Rapportage Energiemonitor 2020 incl bijlagen DEF 20200813.pdf
Tekst van het document
Pagina 1
3 Projecten en activiteiten per subdoelstelling De projecten en activiteiten zijn een weergave van de belangrijkste ontwikkelingen die op dit moment bekend zijn in de gemeente. De lijst met projecten en programma’s is dynamisch en verandert voortdurend. De lijst is daarom zeer waarschijnlijk niet compleet maar geeft desalniettemin wel een beeld van de algemene trends. Voor opwekking van elektriciteit en aardgasvervanging (a en b) hebben de duurzaamheidscoördinatoren van de gemeenten details over projecten aangeleverd. Het gaat dan met name over projectinitiatieven die al dan niet in de fase van vergunningverlening verkeren. Voor bestaande projecten is in de basis gebruik gemaakt van RVO gegevens over alle productie-installaties voor hernieuwbare energie die een SDE-subsidiebeschikking hebben ontvangen op hun aanvragen tot en met de voorjaarsronde 2019. Deze gegevens zijn aangevuld met inzichten en eigen onderzoek van Agem. De tabel geeft de elektriciteit- en gasproductie in termen van GWh respectievelijk miljoen m3 aardgasequivalenten per jaar. De kolom ‘Gerealiseerd’ geeft de jaarproductie op basis van de maximale subsidiabele productie onder de SDE. De kolom ‘Pijplijn’ geeft de geschatte productie van projecten en projectinitiatieven in verschillende stadia van ontwikkeling.
De kans bestaat natuurlijk dat een deel van deze projecten om verschillende redenen uiteindelijk helemaal niet in productie komt. Om hier rekening mee te houden kennen we een slagingskans toe aan de projecten in de pijplijn. De laatste kolom bevat de totaal te verwachten productie in 2030 (totale gerealiseerde productie plus de productie in de pijplijn, rekening houdend met de kans van slagen). Ter vergelijking zijn in onderstaande tabellen ook de resultaten uit de vorige monitor (2018) weergegeven. Gerealiseerd
a Elektriciteit opwekking in GWh/jaar 1. SDE (Hagenwind)
Wind
39,7
2. SDE en PCR
Zon op dak
6,1
3. De Rietstap, Dinxperlo
Zonneweide
2,2
Totaal (GWh)
48,0
+ (Pijplijn x
Kans)
10,2
100%
10,2
58,2
Doelstelling 2030 (GWh)
101
In % van de doelstelling voor 2030
48%
Monitor 2018 totaal (GWh)
39,7
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
39% Gerealiseerd
b Aardgas vervanging in mln m3/jaar 1. Klimaatmonitor*
= Verwacht in 2030
58% 1,5
41,2
+ (Pijplijn x
Kans)
0,1
100%
= Verwacht in 2030
1,3
2. Jumpstart 3
Totaal (mln m )
1,3
0,1
3
Doelstelling 2030 (mln m ) In % van de doelstelling voor 2030 3
1,4 9
15%
Monitor 2018 totaal (mln m )
1,3
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
15%
17% 0,26
1,56
* Dit ‘project’ werd in de monitor uitvoeringsagenda van twee jaar geleden genoemd, maar kunnen wij op dit moment niet rijmen met gegevens uit de Klimaatmonitor.
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 2
De getallen voor besparing (c en d) komen uit de klimaatmonitor en zijn verwerkt in de bijlage Besparing2018.xlsx. De berekening van de besparing voor 2030 als de trend zich doorzet is gebaseerd op lineaire doortrekking (dus (20302012)/(2018-2012) x hoeveelheid in 2018). Gerealiseerd
c Elektriciteit besparen
%
Als trend doorzet
GWh
%
GWh
Energie besparing (elektriciteit) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Instellen duurzaamheidsleningen, en Achterhoekse bespaaractie - Gezinnen met kleine beurs ledlampenpakket aanbieden - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA Woningen
18%
7
Bedrijven
6%
4
10%
11
Totaal
30%
Doelstelling 2030
22
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal
50% 7%
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
7,9
151% 32%
35% Gerealiseerd
d Aardgas besparen
33
%
36 158%
Als trend doorzet
mln m3
%
mln m3
Energie besparing (aardgas) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA Woningen
13%
3
Bedrijven
36%
5
22%
7
Totaal
66%
Doelstelling 2030
18
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
21
40% 20%
6,5
119% 89%
36%
29,0 164%
e Overige zaken/ beleidsactiviteiten Naast concrete projecten en activiteiten zijn er ook activiteiten die indirect bijdragen hebben aan de energietransitie. Het gaat dan om zaken als beleidstukken, communicatiecampagnes e.d. De belangrijkste activiteiten vanaf 2018 zijn: - Opstellen uitnodigingskader duurzame energieprojecten (RODE-beleid) - Bijdrage aan de concept RES, en de RSW - Start met de gemeentelijke Transitievisie Warmte - Duurzaamheidssubsidielening
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 3
4 Voortgang subdoelstellingen Gerealiseerd in monitor 2018
Nu gerealiseerd
In 2030, als trend doorzet
In % van de doelstelling voor 2030 a
Elektriciteit opwekking
39%
48%
58%
b
Aardgas vervanging
15%
15%
17%
c
Elektriciteit besparing
35%
50%
151%
d
Aardgas besparing
36%
40%
119%
5 Samenvatting en analyse De energietransitie gaat over de overgang van energie uit fossiele brandstof naar energie uit hernieuwbare bronnen. Het doel is om in 2030 deze overgang gerealiseerd te hebben. Dit doel is op te delen in 4 subdoelen. In de gemeente zien we het volgende per subdoel.
5.1 Duurzame elektriciteit opwekken (m.n. wind- en zonne-energie) Vooral dankzij windpark Hagenwind is 48% van de opgave reeds gerealiseerd. Er zijn een aantal zon op dak projecten in verschillende fasen van voorbereiding die een bijdrage aan de opwekking kunnen leveren, waardoor 58% van de doelstelling kan worden gerealiseerd. Er zijn echter geen andere (grootschalige) initiatieven bekend waardoor deze positieve trend mogelijk zal stagneren.
5.2 Vervanging van aardgas Ten opzichte van de monitor uitvoeringsagenda die twee jaar geleden is gemaakt is geen voortgang geboekt op de productie van biogas. Met de realisatie van het Jumpstart project aan de Hoeninkdijk in Aalten kan 17% van de opgave voor 2030 worden gerealiseerd. Er resteert dus nog een grote opgave waarvoor extra inspanningen geleverd moeten worden.
5.3 Elektriciteit besparen (bedrijven en woningen) In Aalten is het gebruik van elektriciteit gedaald met 10% ten opzichte van 2012 bij zowel woningen (18%) als bedrijven (6%). In totaal is 50% van de bespaardoelstelling gerealiseerd, daarmee is Aalten goed op weg. Het is zaak deze trend voort te zetten zodat de volledige doelstelling in 2030 gehaald kan worden.
5.4 Aardgas besparen (bedrijven en woningen) Ook de besparing van aardgas zet goed door, zowel bij woningen als bij bedrijven met een daling van 13% respectievelijk 36%. Op dit moment is ca. 40% van de doelstelling gerealiseerd. Ook hier is het van belang om deze goed trend voort te blijven zetten zodat de einddoelstelling in zicht blijft.
5.5 Uitdagingen Aalten produceert op dit moment al relatief veel duurzame elektriciteit, met name vanwege het windpark. Er zitten echter maar weinig opwek projecten in de pijnlijn. De uitdaging is om meer werk te maken van additionele (grootschalige) opwek van energie op bedrijfsdaken, zonnevelden en met windmolens. Aalten heeft de mogelijkheid om met windpark Hagenwind aan cable pooling te doen en zou dit verder aandacht kunnen geven. Door haar beleid ruimtelijke ordening en duurzame energieopwekking verder uit te werken kan Aalten de realisatie van zonnevelden en windparken versnellen. Het is belangrijk na te denken over spreiding, dan wel clustering van zonne- en windparken. Locaties voor grootschalige opwek in de nabijheid van een onderstation zijn populair. De gemeente zou zich moeten afvragen of de inwoners op deze plekken niet onevenredig worden geconfronteerd met zonne- en windparken. Het vervangen van aardgas is ook een grote uitdaging voor Aalten (en de meeste Achterhoekse gemeenten). In de Transitievisie Warmte die iedere gemeente moet opstellen zou duidelijk moeten worden op welke duurzame warmtebronnen de gemeente inzet: restwarmte, omgevingswarmte of biomassa (zie ook Regionale Structuur Warmte in de Concept RES Achterhoek). Een deel van de warmte zal waarschijnlijk door de inzet van elektriciteit moeten worden verkregen.
