Document · PDF

TOEKOMSTVISIE - Oude_IJsselstreek_Magazine_lees 2021 - DEF.pdf

Raadsvergadering 25 maart 2021, gemeente Oude IJsselstreekBij agendapunt: 2.: Toekomstvisie15.658 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

MAAK TOEKOMST IN OUDE IJSSEL STREEK TOEKOMSTVISIE OUDE IJSSELSTREEK

Beeld je in. Het is 2030. “Sjoerd van Baarle rijdt in zijn waterstofauto van Sinderen naar Internationaal station Emmerich/ Oude IJsselstreek. Hij heeft net getankt bij het energietransferium in Netterden en pikt zo een potentiële klant op, die met de Highspeedtrain is aangekomen uit Genua. Vol trots zal Sjoerd Martina straks alle smart tech bedrijven laten zien die op het Varsseveld Industriepark (het VIP) gevestigd zijn en haar meenemen naar zijn nieuwste bedrijf waar minuscule onderdelen voor melkrobots worden geproduceerd. Eerst maar eens een smaakvolle lokale lunch in het Smart Tech Experience Centre. ‘s Middags neemt Sjoerd zijn klant mee over de Oude IJssel. Op een waterstofboot varen ze van Etten naar Waterburcht Anholt. Ze stoppen voor een bezoek aan een expositie van Iris van Herpen in het Modern Art Dru Museum. Op de weg terug varen ze langs de nieuwste waterwoningen bij Terborg en zwaaien naar alle recreanten op bootjes en volle terrassen aan de boulevard, waar prachtige penthouses wegkijken over het glooiend agrarische landschap. Martina geniet van alle verhalen over schuttersfeesten en kermissen die in deze periode plaatsvinden. Martina overnacht in Hotel DRU. Onderweg ernaartoe rijden ze langs één van de vele nieuwe duurzame woonwijken in de gemeente. Prachtig om te zien hoe wonen en groen hand in hand gaan.

Tijdens het diner vertelt de chefkok stralend over zijn samenwerking met de lokale landbouwers. Wat Martina en Sjoerd straks eten is 100% de smaak van Oude IJsselstreek. Al snel blijkt dat dat naar meer smaakt. Martina belooft nog dit jaar terug te komen samen met haar gezin. De combinatie van de nieuwste technieken, zoveel groen en zoveel gastvrijheid, vind je nergens anders!

Introductie

door gemeenteraad Oude IJsselstreek

“Oude IJsselstreek heeft enorme potentie in zich. Wij willen een toekomstvisie die daar recht aan doet. Of het nou gaat om onze prachtige groene vergezichten met gemoedelijke kernen, de enorme betrokkenheid van inwoners en verenigingen, de noeste arbeid of hightech vindingen. Het mag veel duidelijker worden dat Oude IJsselstreek de plek is om te leven en om het te maken. Fantastisch als veel meer mensen zich dat realiseren en we de komende jaren verder groeien,” aldus burgemeester Otwin van Dijk. Voilà. “Maak toekomst in Oude IJsselstreek” brengt die potentie in beeld en nodigt je uit om aan die toekomst bij te dragen. Want we zijn doeners in Oude IJsselstreek en samen maken we de toekomst. ‘LEVEN’ EN ‘HET MAKEN’, DAARVOOR KOM JE NAAR OUDE IJSSELSTREEK De toekomstvisie is tot stand gekomen door vele ontmoetingen en bijeenkomsten met inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen. Al die ontmoetingen gaven een prachtig inzicht in bestaande eigenschappen en kenmerken waar we - vaak onuitgesproken - trots op zijn. Mensen doen er alles aan om prettig en gezond te leven in Oude IJsselstreek. Het is hier goed wonen. Daarnaast kenmerkt onze gemeente zich doordat we continu bezig zijn om nieuwe dingen te bedenken én te maken. Praktisch en toegepast. Onze nieuwsgierigheid voedt die innovatie.

Het is dan ook niet voor niets dat ‘leven’ en ‘het maken’ als een rode draad door deze toekomstvisie lopen. EEN TOEKOMSTVISIE De toekomstvisie is een van de eerste stappen die we zetten op weg naar de invoering van de Omgevingswet in 2022. Deze toekomstvisie is een strategische visie voor de gehele leefomgeving. Dit is geen uitvoeringsagenda, maar een blik op de toekomst. Door integraliteit en samenwerking tussen ruimtelijke, sociale en economische beleidsvelden maken we een toekomstbestendige gemeente voor jong en oud. We gaan ervoor om onze Brede Welvaart structureel te borgen: echt integraal bezien met aandacht voor alle dimensies, waarbij onze uitgangspunten ‘leven’ en ‘het maken’’ belangrijke toetsstenen zijn. Samenwerken en afwegingen maken zijn, ook in Oude IJsselstreek, noodzakelijk om de beste keuzes te maken en zo om te kunnen gaan met complexe uitdagingen. Immers, niet alles kan en niet op iedere plek.

In dit magazine is onze toekomstvisie weergegeven in een verzameling van artikelen, foto’s en columns. Het interview met meneer Sprenkelder, Otwin van Dijk en Ben Hiddinga, de column van Frans Miggelbrink en het beelddossier laten prachtig zien wat de identiteit van onze gemeente is. Dat is onze basis. We kiezen vervolgens voor Brede Welvaart als ons kompas om op te koersen, want economische groei is niet het enige dat telt. Na de beschrijving van Brede Welvaart volgen zeven dimensies op z’n Oude IJsselstreeks. De dimensies geven, net als de rubriek Samenwerken en de column van Gert-Jan Hospers over flexibel samenwerken, richting aan de uitwerking van zeven integrale opgaven die in dossier Toekomst Maken beschreven zijn. Het zijn opgaven waarmee Oude IJsselstreek antwoorden kan bieden op maatschappelijke uitdagingen en waarmee we als gemeente en gemeenschap verder groeien. Hoe de toekomst eruit komt te zien is ongewis. Daarvoor laten we onszelf de ruimte en voegen we tot slot ‘het witte vel’ toe aan deze toekomstvisie. Het witte vel daagt iedereen uit om scherp te blijven op nieuwe uitdagingen die op ons pad komen en daarop in te blijven spelen. In de slotcolumn doet Wageningen University & Research een aanzet die ons kan helpen om dat witte vel verder in te vullen.

De toekomstvisie van Oude IJsselstreek is in één oogopslag te bekijken op de uitvouwbare kaart die vooraf gaat aan dossier Toekomst Maken. HIER WIL IK ZIJN, HIER BEN IK THUIS We nodigen u, inwoner, ondernemer en organisatie, uit om met projecten of initiatieven bij te dragen aan onze gezamenlijke integrale opgaven. Deze toekomstvisie beschrijft de uitdagingen voor de toekomst en de grote lijnen. Het is een dynamisch stuk dat in ontwikkeling blijft en waar we graag samen met u verdere invulling aan geven. SAMEN MAKEN WE TOEKOMST IN OUDE IJSSELSTREEK.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

INHOUD

In dit magazine BEELDDOSSIER

EEN BESCHRIJVING VAN ONZE IDENTITEIT

3 INTRODUCTIE

TERBORG

VARSSEVELD

SILVOLDE

VARSSELDER – VELDHUNTEN

BONTEBRUG

BREEDENBROEK

ULFT

VOORST

HEELWEG

GENDRINGEN

NETTERDEN

MEGCHELEN

SINDEREN

WESTENDORP

ETTEN

INTERVIEW

TRADITIE + INNOVATIE = TOEKOMST

ACHTERGROND

ZEVEN OUDE IJSSELSTREEKSE OPGAVEN

GEMEENTELIJKE OPGAVE I: Benut de stroom van de Oude IJssel Interview bij opgave I: Schitteren aan het water bij Terborg GEMEENTELIJKE OPGAVE II: Florerende Smart Industry Interview bij opgave II: Het VIP, smart tech hotspot

38 39

40 41

BREDE WELVAART EN HAAR DIMENSIES

28 7X DIMENSIES OP Z’N OUDE IJSSELSTREEKS 32 RUBRIEK

GEMEENTELIJKE OPGAVE III: Vitaal platteland Interview bij opgave III: Natuurinclusief wonen, werken en eten GEMEENTELIJKE OPGAVE IV: De allernieuwste energie Interview bij opgave IV: Energiehotspot Netterden

42 43

44 45

GEMEENTELIJKE OPGAVE V: Groene Parels 46 Interview bij opgave V: Glansrijke natuurontwikkeling voor de Vennebulten 47

SAMENWERKEN

9 COLUMN

36 COLUMN

KRACHTIG ALS IJZER

DOSSIER TOEKOMST MAKEN

GEMEENTELIJKE OPGAVE VI: Gezond oud worden én gezond jong zijn 48 Interview bij opgave VI: Streetball door zelf initiatief te nemen 49

FLEXIBEL SAMENWERKEN IN OUDE IJSSELSTREEK

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

GEMEENTELIJKE OPGAVE VII: Het Witte Vel

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

INTERVIEW

Sprenkelder: “Op de kweekschool zei het hoofd van de school al tegen ons ‘knoop goed tussen de oren dat het belangrijk is om altijd klaar te staan voor de gemeenschap’. Dat heb ik onthouden en dat ben ik in Oude IJsselstreek ook altijd blijven doen. Ik heb daarvan genoten.”

