit moment wordt hier niet aan voldaan.

We moeten aan de hand van de kwaliteitsontwikkeling goed blijven evalueren of de aanpak en beschikbare budgetten voldoende zijn om dit ambitieniveau te behalen; • | De gemeente werkt op het gebied van wegbeheer graag mee aan inventieve en innovatieve oplossingen. Hiermee wordt ruimte geboden aan ontwikkelingen uit de markt, maar wordt ook het beschikbare budget zo optimaal mogelijk ingezet; • | De kwaliteit van de elementverhardingen ligt ruim boven de ambitie; • | De kwaliteit van asfaltverhardingen ligt ruim onder niveau Basis en blijft een | serieus aandachtspunt voor de komende beleidsperiode. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK | 15 GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 16 5. Wat willen we? – Ambities De gemeente Oude IJsselstreek heeft als wegbeheerder een keuze hoe vorm te geven aan de zorgplicht voor wegbeheer. In dit hoofdstuk lichten we de verschillende keuzes toe en geven we inzicht in de financiële gevolgen. 5.1 Kwaliteitsniveau Basis Tot nu toe beheert de gemeente Oude IJsselstreek het wegenareaal op kwaliteitsniveau Basis (CROW B). Dit kwaliteitsniveau laat zich omschrijven als ‘heel en veilig’ ( CROW-richtlijn, volgens publicatie 147). De CROW heeft beelden van dit kwaliteitsniveau ook vastgelegd in beelden (CROW publicatie 380, onderdeel Verharding), zie ook bijgevoegde kwaliteitsladder. Kwaliteitsniveau Basis heeft als voordeel dat het voldoet aan de landelijke standaarden.

Binnen dit kwaliteitsniveau is beperkte kans op kapitaalvernietiging en het risico op aansprakelijkheid is beperkt. Bij keuze voor kwaliteitsniveau Basis voor het gehe le wegenareaal is het relatief eenvoudig in onderhoud en prijstechnisch gunstig. Binnen dit kwaliteitsniveau worden schades in wegen toegestaan zolang veiligheid niet in het geding komt. Er is geen sprake van een visueel heel mooi wegennet, gerepareerde sc hades blijven bijvoorbeeld goed zichtbaar. Dit kwaliteitsniveau laat slechts beperkt, kleine extra’s toe, er kunnen geen grote gebieden (bijvoorbeeld centra) op een echt net kwaliteitsniveau (Hoog) worden onderhouden. Wel wordt in Oude IJsselstreek extra a andacht besteed aan de “entree” wegen van kernen. Deze worden op een hoger niveau onderhouden dan Basis. In dit Wegenbeleidsplan wordt voorgesteld dit kwaliteitsniveau te handhaven voor de komende beleidsperiode (202 7- 2030). 5.2 Aanvullende beleidskeuzes Naast een kwaliteitskeuze voor het beheer en onderhoud van de wegen zijn er een aantal aanvullende beleidskeuzes voor het wegenbeleid binnen de gemeente Oude IJsselstreek. Van asfalt naar elementenverharding Asfaltwegen in woon- en verblijfsgebieden worden structureel, waar mogelijk, omgevormd naar elementenverharding (betonstraatstenen). Dit gebeurt bij vervanging van oude asfaltwegen.

Toegankelijke en inclusieve samenleving De gemeente Oude IJsselstreek staat voor een toegankelijke en inclusieve samenleving. Een samenleving waarin iedereen kan meedoen, ook mensen met een beperking. Ze doen mee en zijn gelijkwaardig. Voor het wegenbeleid kan toegankelijkheid hierbij heel lette rlijk worden genomen. De gemeente richt zich hierbij op een toegankelijke openbare ruimte. In de uit te voeren werkzaamheden en projecten wordt altijd gekeken in hoeverre deze ruimte toegankelijk is voor mensen met een beperking. Indien nodig worden aanvul lende maatregelen (bijvoorbeeld verlagen van trottoirbanden of hellingbanen) meegenomen. Rondom seniorencomplexen worden trottoirs bewust onderhouden op een hoger kwaliteitsniveau. Deze zogenaamde schuifelpaden moeten goed toegankelijk en vlak zijn. Klimaatadaptatie en hittestress Door het veranderende klimaat komen in de zomerperiode vaker korte hevige neerslag buien voor en is het in de winter natter dan vroeger. Om overlast en schades in de toekomst te voorkomen moeten we de inrichting van de openbare ruimte aanpassen. Daar waar verharding overbodig is wordt in dit kader ook gekozen voor groen in plaats van verharding. Bij kansrijke initiatieven wordt rekening g ehouden met het bergen van regenwater op verhardingen, vertraagde afstroming, en dergelijke.