Dit betekent een grotere opgave voor de opwek van duurzame elektriciteit.
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 4
In combinatie met de Transitievisie Warmte is energiebesparing en -gebruik een belangrijk aandachtspunt. Energiebesparing bij bedrijven is voor een groot deel afhankelijk van economische ontwikkelingen (vestiging, vertrek en productieomvang van bedrijven in de gemeente).
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 5
Factsheet monitor 2020 van gemeente Berkelland De doelstellingen onder 1 komen uit de uitvoeringsagenda 2016. De subdoelstelling onder 1a is een samenvatting van deze doelstellingen.
1 Doelstelling voor energieneutraal in 2030 Elektriciteit
2020
2030
%
GWh
%
GWh
Verbruik 2012
100%
241
100%
241
Besparing
7%
16
20%
49
Extra elektriciteit voor verwarming
7%
17
15%
35
Opwekking
38%
92
92%
221
Import elektriciteit
63%
151
2%
5
2020
Gas
2030 3
%
mln m
%
mln m3
Verbruik 2012
100%
90
100%
90
Besparing
20%
18
54%
49
Extra gas voor E-verwarming
10%
9
19%
17
Vervanging d.m.v. opwekking biomassa thermisch
2%
2
5%
5
Vervanging d.m.v. opwekking biogas
11%
10
21%
19
Import aardgas
58%
52
0%
0
1a Subdoelstelling voor energieneutraal in 2030 Opgave 2030 t.o.v. verbruik 2012 a
Elektriciteit opwekking
92%
221
GWh
b
Aardgas vervanging*
26%
24
mln m3
c
Elektriciteit besparen
20%
49
GWh
d
Aardgas besparen
54%
49
mln m3
* Aardgas vervanging bestaat uit de productie van biogas en duurzame warmte, uitgedrukt in aardgasequivalenten.
2 Inzet middelen 2020 Inzet in fte’s voor duurzaamheid cq energietransitie
2,4 fte
Budget voor duurzaamheid/energietransitie (2020) Op de periode 2019-2022 (4 jaar)
€ 676.000,€ 2.425.000,-
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 6
3 Projecten en activiteiten per subdoelstelling De projecten en activiteiten zijn een weergave van de belangrijkste ontwikkelingen die op dit moment bekend zijn in de gemeente. De lijst met projecten en programma’s is dynamisch en verandert voortdurend. De lijst is daarom zeer waarschijnlijk niet compleet maar geeft desalniettemin wel een beeld van de algemene trends. Voor opwekking van elektriciteit en aardgasvervanging (a en b) hebben de duurzaamheidscoördinatoren van de gemeenten details over projecten aangeleverd. Het gaat dan met name over projectinitiatieven die al dan niet in de fase van vergunningverlening verkeren. Voor bestaande project is in de basis gebruik gemaakt van RVO gegevens over alle productie-installaties voor hernieuwbare energie die een SDE-subsidiebeschikking hebben ontvangen op hun aanvragen tot en met de voorjaarsronde 2019. Deze gegevens zijn aangevuld met inzichten en eigen onderzoek van Agem. De tabel geeft de elektriciteit- en gasproductie in termen van GWh respectievelijk miljoen m3 aardgasequivalenten per jaar. De kolom ‘Gerealiseerd’ geeft de jaarproductie op basis van de maximale subsidiabele productie onder de SDE. De kolom ‘Pijplijn’ geeft de geschatte productie van projecten en projectinitiatieven in verschillende stadia van ontwikkeling.
De kans bestaat natuurlijk dat een deel van deze projecten om verschillende redenen uiteindelijk helemaal niet in productie komt. Om hier rekening mee te houden kennen we een slagingskans toe aan de projecten in de pijplijn. De laatste kolom bevat de totaal te verwachten productie in 2030 (totale gerealiseerde productie plus de productie in de pijplijn, rekening houdend met de kans van slagen). Ter vergelijking zijn in onderstaande tabellen ook de resultaten uit de vorige monitor (2018) weergegeven. Gerealiseerd
a Elektriciteit opwekking in GWh/jaar
+ (Pijplijn x
Kans)
74,6
10%
20,6
100%
1. Windinitiatieven
Wind
2. SDE en PCR
Zon op dak
4,0
3. GreenSpread, Beltrum
Zonneweide
2,1
4. Brokersweg (IX Zon)
Zonneweide
12,6
100%
5. Munsterjansdijk (Solarfields)
Zonneweide
11,4
75%
6. Needse Tolweg, Geesteren
Zonneweide
9,0
30%
7. Stortplaats Bellegoor Beltrum
Zonneweide
8,0
50%
8. Batendijk (IX Zon)
Zonneweide
8,0
75%
9. Zonel Eibergen Wolvenkamerweg
Zonneweide
10,0
20%
10. Ruurloseweg Ekwadraat Borculo
Zonneweide
1,8
30%
11. Boksveenweg (IX Zon) Eibergen
Zonneweide
10,8
50%
12. Eimersweg (IX Zon) Eibergen
Zonneweide
13,5
50%
13. Dievelman (IX Zon) Braakmansdijk
Zonneweide
14,5
50%
14. Hekweg (IX Zon) Borculo
Zonneweide
1,5
75%
15. Hoondemaatsweg Kronos Neede
Zonneweide
11,0
75%
16. Ruilverkavelingsweg Kronos Neede
Zonneweide
14,0
75%
17. Groenloseweg Eibergen Solarfields
Zonneweide
11,0
20%
18. Needseweg Eibergen
Zonneweide
10,0
20%
Totaal (GWh)
6,2
107,9
114,1
Doelstelling 2030 (GWh)
221
In % van de doelstelling voor 2030
3%
Monitor 2018 totaal (GWh)
11
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
5% Gerealiseerd
b Aardgas vervanging in mln m3/jaar
= Verwacht in 2030
1. Prinsen Haarlo
Mestvergisting
0,1
2. Groot Zevert Beltrum
Mestvergisting
6,6
52% 76,5
87,5
+ (Pijplijn x
Kans)
0,9
100%
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
= Verwacht in 2030
Pagina 7
3. FrieslandCampina Borculo
Verbranding
10,9
Totaal (mln m3)
17,6
0,9
18,6
3
Doelstelling 2030 (mln m )
24
In % van de doelstelling voor 2030
75%
3
Monitor 2018 totaal (mln m )
12,2
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
52%
79% 0,26
12,46
De getallen voor besparing (c en d) komen uit de klimaatmonitor en zijn verwerkt in de bijlage Besparing2018.xlsx. De berekening van de besparing voor 2030 als de trend zich doorzet is gebaseerd op lineaire doortrekking (dus (20302012)/(2018-2012) x hoeveelheid in 2018). Gerealiseerd
c Elektriciteit besparen
%
Als trend doorzet
GWh
%
GWh
Energie besparing (elektriciteit) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Project Zonnige bedrijven Achterhoek - Achterhoek Bespaart Regeling - Pilot gebouwgebonden financiering - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA Woningen
19%
13
Bedrijven
-7%
-13
0%
0
Totaal
0%
Doelstelling 2030
49
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal
0% 3%
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
7,4
0% 14%
15% Gerealiseerd
d Aardgas besparen
0
%
33 68%
Als trend doorzet
mln m3
%
mln m3
Energie besparing (aardgas) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Achterhoek Bespaart Regeling - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA Woningen
9%
3
Bedrijven
30%
17
22%
20
Totaal
66%
Doelstelling 2030
49
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
60
41% 10%
8,9
122% 44%
18%
39,9 81%
e Overige zaken/ beleidsactiviteiten Naast concrete projecten en activiteiten zijn er ook activiteiten die indirect bijdragen hebben aan de energietransitie. Het gaat dan om zaken als beleidstukken, communicatiecampagnes e.d. De belangrijkste activiteiten vanaf 2018 zijn:
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 8
- Creëren randvoorwaarden en steun initiatiefnemers - Subsidieregeling maatschappelijke initiatieven - Promotie ‘DOEscans’ (Duurzaam Ondernemen en Energiescan) bij maatschappelijke organisaties
4 Voortgang subdoelstellingen Gerealiseerd in monitor 2018
Nu gerealiseerd
In 2030, als trend doorzet
In % van de doelstelling voor 2030 a
Elektriciteit opwekking
5%
3%
53%
b
Aardgas vervanging
52%
75%
79%
c
Elektriciteit besparing
15%
0%
0%
d
Aardgas besparing
18%
41%
122%
5 Samenvatting en analyse De energietransitie gaat over de overgang van energie uit fossiele brandstof naar energie uit hernieuwbare bronnen. Het doel is om in 2030 deze overgang gerealiseerd te hebben. Dit doel is op te delen in 4 subdoelen. In de gemeente zien we het volgende per subdoel.