Traditie + innovatie = toekomst

Jan Sprenkelder, geboren in Mariënvelde, kwam in 1956 naar Ulft om daar te gaan wonen en te werken aan de Antoniusschool in Oer. “Mariënvelde lag in een echte boe-

renomgeving. In Ulft kwam ik terecht op een plek waar de industrie en een arbeidersmentaliteit de boventoon voerden. Toen ik daar voor de klas stond, zag ik veel armoede bij gezinnen. Ik kreeg groot respect voor de moeders die met een lapje stof van de markt toch zorgden voor een nieuw jurkje voor hun dochters. Daarnaast viel het me direct op dat er in Ulft ontzettend veel verenigingen waren voor zang, sport, muziek en schutterij. Iedereen was actief en hoorde wel ergens bij. Ik was dat helemaal niet gewend in de regio waar ik vandaan kwam, daar had echt niet ieder dorp zoveel verenigingen. Ik kende niemand in Ulft, maar daar kwam snel verandering in, mede door dat sterke verenigingsleven.”

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

“Mooi hè?”, vult burgemeester Otwin van Dijk hem aan, “die arbeidersmentaliteit van vroeger en die gemeenschapszin hebben ertoe geleid dat nu, ruim 65 jaar later, aanpakken in de genen van inwoners van Oude IJsselstreek is gaan zitten. Leven én het maken komen hier echt samen. We zijn nog steeds heel trots op onze tradities en verenigingen en weten die te verbinden met innovatie en maakindustrie. Die combinatie zorgt ervoor dat producten die we hier maken de hele wereld over gaan. Ik ben van mening dat van onze manier van werken iedereen in Nederland heel gelukkig zou worden. Hier hebben we werkgevers die er in hun roosters rekening mee houden dat werknemers op zaterdag scheidsrechter zijn bij de voetbalvereniging.”

Van Dijk: “En laten we naast die zes opgaven het ‘witte velletje’ niet vergeten als zevende opgave voor de toekomst. De manier waarop mensen wonen, werken, leren en leven verandert steeds sneller. Grote maatschappelijke vraagstukken bepalen ons speelveld en vragen om bewustzijn en aanpassingsvermogen. Het witte vel kan worden ingevuld met alle dingen die we nu nog niet weten over de toekomst, maar die ongetwijfeld op ons pad komen. Met het witte vel wil ik inwoners en ondernemers uitdagen om rond te blijven kijken. Blijf nadenken, plannen maken en kom in actie. We weten allemaal niet hoe het er over 10 jaar uit ziet, maar ik neem nooit de dag van vandaag als invulling van de dag van morgen.” Sprenkelder: “Blijf je verbazen.” “Dat we ook in de Achterhoek worden beïnvloed door dingen van buiten is een gegeven,” zegt Hiddinga. “Een concreet voorbeeld daarvan is dat de komende jaren veel

mensen in de Achterhoek met pensioen gaan. In onze eigen regio zijn niet voldoende mensen om al die vrijkomende arbeidsplekken in te vullen. Dat kan betekenen dat er veel nieuwe inwoners naar de regio komen. Ze zullen niet allemaal bekend zijn met de Achterhoekse mentaliteit. Het is aan ons de kunst om mee te bewegen met wat nieuw is en nieuwe mensen te verleiden naar onze gemeente te komen. “Ben je niet bang om de Achterhoekse mentaliteit van anpakken en naoberschap te verliezen?”, vraagt Sprenkelder. “Ons naoberschap is sterk genoeg geworteld om ook weer over te dragen op nieuwe mensen. We moeten blijven doen wat we doen en dat ook herhaaldelijk blijven uitspreken, dan groeit de trekkende kracht van het oosten.” “Het zou mooi zijn als de toekomstvisie iedereen uitdaagt om een eigen toekomst te maken. Dat gunde ik de kinderen in mijn klas vroeger al,” besluit Sprenkelder.

Meneer Sprenkelder (midden) in gesprek met wethouder Hiddinga (links) en burgemeester Van Dijk

Met opgestroopte mouwen nemen inwoner Jan Sprenkelder, burgemeester Otwin van Dijk en wethouder Ben Hiddinga plaats aan de keukentafel. Het is een mooie avond voor een gesprek over verleden, heden en toekomst van Oude IJsselstreek. “Want,” zegt wethouder Ben Hiddinga, “een wensbeeld voor de toekomst kunnen we pas goed maken als we weten hoe het nu is en hoe het in het verleden is gegaan”.

“In de toekomstvisie beschrijven we dromen en ambities voor Oude IJsselstreek als ideale plek om te leven en het te maken. Die ambities hebben we vertaald naar zes opgaven die wat mij betreft bijdragen aan omstandigheden waardoor onze inwoners gelukkig kunnen zijn. We hebben de kenmerkende ondernemersgeest van Oude IJsselstreek nodig om verder invulling te geven aan die opgaven”, vertelt Hiddinga. “In de opgaven komen verschillende dimensies samen. Het begrip ‘Brede Welvaart’ vind ik daarvoor een mooie kapstok. Als voorbeeld: inkomen zorgt ervoor dat je kunt voorzien in je eigen bestaan, maar heeft ook een positieve uitwerking op het welzijn van de rest van je gezin. En toen ik onlangs terugfietste door de groene weilanden na een concert in de DRU, was ik volmaakt gelukkig. Cultuur, werk, familie,

groen, het zijn allemaal zaken die bijdragen aan een gelukkig leven.”

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

INTERVIEW

Overkoepelende maatschappelijke uitdagingen

DEMOGRAFIE, MIGRATIE EN NIEUWE GENERATIES De bevolking op de wereld blijft groeien. In Nederland neemt de vergrijzing toe. Toch is er door migratie sprake van een groeiend aantal inwoners in Nederland. Daarmee neemt ook de diversiteit onder de bevolking toe. De generatie jongeren geboren tussen 2000 en 2015 noemen we generatie Z. Deze jongeren zijn opgegroeid met social media en internet. Online hebben ze veel verbindingen met anderen, los van plaats en tijd. Emotionele intelligentie neemt een belangrijke positie in. Ze vinden gemeenschap belangrijker dan individualisme. Generatie Alpha is de generatie die geboren wordt tussen 2015 en 2030. De verwach-

ting is dat mensen uit deze generatie nog meer gebruikmaken van geavanceerde technologie en behoren tot één van de meest hoogopgeleide generaties. Het is een generatie die opgroeit met de dreiging van de klimaatverandering en zich daar heel bewust van is. DE KLIMAATVERANDERING De aarde raakt uitgeput. De temperatuur op aarde stijgt door een toename van broeikasgassen in de lucht. Daardoor verandert ook het klimaat en dat heeft grote gevolgen, zoals stijgende zeewaterspiegels, droge zomers, zachtere winters en extremere weersomstandigheden. Ecosystemen raken ernstig verstoord, waardoor biodiversiteit daalt en plagen en ziekten de kop op steken. Ook de grondstoffen die de aarde ons biedt, raken uitgeput.