Een goede samenwerking tussen de verschillende beheerdisciplines (wegen, riolering, groen) is hiervoor van groot belang. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 17 Circulaire economie Verduurzaming van de economie staat hoog op de agenda. De circulaire economie om producten en grondstoffen maximaal te hergebruiken is ook voor het wegenbeheer een opgave. Zie ook paragraaf 7.2 voor een meer circulair wegbeheer. Voorgesteld wordt de financiering van de aanvullende beleidskeuzes te initiëren vanuit het jaarlijks beschikbare budget. Mochten aanvullende middelen specifiek voor deze thema’s noodzakelijk zijn, dan worden deze separaat aangevraagd.

5.3 Financiële uitgangspunten theoretische berekening groot onderhoud Voor de berekening van de jaarlijkse kosten voor groot onderhoud zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Areaalomvang volgens wegbeheersysteem november 2025; • Alleen bij gemeente in beheer zijnde wegen, geen provinciale wegen, rijkswegen of particuliere wegen; • Alleen verharde wegenarealen worden meegenomen, dus geen onverharde, half verharde wegen, geen bermen; • Geen areaal op gemeentelijke begraafplaatsen of op speelterreinen; • Jaarlijks gelijk bedrag op basis van gemiddelde (groot) onderhoudskosten; • Opgebouwd met vaste onderhoudscycli per wegtype (bijvoorbeeld ieder 15 jaar 30% herstraten, in jaar 30 50% herstraten en vervangen in jaar 60) gestart op basis van jaar van aanleg van het wegvakonderdeel; • Daadwerkelijke invulling van (gemiddeld) jaarlijks budget op basis van schades en meldingen vanuit de weginspectie en de praktijk.

Indien nodig worden grote afwijkingen (bijvoorbeeld ernstige winter) gemeld en op extra kosten gezet in de volgende begroting; • Alleen in stand houden wat er al is, uitgaande van dezelfde materialen, dezelfde constructieopbouw, dezelfde wegbreedte, et cetera; • Kostenkengetallen op basis van Antea Group standaard peiljaar 2025; • Onderhoudscycli volgens Antea Group standaardversie 2025; • De volgende staartkosten (over de kale kosten uit de kennisbank) worden voorgesteld: Algemene kosten 5%, Uitvoeringskosten 2%, Winst en risico 2%, Voorbereiding/Administratie/Toezicht (VAT) 5%; • Alleen kosten voor groot onderhoud, geen kosten voor vervanging, geen kosten voor klein/calamiteiten onderhoud, geen kosten voor levensduurverlengend onderhoud ( volgens BBV), geen kosten voor verzorgend onderhoud (bijvoorbeeld straatvegen of onkruidbeheersing); • Berekende kosten geven inzicht in het in stand houden van het areaal op het gewenste kwaliteitsniveau. Er worden geen kosten of voordeel berekend voor het op niveau brengen van het huidige areaal.