5.1 Duurzame elektriciteit opwekken (m.n. wind- en zonne-energie) Hoewel op dit moment nog maar ca. 3% van de opwekdoelstelling is gerealiseerd is het duidelijk dat de uitnodigingsplanologie van de gemeente veel initiatieven voor zonneparken aantrekt. De parken die reeds zijn vergund tellen voor driekwart mee in de realisatie richting 2030. Daarnaast zijn er een drietal windinitiatieven. Al met al kan 53% van de doelstelling voor 2030 worden gerealiseerd met de huidige projecten.
5.2 Vervanging van aardgas Hiervan is op dit moment ca. 75% van de opgave voor 2030 gerealiseerd, vooral het gebruik van biomassa voor proceswarmte in de fabriek van FrieslandCampina en de activiteiten van Groot Zevert dragen hieraan bij. Er zijn echter geen nieuwe projectinitiatieven bekend.
5.3 Elektriciteit besparen (bedrijven en woningen) Er is een groot verschil in de besparingen tussen bedrijven en woningen. Woningen hebben een aanzienlijke elektriciteitsbesparing gerealiseerd van 19% ten opzichte van 2012. Bedrijven zijn echter juist meer elektriciteit gaan gebruiken, waardoor de totale besparing op 0 uit komt.
5.4 Aardgas besparen (bedrijven en woningen) De afgelopen jaren laat een daling van 22% in het aardgasverbruik zien van zowel woningen (9%) als bedrijven (30%). Als deze trend zicht doorzet wordt deze deelopgave gehaald.
5.5 Uitdagingen Het grote aantal projecten voor zonne-energie is hoopgevend en om de opwekdoelstelling te halen moet Berkelland resultaatgericht erop inzetten dat deze initiatieven ook daadwerkelijk worden gerealiseerd. Windenergie mag hierbij niet worden vergeten. De nabijheid van onderstations speelt mee in de populariteit van (en concurrentie tussen) opweklocaties. Cable pooling tussen wind- en zonneparken biedt wellicht kansen. Bovendien zou de gemeente zich moeten afvragen of de inwoners op deze plekken niet onevenredig worden geconfronteerd met zonne- en windparken. Hoewel een aantal grote projecten bij bedrijven hebben bijgedragen aan aardgasvervanging in Berkelland, blijft dit voor de toekomst een grote uitdaging (net als in de meeste Achterhoekse gemeenten). In de Transitievisie Warmte die iedere gemeente moet opstellen zou duidelijk moeten worden op welke duurzame warmtebronnen de gemeente inzet: restwarmte, omgevingswarmte of biomassa (zie ook Regionale Structuur Warmte in de Concept RES Achterhoek). Een deel van de warmte zal waarschijnlijk door de inzet van elektriciteit moeten worden verkregen. Dit betekent een grotere opgave voor de opwek van duurzame elektriciteit.
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 9
In combinatie met de Transitievisie Warmte is energiebesparing en -gebruik een belangrijk aandachtspunt. Energiebesparing bij bedrijven is voor een groot deel afhankelijk van economische ontwikkelingen (vestiging, vertrek en productieomvang van bedrijven in de gemeente). Berkelland zou kunnen onderzoeken waarom elektriciteitsbesparing niet van de grond komt bij bedrijven (terwijl besparing van gas juist wel goed gaat) en hierop acties formuleren.
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 10
Factsheet monitor 2020 van gemeente Bronckhorst De doelstellingen onder 1 komen uit de uitvoeringsagenda 2016. De subdoelstelling onder 1a is een samenvatting van deze doelstellingen.
1 Doelstelling voor energieneutraal in 2030 Elektriciteit
2020
2030
%
GWh
%
GWh
Verbruik 2012
100
180
100
180
Besparing
7
12
20
37
Extra elektriciteit voor verwarming
9
17
19
33
Opwekking
38
68
92
165
Import elektriciteit
65
116
6
11
2020
Gas
2030 3
%
mln m
%
mln m3
Verbruik 2012
100
86
100
86
Besparing
20
17
54
47
Extra gas voor E-verwarming
10
8
19
17
Vervanging d.m.v. opwekking biomassa thermisch
2
2
5
4
Vervanging d.m.v. opwekking biogas
11
9
21
18
Import aardgas
58
50
0
0
1a Subdoelstelling voor energieneutraal in 2030 Opgave 2030 t.o.v. verbruik 2012 a
Elektriciteit opwekking
92%
165
GWh
b
Aardgas vervanging*
26%
22
mln m3
c
Elektriciteit besparen
20%
37
GWh
d
Aardgas besparen
54%
47
mln m3
* Aardgas vervanging bestaat uit de productie van biogas en duurzame warmte, uitgedrukt in aardgasequivalenten.
2 Inzet middelen 2020 Inzet in fte’s voor duurzaamheid cq energietransitie
2 fte
Budget voor duurzaamheid/energietransitie
€ 202.000,-
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 11
3 Projecten en activiteiten per subdoelstelling De projecten en activiteiten zijn een weergave van de belangrijkste ontwikkelingen die op dit moment bekend zijn in de gemeente. De lijst met projecten en programma’s is dynamisch en verandert voortdurend. De lijst is daarom zeer waarschijnlijk niet compleet maar geeft desalniettemin wel een beeld van de algemene trends. Voor opwekking van elektriciteit en aardgasvervanging (a en b) hebben de duurzaamheidscoördinatoren van de gemeenten details over projecten aangeleverd. Het gaat dan met name over projectinitiatieven die al dan niet in de fase van vergunningverlening verkeren. Voor bestaande project is in de basis gebruik gemaakt van RVO gegevens over alle productie-installaties voor hernieuwbare energie die een SDE-subsidiebeschikking hebben ontvangen op hun aanvragen tot en met de voorjaarsronde 2019. Deze gegevens zijn aangevuld met inzichten en eigen onderzoek van Agem. De tabel geeft de elektriciteit- en gasproductie in termen van GWh respectievelijk miljoen m3 aardgasequivalenten per jaar. De kolom ‘Gerealiseerd’ geeft de jaarproductie op basis van de maximale subsidiabele productie onder de SDE. De kolom ‘Pijplijn’ geeft de geschatte productie van projecten en projectinitiatieven in verschillende stadia van ontwikkeling.