De COVID-19 uitbraak in 2020 toonde ons wederom hoe groot de invloed van de mens en ons (onbegrensde) gedrag is op het klimaat: de im- en export stokten, het vliegverkeer kwam tot stilstand en files waren verleden tijd. LEEFSTIJLZIEKTEN EN ZORGKOSTEN In onze westerse samenleving worden mensen, als gevolg van de toegenomen welvaart, vaker ziek door hun leefstijl. We bewegen te weinig, eten ongezond en hebben last van stress. Leefstijlziekten als (een deel van de) psychische klachten, COPD, kanker, diabetes en/of hart- en vaatziekten nemen sinds het einde van de tweede wereldoorlog een ongekende vlucht. De toenemende zorgkosten zijn in de toekomst niet meer in de hand te houden.

door Frans Miggelbrink

Dorpen, buurtschappen en een stad vormen samen onze Achterhoekse gemeente Oude IJsselstreek. Toeval en ligging, historie en politiek hebben de grenzen gelegd, maar ons Achterhoekse gevoel is van oudsher onveranderd. Achterhoekers die het samen doen en zorgen voor elkaar. Waar kapsones zich beter uit de voeten kan maken. Wars van gezag en vertrouwen in elkaar als kompas. Speel niet de baas over ons want dan worden we tegendraads. We praten niet veel maar kunnen goed luusteren. SAMEN IS ONS SLEUTELWOORD. Zorg voor elkaar en plezier met elkaar. Goed eten, drinken en feesten maar niet echt gesteld op luxe. We zijn geen culinaire fijnproevers maar gaan voor een bord vol. Eerst een rondje voor iedereen voordat je erbij kunt komen zitten. Samen zijn we sterk. We zijn bescheiden maar verwar dat niet met geen ambities hebben want onze ambities zijn torenhoog. Maar die ambities houden we liever voor ons. We praten niet over hoe goed we zijn op ons werk. Het eerste dat we doen als we thuiskomen, is ons zakenpak uittrekken om daarna samen het goede gevoel op te zoeken bij ons rijke verenigingsleven.

Tarwe oogsten met combine in het mooie buitengebied 8

Column Krachtig als ijzer COLUMN

Grootse daden door slimme mensen. Samenwerking in de eigen buurt. Samen kermis vieren. Samen het paasvuur aansteken.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

NAAR EIGEN ZEGGEN HET CENTRUM VAN DE ACHTERHOEK. Achterhoekers die zich allereerst Ulftenaar of Terborgenaar voelen. Hun thuis vinden op de Heelweg of in Westendorp. Het eigen volksfeest vieren in Gendringen of op Sinderen en waar iedereen schutterskoning wil worden als in Varsseveld of Silvolde. Zich vastklampen aan verenigingen en vrijwilligers in Ulft, Varsselder en Etten. Vechten voor behoud van voorzieningen in Megchelen en Breedenbroek of onderdeel zijn van de vanzelfsprekende naoberschap als in Wals, Warm en Wieken. Soms ook getergd door de zware veranderingen aan het landschap als in Voorst, Bontebrug en Netterden. De eigen kerktoren. Aan de horizon de vrienden verderop. We vinden elkaar over de grenzen heen en door de hele gemeente. We lijken op elkaar maar we verschillen ook. Samen zijn we de gemeente Oude IJsselstreek. Krachtig als ijzer en mooi in onderscheid zoals tussen Rafelder, Milt en Ziek. MET ZIJN ALLEN SCHIK MAKEN EN HET VUUR UIT DE SLOFFEN LOPEN VOOR DE EIGEN GEMEENSCHAP. De stoerheid van de buurtschappen die door de ogen van de bureaucratie geen dorp (zouden) zijn. Als er ergens een plek is waar naoberschap torenhoog in het vaandel staat dan is dat in de buurtschappen. Tradities van eeuwen met de kracht van ultramoderne bedrijven verscholen in dat prachtige Achterhoekse landschap waar we zuinig op zijn. De plek op de wereld waar

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

we trots op zijn. Waar ons hart ligt. Waar veranderingen zich moeten bewijzen. Het boerenleven heeft ons kleur gegeven. Gemeenschappelijk koesteren we onze historie die terug te vinden is in die stoere bedrijven met vaak een status die Nederland ontstijgt. We veroveren op onze manier vele markten met een woord is een woord en nakomen wat we beloven. Van ambachtsman naar toegewijde vakmensen zonder kapsones. De schoorsteen moet roken. Ons vakmanschap is overal gewild en daarom kun je ons over de hele wereld tegenkomen. ONS LANDSCHAP HEET JE WELKOM. Verborgen aan prachtige buitenwegen, doorkijkjes en binnenwegen waar ons landschap een afspiegeling is van onze levenshouding: Kalm an met een glimlach van trots door ons prachtige dagelijkse levensdecor. Parels van woonplekken. Van nature zijn we gastvrij zonder achterdocht. Onze achterdeur staat altijd open ook al zet de waan van de dag daar vraagtekens bij. We laten ons de kop niet gek maken. Nieuwkomers worden geacht buurt te maken maar hoe vertellen we ze niet. Als we je vertrouwen dan leer je ons kennen. Waar je tot rust komt en waar het leven geleefd wordt zoals het bedoeld is. Waar eerst wordt nagedacht, gewikt en gewogen voordat beslissingen worden genomen. Is getekend: De gemeente Oude IJsselstreek

BEELDDOSSIER

Identiteit in beeld

Oude IJsselstreek ligt op de kenmerkende overgang van het rivierengebied naar het dekzandlandschap. De meeste woonkernen liggen van nature op hogere posities, zoals rivierduinen, stroomruggen en terrasresten. De gemeente heeft een rijke cultuurhistorie, die zich ruimtelijk-historisch toont in de verschillende landschappen, het erfgoed, de gebouwde parels, de nieuwbouw, de stedenbouw en architectuur. En dan zijn er ook nog de immateriële kwaliteiten zoals stilte, duisternis en sociale kwaliteit. Rijdend door Oude IJsselstreek ervaar je het typische coulisselandschap, de weilanden met schitterende steilranden en de oude bossen. En zie je historische en moderne erven en landgoederen. Sommig erfgoed is nog in gebruik zoals het altijd is geweest en er zijn plekken zoals de DRU, die een prachtige nieuwe bestemming kregen.

Terborg Varsseveld Silvolde Varsselder – Veldhunten Bontebrug Breedenbroek Voorst Heelweg Ulft Gendringen Netterden Megchelen Sinderen Westendorp Etten

Dit beelddossier geeft in woord en beeld onze karaktertrekken. Frans Miggelbrink verzorgde de tekst op basis van tientallen bijeenkomsten door de hele gemeenschap in de periode 2017-2019. Deze bijeenkomsten stonden in het teken van het ophalen van informatie om te komen tot deze toekomstvisie.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Hollmann’s snackcar in Terborg

Terborg Wereldreizigers hand in hand met slimme uitvinders.

De Adel die middenstand werd te midden van de rijke historie van 600 jaar stad. Gelegen aan de Oude IJssel. Buren van het kasteel. Trotse stedelingen in een kleine stad waar ieder zijn eigen weg gaat maar er samen opgetrokken wordt als de tijd erom vraagt. De stad die ertoe deed. De bewoners die ertoe doen. Wereldreizigers hand in hand met slimme uitvinders. Allemaal samen op een zwoele avond te vinden op een lieflijk St. Jorisplein waar Achterhoeks wordt stil gestaan bij de mooie verhalen van weleer en de reisverhalen van nu. Doe maar gewoon met allure van toen, Achterhoeks Bourgondisch met een kroketje, Terborgs elan met iedereen die erbij wil horen.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

BEELDDOSSIER

BEELDDOSSIER Almende Laudis

Varsseveld Omsloten door Achterhoeks landschap van akkers en velden ligt een eiland van sociaal verkeer tussen de Achterhoekse coulissen. Werkmannen die bedrijven begonnen en groot werden. Werkers die bleven werken voor de baas. Rijk aan verenigingen en eensgezindheid. Verdeeld in geloof en wereldbeeld waar de gemeenschapszin en het samen het dorp hooghouden belangrijker zijn. Het Varsseveldse leven dat zich afspeelt bij kegelclub, zang en voetbal. Rijk aan historie vervangen door nieuwbouw. De hoofdstad van Wisch. Achterhoekers met eigen richting en humor. Wereldburgers met wereldprestaties.

Achterhoekers met eigen richting en humor.

Silvolde

Werken aan smart automationoplossingen bij MCA linear motion robotics

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Silvolde blijft meebewegen.

Waar de akkers, de velden en het landelijke leven niet ophouden bij het bord bebouwde kom van het dorp Silvolde. Waar je of op de rode manier of op de blauwe manier carnaval viert maar samen kermis hand in hand met de schutterij. De magistrale kerk die zijn toekomst zoekt maar zijn historie niet verloochent. Waar de hele gemeente naar school gaat. Een leven lang. Bassischool, voorgezet onderwijs en bedrijfsopleidingen. Een hechte diverse gemeenschap met voor hun werk uitzwermende mannen en vrouwen over heel Nederland maar er is maar één Silvolde om weer thuis te komen. Markante mannen en vrouwen die door alle eeuwen heen vertellen hoe het verleden was en de toekomst eruit moet zien. Om op hun beurt weer verhalen met levenswijsheden op te leveren. Silvolde blijft meebewegen.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

BEELDDOSSIER

BEELDDOSSIER Museum kruidenierswinkel en bakkerij Halte Bontebrug

Varsselder Veldhunten Met de goedkeuring van onze koning is de saamhorigheid van Varsselder het voorbeeld voor Nederland. Gemeenschapszin met slim Achterhoeks verstand door Varsselder onderschreven om elkaar te vinden in het buurtschaphuis. Om elkaar te helpen en om voor elkaar te zorgen. Om samen plannen te maken. Te darten. Toneel te spelen. Te kaarten en schik te maken. Om samen te zorgen voor elkaar. Het verleden met de roemruchte geschiedenis van de horeca en de toekomst onder één dak. Carnaval, Concours en kermis in één adem. Varsselder-Veldhunten in één adem. Ouderen en jongeren samen op. Mannen en vrouwen met humor die de term leef baarheid samen hebben ingevuld en elke dag vieren.