5.4 Berekende jaarlijkse kosten groot onderhoud Om de grootte van het budget voor het groot onderhoud aan de wegen te kunnen bepalen is met de uitgangspunten die in paragraaf 5.3 staan beschreven en het beheerareaal en de kwaliteitsambitie Basis een berekening gemaakt voor de benodigde jaarlijks onderhoudskosten voor de wegen in de gemeente Oude IJsselstreek. De | benodigde | financiële | middelen | die | zijn | gekoppeld | aan | het | Wegenbeleidsplan | 2027-2030 | zijn | verwerkt | in onderstaande tabel. Exploitatie | Investering Jaar | Klein onderhoud | Groot onderhoud | Overige groot | Totaal onderhoud wegen | wegen* | onderhoud | wegen | Vervangingen wegen** 2027 | € 255.000 | € 2.300.000 | € 250.000 | € 2.805.000 | € 1.500.000 2028 | € 255.000 | € 2.300.000 | € 250.000 | € 2.805.000 | € 1.500.000 2029 | € 255.000 | € 2.300.000 | € 250.000 | € 2.805.000 | € 1.500.000 2030 | € 255.000 | € 2.300.000 | € 250.000 | € 2.805.000 | € 1.500.000 De bedragen zijn gebaseerd op prijspeil 2026, jaarlijkse indexatie dient nog te worden toegepast * | Dit zijn de kosten voor groot onderhoud asfalt en elementen die binnen de raamcontracten uitgevoerd worden. ** | Dit zijn de kosten door jaarlijks terugkerende werkzaamheden die buiten de raamcontracten uitgevoerd worden.

De (theoretische) berekening van het landelijk gemiddelde komt uit op € 3 | .000.000 per jaar, wat neerkomt op ongeveer € 1,03 per vierkante meter verharding. Gemeente Oude IJsselstreek kent echter een goede, zanderige, grondslag w | at zal resulteren in minder (frequent) onderhoud. Daarmee is de verwachting dat de gemeente met 15% minder dan het landelijke gemiddelde het areaal op Basis moet kunnen onderhouden. Dit komt overeen met het benodigd budget van omliggende gemeenten met dezelf | de grondslag. Als we uitgaan van 15% vermindering ten opzichte van het landelijke gemiddelde komt dit neer op een bedrag van € 2.550.000 per jaar voor het uitvoeren van groot onderhoud aan de wegen. | Voor 2026 | wordt hiervoor een eerste stap | gezet, dat een budgetverhoging groot onderhoud wegen van € 270.000 zal vragen. Vanuit de tweejaarlijkse weginspectie en het daaraan gekoppelde kwaliteitsniveau moet blijken of de uitgevoerde maatregelen (onderhoud en vervanging) voldoende is om het kwaliteitsniveau van de wegen op niveau basis te krijgen en te houden. Hierbij zijn de | asfaltverhardingen het belangrijkste aandachtspunt. Uit deze ontwikkeling volgt ook een concrete budgetbehoefte en waar nodig zal deze moeten worden aangepast. De asfaltwegen binnen de kom zullen voor het grootste deel vanuit de meer | -jaren investeringen vervangen worden.