De kans bestaat natuurlijk dat een deel van deze projecten om verschillende redenen uiteindelijk helemaal niet in productie komt. Om hier rekening mee te houden kennen we een slagingskans toe aan de projecten in de pijplijn. De laatste kolom bevat de totaal te verwachten productie in 2030 (totale gerealiseerde productie plus de productie in de pijplijn, rekening houdend met de kans van slagen). Ter vergelijking zijn in onderstaande tabellen ook de resultaten uit de vorige monitor (2018) weergegeven. a Elektriciteit opwekking in GWh/jaar
Gerealiseerd
+ (Pijplijn x
Kans)
1. SDE (kleinschalige wind)
Wind
0,047
0,019
100%
2. SDE en PCR
Zon op dak
6,5
19,6
100%
3. Solarpark De Kwekerij Hengelo
Zonneweide
2
4. Solarpark Baakse Boys
Zonneweide
1,9
75%
5. Drijvend park De Marke
Zonneweide
0,144
20%
Totaal (GWh)
8,5
21,1
29,6
Doelstelling 2030 (GWh)
165
In % van de doelstelling voor 2030
5%
Monitor 2018 totaal (GWh)
6,5
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
4% Gerealiseerd
b Aardgas vervanging in mln m3/jaar 1. Groen gas De Marke
0,1
2. Aviko Steenderen
2
3. Mestvergisting Baak
0,1
4. RWZI Waterstromen Olburgen
= Verwacht in 2030
18% 34,6
+ (Pijplijn x
41,1
Kans)
= Verwacht in 2030
2,5 3
Totaal (mln m )
4,7
0,0
3
Doelstelling 2030 (mln m ) In % van de doelstelling voor 2030 3
4,7 22
21%
Monitor 2018 totaal (mln m )
2,9
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
13%
21% 0,26
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
3,16
Pagina 12
De getallen voor besparing (c en d) komen uit de klimaatmonitor en zijn verwerkt in de bijlage Besparing2018.xlsx. De berekening van de besparing voor 2030 als de trend zich doorzet is gebaseerd op lineaire doortrekking (dus (20302012)/(2018-2012) x hoeveelheid in 2018). Gerealiseerd
c Elektriciteit besparen
%
Als trend doorzet
GWh
%
GWh
Energie besparing (elektriciteit) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA - Collectieve energie-aanpak bedrijventerrein ’t Werkveld - Ontwikkeling platform ‘Op Morgen’, energiepakketten, Achterhoekse duurzame huizen route - VerLEDding van de openbare verlichting Woningen Bedrijven Totaal
17%
10
-1%
-1
5%
9
15%
Doelstelling 2030
37
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal
24% 6%
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
73%
10,8
27%
30% %
49 133%
Gerealiseerd
d Aardgas besparen
27
Als trend doorzet 3
mln m
%
mln m3
Energie besparing (aardgas) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA - Collectieve energie-aanpak bedrijventerrein ’t Werkveld - Ontwikkeling platform ‘Op Morgen’, energiepakketten, Achterhoekse duurzame huizen route Woningen Bedrijven Totaal
8%
2
7%
4
7%
6
22%
Doelstelling 2030
47
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
19
13% 6%
5,0
40% 26%
11%
22,4 48%
e Overige zaken/ beleidsactiviteiten Naast concrete projecten en activiteiten zijn er ook activiteiten die indirect bijdragen hebben aan de energietransitie. Het gaat dan om zaken als beleidstukken, communicatiecampagnes e.d. De belangrijkste activiteiten vanaf 2018 zijn: - Vaststellen Verrijkte Routekaart Bronckhorst Energieneutraal 2030, Bronckhorster ruimtelijke afweging en participatiehandreiking - Bijdrage aan de concept RES, en de RSW en start met de gemeentelijke Transitievisie Warmte - Zonnige bedrijven Achterhoek - Oriëntatie rond wijk van de toekomst - Project energieneutraal renoveren - Onderzoek naar toepassing en productie van waterstof en biogas - Certificering van de gemeentelijke organisatie op de CO2-prestatieladder - Dashboard met indicatoren voor de energietransitie
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 13
4 Voortgang subdoelstellingen Gerealiseerd in monitor 2018
Nu gerealiseerd
In 2030, als trend doorzet
In % van de doelstelling voor 2030 a
Elektriciteit opwekking
4%
5%
18%
b
Aardgas vervanging
13%
21%
21%
c
Elektriciteit besparing
30%
24%
73%
d
Aardgas besparing
11%
13%
40%
5 Samenvatting en analyse De energietransitie gaat over de overgang van energie uit fossiele brandstof naar energie uit hernieuwbare bronnen. Het doel is om in 2030 deze overgang gerealiseerd te hebben. Dit doel is op te delen in 4 subdoelen. In de gemeente zien we het volgende per subdoel. 5.1 Duurzame elektriciteit opwekken (m.n. wind- en zonne-energie) Van deze opgave is heden 5% gerealiseerd. Er zijn een aantal grote projecten in verschillende fasen van voorbereiding welke een bijdrage aan de opwekking kunnen leveren, waardoor 18% kan worden gerealiseerd. De kaders en beleidsregels voor grote windmolens (>25 meter) zijn opgeschort tot 2022. Grondeigenaren en energiecoöperaties oriënteren zich wel op wind. Verder zijn er met name kansen voor grote zonneprojecten om aan de opgave te kunnen voldoen. Van het zon op erf project bij Timmermans in Zelhem loopt de vergunningsaanvraag maar er zijn nog geen productiedetails bekend. 5.2 Vervanging van aardgas Hiervan is op dit moment 21% van de opgave voor 2030 gerealiseerd. Er zijn geen concrete nieuwe projecten voor de productie van biogas of groengas in voorbereiding. Er resteert dus een grote opgave waarvoor extra inspanningen geleverd moeten worden. Versnelling op deze subdoelstelling is nodig. De pilot van FrieslandCampina voor het project Jumpstart heeft in de Achterhoek nauwelijks resultaat opgeleverd.
5.3 Elektriciteit besparen (bedrijven en woningen) Er is een groot verschil in de besparingen tussen bedrijven en woningen. Voor woningen zet de daling van het verbruik zich door (2016 11%, 2018 17%). Als deze tendens zich doorzet wordt deze deelopgave gehaald. De daling in het verbruik is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan zonnestroom achter de meter. Van de 10 GWh besparing wordt 3,8 GWh hierdoor veroorzaakt. Voor bedrijven zien we geen daling in het verbruik. Was er in 2016 een daling van 3,5% t.o.v. 2012, is er in 2018 een stijging van 1% t.o.v. 2012 zichtbaar. Bijzondere aandacht is nodig voor het elektriciteitsgebruik van bedrijven omdat die gemiddeld in de Achterhoek niet gedaald is. Inzetten op besparen en monitoren blijft daarom belangrijk. 5.4 Aardgas besparen (bedrijven en woningen) De in 2016 geconstateerde daling in het aardgasverbruik van zowel woningen als bedrijven vlakt af. Met een besparing van ca. 7% over een periode van 6 jaar gaan we de opgave van 54% in dit tempo niet halen, temeer omdat in dit segment bijna geen projecten in de initiatieffase aanwezig zijn. Omdat voor een groot deel van de bedrijven, en voor de woningen in het buitengebied, de warmtevraag in Bronckhorst elektrisch zal moeten worden ingevuld is het belangrijk om daar de nadruk op te leggen.
5.5 Uitdagingen De grootste uitdaging in Bronckhorst is de politieke discussie rondom grootschalige zonneparken en windenergie en de omgang met verschillende belangengroepen vanuit de bevolking. De gemeente vindt procesparticipatie, lokale duurzame energie-initiatieven en burgerinitiatieven belangrijk, maar geeft niet duidelijk aan wat de opties zijn als door lokale weerstand of gebrek aan initiatieven, de duurzame energiedoelstelling niet wordt gehaald. De rol van de gemeente is ook om de noodzaak van de energietransitie uit te leggen, en als onderdeel daarvan de bouw van zonne- en windparken.
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 14
Daarnaast is het belangrijk na te denken over spreiding, dan wel clustering van zonne- en windparken. De komende jaren moeten we ook in RES verband werken aan de infrastructuur zodat de opwekking door zonneparken voldoende benut wordt. Het vervangen van aardgas is ook een grote uitdaging voor Bronckhorst (en de meeste Achterhoekse gemeenten). In de Transitievisie Warmte die iedere gemeente moet opstellen zou duidelijk moeten worden op welke duurzame warmtebronnen de gemeente inzet: restwarmte, omgevingswarmte of biomassa (zie ook Regionale Structuur Warmte in de Concept RES Achterhoek). Een deel van de warmte zal waarschijnlijk door de inzet van elektriciteit moeten worden verkregen. Dit betekent een grotere opgave voor de opwek van duurzame elektriciteit. In combinatie met de Transitievisie Warmte is energiebesparing en -gebruik een belangrijk aandachtspunt. Energiebesparing bij bedrijven is voor een groot deel afhankelijk van economische ontwikkelingen (vestiging, vertrek en productieomvang van bedrijven in de gemeente).