Carnaval, Concours en kermis in één adem.

‘t Dorpshuus aan de Berghseweg in Varsselder

Bontebrug Een klein dorp middenin het groen. Samenscholen bij de Bontebrug zoals dat ooit geschreven boek genoemd werd. Zijn kleine bebouwde kom en het bijzondere van de Jenaplanschool. Met het etiket van een buurtschap maar de uitstraling van een uniek en vitaal dorp. Waar de grutters historie bij Halte Bontebrug de buurman is van zeven zuilen geschiedenis: ”Het enige wat nog rest is de naam”. Kunst door, voor en van bewoners. Waar politiek een etiket plakte op Bontebrug; Laat ons lachen door die term Nieuwdorp te laten vallen. Eeuwen van passanten die nu het dorp rechts laten liggen. De rust die Bontebrug heeft met de onrust die de horizon heeft gebracht toegezongen door vele wereldsterren vanaf de overkant van de Slingerparallel.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Kunst door, voor en van bewoners.

BEELDDOSSIER

Ulft

De Kempermolen in Breedenbroek

Daar waar de Strang en de Aa elkaar vinden. Samen optrekken in de geschiedenis van elk volksfeest apart vieren. Waar de Pol en Oer uit elkaar worden gehouden door St. Joris maar de Nachtegalen en het Ulfts Mannenkoor samen: ”Ulft mien durpken aan de Strang” zingen. Verbonden door muziek van harmonie met schutteri-jen en vaandelhuldes. De DRU als Cultuurcentrum met mopperende Huttekearls die de historie zwaar moesten ondergaan. Zware arbeid op die historische plek van toen waar nu uitbundig Carnaval wordt gevierd en de toekomst in 3D wordt uitgeprint. Tradities en kloosterleven. Strang en landmarks. Huntenpop en de geschiedenis van die ontelbare cafés. Waar het oer wordt meegedragen in een lang lint van vierdaagse lopers op weg naar de derby tussen Boys en SDO.

Zware arbeid op die historische plek van toen waar nu uitbundig Carnaval wordt gevierd en de toekomst in 3D wordt uitgeprint.

Oorlogsverhalen, kermisverhalen en kampvuurverhalen. 16

Avondlicht op de waterspeelplaats bij de DRU in Ulft

Breedenbroek Omringd door weilanden, akkerbouw en het bos Anholtse broek met zijn voetbal en scouting. Verdeeld door de heren van Anholt en Culemborg in Groot en Klein Breedenbroek. Klein Breedenbroek als centrum voor Groot Breedenbroek. Autobusstopplaats Breedenbroek. De lagere school en voetballen aan Den Dam. Daar waar men elkaar verhalen vertelt: oorlogsverhalen, kermisverhalen en kampvuurverhalen. Een dorp met zorgen over wonen en leven. Het elan van de jonge vrouwen van Ajax-B met ambities voor de dag van morgen. De voetbalverhalen en elkaar ontmoeten bij de dorpsauto. Koenders en Koenders. Het dorp dat een eendrachtige buurt is en samen waakt over de veiligheid. Het dorp dat waakt over de stappen die gezet moeten worden voor de toekomst en het verleden koestert.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

BEELDDOSSIER

Voorst Golfen bij Golfclub ‘t Lohr in Voorst.

Achterum voor elk probleem.

Uitkijktoren in de Vennebulten

Leven aan die Duitse grens door alle eeuwen heen. Van het warenhuis voor koloniale waren tot de traditie van vaandelhulde bij de buren in Anholt. Ondeugende smokkelverhalen met gemoedelijk plat praten aan de keukentafel bij de familie van over de geut. De blauwe blazer, de witte broek, de platte pet en een historie van 175 jaar schutterij. De schouders van alle buren om de korenmolen in zijn nieuwe glorie te laten schitteren. Fier draaiend als baken aan die historische Hessenweg. Traditioneel boerenland met jacht- en schietvereniging met golf en halve haan. Met een vervuilde horizon die pijn doet aan het strijdbare land. Waar grond wordt verzet voor het boerenland van morgen en de voordeur nooit gebruikt wordt. Achterom voor elk probleem. Waar geproost wordt op tweede pinksterdag.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Verborgen parels aan slingerende boerenwegen.

Heelweg-West en Heelweg-Oost strekken zich ver uit in bossen, boerderijen en water. Houtwallen en watergangen. Fietspaden en zandpaden. Oost en West gezamenlijk op de bres tegen veranderende tijden. Waar de Achterhoek levenspartners vond in de paardenstal. Waar menig ruiter de waterbak indook. Vergeten door openbaar vervoer en huizenbouwers. Met gemeenschapszin en omhelzingen op het volksfeest van Heelweg en vooral de omstreken. Thuis voor jong en oud. Met het Buurtschapshuus en de basisschool als sleutelvoorzieningen. Met niet beschreven naoberregels maar er staan als het moet, er zijn als het tegenzit. Een pleisterplaats door de eeuwen heen. Verborgen parels aan slingerende boerenwegen.

Heelweg OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

BEELDDOSSIER

Netterden Sint Walburgiskerk in Netterden

Moderne bedrijvigheid op de geschiedenis van het boerenleven.

Sint-Maartenkerk in Gendringen

Gendringen Dorp aan de grens dat samen de schouders onder de toekomst zet. Door Eendracht Sterk. Gendringen in een wereld van open grenzen. De historie van slagboom en boerenbond. De geschiedenis van werken op het gemeentehuis en aan de grens. Waar gehandeld werd in geschiedenis en antiek en de dag van gisteren voelbaar is. De heerlijkheid als entree van de Achterhoek. Twee stappen tussen het indrukwekkende groene Achterhoekse Landschap en de twee wachters als baken van Eendrachtig samengaan. Samen dwars door Gendringen fietsen. De Huiskamers van Gendringen voor iedereen die cultuur en elkaar willen zien en waar iedereen groene vingers heeft.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Gendringen in een wereld van open grenzen.

De hoek van Nederland waar het goed leven is rondom de eeuwen oude historie van de kerk eendrachtig met het St. Walburgisgilde. Met het oog op elkaar en altijd de hulp voor elkaar. Elkaar ophalen met de dorpsauto. Smokkelverhalen van vader op zoon. Het voordeel van een grensbewoner. De slagboom vervangen door grensverkeer. Moderne bedrijvigheid op de geschiedenis van het boerenleven. NVC en Concordia als ontmoetingsplek en sociaal smeermiddel. Waar rondom Netterden de toekomst oprukt en soms knaagt aan het levensgeluk. Strijdbare Naoberschap die zuinig is op elkaar en zuinig op de jongeren die de toekomst van Netterden moeten bouwen maar die eerst een eigen huis verdienen met hun eigen Netterdense kachel.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

BEELDDOSSIER

Megchelen In een groots en weids groen Achterhoeks landschap is de kerk van Megchelen het baken. De rust van het landelijke leven op de heftige geschiedenis van oorlog en verzet. De jonge helden van toen die we eren tot ver in de toekomst. Megchelen ademt vrijheid maar ook bedrijvigheid met wereldspelers. De oase voor fietsers en wandelaars. Pleisterplaats waar met open mond de schoonheid van het landelijke bekeken wordt, maar waar dat landelijke ook de zorgen voor elkaar op zich neemt door er te zijn voor elkaar. Inventief samen de toekomst tegemoet treden. Plannen maken aan de koffietafel van het servicepunt zonder te vergeten om schik te maken met elkaar. De plek waar elk nieuwjaar gevierd wordt met de wijde omgeving.

De oase voor fietsers en wandelaars.

Huis Landfort in Megchelen Fietsen tussen de akkers over de kerkenpaden in Sinderen en omstreken

Op Sinderen is ruimte en Sinderen past op elkaar.