Jaarlijks is hiervoor | minimaal | € 1.500.000 investeringskrediet nodig. Hierbij worden voornamelijk asfaltverhardingen vervangen door een verharding van elementen. | Als er naast vervanging ook vanuit mobiliteitsoogpunt reconstructies gedaan moeten worden, kan dit voor een grotere investeringsvraag zorgen. Dit kan leiden tot een extra vraag voor investeringskrediet. De wegen buiten de kom worden onderhouden vanuit het exploitatiebudget voor groot onderhoud wegen. Om achterstallig onderhoud aan de (asfalt)wegen te voorkomen is het van belang dat het kwaliteitscijfer van de verharding naar minimaal een 5,5 moet. Om dit | voor elkaar te krijgen zal het budget voor groot onderhoud naar bovenstaand niveau bijgesteld moeten worden. Naast de kosten voor groot onderhoud dient men rekening te houden | met kosten voor klein onderhoud | . Wanneer klein onderhoud en groot onderhoud niet goed op elkaar zijn afgestemd zal er een piek ontstaan voor groot onderhoud. Om dit goed in balans te houden moet voor klein onderhoud tussen de 10 en 15% van de kosten voor groot onderhoud gereserveerd worden. Daarom is voor de komende beleidsperiode een bedrag van € 255.000 (10%) per jaar opgenomen voor klein onderhoud.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK | 18 GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 19 Vanuit de tweejaarlijkse weginspectie en het daaraan gekoppelde kwaliteitsniveau moet blijken of de uitgevoerde maatregelen (onderhoud en vervanging) voldoende is om het kwaliteitsniveau van de wegen op niveau basis te krijgen en te houden. Hierbij zijn de asfaltverhardingen het belangrijkste aandachtspunt. Uit deze ontwikkeling volgt ook een concrete budgetbehoefte en waar nodig zal deze moeten worden aangepast. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 20 6. Wat zijn de financiële kaders? – BBV Voor financiering van het wegenbeleid kunnen verschillende keuzes worden gemaakt binnen de gestelde eisen. In dit hoofdstuk een korte toelichting op de BBV en een voorstel voor de financiering in de gemeente Oude IJsselstreek. 6.1 Besluit begroting en verantwoording (BBV) Het BBV bevat regelgeving voor de begroting en verantwoording van provincies en gemeenten. De afgelopen jaren zijn een aantal wijziging doorgevoerd in de BBV, die ook betrekking hebben op de financiering van wegbeheer. Zo is nu opgenomen: Investeringen met een maatschappelijk nut dienen, evenals investeringen met een economisch nut, te worden geactiveerd en over de verwachte levensduur te worden afgeschreven. Dit geldt ook voor vervangingen en levensduurverlengend onderhoud van wegen, daarom worden deze kosten niet meegeraamd voor het onderhoudsbudget wegen.

Voor financiering van groot onderhoud is in de BBV opgenomen: Groot onderhoud kan op 2 manieren worden verwerkt: 1. kosten in jaar van uitvoering t.l.v. de exploitatie (jaarlijks ramen in de begroting); 2. kosten in jaar van uitvoering t.l.v. de onderhoudsvoorziening. De keuze is aan de gemeenteraad. Wanneer de lasten van groot onderhoud direct ten laste van een voorziening worden gebracht, moet wel aan de voorwaarden voor het aanhouden van een voorziening groot onderhoud (actueel beheerplan) worden voldaan. Over het eventueel vormen en aanwenden van bestemmingsreserves ter dekking van groot onderhoud besluit de gemeenteraad. Een bestemmingsreserve groot onderhoud kan echter nooit de functie van het egaliseren van onderhoudslasten over meerdere begrotingsjaren overnemen. Wanneer de gemeenteraad kiest voor het egaliseren van onderhoudslasten over meerdere begrotingsjaren moet, onder de voorwaarde dat er een actueel beheerplan is, op basis van artikel 44 lid 1c van het BBV een voorziening worden gevormd. Daarbij wordt ook nog opgemerkt dat mutaties in bestemmingsreserves als incidentele baten en lasten worden aangemerkt. Vanuit het oogpunt van risicobeheersing en inzicht in de financiële positie is het overigens – welke systematiek ook wordt gekozen door de gemeen teraad - aan te raden altijd zorg te dragen voor actuele beheerplannen. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 21 7.

Hoe pakken we dit aan? – Werkproces De beleidskaders zijn geschetst, de benodigde budgetten berekend, maar hoe pakken we dit aan? Hoe geven we daadwerkelijk invulling aan het wegenbeheer en onderhoud de komende jaren? 7.1 Werkproces/beheercyclus wegbeheer Het figuur hieronder geeft inzicht in de verschillende stappen binnen het wegbeheer werkproces. Op basis van deze cyclus wordt invulling gegeven aan de ambitie en worden de budgetten daadwerkelijk ingevuld. Een korte toelichting per werkstap voor Oude IJsselstreek. Inspecteren Het proces begint met de weginspectie. Geadviseerd wordt alle wegen binnen het beheerareaal één keer per twee jaar globaal visueel te inspecteren volgens de CROW. De weginspectie wordt ingelezen in het beheersysteem. Vaststellen kengetallen, opstellen beheerstrategie en opstellen basisplanning Met behulp van het beheersysteem wordt een kwalitatieve en cyclische planning wegen opgesteld. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de al op Oude IJsselstreek afgestemde kengetallen en beheerstrategie. Advies is deze getallen jaarlijks te herijken. De basisplanning geeft inzicht in de maatregelen die op basis van het (theoretische) gedragsmodel moeten worden uitgevoerd. Maatregelen toetsen De voorgestelde maatregelen dienen (bij voorkeur buiten) te worden getoetst.