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 15
Factsheet monitor 2020 van gemeente Doetinchem De doelstellingen onder 1 komen uit de uitvoeringsagenda 2016. De subdoelstelling onder 1a is een samenvatting van deze doelstellingen.
1 Doelstelling voor energieneutraal in 2030 Elektriciteit
2020
2030
%
GWh
%
GWh
Verbruik 2012
100%
296
100%
296
Besparing
7%
20
20%
60
Extra elektriciteit voor verwarming
6%
17
11%
34
Opwekking
38%
112
92%
272
Import elektriciteit
61%
181
-1%
-2
2020
Gas
2030 3
%
mln m
%
mln m3
Verbruik 2012
100%
88
100%
88
Besparing
20%
18
54%
48
Extra gas voor E-verwarming
10%
8
19%
17
Vervanging d.m.v. opwekking biomassa thermisch
2%
2
5%
5
Vervanging d.m.v. opwekking biogas
11%
9
21%
18
Import aardgas
58%
51
0%
0
1a Subdoelstelling voor energieneutraal in 2030 Opgave 2030 t.o.v. verbruik 2012 a
Elektriciteit opwekking
92%
272
GWh
b
Aardgas vervanging*
26%
23
mln m3
c
Elektriciteit besparen
20%
60
GWh
d
Aardgas besparen
54%
48
mln m3
* Aardgas vervanging bestaat uit de productie van biogas en duurzame warmte, uitgedrukt in aardgasequivalenten.
2 Inzet middelen 2020 Inzet in fte’s voor duurzaamheid cq energietransitie (Per 1 maart 2020 Budget voor duurzaamheid/energietransitie
0,8 fte 1,8 fte) € 325.000,-
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 16
3 Projecten en activiteiten per subdoelstelling De projecten en activiteiten zijn een weergave van de belangrijkste ontwikkelingen die op dit moment bekend zijn in de gemeente. De lijst met projecten en programma’s is dynamisch en verandert voortdurend. De lijst is daarom zeer waarschijnlijk niet compleet maar geeft desalniettemin wel een beeld van de algemene trends. Voor opwekking van elektriciteit en aardgasvervanging (a en b) hebben de duurzaamheidscoördinatoren van de gemeenten details over projecten aangeleverd. Het gaat dan met name over projectinitiatieven die al dan niet in de fase van vergunningverlening verkeren. Voor bestaande project is in de basis gebruik gemaakt van RVO gegevens over alle productie-installaties voor hernieuwbare energie die een SDE-subsidiebeschikking hebben ontvangen op hun aanvragen tot en met de voorjaarsronde 2019. Deze gegevens zijn aangevuld met inzichten en eigen onderzoek van Agem. De tabel geeft de elektriciteit- en gasproductie in termen van GWh respectievelijk miljoen m3 aardgasequivalenten per jaar. De kolom ‘Gerealiseerd’ geeft de jaarproductie op basis van de maximale subsidiabele productie onder de SDE. De kolom ‘Pijplijn’ geeft de geschatte productie van projecten en projectinitiatieven in verschillende stadia van ontwikkeling.
De kans bestaat natuurlijk dat een deel van deze projecten om verschillende redenen uiteindelijk helemaal niet in productie komt. Om hier rekening mee te houden kennen we een slagingskans toe aan de projecten in de pijplijn. De laatste kolom bevat de totaal te verwachten productie in 2030 (totale gerealiseerde productie plus de productie in de pijplijn, rekening houdend met de kans van slagen). Ter vergelijking zijn in onderstaande tabellen ook de resultaten uit de vorige monitor (2018) weergegeven. a Elektriciteit opwekking in GWh/jaar
Gerealiseerd
+ (Pijplijn x
Kans)
5,1
1. SDE en PCR
Zon op dak
14,5
100%
2. Wind landgoed Keppel
Wind
18,0
0%
3. Kronos Wehl A18
Zonneweide
10,0
50%
4. Europaweg
Zonneweide
0,9
75%
5. Keppelseweg (LC Energy)
Zonneweide
7,2
50%
Totaal (GWh)
5,1
23,7
28,8
Doelstelling 2030 (GWh)
272
In % van de doelstelling voor 2030
2%
Monitor 2018 totaal (GWh)
6,6
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
2% Gerealiseerd
b Aardgas vervanging in mln m3/jaar 1. Klimaatmonitor*
11% 26,5
33,1
+ (Pijplijn x
Kans)
0,3
100%
0,02
100%
= Verwacht in 2030
0,4
2. Esbro 3. De Veentjes 37
= Verwacht in 2030
Zonthermie Totaal (mln m3)
0,4
0,3
3
Doelstelling 2030 (mln m )
0,7 23
In % van de doelstelling voor 2030
2%
Monitor 2018 totaal (mln m3)
0,35
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
2%
3% 0,6
0,95
* Dit ‘project’ werd in de monitor uitvoeringsagenda van twee jaar geleden genoemd. Volgens gegevens uit de Klimaatmonitor bestaat dit uit biomassaketels bij bedrijven (11 TJ) en WKO in de utiliteitsbouw (2 TJ).
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 17
De getallen voor besparing (c en d) komen uit de klimaatmonitor en zijn verwerkt in de bijlage Besparing2018.xlsx. De berekening van de besparing voor 2030 als de trend zich doorzet is gebaseerd op lineaire doortrekking (dus (20302012)/(2018-2012) x hoeveelheid in 2018). Gerealiseerd
c Elektriciteit besparen
%
Als trend doorzet
GWh
%
GWh
Energie besparing (elektriciteit) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA Woningen
16%
13
Bedrijven
-11%
-23
-3%
-10
Totaal
-10%
Doelstelling 2030
60
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal
-17% -4%
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
-10,4
-51% -16%
-17% Gerealiseerd
d Aardgas besparen
-31
%
-47 -78%
Als trend doorzet
mln m3
%
mln m3
Energie besparing (aardgas) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Aanvraag proeftuinstatus Nieuw Wehl - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA Woningen
13%
5
Bedrijven
22%
11
18%
16
Totaal
54%
Doelstelling 2030
48
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
47
33% 18%
15,9
99% 82%
33%
71,5 150%
e Overige zaken/ beleidsactiviteiten Naast concrete projecten en activiteiten zijn er ook activiteiten die indirect bijdragen hebben aan de energietransitie. Het gaat dan om zaken als beleidstukken, communicatiecampagnes e.d. De belangrijkste activiteiten vanaf 2018 zijn: - Regionale samenwerking - Opstellen ruimtelijk beleid voor duurzame energieprojecten (RODE) - Uitwerken participatiekader voor duurzame energieopwekking - Bijdrage aan de concept RES, en de RSW - Opstellen gemeentelijke Transitievisie Warmte
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 18
4 Voortgang subdoelstellingen Gerealiseerd in monitor 2018
Nu gerealiseerd
In 2030, als trend doorzet
In % van de doelstelling voor 2030 a
Elektriciteit opwekking
2%
2%
11%
b
Aardgas vervanging
2%
2%
3%
c
Elektriciteit besparing
-17%
-17%
-51%
d
Aardgas besparing
33%
33%
99%
5 Samenvatting en analyse De energietransitie gaat over de overgang van energie uit fossiele brandstof naar energie uit hernieuwbare bronnen. Het doel is om in 2030 deze overgang gerealiseerd te hebben. Dit doel is op te delen in 4 subdoelen. In de gemeente zien we het volgende per subdoel.
5.1 Duurzame elektriciteit opwekken (m.n. wind- en zonne-energie) Van deze opgave is op dit moment ca. 2% gerealiseerd en met de projecten die in voorbereiding zijn kan in 2030 ongeveer 11% van de opwekdoelstelling worden gerealiseerd. Er is duidelijk een behoorlijke achterstand in de opgave voor het opwekken van duurzame elektriciteit. Om aan de doelstelling te voldoen zou Doetinchem fors moeten inzetten op grootschalige zon- en windprojecten en reeds genoemde initiatieven tot realisatie te laten komen.