Tot ver achter de horizon ligt van hier tot daar Sinderen. Monumentale boerderijen als parels in het landschap die de eeuwenoude geschiedenis van Sinderen voort laten leven. Sinderen dat zichzelf laat voortleven. Slingerende buitenwegen met verrassingen. Het is goed recreëren op Sinderen. Wissinklaan, Buvinksloot, Kapelweg en de kerkenpaden. Sinderen zingt en speelt toneel in het buurtschaphuis. Traditiegetrouw op De Grote Migchelt eenmaal in de vijf jaar het centrum van Sinderen. Voelen waarom Sinderen zo uniek is. Oranjefeest en belangenvereniging. Samen het glas te heffen op de kermis. Halte Sinderen. Op Sinderen is ruimte en Sinderen past op elkaar.

Sinderen 22

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

BEELDDOSSIER

Westendorp ‘Bluesnight’ het centrum van de wereld.

Landgoed Tandem in Westendorp.

De voormalige boerderij van de familie Borkus nabij de waterzuivering

Dat mooie dorp waar leef baarheid hoog in het vaandel staat. Die bloeiende gemeenschap tussen A18 en Slinge. Verenigingen die elkaar vinden. ‘Bluesnight’ het centrum van de wereld. Warme Westendorpers die met trots samen hun toekomst inkijken. Tandem, Noorderbroek met Slingebeek en landgoed het Hoenderbosch. Slangenburg. Hoe groen kan een dorp liggen. Innovatief en slim: De bakermat van ‘Walking football’ en gezond oud worden. Voor elkaar zorgen en de kracht van Westendorp zelf: De kracht van de ‘open’ voetbalkantine. De kracht van Kulturhus De Vos. De kracht van gastvrijheid maar bovenal van de Westendorpers.

Etten

Dansen in Etten met de kearls uut Etten.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Dat merakels mooie plekske met die heerlijke dorpsmentaliteit. 1000 jaar Etten. Dansen in Etten met de kearls uut Etten. Zingen in Etten over de Rooie Bouman. Samen ontbijten in Etten. 31 maart en het South Saskatchewan regiment: Canada forever. Als het mot dan mot het. Dan rijdt er een week een stoomlocomotief dwars door Etten. Grootste daden door slimme mensen. Samenwerking door de buurten. Samen kermis. Samen het paasvuur aansteken. Samen het glas heffen op de kermis en op de dag van morgen. Zorgen voor een toekomstbestendig Etten. Op naar 2025 met een gemeenschap die niet kapot te krijgen is.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

ACHTERGROND

Brede welvaart en haar dimensies Werk maken van een bestendige toekomst

We hebben het goed in de Achterhoek! Eén manier om na te gaan hoe we ons ontwikkelen is door economische groei te meten aan de hand van het bruto binnenlands product (bbp). Echter, economische groei is niet het enige dat telt voor Oude IJsselstreek. Andere belangrijke dimensies als gezondheid, werk, onderwijs, veiligheid, milieu en geluk komen onvoldoende aan bod binnen het bbp. Het bbp is voor ons een te beperkt kompas om op te koersen. DE BREDE WELVAARTSINDICATOR ALS INSTRUMENT 1 De Brede Welvaartsindicator (BWI) is een initiatief van Instituties voor Open Samenlevingen van de Universiteit Utrecht in samenwerking met de afdeling RaboResearch van Rabobank. In tegenstelling tot het bbp houdt de BWI rekening met de verschillende kanten die samen onze welvaart vormen. De BWI is een integrale welvaartsmaatstaf waarin elf belangrijke welvaartsdimensies worden samengebracht. Deze dimensies zijn: veiligheid, milieu, gezondheid, subjectief welzijn, balans tussen werk en privé, woontevredenheid, onderwijs, inkomen, maatschappelijke betrokkenheid, sociale contacten en werk.

ACHTERHOEK NEEMT VIERDE PLAATS IN MET BREDE WELVAART Zelden wordt gekeken hoe Brede Welvaart er binnen landen, regionaal, voorstaat. En dat terwijl de welvaart van mensen doorgaans vooral mogelijk wordt gemaakt door de omstandigheden in hun directe leefomgeving. Of mensen een baan kunnen vinden, in veiligheid leven of bevredigende sociale relaties met anderen weten te onderhouden, wordt voor een belangrijk deel bepaald door waar ze wonen, werken en leven. Iemand die bijvoorbeeld in de Achterhoek woont, zal waarschijnlijk weinig welvaartsdaling ervaren als de natuurgebieden rondom Amsterdam kleiner worden. Om welvaartsverschillen tussen leefomgevingen binnen Nederland in kaart te brengen, meten Universiteit Utrecht en de Rabobank de Brede Welvaart daarom niet alleen voor Nederland als geheel, maar ook op regionaal niveau. De inwoners van de Achterhoek genieten hoge Brede Welvaart. In de update Brede Welvaartsindicator 2019 staat de Achterhoek op plek vier van veertig binnen Nederland.2

De BWI legt niet de nadruk op één specifiek aspect van onze welvaart, maar benadrukt de samenhang en mogelijke uitruilen tussen de dimensies. De BWI is voor beleidsmakers en andere belanghebbenden in Oude IJsselstreek een goed startpunt voor het verhogen van Brede Welvaart. De BWI biedt als instrument handvatten om na te gaan of welvaartsvergroting langs één dimensie niet ten koste gaat van welvaartsvermindering langs andere dimensies.

1. https://www.uu.nl/nieuws/brede-welvaart-voor-het-eerst-boven-hetniveau-van-voor-de-economische-crisis 2. https://www.uu.nl/sites/default/files/190620_bwi_def.pdf

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Dimensies op z’n Oude IJsselstreeks DIMENSIES

We geven invulling aan zeven dimensies uit de Brede Welvaartsindicator; op z’n Oude IJsselstreeks. Deze zeven dimensies helpen richting te geven aan de uitwerking van de zeven opgaven in deze toekomstvisie. Bij het werken aan de opgaven is het van belang niet eenzijdig naar één van de welvaartsdimensies te kijken, maar deze integraal te benaderen. Als het lukt om de dimensies te integreren, ontstaat een win-win situatie.

Leven lang leren Investeren in de toekomst betekent een veilige, gezonde en kansrijke plek bieden aan kinderen en jongeren. Het is daarbij belangrijk om aandacht te schenken aan kennisontwikkeling, gedrag én welbevinden. Scholen spelen in die ontwikkeling een belangrijk rol. Kinderen ontmoeten elkaar op school en vraagstukken rond integratie, gezondheid, veiligheid, armoede en jeugdzorg zijn er vaak al vroeg zichtbaar. De vorming van integrale kindcentra (IKC’s) geeft volop kansen om die maatschappelijke vraagstukken samen en integraal aan te pakken. De komende jaren zetten we in op de realisatie van nieuwe IKC’s in Gendringen en Silvolde.9

Goed wonen Bewoners waarderen de leef baarheid met een 7,8 in het laatste Achterhoeks Woonwensen- en Leef baarheidsonderzoek 2017.3 Dat cijfer willen we hoog houden. De N18, A18 en A12 verbinden de gemeente met stedelijke regio’s als Enschede en Arnhem-Nijmegen. We werken aan duurzame, robuuste en slimme mobiliteit, zoals deelconcepten en het versterken van weg-, fiets- en OV-verbindingen. Goede bereikbaarheid draagt bij aan het leefklimaat. In 2022 is er een nieuw beleidsplan Verkeer & Vervoer om de toekomstvisie en andere visies te faciliteren.4 We zien, en bewoners ervaren dat ook, dat door de veranderende bevolkingssamenstelling de woningmarkt niet goed in balans is én de vraag naar wonen en zorg toeneemt. Mensen worden ouder en jonge mensen trekken weg. Er zijn steeds minder gezinnen met kinderen in onze gemeente en we tellen meer kleine huishoudens. Mede daardoor (en door de komst van statushouders) is er wel sprake van een stijgende lijn in het aantal huishoudens. Het Achterhoeks Woonwensen- en Leef baarheidsonderzoek (2017) geeft een helder advies over de bouwopgave: blijf bouwen voor starters en creëer geschikt aanbod waar (actieve) senioren naar kunnen doorstromen. Dit wordt verder versterkt door de herontdekking van het platteland door mensen uit het westen, positieve migratiestroom en de banengroei. Waar nodig en mogelijk willen we hierop regie nemen.