Tijdens de toets wordt gecontroleerd op de maatregel (is dit de juiste), het uitvoeringjaar, de kosten en de prioriteit. Deze getoetste maatregellijst/kaart vormt de basis voor de rest van het proces.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 22 Integraal afstemmen disciplines en opstellen integrale plankaart Zodra er een sectorale planning van Wegen is wordt deze afgestemd met andere disciplinaire planningen (bijvoorbeeld riolering, groen, openbare verlichting) en andere projecten (nieuwbouw, inbreiding, ruimtelijke projecten, et cetera). Door deze op kaart te presenteren ontstaat een goed inzicht van alle projecten in de openbare ruimte van Oude IJsselstreek. In een gezamenlijke werksessie kan gekeken worden waar integraal kan worden samengewerkt. De integrale projecten kunnen vervolgens worden gedefinieerd en vastgelegd in een integrale plankaart. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen onderhouds- en investeringsprojecten (vervangingen). Opstellen uitvoeringsplan De uiteindelijk buiten uit te voeren maatregelen worden opgenomen op een uitvoeringsplan (of operationeel plan). Advies is dit plan jaarlijks op te stellen/te actualiseren. Vanuit dit plan worden de werkzaamheden uitgevoerd. Integraal afstemmen disciplines en opstellen integrale plankaart Zodra er een sectorale planning van Wegen is wordt deze afgestemd met andere disciplinaire planningen (bijvoorbeeld riolering, groen, openbare verlichting) en andere projecten (nieuwbouw, inbreiding, ruimtelijke projecten, et cetera).

Door deze op kaart te presenteren ontstaat een goed inzicht van alle projecten in de openbare ruimte van Oude IJsselstreek. In een gezamenlijke werksessie kan gekeken worden waar integraal kan worden samengewerkt. De integrale projecten kunnen vervolgens worden gedefinieerd en vastgelegd in een integrale plankaart. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen onderhouds- en investeringsprojecten (vervangingen). Opstellen uitvoeringsplan De uiteindelijk buiten uit te voeren maatregelen worden opgenomen op een uitvoeringsplan (of operationeel plan). Advies is dit plan jaarlijks op te stellen/te actualiseren. Vanuit dit plan worden de werkzaamheden uitgevoerd. Na het uitvoeringsplan komen de maatregelen daadwerkelijk in uitvoering. Via het raamcontract komen de maatregelen in de contractfase (deeloffertes en deelopdrachten) en uitvoeringsfase (inclusief toezicht en controle). Na uitvoering dienen de uitgevoerde werkzaamheden te worden verwerkt in de areaalgegevens (in het beheersysteem/ BGT), daarmee is de beheercyclus rond en kan deze opnieuw worden opgestart. 7.2 Aandachtspunten voor 2027-2030 Inventief De gemeente monitort de ontwikkelingen op de markt rondom het wegbeheer. Nieuwe onderhoudsmethodieken worden waar mogelijk in de vorm van een pilot uitgevoerd. Op basis van de opgedane kennis in de pilot wordt eventueel de ‘standaard’ onderhoudsmethodiek aangepast.