5.2 Vervanging van aardgas Het beeld bij vervanging van aardgas is niet anders. Op dit moment is nog steeds 2% van de opgave voor 2030 gerealiseerd en het vooruitzicht is dat dit niet veel zal groeien.
5.3 Elektriciteit besparen (bedrijven en woningen) Er is in Doetinchem in peiljaar 2018 fors meer elektriciteit verbruikt dan in 2012. Hoewel het gebruik in woningen met 16% afnam, gebruikten de bedrijven gezamenlijk ca. 11% meer.
5.4 Aardgas besparen (bedrijven en woningen) In de periode van 2012 tot 2018 is er een daling in het aardgasgebruik geweest van zowel woningen (13%) als bedrijven (22%). Als de tendens zich doorzet wordt deze deelopgave gehaald, hoewel de daling de laatste twee jaar tot stilstand is gekomen.
5.5 Uitdagingen Voor het relatief dichtbevolkte Doetinchem is het realiseren van de energietransitie lastiger dan voor gemeenten met minder inwoners en meer ruimte. Hoewel het ruimtelijk en maatschappelijk kader voor duurzame energieopwekking in Doetinchem is vastgesteld, komt dit nog niet tot concreet gerealiseerde zonne- en windparken. De gemeente zou proactief met initiatiefnemers aan de slag kunnen gaan met de grootschalige projecten. Daarnaast is het belangrijk na te denken over spreiding, dan wel clustering van zonne- en windparken. Locaties voor grootschalige opwek in de nabijheid van een onderstation zijn populair. De gemeente zou zich moeten afvragen of de inwoners op deze plekken niet onevenredig worden geconfronteerd met zonne- en windparken. Het is duidelijk dat Doetinchem het meest van alle Achterhoekse gemeenten baat heeft bij samenwerking tussen gemeenten waarbij voor de opwek van elektriciteit de gemeentegrenzen niet meer leidend zullen zijn. Het vervangen van aardgas is ook een grote uitdaging voor Doetinchem (en de meeste Achterhoekse gemeenten). In de Transitievisie Warmte die iedere gemeente moet opstellen zou duidelijk moeten worden op welke duurzame warmtebronnen de gemeente inzet: restwarmte, omgevingswarmte of biomassa (zie ook Regionale Structuur Warmte in de Concept RES Achterhoek).
Een deel van de warmte zal waarschijnlijk door de inzet van elektriciteit moeten worden verkregen. Dit betekent een grotere opgave voor de opwek van duurzame elektriciteit. In combinatie met de Transitievisie Warmte is energiebesparing en -gebruik een belangrijk aandachtspunt. Energiebesparing bij bedrijven is voor een groot deel afhankelijk van economische ontwikkelingen (vestiging, vertrek en
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 19
productieomvang van bedrijven in de gemeente). Vooral Doetinchemse bedrijven zijn meer elektriciteit gaan verbruiken en realiseren dus een negatieve besparing. Welke redenen liggen hieraan ten grondslag?
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 20
Factsheet monitor 2020 van gemeente Montferland De doelstellingen onder 1 komen uit de uitvoeringsagenda 2016. De subdoelstelling onder 1a is een samenvatting van deze doelstellingen.
1 Doelstelling voor energieneutraal in 2030 Elektriciteit
2020
2030
%
GWh
%
GWh
Verbruik 2012
100%
158
100%
158
Besparing
7%
11
20%
32
Extra elektriciteit voor verwarming
6%
9
12%
18
Opwekking
38%
60
92%
145
Import elektriciteit
61%
97
-1%
-1
2020
Gas
2030 3
%
mln m
%
mln m3
Verbruik 2012
100%
47
100%
47
Besparing
20%
9
54%
26
Extra gas voor E-verwarming
10%
5
19%
9
Vervanging d.m.v. opwekking biomassa thermisch
2%
1
5%
2
Vervanging d.m.v. opwekking biogas
11%
5
21%
10
Import aardgas
58%
27
0%
0
1a Subdoelstelling voor energieneutraal in 2030 Opgave 2030 t.o.v. verbruik 2012 a
Elektriciteit opwekking
92%
145
GWh
b
Aardgas vervanging*
26%
12
mln m3
c
Elektriciteit besparen
20%
32
GWh
d
Aardgas besparen
54%
26
mln m3
* Aardgas vervanging bestaat uit de productie van biogas en duurzame warmte, uitgedrukt in aardgasequivalenten.
2 Inzet middelen 2020 Inzet in fte’s voor duurzaamheid cq energietransitie
1,6 fte
Budget voor duurzaamheid/energietransitie
€ 140.000,-
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 21
3 Projecten en activiteiten per subdoelstelling De projecten en activiteiten zijn een weergave van de belangrijkste ontwikkelingen die op dit moment bekend zijn in de gemeente. De lijst met projecten en programma’s is dynamisch en verandert voortdurend. De lijst is daarom zeer waarschijnlijk niet compleet maar geeft desalniettemin wel een beeld van de algemene trends. Voor opwekking van elektriciteit en aardgasvervanging (a en b) hebben de duurzaamheidscoördinatoren van de gemeenten details over projecten aangeleverd. Het gaat dan met name over projectinitiatieven die al dan niet in de fase van vergunningverlening verkeren. Voor bestaande project is in de basis gebruik gemaakt van RVO gegevens over alle productie-installaties voor hernieuwbare energie die een SDE-subsidiebeschikking hebben ontvangen op hun aanvragen tot en met de voorjaarsronde 2019. Deze gegevens zijn aangevuld met inzichten en eigen onderzoek van Agem. De tabel geeft de elektriciteit- en gasproductie in termen van GWh respectievelijk miljoen m3 aardgasequivalenten per jaar. De kolom ‘Gerealiseerd’ geeft de jaarproductie op basis van de maximale subsidiabele productie onder de SDE. De kolom ‘Pijplijn’ geeft de geschatte productie van projecten en projectinitiatieven in verschillende stadia van ontwikkeling.