Zorgpartners vragen naar aanleiding van het rapport Vraag en aanbod wonen en zorg Oude IJsselstreek (2020) ook aandacht voor beter passende woonvormen voor senioren in plaats van meer verpleeg- en verzorgingshuizen.5

bouw.6 Wij hebben daar lokale kwaliteitscriteria aan toegevoegd om nog beter te kunnen sturen op gewenste ontwikkelingen op de woningmarkt en aan te sluiten bij fysieke kwaliteiten van de omgeving.7 Zo hebben we de mogelijkheid ruimte te geven aan goede initiatieven. COMPACTE WINKELVOORZIENINGEN Winkels hebben een belangrijke rol voor de dagelijkse boodschappen, maar ook voor sociale contacten, werk en reuring in het dorp. Beleving en service in het winkelgebied zijn nodig om bezoekers te blijven trekken, want mede door internetwinkels verandert het consumentengedrag. In onze gemeente zijn de meeste winkels voor alle inwoners dichtbij. Ulft, Terborg en Varsseveld hebben een bovenlokaal verzorgingsgebied. Doetinchem ligt vlakbij voor een hoger niveau van voorzieningen. Het Ontwikkelingskader Detailhandel Oude IJsselstreek is gericht op het bewerkstelligen van compacte winkelcentra in een fijne omgeving met groen, horeca en ontmoetingsmogelijkheden.8 In aanloopstraten kan een transformatie plaatsvinden naar bijvoorbeeld wonen om de leegstand tegen te gaan en de leef baarheid te behouden. 3. www.awlo.nl 4. 8RHK ambassadeurs, GoudappelCoffeng (2019). Uitvoeringsplan Mobiliteit Regio Achterhoek 5. Oude Luttikhuis, K., Wegstapel, J., Jonker, H. - Atrivé (2020). Vraag en aanbod wonen en zorg Oude IJsselstreek 6. 8RHK ambassadeurs (2019).

Kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw in de Achterhoek 7. Gemeente Oude IJsselstreek (2011), Welstandsnota

De kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw in de Achterhoek stellen voorwaarden aan nieuwe initiatieven voor woning-

DIMENSIES

8. Gemeente Oude IJsselstreek (2020). Ontwikkelingskader Detailhandel 2020-2023

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

We stimuleren het ontwikkelen van kennis en kunde bij jong en oud. We zetten we in op een doorlopende leerlijn van primair tot hoger onderwijs, met een belangrijke rol voor het Almende College en Anton Tijdink Techniekopleidingen. Hbo-onderwijs verankeren we in de regio door samenwerkingen met hogescholen aan te gaan. Bedrijven, particulieren en werkzoekenden kunnen hier terecht voor om-, her- en bijscholing. Daarnaast stimuleren we het aantrekken van jong talent, bieden we ruimte aan innovatiehubs en start-ups en werken we samen met het Civon. Zo willen we in onze gemeente een inclusieve arbeidsmarkt, intersectorale mobiliteit en een leven lang leren bereiken.10

9. Luiten, H. (2019). Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs 10.Gemeente Oude IJsselstreek (2019). Basisnotitie Human Capital

Sterke sociale netwerken Toegankelijke maatschappelijke voorzieningen zorgen ervoor dat iedereen mee kan doen, waarmee de mate van welbevinden en gezondheid wordt vergroot. De ontmoeting tussen mensen is vaak de basis voor het laten groeien van gemeenschapszin. Mensen in Oude IJsselstreek voelen zich betrokken bij hun omgeving. Gemeenschapszin is de smeerolie van onze samenleving en krijgt de structurele ondersteuning die het verdient. Gemeenschapszin is vrijheid, verplichting, vertrouwen en verantwoordelijkheid en overstijgt leeftijd, afkomst, geloof en cultuur.

Scholen, dorps- en buurthuizen, parken en speelplekken zijn belangrijke ontmoetingsplaatsen. Ook de vele verenigingen, schuttersfeesten, kermissen en festivals, die Oude IJsselstreek rijk is, dragen bij aan het contact tussen mensen. Tussen de verschillende voorzieningen ontstaat steeds meer samenwerking en uitwisseling. Professionals en vrijwilligers zorgen samen voor het bestaan van de voorzieningen. De eerste stappen daarvoor zijn gezet.

Juist klimaat voor ondernemerschap De industrie is de belangrijkste werkgever in Oude IJsselstreek. De sector zorgt voor ruim 20% van de werkgelegenheid, terwijl dat landelijk 8% en in de Achterhoek ongeveer 18% is. Ook zijn er veel meer grote bedrijven in Oude IJsselstreek dan in de rest van de regio.11 De sector Hightech Systemen en Materialen (HTSM) is bijzonder goed vertegenwoordigd, ook op nationale schaal.12 Het onderscheidende van de regio is dat de sector bij ons meer praktisch en toegepast is. Er is een aantal belangrijke clusters in Oude IJsselstreek die bijdragen aan een robuuste industriële sector: de expanderende hightech maakindustrie in Varsseveld, werken op De Rieze en innoveren op het DRU Industriepark in Ulft.

Het regionale ondernemerschapsklimaat is een belangrijke factor in onze economische ontwikkeling.13 Onze rode-loper-benadering zorgt ervoor dat bedrijven optimaal worden gefaciliteerd en trekt daarmee nieuwe smart industry aan. Om economisch robuust te blijven zijn start-ups, goed opgeleid personeel en cross-overs met zorg, ICT, landbouw, toerisme en bouw essentieel. Daar zal nu en in de toekomst de meeste vraag naar zijn en het is al een belangrijk onderdeel van ons economisch ecosysteem.14 Vakmanschap, betrokkenheid en loyaliteit zijn belangrijke pijlers van de arbeidsmarkt in Oude IJsselstreek.15

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

DIMENSIES

Met participatiebedrijf STOER streven we ernaar dat iedereen mee kan doen op de arbeidsmarkt. Robotisering en digitalisering nemen een steeds grotere plek in op de Nederlandse arbeidsmarkt en in de samenleving. Om daarin (economisch) mee te kunnen ontwikkelen, blijft het stimuleren van menselijke kennis en kunde een kritieke succesfactor voor (economische) groei. De industriële koplopers in Oude IJsselstreek werken allemaal vanuit een driedelige visie: personeel, innovatie en duurzaamheid. Zij ontwikkelen en produceren lokaal, om hun producten vervolgens wereldwijd te exporteren. Goede mobiliteit is dan een voorwaarde.16

In Oude IJsselstreek komt ongeveer 5% van de werkgelegenheid tot stand door de vrijetijdseconomie. Lokaal geproduceerd voedsel, natuur en landschap en het kunst- en cultuuraanbod dragen bij aan een aantrekkelijke plek voor bezoekers. En de bezoekers zorgen natuurlijk voor een vitale kunst- en cultuursector, met

(geraadpleegd op 02-08-2019) 12. https://www.lisa.nl/include/nl/lisanieuws/pdf/lisanieuws36.pdf 13. Wageningen University & Research (2020). Een Sprong Voorwaarts 15. Gemeente Oude IJsselstreek (2017). Economische Beleidsvisie Oude IJsselstreek 2017-2023 16. 8RHK ambassadeurs, GoudappelCoffeng (2019). Uitvoeringsplan Mobiliteit Regio Achterhoek

5 alle voorzieningen die daarbij horen. Deze sector heeft een grote economische potentie die benut kan worden. Dit is reden dat de gemeente Oude IJsselstreek, net als partners in de grensregio, vol inzet op groei in kwantiteit en kwaliteit van de vrijetijdssector. Daartoe is infrastructuur aangelegd, worden plannen uitgevoerd en wordt een uitnodigingskader ontwikkeld.17 Fiets- en wandelnetwerken zijn essentieel.18 17. Gemeente Oude IJsselstreek (2017). Economische Beleidsvisie Oude IJsselstreek 2017-2023

Gezondheid

Door gezondheidsbescherming beperken we zoveel mogelijk zaken die een negatieve invloed kunnen hebben op onze gezondheid. Denk daarbij aan geuroverlast, lichthinder, geluidsoverlast en hittestress. Vanzelfsprekend hebben we oog voor een optimale kwaliteit van lucht en (drink)water.

We kijken of onze manier van leven toekomstbestendig is. Of we niet een te grote hypotheek leggen op natuur en milieu.

14. Gemeente Oude IJsselstreek (2020). Plan B voor Oude IJsselstreek

18. Besluit kwaliteit leefomgeving, artikel 5.161b.

Een gezonde leefomgeving (zowel fysiek als mentaal) bereiken we door aandacht te hebben voor gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering.

Gezond milieu

11. https://gelderland.databank.nl/jive/?report=economie

Recreatie en toerisme Er is meer aandacht voor gezondheid, sport en bewegen, gezond en lokaal eten en tijd voor elkaar. Die aandacht zorgt ervoor dat mensen meer tijd en geld besteden aan hun vrije tijd. Gastvrijheid, ontdekken en beleving zijn essentiële factoren om mensen te trekken.