Circulair en duurzaam Een groot aantal materialen binnen het wegbeheer worden (waar mogelijk) hergebruikt. Zo wordt het gefreesde asfalt als basis voor nieuw asfalt gebruikt. Daarnaast worden oude materialen als puin of granulaat gebruikt onder nieuw aan te leggen wegen. De komende jaren zal nog meer aandacht zijn voor een totale circulaire economie. In de verschillende beheerfases (bijvoorbeeld ook in de contracten) zal hier nadrukkelijk aandacht voor zijn. Daarnaast wordt gekeken naar het duurzaam toepassen van materialen. Waar mogelijk worden asfaltverhardingen in de verblijfsgebieden omgevormd tot elementverhardingen. Deze zijn duurzamer, maar op lange termijn zorgt dit ook voor een reductie in beheerkosten. Ook het duurzaam bouwen staat voorgeschreven in het raamcontract door toepassing van “warm asfalt”. Warm asfalt is asfalt dat bij lagere temperaturen dan traditioneel heet asfalt wordt geproduceerd. Dit maakt de productie duurzamer, met een lager gasgebruik en minder CO2 uitstoot. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 23 Integraal De wegen zijn slechts een onderdeel van de totale openbare ruimte. De komende jaren komen er steeds meer uitdagingen op ons af die weerslag hebben op deze openbare ruimte. Voorbeelden hiervan zijn de energietransitie (netcongestie), klimaatverandering (wat eroverlast, droogte en hitte), mobiliteitsverandering (elektrische auto’s).

Deze ontwikkelingen vragen om integrale oplossingen/samenwerking. . GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 24 Bijlage 1 – Kwaliteitsniveaus Overzicht benaming kwaliteitsniveaus Binnen Nederland worden verschillende benamingen gebruikt voor kwaliteitsniveaus wegen. De benaming en terminologie verschilt, maar ze zijn goed vergelijkbaar. Onderstaande tabel geeft inzicht in de verschillende benamingen van kwaliteitsniveaus in de verschillende catalogi. Voorbeeld kwaliteitsladder zeer hoog Geen sprake schade aan de elementen, geen dwarsonvlakheid of oneffenheden. Er is geen voegwijdte en er ontbreken geen elementen. Er is geen schade volgens de richtlijn: veilig gebruik zonder risico’s. hoog Er is nauwelijks sprake schade aan de elementen, lichte dwarsonvlakheid of oneffenheden. Er is lichte voegwijdte en er ontbreken geen elementen. Er is enige schade volgens de richtlijn: veilig gebruik zonder risico’s. basis Er is hier en daar schade aan de elementen, enige dwarsonvlakheid of oneffenheden. Er is enige voegwijdte, er ontbreken geen elementen. De waarschuwings- grens is overschreden. In principe nog sprake van veilig gebruik zonder risico’s. laag Er is regelmatig sprake van schade aan de elementen, aanzienlijke dwarsonvlakheid of oneffenheden. Er is aanzienlijke voegwijdte, er ont- breken incidenteel elementen. De richtlijn van de CROW is overschre- den.

Er is een afnemende veilig- heid met een verhoogd risico. zeer laag Er zijn veel ernstige schades als dwarsonvlakheid of oneffenheden. Er zijn veel bescha- digde elementen. Er is een grote voegwijdte en er ontbreken elementen uit de verharding. Er is sprake van een achterstand, hoge mate van risico’s m.b.t. gebruik. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK 25 Bijlage 2 – Kwaliteitsontwikkeling wegen Inspectiejaren opp (m2) 2015 2.502.970 2016 2.645.213 2018 2.696.361 2020 2.830.338 2022 2.845.942 2024 2.865.731 verschil laatste inspecties 19.789 Verhardingsoort Asfalt Elementen opp (m2) opp (m2) 2015 1.621.718 881.252 ##### 2016 1.583.727 1.061.486 2018 1.577.862 1.118.498 2020 1.590.921 1.239.416 2022 1.590.277 1.255.665 2024 1.575.579 1.290.152 verschil laatste inspecties -14.698 34.487 Percentage tov totaal 55% 45% 6,0 4,9 5,3 5,0 5,8 5,3 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 10,0 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Totaal 5,7 4,3 4,5 4,2 4,7 4,4 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 10,0 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 jaar van inspectie Asfalt 6,5 6,7 7,6 7,6 8,7 7,9 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 10,0 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 jaar van inspectie Elementen Wegtype 2 - Zwaar belaste weg Asfalt Elementen opp (m2) opp (m2) 2015 114.101 4.613 2016 109.920 4.392 2018 106.018 4.107 2020 107.347 10.771 2022 108.737 2.395