De kans bestaat natuurlijk dat een deel van deze projecten om verschillende redenen uiteindelijk helemaal niet in productie komt. Om hier rekening mee te houden kennen we een slagingskans toe aan de projecten in de pijplijn. De laatste kolom bevat de totaal te verwachten productie in 2030 (totale gerealiseerde productie plus de productie in de pijplijn, rekening houdend met de kans van slagen). Ter vergelijking zijn in onderstaande tabellen ook de resultaten uit de vorige monitor (2018) weergegeven. Gerealiseerd
a Elektriciteit opwekking in GWh/jaar 1. SDE (Azewijn/Netterden)
Wind
9,6
2. SDE en PCR
Zon op dak
3,9
3. DocksNLD2
Zon op dak
4. Solarpark Azewijn (en upgrade)
Zonneweide
5. Zonnepark voetbalveld Braamt
Zonneweide
1,1
Totaal (GWh)
14,6
+ (Pijplijn x
Kans)
9,7
100%
22,5
20%
1,9
100%
0,9
20%
16,3
30,9
Doelstelling 2030 (GWh)
145
In % van de doelstelling voor 2030
10%
Monitor 2018 totaal (GWh)
12,9
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
9%
b Aardgas vervanging in mln m3/jaar
Totaal (mln m3)
21% 3,6
Gerealiseerd
+ (Pijplijn x
0,0
0,0
16,5
Kans)
3
Doelstelling 2030 (mln m ) In % van de doelstelling voor 2030 3
Monitor 2018 totaal (mln m ) Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
= Verwacht in 2030
= Verwacht in 2030 0,0 12
0% 0
0% 0,26
0,26
0%
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 22
De getallen voor besparing (c en d) komen uit de klimaatmonitor en zijn verwerkt in de bijlage Besparing2018.xlsx. De berekening van de besparing voor 2030 als de trend zich doorzet is gebaseerd op lineaire doortrekking (dus (20302012)/(2018-2012) x hoeveelheid in 2018). Gerealiseerd
c Elektriciteit besparen
%
Als trend doorzet
GWh
%
GWh
Energie besparing (elektriciteit) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Duurzaamheidsleningen - Achterhoekse bespaaractie - Wijkgerichte aanpak in Nieuw-Dijk en ’s-Heerenberg Woningen
16%
9
Bedrijven
1%
1
6%
9
Totaal
18%
Doelstelling 2030
32
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal
29% 3%
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
5,5
88% 16%
17% Gerealiseerd
d Aardgas besparen
28
%
25 76%
Als trend doorzet
mln m3
%
mln m3
Energie besparing (aardgas) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Warmteaanpak Bloemenbuurt Didam - Organiseren warmtecafé Woningen
9%
2
Bedrijven
-1%
0
5%
2
Totaal
14%
Doelstelling 2030
26
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
7
9% 6%
2,6
26% 25%
10%
11,7 46%
e Overige zaken/ beleidsactiviteiten Naast concrete projecten en activiteiten zijn er ook activiteiten die indirect bijdragen hebben aan de energietransitie. Het gaat dan om zaken als beleidstukken, communicatiecampagnes e.d. De belangrijkste activiteiten vanaf 2018 zijn: - Opstellen ruimtelijk beleid voor duurzame energie (RODE) - Bijdrage aan de concept RES, en de RSW - Start met de gemeentelijke Transitievisie Warmte - Postcoderoos Diemse Zon! - Schooldag van de duurzaamheid - Aanschaf elektrische dienstauto’s - Uitgeven duurzaamheidskrant
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 23
4 Voortgang subdoelstellingen Gerealiseerd in monitor 2018
Nu gerealiseerd
In 2030, als trend doorzet
In % van de doelstelling voor 2030 a
Elektriciteit opwekking
9%
10%
21%
b
Aardgas vervanging
0%
0%
0%
c
Elektriciteit besparing
17%
29%
88%
d
Aardgas besparing
10%
9%
26%
5 Samenvatting en analyse De energietransitie gaat over de overgang van energie uit fossiele brandstof naar energie uit hernieuwbare bronnen. Het doel is om in 2030 deze overgang gerealiseerd te hebben. Dit doel is op te delen in 4 subdoelen. In de gemeente zien we het volgende per subdoel.
5.1 Duurzame elektriciteit opwekken (m.n. wind- en zonne-energie) Van deze opgave is tot op heden ca. 10% gerealiseerd. Door de upgrade en uitbreiding van windpark Azewijn/Netterden en een groot aantal zonnedaken op (grote) bedrijfspanden, kan de komende jaren ca. 21% van de doelstelling worden gerealiseerd. Er zal echter meer gedaan moeten worden aan projecten voor (grootschalige) opwek van elektriciteit.
5.2 Vervanging van aardgas Jumpstart van FrieslandCampina heeft niets opgeleverd; er is geen productie van biogas ter vervanging van aardgas in Montferland. Voor zover bekend zijn er ook geen projecten in voorbereiding, Er resteert dus een maximale opgave.
5.3 Elektriciteit besparen (bedrijven en woningen) In de periode 2012-2018 is het elektriciteitsverbruik gedaald met ca. 6%. Deze daling is vooral het gevolg van elektriciteitsbesparing en opwek van zonnestroom achter de meter bij woningen waardoor een daling van 16% plaats vond. Zo’n 29% van de besparingsdoelstelling is gerealiseerd en als de trend zich doorzet kan 88% van de doelstelling worden gerealiseerd.
5.4 Aardgas besparen (bedrijven en woningen) De in 2016 geconstateerde daling in het aardgasverbruik van zowel woningen als bedrijven vlakt af. Er is een besparing van 5% gerealiseerd ten opzichte van 2012, met name door de woningen. Hiermee is 9% van doelstelling gerealiseerd, met de mogelijkheid om in 2030 26% te realiseren.
5.5 Uitdagingen Het ruimtelijk kader voor duurzame energie (zon en wind) is vastgesteld en moet nu door de gemeente Montferland worden gepromoot en toegepast op initiatieven die zich melden. Gezien de opgave is een resultaatgerichte aanpak noodzakelijk om de initiatieven tot realisatie te laten komen. Daarnaast is het belangrijk na te denken over spreiding, dan wel clustering van zonne- en windparken. Locaties voor grootschalige opwek in de nabijheid van een onderstation zijn populair. De gemeente zou zich moeten afvragen of de inwoners op deze plekken niet onevenredig worden geconfronteerd met zonne- en windparken. Het vervangen van aardgas is ook een grote uitdaging voor Montferland (en de meeste Achterhoekse gemeenten). Waarom is op aardgasvervanging (productie biogas en duurzame warmte) geen voortgang geboekt? In de Transitievisie Warmte die iedere gemeente moet opstellen zou duidelijk moeten worden op welke duurzame warmtebronnen de gemeente inzet: restwarmte, omgevingswarmte of biomassa (zie ook Regionale Structuur Warmte in de Concept RES Achterhoek). Een deel van de warmte zal waarschijnlijk door de inzet van elektriciteit moeten worden verkregen. Dit betekent een grotere opgave voor de opwek van duurzame elektriciteit. De Bloemenbuurt in Didam is nu al bezig met het concretiseren van het aardgasvrij maken van de buurt op termijn.
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 24
Factsheet monitor 2020 van gemeente Oost Gelre De doelstellingen onder 1 komen uit de uitvoeringsagenda 2016. De subdoelstelling onder 1a is een samenvatting van deze doelstellingen.
1 Doelstelling voor energieneutraal in 2030 Elektriciteit
2020
2030
%
GWh
%
GWh
Verbruik 2012
100%
182
100%
182
Besparing
7%
12
20%
37
Extra elektriciteit voor verwarming
4%
8
9%
15
Opwekking
38%
69
92%
167
Import elektriciteit
60%
108
-4%
-7
2020
Gas
2030 3
%
mln m
%
mln m3
Verbruik 2012
100%
40
100%
40
Besparing
20%
8
54%
22
Extra gas voor E-verwarming
10%
4
19%
8
Vervanging d.m.v. opwekking biomassa thermisch
2%
1
5%
2
Vervanging d.m.v. opwekking biogas
11%
4
21%
8
Import aardgas
58%
23
0%
0
1a Subdoelstelling voor energieneutraal in 2030 Opgave 2030 t.o.v. verbruik 2012 a
Elektriciteit opwekking
92%
167
GWh
b
Aardgas vervanging*
26%
10
mln m3
c
Elektriciteit besparen
20%
37
GWh
d
Aardgas besparen
54%
22
mln m3
* Aardgas vervanging bestaat uit de productie van biogas en duurzame warmte, uitgedrukt in aardgasequivalenten.
2 Inzet middelen 2020 Inzet in fte’s voor duurzaamheid cq energietransitie
1,1 fte
Budget voor duurzaamheid/energietransitie
€ 1.652.398,-
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 25
3 Projecten en activiteiten per subdoelstelling De projecten en activiteiten zijn een weergave van de belangrijkste ontwikkelingen die op dit moment bekend zijn in de gemeente. De lijst met projecten en programma’s is dynamisch en verandert voortdurend. De lijst is daarom zeer waarschijnlijk niet compleet maar geeft desalniettemin wel een beeld van de algemene trends. Voor opwekking van elektriciteit en aardgasvervanging (a en b) hebben de duurzaamheidscoördinatoren van de gemeenten details over projecten aangeleverd. Het gaat dan met name over projectinitiatieven die al dan niet in de fase van vergunningverlening verkeren. Voor bestaande project is in de basis gebruik gemaakt van RVO gegevens over alle productie-installaties voor hernieuwbare energie die een SDE-subsidiebeschikking hebben ontvangen op hun aanvragen tot en met de voorjaarsronde 2019. Deze gegevens zijn aangevuld met inzichten en eigen onderzoek van Agem. De tabel geeft de elektriciteit- en gasproductie in termen van GWh respectievelijk miljoen m3 aardgasequivalenten per jaar. De kolom ‘Gerealiseerd’ geeft de jaarproductie op basis van de maximale subsidiabele productie onder de SDE. De kolom ‘Pijplijn’ geeft de geschatte productie van projecten en projectinitiatieven in verschillende stadia van ontwikkeling.