DIMENSIES

We faciliteren en bevorderen zoveel mogelijk een goede gezondheid en gezonde leefstijl van inwoners door in te zetten op voldoende ruimte om te bewegen en te ontmoeten en de openbare ruimte voor iedereen goed toegankelijk te maken. Ook stimuleren we zaken als een gezonde schoolomgeving, gezonde voeding, gezonde mobiliteit, integrale veiligheid en een groene omgeving. We gaan voor een rookvrije omgeving van speelplekken en sportverenigingen. Zo dragen we bij aan (mentaal) welbevinden van inwoners en een inclusieve samenleving.

BODEM EN ONDERGROND De bodem draagt, produceert, geeft informatie en reguleert. Waar de “vieze” bodem soms voor een uitdaging zorgt, biedt de schone bodem veel ontwikkelingen en kansen. De bodem is letterlijk de basis voor bijna elke ontwikkeling en dat vraagt om integraal en duurzaam bodembeheer. Het is belangrijk om bij herontwikkelingen zoveel mogelijk in te spelen op de kansen en bedreigingen van de aanwezige bodemkwaliteit. In Oude IJsselstreek kijken we hoe we met de bodem en ondergrond kunnen bijdragen aan het invullen van maatschappelijke behoeften, zoals voedselproductie, energievoorziening (bodemenergiesystemen), drinkwatervoorziening, grondwaterreserves, natuur, hittestress, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie. Slim multifunctioneel gebruik van grond en gebouwen kan leiden tot ruimte elders en zo de druk op het grondgebruik verlichten. BIODIVERSITEIT 19 Al decennialang neemt de biodiversiteit wereldwijd af, ook in Nederland en Oude IJsselstreek. Dat komt onder andere door afname van kwaliteit en toename van versnippering van natuurgebieden. Ook infrastructuur, verstedelijking, modernisering en intensivering van landbouw en industrie dragen bij aan afname van biodiversiteit, terwijl biodiversiteit ontzettend belangrijk is. Biodiversiteit zorgt voor verscheidenheid van al het leven op aarde en vormt zo letterlijk de basis van ons bestaan.

De ecosystemen, met biodiversiteit als basis, zorgen voor zuurstof, waterzuivering, af braakprocessen en groeiprocessen van gewassen en grondstoffen. De komende jaren onderkennen we dit belang en werken we in Oude IJsselstreek met alle mogelijke partners aan een toename van de biodiversiteit. ENERGIETRANSITIE We willen als gemeente energieneutraal zijn in 2030. Dat betekent 95% CO2 reductie ten opzichte van de CO2 uitstoot in 1990. Om dit te bereiken zijn er al veel acties ondernomen. Er is een regionale energiecoöperatie: AGEM. De eerste zonnevelden en windmolens worden geplaatst conform het Uitnodigingskader Lokale duurzame energieopwekking.20 Er is een regionaal energieloket om inwoners en ondernemers te stimuleren tot energiebesparing. En met het planten van bomen dragen we bij aan de opslag van CO2.21

In de Regionale Energie Strategie (RES) wordt voor de hele Achterhoek aangegeven waar er ruimte is voor de opwekking van duurzame elektriciteit en wordt gezocht naar duurzame warmtebronnen voor de vervanging van aardgas (www.resachterhoek.nl). In de Warmtetransitievisie die volgt maken we het tijdspad voor de warmtetransitie inzichtelijk. CIRCULAIRE ECONOMIE - GRONDSTOFFEN WINNEN, VERWERKEN EN (HER)GEBRUIKEN 76% van het afval in de gemeente wordt gescheiden. Dit willen we de komende jaren nog verbeteren met het Van-Afval-Naar-Grondstof-programma (www.vang-hha.nl/). In 2030 willen we het gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) met 50% verminderen en in 2050 willen we volledig draaien op herbruikbare grondstoffen. We streven naar een circulaire economie waarin geen afval meer bestaat en grondstoffen worden hergebruikt. Daarvoor gaan we als gemeente zelf meer circulair inkopen. Zo stimuleren en selecteren we bedrijven om circulair te werken. Ook stimuleren we circulair bouwen en andere circulaire bedrijvigheid door samen te werken in coöperatie Cirkelregio De Achterhoek. KLIMAATADAPTATIE Het watersysteem is momenteel ingericht op snelle afvoer van water, wat zowel droogte als wateroverlast kan veroorzaken. Een aantal beken is natuurlijk, maar vele waterlopen zijn afgelopen decennia aangelegd om het gebied te ontwateren en het gebied in cultuur te brengen.

Het is belangrijk dat overheid, agrariër, ondernemer en inwoner oog hebben voor het lokaal opslaan van water, zowel tegen droogte als wateroverlast.22 Bovendien willen we voorkomen dat regenwater direct het riool instroomt. De klimaatatlas maakt duidelijk op welke klimaateffecten we ons moeten instellen.23 De atlas is tot stand gekomen in een samenwerking tussen de gemeente en Waterschap Rijn en IJssel en vormt de basis voor een onderzoeksagenda. Risicodialogen vormen vervolgens de opmaat naar een visie. 19. Gemeente Oude IJsselstreek (2021). Visie op landschap, natuur en groene kernen 20. Alofs, R., Huijskes, C., Walther, C., van de Meeberg, K. (2020). Uitnodigingskader Lokale duurzame energieopwekking 21. Gemeente Oude IJsselstreek (2021). Visie op landschap, natuur en groene kernen 22. Wageningen University & Research (2020). Een Sprong Voorwaarts 23. https://arcg.is/1yera

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

RUBRIEK

Samenwerken

Duitse buren De directe grensligging van Oude IJsselstreek brengt voordelen met zich mee, zoals de mogelijkheid om van goedkopere producten en diensten in het buurland te profiteren. Daarnaast zoekt Oude IJsselstreek naar grensoverschrijdende samenwerking en kansen voor werkzoekenden, ondernemers en studenten. Het is belangrijk aandacht te hebben voor informatievoorziening, arbeidsbemiddeling, buurtaal en -cultuur, diploma-erkenning, stages, leerwerkplekken en ondernemerschap. Ook hebben we oog voor de bereikbaarheid: het grensoverschrijdende wegennet en het openbaar vervoer kunnen beter op elkaar aansluiten.

Bedrijven, instellingen en inwoners denken steeds minder of niet meer in gemeentegrenzen. Samenwerking is en moet steeds meer onderdeel van onze werkwijze worden. Leven en het maken doen we lokaal en samen met onze partners in de regio en Duitsland.

’t is niks zonder mensen die het maken Zonder inwoners, ondernemers en inhoudelijk betrokken partners kan een toekomstvisie niet tot stand komen. Zij maken Oude IJsselstreek. En dus werden zij de afgelopen jaren uitgenodigd om hun beelden bij de toekomst van

Oude IJsselstreek te delen tijdens vele ontmoetingen en gesprekken. Daarvoor zijn we hen zeer erkentelijk. Niet alle input kan letterlijk een plek krijgen in deze toekomstvisie, maar hopelijk is de grote lijn van de gesprekken herkenbaar.

Als innovatieve regio op de kaart Gemeente Oude IJsselstreek ligt in één van de meest innovatieve regio’s van Nederland: de Achterhoek. Oude IJsselstreek is zich bewust van de noodzaak om regionaal samen te werken. Met haar lokale focus draagt de gemeente actief bij aan het Achterhoekse economische ecosysteem.

Oude IJsselstreek onderhoudt bilateraal grensoverschrijdende samenwerkingsrelaties met Duitse partners, is lid van EUREGIO Rijn Waal en is daarnaast vanuit Regio Achterhoek onderdeel van EUREGIO Gronau.