De kans bestaat natuurlijk dat een deel van deze projecten om verschillende redenen uiteindelijk helemaal niet in productie komt. Om hier rekening mee te houden kennen we een slagingskans toe aan de projecten in de pijplijn. De laatste kolom bevat de totaal te verwachten productie in 2030 (totale gerealiseerde productie plus de productie in de pijplijn, rekening houdend met de kans van slagen). Ter vergelijking zijn in onderstaande tabellen ook de resultaten uit de vorige monitor (2018) weergegeven. a Elektriciteit opwekking in GWh/jaar
Gerealiseerd
+ (Pijplijn x
Kans)
10,8
100%
1. SDE en PCR
Zon op dak
5,2
2. Laarberg Groenlo
Zonneweide
2,2
3. Solarpark Lievelde
Zonneweide
9,5
75%
4. Zonnepark de Zomereiken Groenlo
Zonneweide
11,0
50%
5. Solarpark Zieuwent
Zonneweide
2,0
50%
6. Hegemansweg Groenlo/Zwolle
Zonneweide
8,1
50%
Totaal (GWh)
7,4
28,4
35,8
Doelstelling 2030 (GWh) In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal (GWh) Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
167 4% 9
1. BIR Lichtenvoorde
1,4
2. Bomers Kraanswijk Groenlo
0,3
3. Gierkink houtdrogerij Vragender 4. Groenlo (SDE)
21% 2,1
11,1
5% Gerealiseerd
b Aardgas vervanging in mln m3/jaar
= Verwacht in 2030
+ (Pijplijn x
Kans)
0,2
100%
0,5
100%
= Verwacht in 2030
0,4
5. Konijnenfokker Vragender (SDE)
Zonthermie
0,01
100%
6. Lievelde (SDE)
Zonthermie
0,01
100%
3
Totaal (mln m )
2,1
0,7
3
Doelstelling 2030 (mln m )
2,8 10
In % van de doelstelling voor 2030
20%
Monitor 2018 totaal (mln m3)
1,8
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
17%
26% 28,3
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
30,1
Pagina 26
De getallen voor besparing (c en d) komen uit de klimaatmonitor en zijn verwerkt in de bijlage Besparing2018.xlsx. De berekening van de besparing voor 2030 als de trend zich doorzet is gebaseerd op lineaire doortrekking (dus (20302012)/(2018-2012) x hoeveelheid in 2018). Gerealiseerd
c Elektriciteit besparen
%
Als trend doorzet
GWh
%
GWh
Energie besparing (elektriciteit) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Subsidieregeling verduurzamen woningen Oost Gelre - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA Woningen
20%
9
Bedrijven
-5%
-7
1%
2
Totaal
4%
Doelstelling 2030
37
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal
6% 4%
Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
6,8
17% 17%
18% Gerealiseerd
d Aardgas besparen
6
%
31 83%
Als trend doorzet
mln m3
%
mln m3
Energie besparing (aardgas) is deels een autonome ontwikkeling. Het wordt daarnaast gestimuleerd door de gemeente op meerdere manieren, onder andere door: - Deelname Agem energieloket - Instellen duurzaamheidsleningen, en toekomstbestendig wonen lening - Subsidieregeling verduurzamen woningen Oost Gelre - Project bij bedrijven: Achterhoek onderneemt duurzaam en activiteiten ODA Woningen
10%
2
Bedrijven
13%
2
12%
5
Totaal
35%
Doelstelling 2030
22
In % van de doelstelling voor 2030 Monitor 2018 totaal Monitor 2018 in % van de doelstelling voor 2030
14
21% 13%
5,3
63% 60%
25%
23,9 111%
e Overige zaken/ beleidsactiviteiten Naast concrete projecten en activiteiten zijn er ook activiteiten die indirect bijdragen hebben aan de energietransitie. Het gaat dan om zaken als beleidstukken, communicatiecampagnes e.d. De belangrijkste activiteiten vanaf 2018 zijn: - Opstellen ruimtelijk beleid en uitvoeringsprogramma voor grootschalige energieopwekking - Bijdrage aan de concept RES, en de RSW - Start met de gemeentelijke Transitievisie Warmte - Promotie ‘DOEscans’ (Duurzaam Ondernemen en Energiescan) bedrijven - Promotie Zon op Erf
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF
Pagina 27
4 Voortgang subdoelstellingen Gerealiseerd in monitor 2018
Nu gerealiseerd
In 2030, als trend doorzet
In % van de doelstelling voor 2030 a
Elektriciteit opwekking
5%
4%
11%
b
Aardgas vervanging
17%
20%
26%
c
Elektriciteit besparing
18%
6%
17%
d
Aardgas besparing
25%
21%
63%
5 Samenvatting en analyse De energietransitie gaat over de overgang van energie uit fossiele brandstof naar energie uit hernieuwbare bronnen. Het doel is om in 2030 deze overgang gerealiseerd te hebben. Dit doel is op te delen in 4 subdoelen. In de gemeente zien we het volgende per subdoel.
5.1 Duurzame elektriciteit opwekken (m.n. wind- en zonne-energie) Van deze opgave is heden 4% van de doelstelling gerealiseerd, merendeels door postcoderoosprojecten en andere kleinschalige zon op dak projecten. Het valt op dat dit wat lager is dan gemeld in de vorige monitor. De reden is dat in de vorige monitor de mestvergisting bij Bomers Kraanswijk in Groenlo toegerekend was aan opwek van elektriciteit, maar in de huidige monitor aan vervanging van aardgas. Er zijn een aantal zonneparken in voorbereiding, waarvan drie naar aanleiding van de gemeentelijke tender voor de aanleg van zonneparken. Mede hierdoor kan 11% van de doelstelling worden gerealiseerd. De gemeente heeft het aantal zonneparken gemaximeerd op 50 ha.
5.2 Vervanging van aardgas Hiervan is op dit moment 20% van de opgave voor 2030 gerealiseerd. Het betreft vooral vergistingsprojecten voor de productie van biogas. Met de realisatie van nog een aantal projecten, waaronder een tweetal kleine voor zonnewarmte, kan 26% van de doelstelling worden bereikt. We veronderstellen dat het biogas project van RMS op de Laarberg in Groenlo niet wordt gerealiseerd. Zou dit wel het geval zijn, dan zou Oost Gelre aan de opgave voor 2030 voldoen.
5.3 Elektriciteit besparen (bedrijven en woningen) In de periode tot 2018 is een kleine besparing van 1% gerealiseerd. Dit kwam volledig voor rekening van de woningen met een besparing van 20%, terwijl bedrijven juist 5% meer elektriciteit zijn gaan gebruiken. Hiermee wordt op dit moment voor 6% van de besparingsdoelstelling voldaan en als deze trend zich doorzet zal in 2030 17% van de doelstelling worden bereikt.
5.4 Aardgas besparen (bedrijven en woningen) Er is de afgelopen jaren met 12% fors bespaard op het gebruik van aardgas van zowel woningen (10%) als bedrijven (13%). Hiermee is op dit moment 21% van de doelstelling gerealiseerd en als de trend doorzet zal in 2030 63% van de bespaardoelstelling worden bereikt.
5.5 Uitdagingen Met het tenderproces voor zonneparken heeft Oost Gelre de versnelling van grootschalige duurzame opwek in gang gezet. Naast het organiseren van de tweede tranche moet de gemeente zich richten op het daadwerkelijk realiseren van de initiatieven. Ondanks de ‘witte vlekken’ kaart voor windenergie zijn in de gemeente nog geen concrete initiatieven naar voren gekomen. Om voldoende draagvlak voor grootschalige projecten te creëren zou de gemeente zou proactief de buurten kunnen benaderen. Daarnaast is het belangrijk na te denken over spreiding, dan wel clustering van zonne- en windparken. Locaties voor grootschalige opwek in de nabijheid van een onderstation zijn populair. De gemeente zou zich moeten afvragen of de inwoners op deze plekken niet onevenredig worden geconfronteerd met zonne- en windparken.
Rapportage Regionale Energiemonitor Achterhoek BIJLAGE 2 Verzamelde factsheets gemeenten 13 augustus 2020 DEFINITIEF