De gemeente investeert in meer ruimte voor innovatie en verdere groei in kwaliteit. Met vele regionale ondernemingen, maatschappelijke organisaties en overheidsinstanties zijn we georganiseerd in 8RHK Ambassadeurs. Daarnaast heeft de gemeente zitting in de Achterhoek Raad en het Dagelijks en Algemeen Bestuur van de Regio Achterhoek. De gemeente neemt actief deel aan de regionale Thematafels en diens partneroverleggen. We zijn als gemeente lid van Smarthub, aangesloten bij de Innovatiehub en zijn op het DRU – Industriepark nauw betrokken bij onder andere het Civon Innovatiecentrum en de startup locatie. Daarmee leveren we een bijdrage aan het behouden en binden van nieuwe generaties voor de regio. En met het lidmaatschap van coöperatief Agro-Innovatiecentrum De Marke participeren we om het Achterhoekse koploperschap in kringlooplandbouw, natuurinclusieve landbouw en precisielandbouw te versterken en verbreden.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Samen d’ran Een beweging ontstaat door nu samen te werken met de focus op de langere termijn. Wij kunnen Brede Welvaart niet alleen bewerkstelligen. We hebben commitment van onze samenleving nodig. Ook blijven we bouwen aan duurzame samenwerking met onze ketenpartners op diverse thema’s. We vragen hen om advies waar het relevant is, trekken gezamenlijk op en maken zinvolle vervolgstappen die het einddoel dichterbij brengen.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Feiten & Cijfers

BRONCKHORST

Toekomstvisie in vogelvlucht O

Groene parels - Groen karakter versterken - Biodiversiteit - Educatie - Toerisme - Natuurontwikkeling - Fiets- en wandelnetwerken

Doetinchem

7 Het witte vel - Onvoorziene toekomst - Experimenteren - Flexibiliteit - Samen toekomst maken

1 Benut de stroom van de Oude IJssel - Ecologie - Klimaatrobuuste leefomgeving - Culturele hotspot DRU - Wonen op en aan het water - Recreatie en toerisme - Bewegen en ontmoeten

A18

Westendorp A18

Florerende Smart Industry - Bruisend vestigingsklimaat - Koploper in Smart Industry - Goed bereikbaar - Werkgelegenheid - Uitnodigend woonmilieu - Doorlopende leerlijn

IJs s

Varsselder

Ulft

3 Vitaal platteland - Lokale voedselketen - Natuurinclusief - Nieuwe (woon)erven - Recreatie en beleven - Ondernemerschap - Weidsheid - Agricultural technology en innovatie

Breedenbroek Gendringen

Stad

Water

Dorpen

180 ha

Aalten

Winterswijk

Inwoners

39.331 Bedrijfsvestigingen

3.495

6 Gezond oud worden én gezond jong zijn - Inwonersinitiatief - Positieve gezondheid - Naoberschap - (digitale) Bereikbaarheid - Verantwoordelijkheid - Ontmoeten - Bewegen - Wonen

Land

13.615 ha

NEDERLAND

Sinderen

De allernieuwste energie - Recreatie en beleving - Off-grid wonen - Wind, zon en waterstof - Energieneutraal - Duurzame logistiek - Bereikbaarheid

Oude IJsselstreek

Silvolde

A12

Varsseveld

Terborg Etten

MONTFERLAND

OOST GELRE

e IJ ss el

Vestigingen

DUITSLAND

Rivierenlandschap

Netterden

Kampenlandschap

Arnhem Emmerich am Rhein

Megchelen

Isselburg

ud e

Veenontginningslandschap

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Rurhgebied

Oude IJsselstreek

Heide- en Broekontginningslandschap

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Landbouw

Industrie

Handel

Zakelijke dienstverlening Ov. dienstverlening

Collectieve dienstverlening 35

Nederland

Kenmerken Oude IJsselstreek

Kenmerkend voor de brede welvaart

Leefbaarheid en woontevredenheid zijn hoog. Veiligheid scoort hoog. En werkgelegenheid op orde.

Kenmerkend voor de inwoners, ondernemers en hun mentaliteit Mensen kennen en helpen elkaar, verbonden via sterke netwerken, aanpakken, korte lijnen.

Kenmerkend voor cultuur en historie Hecht verenigingsleven en veel lokale tradities die tot uiting komen in schuttersfeesten, kermissen en boerenbruiloften. Veel monumenten, ijzerhistorie & DRU-Industriepark. Activiteiten zoals samen sporten, muziek maken, feest vieren (kermis, carnaval, bruiloft) en naoberschap (bij rouw en trouw) zitten in de haarvaten van de inwoners van Oude IJsselstreek en dat is wat hen verbindt.

Kenmerkend voor recreatie

Muziek, natuur en cultuur zijn uitnodigend voor bezoekers. Van Huntenpop en Hootchie Koe tot Huntenkunst, het Hippisch Festijn Varsseveld, de uitgestrekte natuur en Openluchttheater Engbergen.

COLUMN

OPGAVEN

Column Flexibel samenwerken in Oude IJsselstreek door Prof.dr. Gert-Jan Hospers (Stichting Stad en Regio, Radboud Universiteit & Universiteit Twente)

De naam ‘Oude IJsselstreek’ zet buitenstaanders makkelijk op het verkeerde been. De woorden ‘oud’ en ‘streek’ roepen associaties op met een gebied waar de mensen terug- in plaats van vooruitkijken. Maar wie op het industrieterrein Hofskamp in Varsseveld rondloopt, gelooft zijn ogen bijna niet. Het ene na het andere innovatieve maakindustriebedrijf trekt de aandacht, of het nu gaat om Van Raam (producent van aangepaste fietsen), Contour Advanced Systems (bouwer van mobiele laboratoria en datacentra) of 247TailorSteel (online leverancier van lasergesneden platen en buizen). Vaak zijn het ondernemingen die bij het grote publiek onbekend zijn, maar wereldberoemd in de nichemarkt waarin ze opereren. Ze hebben specifieke knowhow, maken iets unieks en zetten soms wereldwijde trends. Oude IJsselstreek heeft flink wat van die ‘verborgen kampioenen’, ook in de andere kernen van de gemeente. Zo zit in Terborg de Kaak Group, een wereldspeler op het gebied van industriële bakkerijmachines, terwijl er in Ulft bosbouwvoertuigen (Hencon), waterzuiveringssystemen (D2D Water Solutions) en uienschilmachines (Finis Foodprocessing Equipment) worden geproduceerd. En wie had ooit gedacht dat de DRU Fabriek van een vervallen industriecomplex zou uitgroeien tot een creatieve broedplaats die tot ver buiten de Achterhoek bekend is?

Hoe divers al deze verborgen kampioenen ook zijn, ze hebben één ding gemeen: ze verstaan de kunst van samenwerking in optima forma. Ondernemers in Oude IJsselstreek zoeken elkaar op en slaan de handen ineen. Neem de Kaak Groep die enkele jaren terug een geavanceerde 3D-printer aanschafte, niet alleen voor zichzelf, maar ook voor bedrijven uit de buurt. Behalve voor het maken van stempels voor bakblikken gebruikt Kaak de printer om samen met regionale ondernemers te experimenteren, leren en innoveren. Ondernemingen kijken daarbij ook verder dan het bedrijfsleven, zoals de Smart Bending Factory in Varsseveld laat zien. In deze ‘proeffabriek’ verkennen staalbedrijven en onderwijsinstellingen uit de wijde omtrek gezamenlijk de toekomst van de metaalbewerking. En omdat de ondernemers zich realiseren dat ze niet alles op eigen kracht kunnen, gaan ze tevens strategische allianties aan met opleidingsinstituten buiten de regio. Zo kom je bij de Kaak Groep, Hencon en D2D Water Solutions steevast studenten van de HAN, Universiteit Twente en Westfälische Hochschule in Bocholt tegen. De stagiairs en afstudeerders roemen de creatieve sfeer en de menselijke maat op werkvloer. Wat dat betreft is de slogan van de Universiteit Twente (‘hightech, human touch’) ook helemaal op Oude IJsselstreek van toepassing.

OUDE IJSSELSTREEK - TOEKOMSTVISIE

Juist voor de toekomst van de gemeente Oude IJsselstreek is deze flexibele vorm van samenwerking het devies. In een tijd waarin alles met elkaar verbonden is en de ontwikkelingen elkaar in rap tempo opvolgen is snel kunnen schakelen cruciaal. Telkens komt het erop aan dat je als gemeentebestuur per beleidsopgave bepaalt wat het relevante geografische schaalniveau is, welke partners je nodig hebt en hoe je daaromheen een werkbaar arrangement opzet. Bestuurskundigen noemen deze wendbare manier van handelen wel ‘adaptief bestuur’, ‘dynamische bestuurskunst’ of ‘dansen door de schalen’. Voor economische ontwikkeling trek je bijvoorbeeld op met de buurgemeente, maar op klimaat- en energiegebied haak je aan bij de Achterhoek. En als de lobby in Den Haag van belang is, kies je voor het schaalniveau van Oost-Nederland. En bij deze wisselende coalities kan de aard van de partijen verschillen: de ene keer gaat het om een ondernemers- of bewonerscollectief, de andere keer om het waterschap of de provincie. Adaptief besturen is niet eenvoudig, maar net zoals haar ‘verborgen kampioenen’ is de gemeente Oude IJsselstreek er bedreven in. Een gedeelde liefde voor de lokale woon- en leefomgeving zorgt er blijkbaar voor dat bewoners, bedrijven en bestuurders geneigd zijn tot samenwerking om ‘hun’ gebied verder te brengen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.oude-ijsselstreek.nl/api/v1/meetings/4184/documents/20214